تصاویری از زندگی فالوورها | د عبدالرحمن رأفت الباشا | قسمت (16) | سعید بن جبیر رحمه الله

◉ 10805 بازدید ⏱ 26:28 صدای اصلی (عربی)
صوت ترجمه‌شده برای این درس هنوز در دسترس نیست — ضبط اصلی عربی پخش می‌شود. متن زیر به‌طور کامل ترجمه شده است.
0:000:00

متن کامل

ترجمهٔ ماشینی — ممکن است خطا داشته باشد
0:00 بسم الله الرحمن الرحیم
0:03 بهترین نسل‌ها از نظر مواضع و الگوها
0:08 هرکه پیامبر را در رفتن و گفتن پیروی کرد
0:13 انجمن مودت
0:15 پیشرفت
0:17 نمونه‌هایی از زندگی تابعین
0:21 نوشتهٔ دکتر عبدالرحمن رأفت الباشا
0:26 رحمه‌الله
0:28 سعید بن جبیر
0:32 رحمه‌الله
0:44 او جوانی استوار اندام و کامل‌الخلقه بود
0:47 سرشار از نشاط و جنب‌وجوش
0:51 و با این همه، تیز‌هوش و زیرک‌خاطر بود
0:55 مشتاق بزرگواری‌ها
0:57 پرهیزگار از محرمات
1:00 و سیاهی رنگ و مجعد بودن موی او
1:03 و حبشی‌تبار بودنش
1:05 مانع آن نشد که شخصیت ممتاز و یگانه‌اش
1:09 با وجود کم‌سنی‌اش
1:13 آن جوان حبشی‌الاصل
1:16 به‌درستی دریافته بود که علم
1:18 راه راست اوست که او را به الله می‌رساند
1:23 و آنکه تقوا
1:25 تنها راه هموار اوست که او را به بهشت می‌رساند
1:30 پس تقوا را در دست راست و علم را در دست چپ گرفت
1:34 و هر دو دست را محکم بر آن‌ها بست
1:37 و با آن دو، رحلت زندگی را پیمود، نه سست و نه شتاب‌زده
1:43 از همان کودکی‌اش
1:46 مردم او را یا سرگرم کتابش برای آموختن می‌دیدند
1:51 یا در محراب خود به عبادت ایستاده
1:54 او همان نابغهٔ مسلمانان در عصر خویش بود
1:58 سعید بن جبیر، رضی‌الله‌عنه و ارضاه
2:03 آن جوان سعید بن جبیر علم را از گروهی از بزرگان صحابه فرا گرفت
2:10 از جمله ابوسعید خدری
2:13 و عدی بن حاتم طائی
2:16 و ابوموسی اشعری
2:18 و ابوهریره دوسی
2:20 و عبدالله بن عمر
2:22 و عایشه ام‌المؤمنین
2:24 رضی‌الله‌عنها و عنهم اجمعین
2:27 اما استاد بزرگ و معلم عظیم او
2:31 عبدالله بن عباس بود
2:34 دانشمند امت محمد
2:36 و دریای پرمایه‌اش در علم
2:38 سعید بن جبیر همواره ملازم عبدالله بن عباس بود
2:42 همچون سایه‌ای که همراه صاحبش است
2:44 پس قرآن و تفسیر آن را از او فرا گرفت
2:47 و حدیث و غریب آن را
2:49 و در دین نزد او فقه آموخت
2:52 و تأویل را از او یاد گرفت
2:55 و زبان عربی را نزد او آموخت
2:57 و در آن به بالاترین تسلط دست یافت
3:00 تا آنجا که بر روی زمین کسی از اهل زمان او نماند
3:05 مگر آنکه به علم او نیازمند بود
3:08 سپس در سرزمین‌های مسلمانان گشت
3:11 در جستجوی معرفت، تا آنجا که خدا خواست گشت
3:15 و چون آنچه را از علم می‌خواست به کمال رساند
3:19 کوفه را خانه و اقامتگاه خود ساخت
3:22 و برای مردم آن معلم و پیشوا شد
