از مجموعهٔ تصاویری از زندگی تابعین (مجموعه کامل شد)
· درس 16 از 37
تصاویری از زندگی فالوورها | د عبدالرحمن رأفت الباشا | قسمت (16) | سعید بن جبیر رحمه الله
صوت ترجمهشده برای این درس هنوز در دسترس نیست — ضبط اصلی عربی پخش میشود. متن زیر بهطور کامل ترجمه شده است.
0:000:00
متن کامل
ترجمهٔ ماشینی — ممکن است خطا داشته باشد
0:00
بسم الله الرحمن الرحیم
0:03
بهترین نسلها از نظر مواضع و الگوها
0:08
هرکه پیامبر را در رفتن و گفتن پیروی کرد
0:13
انجمن مودت
0:15
پیشرفت
0:17
نمونههایی از زندگی تابعین
0:21
نوشتهٔ دکتر عبدالرحمن رأفت الباشا
0:26
رحمهالله
0:28
سعید بن جبیر
0:32
رحمهالله
0:44
او جوانی استوار اندام و کاملالخلقه بود
0:47
سرشار از نشاط و جنبوجوش
0:51
و با این همه، تیزهوش و زیرکخاطر بود
0:55
مشتاق بزرگواریها
0:57
پرهیزگار از محرمات
1:00
و سیاهی رنگ و مجعد بودن موی او
1:03
و حبشیتبار بودنش
1:05
مانع آن نشد که شخصیت ممتاز و یگانهاش
1:09
با وجود کمسنیاش
1:13
آن جوان حبشیالاصل
1:16
بهدرستی دریافته بود که علم
1:18
راه راست اوست که او را به الله میرساند
1:23
و آنکه تقوا
1:25
تنها راه هموار اوست که او را به بهشت میرساند
1:30
پس تقوا را در دست راست و علم را در دست چپ گرفت
1:34
و هر دو دست را محکم بر آنها بست
1:37
و با آن دو، رحلت زندگی را پیمود، نه سست و نه شتابزده
1:43
از همان کودکیاش
1:46
مردم او را یا سرگرم کتابش برای آموختن میدیدند
1:51
یا در محراب خود به عبادت ایستاده
1:54
او همان نابغهٔ مسلمانان در عصر خویش بود
1:58
سعید بن جبیر، رضیاللهعنه و ارضاه
2:03
آن جوان سعید بن جبیر علم را از گروهی از بزرگان صحابه فرا گرفت
2:10
از جمله ابوسعید خدری
2:13
و عدی بن حاتم طائی
2:16
و ابوموسی اشعری
2:18
و ابوهریره دوسی
2:20
و عبدالله بن عمر
2:22
و عایشه امالمؤمنین
2:24
رضیاللهعنها و عنهم اجمعین
2:27
اما استاد بزرگ و معلم عظیم او
2:31
عبدالله بن عباس بود
2:34
دانشمند امت محمد
2:36
و دریای پرمایهاش در علم
2:38
سعید بن جبیر همواره ملازم عبدالله بن عباس بود
2:42
همچون سایهای که همراه صاحبش است
2:44
پس قرآن و تفسیر آن را از او فرا گرفت
2:47
و حدیث و غریب آن را
2:49
و در دین نزد او فقه آموخت
2:52
و تأویل را از او یاد گرفت
2:55
و زبان عربی را نزد او آموخت
2:57
و در آن به بالاترین تسلط دست یافت
3:00
تا آنجا که بر روی زمین کسی از اهل زمان او نماند
3:05
مگر آنکه به علم او نیازمند بود
3:08
سپس در سرزمینهای مسلمانان گشت
3:11
در جستجوی معرفت، تا آنجا که خدا خواست گشت
3:15
و چون آنچه را از علم میخواست به کمال رساند
3:19
کوفه را خانه و اقامتگاه خود ساخت
3:22
و برای مردم آن معلم و پیشوا شد
3:26
در رمضان مردم را امامت میکرد
3:29
پس یک شب به قرائت عبدالله بن مسعود میخواند
3:33
و شبی دیگر به قرائت زید بن ثابت
3:36
و شبی سوم به قرائت دیگران
3:39
و همینگونه
3:41
و چون تنها نماز میگزارد
3:43
گاه قرآن را تماماً میخواند
3:47
و چون به سخن خداوند عز و جل میرسید
3:50
و به آیاتی مانند آن از وعده و وعید میگذشت
