از مجموعهٔ تصاویری از زندگی تابعین (مجموعه کامل شد)
· درس 29 از 37
تصاویری از زندگی فالوورها | د عبدالرحمن رأفت الباشا | H (29) | سالم بن عبدالله بن عمر رحمه الله | ج (2)
صوت ترجمهشده برای این درس هنوز در دسترس نیست — ضبط اصلی عربی پخش میشود. متن زیر بهطور کامل ترجمه شده است.
0:000:00
متن کامل
ترجمهٔ ماشینی — ممکن است خطا داشته باشد
0:00
بسم الله الرحمن الرحیم
0:03
بهترین قرنها از نظر مواضع و الگوها
0:08
کسی که از رسول پیروی کرد، هرگاه کوشید یا بلند همت شد
0:13
انجمن مودت
0:15
پیشرفت
0:17
نمونههایی از زندگی تابعین
0:21
نوشته دکتر عبدالرحمن رأفت الباشا
0:25
رحمهالله
0:27
سالم بن عبدالله بن عمر
0:33
رحمهالله
0:43
امیرالمؤمنین عمر بن خطاب را فرزندانی بودند
0:46
گروهی از پسران
0:48
اما پسرش عبدالله
0:50
شبیهترین آنان به او بود
0:52
و عبدالله بن عمر را
0:54
شمار فرزندانی بود
0:56
بیشتر از آنچه پدرش داشت
0:58
اما پسرش سالم
1:00
شبیهترین آنان به او بود
1:03
پس بیایید داستان زندگی سالم بن عبدالله را دنبال کنیم
1:07
نوه فاروق
1:09
و در خلق و خوی، شبیهترین مردم به او
1:12
و در دین و سیرت و وقار
1:14
سالم بن عبدالله در فضای طیبه پاکیزه زیست
1:21
و طیبه در آن روزگار
1:23
در جامههایی از ثروت و نعمت میخرامید
1:26
که مانندش را پیش از آن ندیده بود
1:29
چنانکه روزیش از هر سو به فراوانی به سویش میآمد
1:33
و خلفای بنی امیه اسباب ثروت را برایش فراهم میکردند
1:38
به گونهای که به خاطر کسی خطور نمیکرد
1:40
اما سالم بن عبدالله
1:43
همانگونه که دیگران به دنیا روی میآوردند، روی نیاورد
1:47
و به متاع فانی آن اعتنا نکرد
1:49
آنگونه که دیگران بدان اعتنا کردند
1:51
بلکه از آنچه در دست مردم است، از سر رغبت به آنچه نزد الله است، زهد ورزید
1:56
و از دنیای شتابان روی گرداند
1:58
به امید رسیدن به سرای آخرت
2:01
خلفای بنی امیه آزمودند که نعمتها را بر او ببارند
2:06
همانگونه که بر دیگران بارانده بودند
2:08
اما او را زاهد به آنچه در دست ایشان بود یافتند
2:12
و دنیا و آنچه در آن است را ناچیز میشمرد
2:15
در یک سال
2:18
سلیمان بن عبدالملک برای حج به مکه آمد
2:22
هنگامی که به طواف قدوم پرداخت
2:25
سالم بن عبدالله را دید که رو به روی کعبه با خضوع نشسته است
2:30
و با تضرع و خشوع زبانش را به تلاوت قرآن میجنباند
2:35
و اشکهایش بر گونههایش به جاری شدن است
2:39
تا آنجا که گویی پشت چشمانش دریایی از اشک است
2:43
چون خلیفه از طوافش فارغ شد
2:46
و دو رکعت نماز طواف به جای آورد
2:49
به سوی جایی که سالم بن عبدالله نشسته بود روی آورد
2:53
مردم برای او راه باز کردند
2:55
تا آنکه در کنارش جای گرفت
2:58
و زانویش نزدیک بود زانوی او را لمس کند
3:01
اما سالم متوجه او نشد و به او توجه نکرد
3:05
زیرا غرق در آنچه بود
3:08
و از هر چیز به یاد الله مشغول بود
3:12
خلیفه با نگاهی پنهانی سالم را میپایید
3:16
و فرصتی میجست که او از تلاوت بازایستد
3:20
و از گریه باز ایستد تا با او سخن گوید
3:24
چون فرصت فراهم شد، به سوی او خم شد و گفت
3:28
سلام بر تو ای ابا عمر و رحمت الله