3:26 در رمضان مردم را امامت می‌کرد
3:29 پس یک شب به قرائت عبدالله بن مسعود می‌خواند
3:33 و شبی دیگر به قرائت زید بن ثابت
3:36 و شبی سوم به قرائت دیگران
3:39 و همین‌گونه
3:41 و چون تنها نماز می‌گزارد
3:43 گاه قرآن را تماماً می‌خواند
3:47 و چون به سخن خداوند عز و جل می‌رسید
3:50 و به آیاتی مانند آن از وعده و وعید می‌گذشت
4:15 پوستش به لرزه می‌افتاد و دلش شکسته می‌شد
4:19 و چشمانش اشک‌آلود می‌گشت
4:22 سپس پیوسته از همان‌جا آغاز می‌کرد و تکرار می‌نمود
4:25 تا آنجا که نزدیک بود جان بسپارد
4:28 و او هر سال دو بار رحل سفر به سوی بیت الحرام می‌بست
4:35 یک بار در رجب با احرام
4:38 با احرام عمره
4:40 و بار دیگر در ذی‌القعده با احرام حج
4:44 و طالبان علم و جویندگان خیر و نیکی و خیرخواهی
4:49 به کوفه روی می‌آوردند
4:51 تا از آبشخورهای گوارای سعید بن جبیر سیراب شوند
4:56 و از راه و رسم استوار او بهره گیرند
4:59 این یکی از او می‌پرسد که خشیت چیست
5:02 او پاسخ می‌دهد به این‌که
5:04 خشیت آن است که از الله جل و عز بترسی
5:07 تا آنجا که این ترس تو را از گناهانت بازدارد
5:11 و آن دیگری می‌پرسد که ذکر چیست
5:15 می‌گوید ذکر، اطاعت از الله جل و علا است
5:20 پس هرکه به سوی الله روی آورد و او را اطاعت کرد، او را یاد کرده است
5:24 و هرکه از او روی گرداند و اطاعتش نکرد
5:27 اگرچه تمام شب را به تسبیح و تلاوت بگذراند، ذاکر او نیست
5:34 و کوفه در زمانی که سعید بن جبیر آن را محل اقامت خود ساخت
5:40 زیر فرمان حجاج بن یوسف ثقفی بود
5:43 زیرا حجاج در آن روزگار والی عراق و مشرق
5:48 و سرزمین‌های ماوراءالنهر بود
5:51 و در آن هنگام بر قله سطوت و قدرت خویش نشسته بود
5:56 و این پس از آن بود که عبدالله بن زبیر را کشت
6:00 و جنبش او را از میان برد
6:02 و عراق را زیر سلطهٔ بنی امیه درآورد
6:05 و آتش شورش‌های برپاشده این‌جا و آن‌جا را خاموش کرد
6:09 و شمشیر را بر گردن بندگان به کار گرفت
6:12 و وحشت را در سراسر سرزمین‌ها پراکند
6:15 تا جایی که دل‌ها از هیبت او و از ترس بطش و خشونتش آکنده شد.
6:21 سپس الله خواست که میان حجاج بن یوسف ثقفی
6:26 و عبدالرحمن بن اشعث درگیری پیش آید،
6:29 یکی از فرماندهان بزرگ او.
6:31 و این درگیری به فتنه‌ای بدل شد که تر و خشک را سوزاند
6:36 و بر پیکر مسلمانان زخم‌های عمیقی بر جای گذاشت.
6:41 و خبر این فتنه چنین بود:
6:44 حجاج، ابن اشعث را با سپاهی برای جنگ با رتبیل،
6:48 پادشاه ترک، به نواحی واقع در ورای سیستان فرستاد.
6:53 آن فرمانده دلاور و پیروزمند بخش بزرگی از سرزمین رتبیل را گشود
6:59 و دژهای استواری از قلمرو او را تصرف کرد
7:02 و غنایم فراوانی از شهرها و روستاهایش به دست آورد.