4:15
پوستش به لرزه میافتاد و دلش شکسته میشد
4:19
و چشمانش اشکآلود میگشت
4:22
سپس پیوسته از همانجا آغاز میکرد و تکرار مینمود
4:25
تا آنجا که نزدیک بود جان بسپارد
4:28
و او هر سال دو بار رحل سفر به سوی بیت الحرام میبست
4:35
یک بار در رجب با احرام
4:38
با احرام عمره
4:40
و بار دیگر در ذیالقعده با احرام حج
4:44
و طالبان علم و جویندگان خیر و نیکی و خیرخواهی
4:49
به کوفه روی میآوردند
4:51
تا از آبشخورهای گوارای سعید بن جبیر سیراب شوند
4:56
و از راه و رسم استوار او بهره گیرند
4:59
این یکی از او میپرسد که خشیت چیست
5:02
او پاسخ میدهد به اینکه
5:04
خشیت آن است که از الله جل و عز بترسی
5:07
تا آنجا که این ترس تو را از گناهانت بازدارد
5:11
و آن دیگری میپرسد که ذکر چیست
5:15
میگوید ذکر، اطاعت از الله جل و علا است
5:20
پس هرکه به سوی الله روی آورد و او را اطاعت کرد، او را یاد کرده است
5:24
و هرکه از او روی گرداند و اطاعتش نکرد
5:27
اگرچه تمام شب را به تسبیح و تلاوت بگذراند، ذاکر او نیست
5:34
و کوفه در زمانی که سعید بن جبیر آن را محل اقامت خود ساخت
5:40
زیر فرمان حجاج بن یوسف ثقفی بود
5:43
زیرا حجاج در آن روزگار والی عراق و مشرق
5:48
و سرزمینهای ماوراءالنهر بود
5:51
و در آن هنگام بر قله سطوت و قدرت خویش نشسته بود
5:56
و این پس از آن بود که عبدالله بن زبیر را کشت
6:00
و جنبش او را از میان برد
6:02
و عراق را زیر سلطهٔ بنی امیه درآورد
6:05
و آتش شورشهای برپاشده اینجا و آنجا را خاموش کرد
6:09
و شمشیر را بر گردن بندگان به کار گرفت
6:12
و وحشت را در سراسر سرزمینها پراکند
6:15
تا جایی که دلها از هیبت او و از ترس بطش و خشونتش آکنده شد.
6:21
سپس الله خواست که میان حجاج بن یوسف ثقفی
6:26
و عبدالرحمن بن اشعث درگیری پیش آید،
6:29
یکی از فرماندهان بزرگ او.
6:31
و این درگیری به فتنهای بدل شد که تر و خشک را سوزاند
6:36
و بر پیکر مسلمانان زخمهای عمیقی بر جای گذاشت.
6:41
و خبر این فتنه چنین بود:
6:44
حجاج، ابن اشعث را با سپاهی برای جنگ با رتبیل،
6:48
پادشاه ترک، به نواحی واقع در ورای سیستان فرستاد.
6:53
آن فرمانده دلاور و پیروزمند بخش بزرگی از سرزمین رتبیل را گشود
6:59
و دژهای استواری از قلمرو او را تصرف کرد
7:02
و غنایم فراوانی از شهرها و روستاهایش به دست آورد.
7:08
سپس فرستادگانی نزد حجاج فرستاد که مژدهی پیروزی بزرگ را به او رساندند
7:13
و خمس غنایم را همراه خود آوردند
7:16
تا در خزانههای بیتالمال مسلمانان جای گیرد.
7:21
و برای حجاج نامهای نوشت
7:23
و در آن از او اجازه خواست که برای مدتی از جنگ دست بکشد،
7:28
تا راههای ورود و خروج آن سرزمین را بیازماید
7:31
و از طبیعت و اوضاع آن آگاه شود،
7:35
و این پیش از فرو رفتن در درههای دورافتاده و ناشناختهاش بود،
7:40
تا سپاه پیروز را در معرض خطرها قرار ندهد.
7:43
حجاج بر او خشمگین شد
7:45
و نامهای برایش فرستاد که در آن او را به ترسویی و زبونی متهم میکرد
7:50
و او را به هلاکت و نابودی تهدید میکرد
7:53
و به برکناری از فرماندهی سپاه تهدیدش مینمود.