3:32
گفت: و بر تو سلام و رحمت الله تعالی
3:37
و برکاتش باد. خلیفه با صدایی آهسته گفت:
3:41
هر حاجتی داری بگو تا برآورم ای ابا عمر
3:45
سالم چیزی در پاسخ نگفت
3:48
خلیفه گمان کرد که او نشنیده است
3:51
پس بیشتر از پیش به او خم شد و گفت:
3:55
دوست دارم که حاجتی از من بخواهی تا برآورم
4:00
سالم گفت: به خدا سوگند که من شرم دارم
4:04
که در خانه الله عز و جل باشم
4:07
آنگاه از کس دیگری غیر او درخواست کنم
4:10
خلیفه شرمنده شد و خاموش ماند
4:13
اما همچنان در جایش نشسته بود
4:17
سالم برخاست و خواست به سوی منزلش برود
4:21
گروههای مردم به او پیوستند
4:24
این یکی از او درباره حدیثی از احادیث
4:27
رسول الله صلوات الله و سلامه علیه میپرسد
4:30
و آن یکی درباره مسئلهای از امور دین از او فتوا میخواهد
4:34
و سومی در کاری از کارهای دنیا از او نصیحت میطلبد
4:38
و چهارمی از او دعا میخواهد
4:41
و در میان کسانی که به او پیوستند
4:44
خلیفه مسلمانان، سلیمان بن عبدالملک بود
4:47
چون مردم او را دیدند
4:50
برای او راه گشودند تا آنجا که شانهاش
4:53
شانه سالم بن عبدالله را
4:56
خم شد و در گوشش زمزمه کرد و گفت:
4:59
ما اکنون بیرون مسجد آمدهایم
5:02
پس هر حاجتی داری بخواه تا برآورم
5:05
سالم گفت:
5:08
آیا از حاجات دنیاست یا از حاجات آخرت؟
5:12
خلیفه دچار سرگشتگی شد و گفت:
5:15
بلکه از حاجات دنیاست
5:18
سالم به او گفت: من از کسی که مالک آن نیست، حاجات دنیا را نخواستم
5:21
از کسی که مالک دنیاست
5:24
پس چگونه از کسی که مالک آن نیست بخواهم؟
5:27
خلیفه از او شرمنده شد
5:30
و او را ستایش کرد و از او دور شد و میگفت:
5:33
چه عزیزید شما آل خطاب
5:36
به زهد و پرهیزگاری
5:39
بارک الله جل و عز
5:42
خداوند به شما برکت دهد، ای خاندان
5:46
و در سالی که پیش از آن بود
5:49
حج ولید بن عبدالملک
5:52
پس چون مردم از عرفات کوچ کردند
5:55
خلیفه با سالم بن عبدالله دیدار کرد
5:58
در مزدلفه، در حالی که محرم بود
6:01
او را گرامی داشت و بر او درود فرستاد
6:04
سپس به بدن برهنهاش نگریست
6:08
گویی بنایی است که ساخته شده است.
6:11
او به وی گفت: «تو واقعاً خوشاندام هستی، ای ابو عمر!»
6:14
پس خوراکت چقدر زیاد است
6:17
ـ «الخبز و الزیت» (نان و روغن زیتون) گفت.
6:20
و هرگاه گوشت را گاهی مییافتم، آن را میخوردم.
6:23
«نان و روغن»
6:26
فرمود: آری
6:29
آیا آن را میخواهی؟
6:32
گفت: اگر آن را نخواهم، ترکش میکنم.
6:35
وقتی گرسنه میشوم، آن را اشتها میکنم.
6:40
و همانگونه که سالم به جدّش فاروق شبیه بود
6:43
در رویگردانی از دنیا
6:46
و زهد با آنچه از متاع فانی بر آن عرضه میشود
6:49
او را در بلندخوانی نیز شبیه (آن) دانستهاند.
6:52
با کلمهٔ حق
6:55
هرچند سنگینبار باشد
6:58
دارای پیامدهای سنگین
7:01
از جمله آن که او بر حجاج وارد شد
7:04
حبّ به الحجاج و ادنی مجلسه
7:07
و در گرامی داشتن او مبالغه کرد
7:10
و در همین حال
7:13
هنگامی که حجاج گروهی از مردان را نزد او آوردند
7:16
مویهای ژولیده، بدنهای غبارآلود
7:19
چهرههایشان زرد و در زنجیرها به یکدیگر بستهاند.