7:08 سپس فرستادگانی نزد حجاج فرستاد که مژده‌ی پیروزی بزرگ را به او رساندند
7:13 و خمس غنایم را همراه خود آوردند
7:16 تا در خزانه‌های بیت‌المال مسلمانان جای گیرد.
7:21 و برای حجاج نامه‌ای نوشت
7:23 و در آن از او اجازه خواست که برای مدتی از جنگ دست بکشد،
7:28 تا راه‌های ورود و خروج آن سرزمین را بیازماید
7:31 و از طبیعت و اوضاع آن آگاه شود،
7:35 و این پیش از فرو رفتن در دره‌های دورافتاده و ناشناخته‌اش بود،
7:40 تا سپاه پیروز را در معرض خطرها قرار ندهد.
7:43 حجاج بر او خشمگین شد
7:45 و نامه‌ای برایش فرستاد که در آن او را به ترسویی و زبونی متهم می‌کرد
7:50 و او را به هلاکت و نابودی تهدید می‌کرد
7:53 و به برکناری از فرماندهی سپاه تهدیدش می‌نمود.
7:57 عبدالرحمن بزرگان لشکر و فرماندهان دسته‌ها را گرد آورد
8:02 و نامه‌ی حجاج را برایشان خواند
8:05 و در این باره با آنان مشورت کرد.
8:07 آنان او را به قیام علیه حجاج فراخواندند
8:09 و به شتاب در کنار نهادن فرمانبرداری از او.
8:12 عبدالرحمن به ایشان گفت:
8:14 آیا با من بر این امر بیعت می‌کنید،
8:17 و در جهاد با او مرا یاری می‌دهید،
8:19 تا الله سرزمین عراق را از این پلیدی پاک گرداند؟
8:23 لشکریان بر آنچه او به آن فراخوانده بود با او بیعت کردند.
8:27 عبدالرحمن بن اشعث
8:31 با سپاهی انباشته از کینه‌ی حجاج به پا خاست
8:35 و میان او و سپاهیان ابن یوسف ثقفی
8:39 نبردهای سختی در گرفت
8:41 که در آن‌ها پیروزی بزرگی به دست آورد.
8:44 پس سیستان بر او مسلط شد
8:47 و بیشتر سرزمین فارس.
8:49 سپس روی آورد تا کوفه و بصره را از دست حجاج بیرون آورد.
8:54 و در حالی که آتش جنگ میان دو طرف شعله‌ور بود،
8:59 و ابن اشعث از یک جبهه به جبهه‌ای دیگر می‌رفت،
9:03 برای حجاج پیشامدی رخ داد که بر نیروی دشمنش افزود.
9:07 زیرا والیان شهرها برای حجاج نامه‌هایی نوشتند و در آن‌ها گفتند:
9:13 اهل ذمه به اسلام گرویدن را آغاز کرده‌اند
9:18 تا از پرداخت جزیه رهایی یابند،
9:21 و روستاهایی را که در آن‌ها کار می‌کردند ترک گفته‌اند
9:24 و در شهرها ساکن شده‌اند،
9:26 و خراج رو به نابودی نهاده،
9:29 و مالیات‌ها ورشکسته شده است.
9:32 حجاج به والیان خود در بصره و دیگر شهرها نامه‌هایی نوشت
9:37 و در آن‌ها دستور داد که هر یک از اهل ذمه را که به شهرها کوچ کرده، گرد آورند
9:42 و ایشان را به روستاها بازگردانند،
9:44 هرچند مدت دوری‌شان از آن‌ها طولانی باشد.
9:47 والیان فرمان را آشکارا اجرا کردند
9:49 و شمار زیادی از این مردم را از خانه‌هایشان بیرون راندند
9:54 و ایشان را از منابع روزی‌شان دور کردند،
9:57 و در حاشیه‌ی شهرها گرد آوردند،
10:00 و زنان و کودکانشان را نیز بیرون آوردند
10:04 و با زور ایشان را به کوچ به سوی روستاها واداشتند
10:07 در حالی که مدتی طولانی از جدایی‌شان از آن‌ها گذشته بود.