7:57
عبدالرحمن بزرگان لشکر و فرماندهان دستهها را گرد آورد
8:02
و نامهی حجاج را برایشان خواند
8:05
و در این باره با آنان مشورت کرد.
8:07
آنان او را به قیام علیه حجاج فراخواندند
8:09
و به شتاب در کنار نهادن فرمانبرداری از او.
8:12
عبدالرحمن به ایشان گفت:
8:14
آیا با من بر این امر بیعت میکنید،
8:17
و در جهاد با او مرا یاری میدهید،
8:19
تا الله سرزمین عراق را از این پلیدی پاک گرداند؟
8:23
لشکریان بر آنچه او به آن فراخوانده بود با او بیعت کردند.
8:27
عبدالرحمن بن اشعث
8:31
با سپاهی انباشته از کینهی حجاج به پا خاست
8:35
و میان او و سپاهیان ابن یوسف ثقفی
8:39
نبردهای سختی در گرفت
8:41
که در آنها پیروزی بزرگی به دست آورد.
8:44
پس سیستان بر او مسلط شد
8:47
و بیشتر سرزمین فارس.
8:49
سپس روی آورد تا کوفه و بصره را از دست حجاج بیرون آورد.
8:54
و در حالی که آتش جنگ میان دو طرف شعلهور بود،
8:59
و ابن اشعث از یک جبهه به جبههای دیگر میرفت،
9:03
برای حجاج پیشامدی رخ داد که بر نیروی دشمنش افزود.
9:07
زیرا والیان شهرها برای حجاج نامههایی نوشتند و در آنها گفتند:
9:13
اهل ذمه به اسلام گرویدن را آغاز کردهاند
9:18
تا از پرداخت جزیه رهایی یابند،
9:21
و روستاهایی را که در آنها کار میکردند ترک گفتهاند
9:24
و در شهرها ساکن شدهاند،
9:26
و خراج رو به نابودی نهاده،
9:29
و مالیاتها ورشکسته شده است.
9:32
حجاج به والیان خود در بصره و دیگر شهرها نامههایی نوشت
9:37
و در آنها دستور داد که هر یک از اهل ذمه را که به شهرها کوچ کرده، گرد آورند
9:42
و ایشان را به روستاها بازگردانند،
9:44
هرچند مدت دوریشان از آنها طولانی باشد.
9:47
والیان فرمان را آشکارا اجرا کردند
9:49
و شمار زیادی از این مردم را از خانههایشان بیرون راندند
9:54
و ایشان را از منابع روزیشان دور کردند،
9:57
و در حاشیهی شهرها گرد آوردند،
10:00
و زنان و کودکانشان را نیز بیرون آوردند
10:04
و با زور ایشان را به کوچ به سوی روستاها واداشتند
10:07
در حالی که مدتی طولانی از جداییشان از آنها گذشته بود.
10:12
زنان و کودکان و سالمندان به گریه افتادند
10:16
و فریاد کمکخواهی برآوردند و استغاثه کردند
10:19
و ندا دادند: «وا محمداه! هان، وا محمداه!»
10:23
و در کار خود سرگردان ماندند
10:25
و نمیدانستند به کجا بروند.
10:28
فقیهان و قاریان بصره به سوی آنان بیرون آمدند
10:32
تا به فریادشان برسند و برایشان شفاعت کنند،
10:35
اما نتوانستند چنین کنند.
10:37
پس ایشان نیز برای گریهی آنان گریستند
10:40
و برای مصیبتشان استغاثه کردند.
10:44
عبدالرحمن بن اشعث این فرصت را غنیمت شمرد
10:48
و فقیهان و قاریان را به یاری خود فراخواند.
10:52
گروهی از بزرگان تابعین و پیشوایان مسلمانان او را اجابت کردند،
10:58
که در رأس ایشان سعید بن جبیر بود،
11:01
و عبدالرحمن بن ابی لیلی،
11:03
و شعبی و ابوالبختری،
11:06
و دیگران و دیگران.
11:08
و میان دو طرف جنگی سخت درگرفت
11:11
که پیروزی در آغاز با ابن اشعث و همراهانش بر حجاج و سپاهیانش بود.
11:18
سپس کفهی حجاج اندکاندک سنگین شد،
11:23
تا آنکه ابن اشعث شکستی ناگوار خورد
11:26
و با جان خود گریخت،
11:29
و سپاهش در برابر حجاج و سپاهیانش تسلیم شد.