7:22
حجاج به سالم رو کرد
7:25
و اینها گفتند: «بغات»
7:28
مفسدان در زمین
7:32
سپس [پیامبر] شمشیرش را به او داد.
7:35
و به اولین آنان اشاره کرد و گفت
7:38
بر تو باد؛ پس به سوی او برخیز و گردنش را بزن.
7:41
سالمون شمشیر را از دست حجاج گرفت
7:44
و به سوی آن مرد روان شد
7:47
و چشمان مردم بهسوی او خیره شده بود.
7:50
ببین چه میکند
7:53
چون بر آن مرد ایستاد، به او گفت
7:56
آیا تو مسلمانی؟ گفت: آری.
7:59
این پرسش
8:02
به اجرای آنچه به آن فرمان داده شدم، ادامه میدهم
8:06
سالم به او گفت: «آیا نماز صبح را خواندهای؟»
8:09
مرد گفت
8:12
گفتم به تو که من مسلمانم
8:15
سپس از من میپرسی که آیا نماز صبح را خواندهای؟
8:18
و آیا گمان میکنی مسلمانی هست که نماز نمیخواند؟
8:21
سالم گفت
8:24
آیا امروز صبح نماز خواندی؟
8:27
خدا تو را هدایت کند
8:30
به تو گفتم: بله
8:33
و از تو خواستم که آنچه این ستمگر به تو فرمان داده، اجرا کنی
8:36
وگرنه خود را در معرض خشم او قرار میدهی
8:39
سالم نزد حجاج بازگشت
8:42
شمشیر را پیش روی خود انداخت و گفت
8:45
مرد اقرار میکند که مسلمان است.
8:48
او میگوید که امروز صبح نماز خوانده است
8:51
و به من رسیده است که رسول الله (ﷺ)
8:54
هر که نماز صبح را بخواند
8:57
او در پناه الله است
9:00
و من هرگز مردی را که در پناه (ذمه) الله عزّ وجلّ درآمده باشد نمیکشم.
9:03
حجاج به او گفت
9:06
با خشم گفت: ما او را نمیکشیم.
9:09
نماز صبح را ترک میکنم.
9:12
و همانا او را میکشیم، زیرا از کسانی است که (در حق دشمنان) یاری رساند
9:15
خلیفه عثمان بن عفان کشته شد
9:18
او به او گفت: سالم
9:21
چه کسی از من و تو به خون عثمان سزاوارتر است؟
9:24
حجاج ساکت ماند
9:27
و پاسخی نداد.
9:30
سپس یکی از حاضران این مجلس به مدینه آمد.
9:33
عبدالله بن عمر خبر داد
9:36
آنچه حجاج از پسرش سالم خواست
9:39
او درنگ نکرد تا بقیهٔ خبر را بشنود.
9:42
و بهراستی (او) در پاسخ به سخنگوی خود شتاب کرد و گفت:
9:45
و سالم با فرمان حجاج چه کرد؟
9:48
به او گفت: فلانکار را انجام بده و فلانکار را
9:51
و (پیامبر) از او (غم و اندوه را) برطرف کرد و فرمود
9:54
کیس، کیس؛ عاقل، عاقل
9:57
و چون خلافت به او رسید
10:02
به عمر بن عبدالعزیز
10:05
به سالم بن عبدالله نوشت که میگوید
10:08
اما بعد، پس همانا الله عزّ و جلّ
10:11
مرا به آنچه به آن گرفتارم کرده، از جمله ولایت (بر امور مردم)، گرفتار کرده است.
10:14
امر مسلمانان بدون مشورت
10:18
از الله میخواهم، همان که مرا به این امر مبتلا کرد.
10:21
اینکه مرا در آن یاری دهد
10:24
پس هرگاه این نامهی من به دستت رسید
10:27
برایم کتابهای عمر بن الخطاب را بفرست
10:30
و احکام و سیرهاش
10:33
من عزم کردهام که از سیرهاش پیروی کنم
10:36
و در راه او گام برمیدارم، اگر الله مرا یاری دهد
10:39
بر این پایه، و سلام
10:42
سالم برای او نوشت که: اما بعد
10:45
نامهات به دستم رسید که در آن یاد کردهای
10:48
الله عزّ وجلّ تو را آزمود که امارت مسلمانان را بر عهده گیری، بیآنکه خود خواستار آن باشی
10:51
یا از تو مشورت گرفته شود.