10:12 زنان و کودکان و سالمندان به گریه افتادند
10:16 و فریاد کمک‌خواهی برآوردند و استغاثه کردند
10:19 و ندا دادند: «وا محمداه! هان، وا محمداه!»
10:23 و در کار خود سرگردان ماندند
10:25 و نمی‌دانستند به کجا بروند.
10:28 فقیهان و قاریان بصره به سوی آنان بیرون آمدند
10:32 تا به فریادشان برسند و برایشان شفاعت کنند،
10:35 اما نتوانستند چنین کنند.
10:37 پس ایشان نیز برای گریه‌ی آنان گریستند
10:40 و برای مصیبتشان استغاثه کردند.
10:44 عبدالرحمن بن اشعث این فرصت را غنیمت شمرد
10:48 و فقیهان و قاریان را به یاری خود فراخواند.
10:52 گروهی از بزرگان تابعین و پیشوایان مسلمانان او را اجابت کردند،
10:58 که در رأس ایشان سعید بن جبیر بود،
11:01 و عبدالرحمن بن ابی لیلی،
11:03 و شعبی و ابوالبختری،
11:06 و دیگران و دیگران.
11:08 و میان دو طرف جنگی سخت درگرفت
11:11 که پیروزی در آغاز با ابن اشعث و همراهانش بر حجاج و سپاهیانش بود.
11:18 سپس کفه‌ی حجاج اندک‌اندک سنگین شد،
11:23 تا آنکه ابن اشعث شکستی ناگوار خورد
11:26 و با جان خود گریخت،
11:29 و سپاهش در برابر حجاج و سپاهیانش تسلیم شد.
11:33 حجاج به جارچی خود فرمان داد که در میان جنگجویان شکست‌خورده ندا دهد
11:38 و ایشان را به تجدید بیعت با او فراخواند.
11:41 بیشتر آنان اجابت کردند
11:43 و برخی از او پنهان شدند.
11:45 از پنهان‌شدگان سعید بن جبیر رضی‌الله‌عنه بود.
11:51 چون تسلیم‌شدگان یکی پس از دیگری برای تجدید بیعت پیش آمدند،
11:57 با چیزی روبه‌رو شدند که در گمانشان نمی‌گنجید.
12:01 حجاج به هر یک از آنان می‌گفت:
12:04 آیا بر خود شهادت می‌دهی
12:06 که با شکستن بیعت خود با امیرالمؤمنین کافر شده‌ای؟
12:11 پس اگر می‌گفت: «آری»، تجدید بیعتش از او پذیرفته می‌شد و آزادش می‌کرد،
12:17 و اگر می‌گفت: «نه»، او را می‌کشت.
12:20 برخی از ایشان در برابر او فروتنی می‌کردند.
12:23 او بر خویشتن به کفر اقرار می‌کند
12:25 تا خود را از کشته شدن رها سازد
12:28 و برخی از ایشان این کار را ناپسند می‌شمردند و آن را انکار می‌کردند
12:32 پس گردن خود را به‌عنوان بهای امتناع و انکارش تقدیم می‌کرد
12:37 و خبرهای آن کشتار هولناک فاش شد
12:41 که در آن چند هزار مرد کشته شدند
12:45 و چند هزار تن از آن جان به در بردند
12:48 پس از آن‌که خود را به کفر نشاندار کرده بودند
12:51 از جمله آن‌که پیرمردی سالخورده از قبیله خثعم
12:56 که از هر دو گروه کناره‌گیری کرده و در آن‌سوی فرات مقیم بود
13:01 با کسانی که به سوی حجاج برده می‌شدند، به نزد او برده شد
13:05 و چون بر او وارد شد، از حالش پرسید
13:08 گفت: از آن زمان که این آتش برافروخت، همواره
13:12 در آن‌سوی این رود کناره‌گیری کرده‌ام
13:15 و منتظر بوده‌ام که جنگ به کجا منتهی می‌شود
13:18 اما چون پیروز و کامیاب شدی