11:33
حجاج به جارچی خود فرمان داد که در میان جنگجویان شکستخورده ندا دهد
11:38
و ایشان را به تجدید بیعت با او فراخواند.
11:41
بیشتر آنان اجابت کردند
11:43
و برخی از او پنهان شدند.
11:45
از پنهانشدگان سعید بن جبیر رضیاللهعنه بود.
11:51
چون تسلیمشدگان یکی پس از دیگری برای تجدید بیعت پیش آمدند،
11:57
با چیزی روبهرو شدند که در گمانشان نمیگنجید.
12:01
حجاج به هر یک از آنان میگفت:
12:04
آیا بر خود شهادت میدهی
12:06
که با شکستن بیعت خود با امیرالمؤمنین کافر شدهای؟
12:11
پس اگر میگفت: «آری»، تجدید بیعتش از او پذیرفته میشد و آزادش میکرد،
12:17
و اگر میگفت: «نه»، او را میکشت.
12:20
برخی از ایشان در برابر او فروتنی میکردند.
12:23
او بر خویشتن به کفر اقرار میکند
12:25
تا خود را از کشته شدن رها سازد
12:28
و برخی از ایشان این کار را ناپسند میشمردند و آن را انکار میکردند
12:32
پس گردن خود را بهعنوان بهای امتناع و انکارش تقدیم میکرد
12:37
و خبرهای آن کشتار هولناک فاش شد
12:41
که در آن چند هزار مرد کشته شدند
12:45
و چند هزار تن از آن جان به در بردند
12:48
پس از آنکه خود را به کفر نشاندار کرده بودند
12:51
از جمله آنکه پیرمردی سالخورده از قبیله خثعم
12:56
که از هر دو گروه کنارهگیری کرده و در آنسوی فرات مقیم بود
13:01
با کسانی که به سوی حجاج برده میشدند، به نزد او برده شد
13:05
و چون بر او وارد شد، از حالش پرسید
13:08
گفت: از آن زمان که این آتش برافروخت، همواره
13:12
در آنسوی این رود کنارهگیری کردهام
13:15
و منتظر بودهام که جنگ به کجا منتهی میشود
13:18
اما چون پیروز و کامیاب شدی
13:20
نزد تو آمدم تا با تو بیعت کنم
13:23
پس حجاج به او گفت: مرگ بر تو
13:26
آیا نشستهای و در انتظار ماندهای و با امیرت نمیجنگی؟
13:30
سپس او را با خشونت تهدید کرد و گفت:
13:32
آیا بر خویشتن گواهی میدهی که کافری؟
13:36
گفت: چه مرد بدی هستم من
13:39
اگر هشتاد سال الله را عبادت کرده باشم
13:42
و سپس بر خویشتن به کفر گواهی دهم
13:46
حجاج به او گفت: پس تو را خواهم کشت
13:49
گفت: حتی اگر مرا بکشی
13:52
بهخدا سوگند که از عمرم جز اندازه نوشیدن یک الاغ باقی نمانده است
13:56
که او صبحگاهان آب مینوشد و شامگاهان میمیرد
14:00
و من صبح و شام چشم به راه مرگ هستم
14:04
پس هر چه میخواهی انجام بده
14:06
آنگاه حجاج به جلاد خود گفت:
14:09
گردنش را بزن
14:11
جلاد گردن او را زد
14:13
در آن مجلس کسی از شیعیان حجاج یا از دشمنان او باقی نماند
14:18
مگر آنکه بر آن پیرمرد سالخورده گریست
14:21
و برای او دلسوزی کرد و برایش رحمت خواست
14:24
سپس حجاج، میل بن زیاد نخعی را فراخواند
14:30
و به او گفت: آیا بر خویشتن به کفر گواهی میدهی؟
14:34
گفت: بهخدا سوگند گواهی نمیدهم
14:37
حجاج گفت: پس تو را خواهم کشت
14:40
گفت: هر حکمی که داری اجرا کن
14:44
و وعدهگاه میان ما نزد الله است
14:47
و پس از کشته شدن، حساب است
14:50
حجاج به او گفت:
14:52
آن روز حجت بر تو خواهد بود، نه به نفع تو
14:55
او گفت: این در صورتی است که آن روز تو داور باشی
15:00
حجاج گفت:
15:02
او را بکشید
15:04
او پیش آمد و کشته شد
15:06
سپس مردی دیگر را به نزد او آوردند
15:09
که حجاج او را دشمن میداشت و آرزو داشت که بر کشتنش پیروز شود
15:12