10:54
و تو میخواهی به سیرهٔ عمر رفتار کنی،
10:57
پس نباید این خواسته تو را فریب دهد
11:00
که تو در زمانی غیر از زمان عمر هستی،
11:03
و در میان مردان تو کسی نیست که همانند
11:06
مردان عمر باشد، اما
11:09
بدان که اگر حق را بخواهی و آن را اراده کنی،
11:12
الله تو را در آن یاری میدهد و برای تو
11:15
کارگزارانی فراهم میآورد که به آن قیام کنند،
11:18
و آنان را از جایی که گمان نمیبری به تو میرساند،
11:21
زیرا یاری الله به بنده به اندازهٔ نیت اوست.
11:24
پس هر که نیتش در کار خیر کامل باشد،
11:27
یاری الله نیز برای او کامل میشود،
11:30
و هر که نیتش کوتاه باشد، از یاری
11:33
الله به اندازهٔ کاستی نیتش کاسته میشود.
11:36
و هرگاه نفست تو را به سوی
11:39
آنچه الله جلّ و عزّ را خشنود نمیکند، بکشاند،
11:42
پس یاد کن کسانی را که پیش از تو صاحب قدرت بودهاند،
11:45
همانها که زودتر از تو این دنیا را ترک کردند،
11:48
و از خود بپرس:
11:51
چگونه چشمهایشان کور شد، همان چشمهایی که با آنها
11:54
به لذتها مینگریستند؟
11:57
و چگونه شکمهایشان پاره شد، همان شکمهایی که
12:00
از شهوتها هرگز سیر نمیشدند؟
12:03
و چگونه پیکرهای بیجان شدند،
12:06
که تپههای زمین آنها را نپوشاند،
12:09
که ما از بوی آنها به ستوه میآمدیم،
12:12
و از گندیدگیشان آسیب میدیدیم.
12:15
و سلام و رحمت الله تعالی
12:18
و برکات او بر تو باد.
12:22
اما بعد، سالم بن عبدالله بن عمر بن خطاب
12:25
عمری دراز
12:28
سرشار از تقوا و آکنده از هدایت زیست.
12:31
در آن از زینت دنیا و زرقوبرق آن روی گرداند
12:34
و در میان آن به آنچه الله را خشنود میکند روی آورد.
12:37
از خوراک تنها به آنچه کفاف میداد بسنده کرد،
12:40
و از پوشاک تنها آنچه خشن بود پوشید،
12:43
و همراه لشکرهای مسلمانان به جنگ روم رفت، سربازی ساده،
12:46
و نیازهای مسلمانان را برآورده ساخت،
12:49
و همچون مادران به آنان مهربانی میکرد.
12:52
چون مرگ (یقین) به سراغش آمد،
12:56
در سال صد و شش هجری،
12:59
مدینه از اندوه او به لرزه درآمد،
13:02
و نالهاش در هر دلی سوز و در هر گونهای اشک برانگیخت.
13:05
و همهٔ مردم، همه، آماده شدند تا
13:08
جنازهٔ او را تشییع کنند و در تدفینش حاضر شوند.
13:11
و هشام بن عبدالملک
13:14
در آن روز در مدینه حضور داشت،
13:17
پس برای نماز بر او و تشییعش بیرون آمد.
13:20
چون ازدحام مردم و هجوم آنان را دید،
13:23
آن انبوهی جمعیت او را به هراس انداخت،
13:26
و اندکی حسد در سینهاش برانگیخت،
13:29
پس از خود پرسید،
13:32
آیا از این مردم چند نفر
13:35
خارج میشوند اگر خلیفهٔ مسلمانان
13:38
در شهر ایشان بمیرد؟
13:41
(...)
13:44
سپس به ابراهیم بن هشام مخزومی،
13:47
والی خود بر مدینه، گفت:
13:50
بر اهل مدینه واجب کن که
13:53
چهار هزار مرد را به مرزها بفرستند،
13:56
هر سال چهار هزار.
14:03
در زمان سالم
14:06
بن عبدالله کسی شبیهتر به
14:09
صالحان گذشته
14:12
در زهد و فضیلت و زندگی نبود.
14:15
امام مالک
14:32
(آنان) رفتند و
14:35
در سینهٔ روزگار پرسشی بر جای نهادند:
14:38
آیا مانندشان ستارهای
14:41
در آسمان و تپههایی (بلند) بوده است؟
14:44
زندگی را پر کردند
14:47
و به کردارشان مباهات نمودند،
14:50
و دنیای انسانها به وجودشان بالید.