13:20 نزد تو آمدم تا با تو بیعت کنم
13:23 پس حجاج به او گفت: مرگ بر تو
13:26 آیا نشسته‌ای و در انتظار مانده‌ای و با امیرت نمی‌جنگی؟
13:30 سپس او را با خشونت تهدید کرد و گفت:
13:32 آیا بر خویشتن گواهی می‌دهی که کافری؟
13:36 گفت: چه مرد بدی هستم من
13:39 اگر هشتاد سال الله را عبادت کرده باشم
13:42 و سپس بر خویشتن به کفر گواهی دهم
13:46 حجاج به او گفت: پس تو را خواهم کشت
13:49 گفت: حتی اگر مرا بکشی
13:52 به‌خدا سوگند که از عمرم جز اندازه نوشیدن یک الاغ باقی نمانده است
13:56 که او صبحگاهان آب می‌نوشد و شامگاهان می‌میرد
14:00 و من صبح و شام چشم به راه مرگ هستم
14:04 پس هر چه می‌خواهی انجام بده
14:06 آن‌گاه حجاج به جلاد خود گفت:
14:09 گردنش را بزن
14:11 جلاد گردن او را زد
14:13 در آن مجلس کسی از شیعیان حجاج یا از دشمنان او باقی نماند
14:18 مگر آن‌که بر آن پیرمرد سالخورده گریست
14:21 و برای او دلسوزی کرد و برایش رحمت خواست
14:24 سپس حجاج، میل بن زیاد نخعی را فراخواند
14:30 و به او گفت: آیا بر خویشتن به کفر گواهی می‌دهی؟
14:34 گفت: به‌خدا سوگند گواهی نمی‌دهم
14:37 حجاج گفت: پس تو را خواهم کشت
14:40 گفت: هر حکمی که داری اجرا کن
14:44 و وعده‌گاه میان ما نزد الله است
14:47 و پس از کشته شدن، حساب است
14:50 حجاج به او گفت:
14:52 آن روز حجت بر تو خواهد بود، نه به نفع تو
14:55 او گفت: این در صورتی است که آن روز تو داور باشی
15:00 حجاج گفت:
15:02 او را بکشید
15:04 او پیش آمد و کشته شد
15:06 سپس مردی دیگر را به نزد او آوردند
15:09 که حجاج او را دشمن می‌داشت و آرزو داشت که بر کشتنش پیروز شود
15:12 به سبب آن‌که از ریشخند او نسبت به خود به حجاج خبر داده بودند
15:16 پس حجاج پیش‌دستی کرد و گفت:
15:19 من در برابر خود مردی را می‌بینم
15:22 گمان نمی‌کنم که بر خویشتن به کفر گواهی دهد
15:25 آن مرد گفت:
15:27 مرا به مخاطره میفکن و مرا از خودم فریب مده
15:30 زیرا من کافرترین مردم روی زمینم
15:33 و از فرعون صاحب اوتاد کافرترم
15:36 پس حجاج راهش داد
15:38 در حالی که از شدت خشم بر کشتن او می‌سوخت
15:42 خبرهای آن نابودی هولناک فاش شد
15:45 که در آن چند هزار مؤمن استوار کشته شدند
15:50 و چند هزار تن از آن رهایی یافتند
15:53 از کسانی که به اجبار واداشته شدند بر خویشتن به کفر نشان بزنند
15:57 سعید بن جبیر یقین یافت
15:59 که اگر به دست حجاج بیفتد
16:02 فردا میان دو چیز قرار خواهد گرفت که سومی ندارند
16:06 یا گردنش زده خواهد شد
16:09 یا باید بر خویشتن به کفر اقرار کند
16:12 و این دو امر است که یکی‌شان شیرین و دیگری تلخ است
16:15 پس ترجیح داد که از سرزمین عراق بیرون رود
16:18 و از دیده‌ها پنهان شود
16:21 و همچنان در زمین پهناور الله سرگردان بود
16:24 و از حجاج و جاسوسانش پنهان می‌زیست