به سبب آنکه از ریشخند او نسبت به خود به حجاج خبر داده بودند
15:16
پس حجاج پیشدستی کرد و گفت:
15:19
من در برابر خود مردی را میبینم
15:22
گمان نمیکنم که بر خویشتن به کفر گواهی دهد
15:25
آن مرد گفت:
15:27
مرا به مخاطره میفکن و مرا از خودم فریب مده
15:30
زیرا من کافرترین مردم روی زمینم
15:33
و از فرعون صاحب اوتاد کافرترم
15:36
پس حجاج راهش داد
15:38
در حالی که از شدت خشم بر کشتن او میسوخت
15:42
خبرهای آن نابودی هولناک فاش شد
15:45
که در آن چند هزار مؤمن استوار کشته شدند
15:50
و چند هزار تن از آن رهایی یافتند
15:53
از کسانی که به اجبار واداشته شدند بر خویشتن به کفر نشان بزنند
15:57
سعید بن جبیر یقین یافت
15:59
که اگر به دست حجاج بیفتد
16:02
فردا میان دو چیز قرار خواهد گرفت که سومی ندارند
16:06
یا گردنش زده خواهد شد
16:09
یا باید بر خویشتن به کفر اقرار کند
16:12
و این دو امر است که یکیشان شیرین و دیگری تلخ است
16:15
پس ترجیح داد که از سرزمین عراق بیرون رود
16:18
و از دیدهها پنهان شود
16:21
و همچنان در زمین پهناور الله سرگردان بود
16:24
و از حجاج و جاسوسانش پنهان میزیست
16:27
تا آنکه به روستای کوچکی در سرزمین مکه پناه برد
16:32
و ده سال تمام به همین حال ماند
16:37
که کافی بود تا آتش خشم حجاج را فرونشاند
16:40
آن خشمی که در دل او شعلهور بود
16:43
و کینهای را که در دل از او داشت برطرف سازد
16:47
اما آنچه هیچکس انتظارش را نداشت رخ داد
16:51
آنکه او به مکه آمد
16:54
و والی جدیدی از والیان بنی امیه بود
16:57
که خالد بن عبدالله قسری بود
17:00
پس یاران سعید بن جبیر از او هراسان شدند
17:03
و از او بیمناک بودند
17:05
زیرا بدرفتاری او را میشناختند
17:08
و از دست او انتظار شر داشتند
17:11
پس برخی نزد سعید آمدند و به او گفتند:
17:15
این مرد به مکه آمده است
17:18
و بهخدا سوگند که ما از او بر تو ایمن نیستیم
17:21
پس درخواست ما را بپذیر و از این شهر بیرون رو
17:25
گفت: بهخدا سوگند که آنقدر گریختم تا آنکه از الله شرم کردم
17:31
و تصمیم گرفتهام که در همین جا بمانم
17:35
و الله هر چه بخواهد انجام میدهد
17:38
خالد گمان بدی را که مردم دربارهاش داشتند تکذیب نکرد
17:45
پس همینکه از مکان سعید بن جبیر آگاه شد
17:48
دستهای از سپاهیانش را به سوی او فرستاد
17:52
و به آنان فرمان داد که او را در بند به سوی حجاج در شهر واسط ببرند
17:57
آنگاه سپاهیان خانه شیخ را محاصره کردند
18:00
و غل و زنجیر را بر دستهایش نهادند،
18:02
در حالی که کسی از یارانش در برابر چشمانش بود،
18:05
و به او دستور حرکت به سوی حجاج را دادند.
18:08
او با آرامش خاطر، اینگونه با آنان روبهرو شد،
18:12
سپس به یارانش روی کرد و گفت:
18:15
«گمان نمیکنم جز این باشد که به دست آن ستمکار کشته شوم.
18:20
من و دو تن از یارانم، شبی را در عبادت گذراندیم،
18:25
و شیرینی دعا را احساس کردیم،
18:28
پس آنچه را خواستیم از الله دعا کردیم،
18:31
و هرچه را خواست با زاری به درگاه او تضرع کردیم،
18:35
سپس از الله جل و عز خواستیم که شهادت را برای ما مقدر فرماید.
18:40
الله آن را به هر دو یار من ارزانی داشت،
18:44
و من همچنان چشمبهراه آن ماندم.»
18:46
هنوز سخنش به پایان نرسیده بود
18:50
که دختر کوچکش به سویش آمد
18:54
و او را در بند دید، در حالی که سربازان او را میکشیدند.
18:58
دختر به او چسبید و شروع به گریستن و هقهق کردن نمود.
19:02
او با مهربانی دختر را از خود دور کرد و به او گفت:
19:06
«دخترم، به مادرت بگو که وعدهگاه ما بهشت است، انشاءالله تعالی.»
19:13
سپس رفت.
19:17
سربازان، آن پیشوای دانشمند عابد زاهد،
19:21
پرهیزکار و پاکدامن را به شهر واسط رساندند
19:26
و او را نزد حجاج بردند.
19:28
هنگامی که نزد او ایستاد، با کینه به او نگریست و گفت:
19:33
«نامت چیست؟»
19:34
گفت:
19:35
«سعید بن جبیر.»
19:37
گفت:
19:38
«بلکه شقی بن کسیر.»
19:41
گفت:
19:42
«مادرم به نام من داناتر بود از تو.»
19:46
گفت:
19:47
«درباره محمد چه میگویی؟»
19:49
گفت:
19:50
«منظورت محمد بن عبدالله است، که درود و سلام الله بر او باد.»
19:56
گفت: «آری.»
19:57
گفت:
19:58
«او سرور فرزندان آدم است،
20:00
پیامبر برگزیده،
20:02
بهترین کسی است که از بشر باقی مانده،
20:04
و بهترین کسی است که گذشته است،
20:06
رسالت را حمل کرد و امانت را ادا نمود،
20:09
و برای الله و کتاب او خیرخواهی کرد،
20:12
و برای عموم مسلمانان و خواص آنان.»
20:16
گفت:
20:17
«پس درباره ابوبکر چه میگویی؟»
20:20
گفت:
20:21
«او صدیق است،
20:22
خلیفه رسول الله صلیاللهعلیهوسلم،
20:26
ستوده رفت و سعادتمند زیست،
20:29
و بر راه پیامبر درود و سلام الله بر او باد رفت،
20:34
نه تغییری داد و نه تبدیلی.»
20:37
گفت:
20:39
«پس درباره عمر چه میگویی؟»
20:41
گفت:
20:42
«او فاروق است،
20:44
که الله به واسطه او حق را از باطل جدا کرد،
20:48
و برگزیده الله و برگزیده رسول اوست.
20:51
او نیز بر راه یار من (ابوبکر) رفت،
20:54
پس ستوده زیست و شهید کشته شد.»
20:58
گفت:
20:59
«پس درباره عثمان چه میگویی؟»
21:02
گفت:
21:03
«او کسی است که لشکر عسرت را تجهیز کرد،
21:06
چاه رومه را کند،
21:08
خانهای برای خود در بهشت خرید،
21:11
داماد رسول الله صلیاللهعلیهوسلم بر دو دخترش شد،
21:16
و پیامبر صلیاللهعلیهوسلم او را به وحی آسمانی به ازدواج درآورد،
21:20
و او کسی است که به ستم کشته شد.»
21:22
گفت:
21:24
«پس درباره علی چه میگویی؟»
21:25
گفت:
21:28
«پسرعموی رسول الله صلیاللهعلیهوسلم،
21:29
و نخستین جوانی که اسلام آورد،
21:33
و شوهر فاطمه بتول است،
21:36
و پدر حسن و حسین،
21:39
دو سرور جوانان اهل بهشت.»
21:41
گفت:
21:44
«پس کدام یک از خلفای بنی امیه تو را در شگفت آورده است؟»
21:45
پس کدامیک از خلفای بنیامیه برای تو شگفتانگیزتر است؟
21:49
«...»
21:50
گفت:
21:51
«آنکه برای آفریدگارش خشنودتر است.»
21:53
گفت:
21:54
«پس کدام یک برای آفریدگار خشنودتر است؟»
21:57
گفت:
21:58
«دانش آن نزد کسی است که راز و نجوای آنان را میداند.»
22:03
گفت:
22:04
«پس درباره ... چه میگویی؟»
22:06
گفت:
22:07
«تو خود به خویشتن داناتری.»
22:09
گفت:
22:10
«بلکه میخواهم دانش تو را بدانم.»
22:13
گفت:
22:14
«در این صورت آنچه را نمیپسندی و خوشایندت نیست به تو خواهم گفت.»
22:17
گفت:
22:18
«ناگزیرم که از تو بشنوم.»