16:27 تا آن‌که به روستای کوچکی در سرزمین مکه پناه برد
16:32 و ده سال تمام به همین حال ماند
16:37 که کافی بود تا آتش خشم حجاج را فرونشاند
16:40 آن خشمی که در دل او شعله‌ور بود
16:43 و کینه‌ای را که در دل از او داشت برطرف سازد
16:47 اما آنچه هیچ‌کس انتظارش را نداشت رخ داد
16:51 آن‌که او به مکه آمد
16:54 و والی جدیدی از والیان بنی امیه بود
16:57 که خالد بن عبدالله قسری بود
17:00 پس یاران سعید بن جبیر از او هراسان شدند
17:03 و از او بیمناک بودند
17:05 زیرا بدرفتاری او را می‌شناختند
17:08 و از دست او انتظار شر داشتند
17:11 پس برخی نزد سعید آمدند و به او گفتند:
17:15 این مرد به مکه آمده است
17:18 و به‌خدا سوگند که ما از او بر تو ایمن نیستیم
17:21 پس درخواست ما را بپذیر و از این شهر بیرون رو
17:25 گفت: به‌خدا سوگند که آن‌قدر گریختم تا آن‌که از الله شرم کردم
17:31 و تصمیم گرفته‌ام که در همین جا بمانم
17:35 و الله هر چه بخواهد انجام می‌دهد
17:38 خالد گمان بدی را که مردم درباره‌اش داشتند تکذیب نکرد
17:45 پس همین‌که از مکان سعید بن جبیر آگاه شد
17:48 دسته‌ای از سپاهیانش را به سوی او فرستاد
17:52 و به آنان فرمان داد که او را در بند به سوی حجاج در شهر واسط ببرند
17:57 آنگاه سپاهیان خانه شیخ را محاصره کردند
18:00 و غل و زنجیر را بر دست‌هایش نهادند،
18:02 در حالی که کسی از یارانش در برابر چشمانش بود،
18:05 و به او دستور حرکت به سوی حجاج را دادند.
18:08 او با آرامش خاطر، این‌گونه با آنان روبه‌رو شد،
18:12 سپس به یارانش روی کرد و گفت:
18:15 «گمان نمی‌کنم جز این باشد که به دست آن ستمکار کشته شوم.
18:20 من و دو تن از یارانم، شبی را در عبادت گذراندیم،
18:25 و شیرینی دعا را احساس کردیم،
18:28 پس آنچه را خواستیم از الله دعا کردیم،
18:31 و هرچه را خواست با زاری به درگاه او تضرع کردیم،
18:35 سپس از الله جل و عز خواستیم که شهادت را برای ما مقدر فرماید.
18:40 الله آن را به هر دو یار من ارزانی داشت،
18:44 و من همچنان چشم‌به‌راه آن ماندم.»
18:46 هنوز سخنش به پایان نرسیده بود
18:50 که دختر کوچکش به سویش آمد
18:54 و او را در بند دید، در حالی که سربازان او را می‌کشیدند.
18:58 دختر به او چسبید و شروع به گریستن و هق‌هق کردن نمود.
19:02 او با مهربانی دختر را از خود دور کرد و به او گفت:
19:06 «دخترم، به مادرت بگو که وعده‌گاه ما بهشت است، ان‌شاءالله تعالی.»
19:13 سپس رفت.
19:17 سربازان، آن پیشوای دانشمند عابد زاهد،
19:21 پرهیزکار و پاکدامن را به شهر واسط رساندند
19:26 و او را نزد حجاج بردند.
19:28 هنگامی که نزد او ایستاد، با کینه به او نگریست و گفت:
19:33 «نامت چیست؟»
19:34 گفت:
19:35 «سعید بن جبیر.»
19:37 گفت:
19:38 «بلکه شقی بن کسیر.»
19:41 گفت:
19:42 «مادرم به نام من داناتر بود از تو.»
19:46 گفت:
19:47 «درباره محمد چه می‌گویی؟»
19:49 گفت:
19:50 «منظورت محمد بن عبدالله است، که درود و سلام الله بر او باد.»
19:56 گفت: «آری.»
19:57 گفت:
19:58 «او سرور فرزندان آدم است،
20:00 پیامبر برگزیده،
20:02 بهترین کسی است که از بشر باقی مانده،
20:04 و بهترین کسی است که گذشته است،
20:06 رسالت را حمل کرد و امانت را ادا نمود،
20:09 و برای الله و کتاب او خیرخواهی کرد،
20:12 و برای عموم مسلمانان و خواص آنان.»
20:16 گفت:
20:17 «پس درباره ابوبکر چه می‌گویی؟»
20:20 گفت:
20:21 «او صدیق است،
20:22 خلیفه رسول الله صلی‌الله‌علیه‌وسلم،
20:26 ستوده رفت و سعادتمند زیست،
20:29 و بر راه پیامبر درود و سلام الله بر او باد رفت،
20:34 نه تغییری داد و نه تبدیلی.»
20:37 گفت:
20:39 «پس درباره عمر چه می‌گویی؟»
20:41 گفت:
20:42 «او فاروق است،
20:44 که الله به واسطه او حق را از باطل جدا کرد،
20:48 و برگزیده الله و برگزیده رسول اوست.
20:51 او نیز بر راه یار من (ابوبکر) رفت،
20:54 پس ستوده زیست و شهید کشته شد.»
20:58 گفت:
20:59 «پس درباره عثمان چه می‌گویی؟»
21:02 گفت:
21:03 «او کسی است که لشکر عسرت را تجهیز کرد،
21:06 چاه رومه را کند،
21:08 خانه‌ای برای خود در بهشت خرید،
21:11 داماد رسول الله صلی‌الله‌علیه‌وسلم بر دو دخترش شد،
21:16 و پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وسلم او را به وحی آسمانی به ازدواج درآورد،
21:20 و او کسی است که به ستم کشته شد.»
21:22 گفت:
21:24 «پس درباره علی چه می‌گویی؟»
21:25 گفت:
21:28 «پسرعموی رسول الله صلی‌الله‌علیه‌وسلم،
21:29 و نخستین جوانی که اسلام آورد،
21:33 و شوهر فاطمه بتول است،
21:36 و پدر حسن و حسین،
21:39 دو سرور جوانان اهل بهشت.»
21:41 گفت:
21:44 «پس کدام یک از خلفای بنی امیه تو را در شگفت آورده است؟»
21:45 پس کدام‌یک از خلفای بنی‌امیه برای تو شگفت‌انگیزتر است؟
21:49 «...»
21:50 گفت:
21:51 «آنکه برای آفریدگارش خشنودتر است.»
21:53 گفت:
21:54 «پس کدام یک برای آفریدگار خشنودتر است؟»
21:57 گفت:
21:58 «دانش آن نزد کسی است که راز و نجوای آنان را می‌داند.»
22:03 گفت:
22:04 «پس درباره ... چه می‌گویی؟»
22:06 گفت:
22:07 «تو خود به خویشتن داناتری.»
22:09 گفت:
22:10 «بلکه می‌خواهم دانش تو را بدانم.»
22:13 گفت:
22:14 «در این صورت آنچه را نمی‌پسندی و خوشایندت نیست به تو خواهم گفت.»
22:17 گفت:
22:18 «ناگزیرم که از تو بشنوم.»
22:21 گفت:
22:22 «من می‌دانم که تو با کتاب الله تعالی مخالفی،
22:27 و به کارهایی دست می‌زنی که با آن‌ها می‌خواهی هیبت (و بزرگی) کسب کنی.»