22:21
گفت:
22:22
«من میدانم که تو با کتاب الله تعالی مخالفی،
22:27
و به کارهایی دست میزنی که با آنها میخواهی هیبت (و بزرگی) کسب کنی.»
22:31
و او تو را به هلاکت میاندازد
22:33
و تو را با شدت به سوی آتش میراند
22:36
گفت:
22:37
به الله سوگند که تو را خواهم کشت
22:40
گفت:
22:41
پس دنیای مرا تباه میکنی
22:44
و آخرت تو را تباه میکنم
22:46
گفت:
22:47
برای خود هر گونه کشتنی را که خواهی برگزین
22:50
گفت:
22:51
بلکه تو خود برای خویشتن برگزین ای حجاج
22:55
که به الله سوگند مرا هیچگونه نمیکشی
22:58
مگر آنکه الله در آخرت تو را به مانند آن خواهد کشت
23:02
گفت:
23:03
آیا میخواهی که از تو درگذرم؟
23:06
گفت:
23:07
اگر عفو کنی، از جانب الله تعالی است
23:10
اما تو
23:12
نه برائتی داری و نه عذری
23:15
حجاج خشمگین شد و گفت:
23:17
شمشیر و نِطع را بیاور ای غلام
23:20
سعید لبخند زد
23:22
حجاج به او گفت:
23:24
لبخندت برای چیست؟
23:26
گفت:
23:28
از جسارت تو بر الله شگفتزده شدم
23:31
و بردباری الله بر تو
23:33
پس گفت:
23:34
ای غلام، او را بکش
23:37
سعید رو به قبله کرد و گفت:
23:40
روی خود را به سوی کسی کردم که آسمانها و زمین را آفرید، در حالی که حنیف بودم.
23:45
و من از مشرکان نیستم.
23:48
حجاج گفت:
23:49
صورتش را از قبله برگردانید
23:52
سعید گفت:
23:53
«پس به هر سو رو کنید، آنجا روی الله است»
23:57
حجاج گفت:
23:58
او را به زمین بیندازید
24:01
سعید گفت:
24:02
از آن (زمین) شما را آفریدیم و در آن بازتان میگردانیم.
24:06
و از آن بار دیگر شما را بیرون میآوریم.
24:10
حجاج گفت:
24:11
دشمن الله را سر ببرید
24:13
پس ندیدم مردی را که به آیات قرآن بیشتر از او ادعا کند (در آشنایی)
24:18
سعید دو دست خود را بلند کرد و گفت:
24:21
خدایا، پس از این، حجاج را بر هیچکس مسلط مگردان
24:26
از شهادت سعید بن جبیر جز پانزده روز نگذشته بود
24:33
تا آنکه حجاج تب کرد
24:36
و سختیِ بیماری بر او شدت یافت
24:39
پس ساعتی به خواب میرفت و ساعتی بیدار میشد
24:42
و هرگاه اندکی به خواب میرفت
24:45
با وحشت بیدار میشد و فریاد میزد
24:48
این سعید بن جبیر است که گریبانم را گرفته است
24:52
این سعید بن جبیر است که میگوید: چرا مرا کشتی؟
24:57
سپس میگریست و میگفت:
24:59
مرا با سعید بن جبیر چه کار؟
25:02
سعید بن جبیر را از من دور کنید
25:05
پس چون به اجل خود رسید و خاکش را پوشاندند
25:09
برخی او را در خواب دیدند
25:11
و به او گفتند:
25:13
ای حجاج، الله با آنانی که کشتی چه کرد؟
25:17
گفت:
25:19
الله مرا به ازای هر یک نفر، یک بار کشت
25:23
و به سبب سعید بن جبیر، هفتاد بار مرا کشت
25:27
(این سخن) کشته شدن سعید بن جبیر است
25:36
و بر روی زمین کسی نیست مگر آنکه به علم او نیازمند است
25:42
احمد بن حنبل
25:51
میگوید: هرگاه (کسی) سعی کرد یا گفت:
25:55
«آنان اینجا بودند، ابرِ بارانبخشِ زندگی ما بودند
26:00
پس یاد ایشان در میان ما بلند است
26:05
رفتند و پرسشی در دل تاریکی افکندند
26:10
آیا همانندشان ستارهای بلند بر تپهها درخشید؟
26:15
زندگی را با کردارشان مایهی فخر پر کردند
26:20
و در میان ایشان، شکوفهی دلِ ما شکفت»