22:31 و او تو را به هلاکت می‌اندازد
22:33 و تو را با شدت به سوی آتش می‌راند
22:36 گفت:
22:37 به الله سوگند که تو را خواهم کشت
22:40 گفت:
22:41 پس دنیای مرا تباه می‌کنی
22:44 و آخرت تو را تباه می‌کنم
22:46 گفت:
22:47 برای خود هر گونه کشتنی را که خواهی برگزین
22:50 گفت:
22:51 بلکه تو خود برای خویشتن برگزین ای حجاج
22:55 که به الله سوگند مرا هیچ‌گونه نمی‌کشی
22:58 مگر آنکه الله در آخرت تو را به مانند آن خواهد کشت
23:02 گفت:
23:03 آیا می‌خواهی که از تو درگذرم؟
23:06 گفت:
23:07 اگر عفو کنی، از جانب الله تعالی است
23:10 اما تو
23:12 نه برائتی داری و نه عذری
23:15 حجاج خشمگین شد و گفت:
23:17 شمشیر و نِطع را بیاور ای غلام
23:20 سعید لبخند زد
23:22 حجاج به او گفت:
23:24 لبخندت برای چیست؟
23:26 گفت:
23:28 از جسارت تو بر الله شگفت‌زده شدم
23:31 و بردباری الله بر تو
23:33 پس گفت:
23:34 ای غلام، او را بکش
23:37 سعید رو به قبله کرد و گفت:
23:40 روی خود را به سوی کسی کردم که آسمان‌ها و زمین را آفرید، در حالی که حنیف بودم.
23:45 و من از مشرکان نیستم.
23:48 حجاج گفت:
23:49 صورتش را از قبله برگردانید
23:52 سعید گفت:
23:53 «پس به هر سو رو کنید، آنجا روی الله است»
23:57 حجاج گفت:
23:58 او را به زمین بیندازید
24:01 سعید گفت:
24:02 از آن (زمین) شما را آفریدیم و در آن بازتان می‌گردانیم.
24:06 و از آن بار دیگر شما را بیرون می‌آوریم.
24:10 حجاج گفت:
24:11 دشمن الله را سر ببرید
24:13 پس ندیدم مردی را که به آیات قرآن بیشتر از او ادعا کند (در آشنایی)
24:18 سعید دو دست خود را بلند کرد و گفت:
24:21 خدایا، پس از این، حجاج را بر هیچ‌کس مسلط مگردان
24:26 از شهادت سعید بن جبیر جز پانزده روز نگذشته بود
24:33 تا آنکه حجاج تب کرد
24:36 و سختیِ بیماری بر او شدت یافت
24:39 پس ساعتی به خواب می‌رفت و ساعتی بیدار می‌شد
24:42 و هرگاه اندکی به خواب می‌رفت
24:45 با وحشت بیدار می‌شد و فریاد می‌زد
24:48 این سعید بن جبیر است که گریبانم را گرفته است
24:52 این سعید بن جبیر است که می‌گوید: چرا مرا کشتی؟
24:57 سپس می‌گریست و می‌گفت:
24:59 مرا با سعید بن جبیر چه کار؟
25:02 سعید بن جبیر را از من دور کنید
25:05 پس چون به اجل خود رسید و خاکش را پوشاندند
25:09 برخی او را در خواب دیدند
25:11 و به او گفتند:
25:13 ای حجاج، الله با آنانی که کشتی چه کرد؟
25:17 گفت:
25:19 الله مرا به ازای هر یک نفر، یک بار کشت
25:23 و به سبب سعید بن جبیر، هفتاد بار مرا کشت
25:27 (این سخن) کشته شدن سعید بن جبیر است
25:36 و بر روی زمین کسی نیست مگر آنکه به علم او نیازمند است
25:42 احمد بن حنبل
25:51 می‌گوید: هرگاه (کسی) سعی کرد یا گفت:
25:55 «آنان اینجا بودند، ابرِ باران‌بخشِ زندگی ما بودند
26:00 پس یاد ایشان در میان ما بلند است
26:05 رفتند و پرسشی در دل تاریکی افکندند
26:10 آیا همانندشان ستاره‌ای بلند بر تپه‌ها درخشید؟
26:15 زندگی را با کردارشان مایه‌ی فخر پر کردند
26:20 و در میان ایشان، شکوفه‌ی دلِ ما شکفت»