تصاویری از زندگی فالوورها | د عبدالرحمن رأفت الباشا | قسمت (6) | عمر بن عبدالعزیز و پسرش رحمت الله علیه

◉ 11848 بازدید ⏱ 18:37 صدای ترجمه‌شده — فارسی
0:000:00

متن کامل

ترجمهٔ ماشینی — ممکن است خطا داشته باشد
0:00 بسم الله الرحمن الرحیم
0:03 بهترین قرن‌ها از نظر مواضع و الگو
0:08 تبع الرسول إذا سعی أو قالا
0:13 انجمن «مودّه» تقدیم می‌کند
0:17 نمونه‌هایی از زندگی تابعین
0:21 برای دکتر عبدالرحمن رأفت الباشا
0:26 رحمه‌الله
0:30 عمر بن عبدالعزیز
0:32 و پسرش عبدالملک
0:42 تابعیِ جلیل، امیرالمؤمنین عمر بن عبدالعزیز
0:47 دست‌هایش را از خاک قبر سلف خود، سلیمان بن عبدالملک، می‌تکاند
0:52 تا آنجا که از اطرافش به زمین لرزه‌ای شنید
0:55 پرسید: این چیست؟
0:57 گفتند: «این مرکب‌های خلافت است، ای امیرالمؤمنین»
1:02 آن را برای تو آماده کرده‌ام تا سوارش شوی.
1:05 عمر با گوشه‌ی چشمش به او نگاه کرد
1:08 و با صدای لرزان و خسته‌اش گفت: «کسانی که...»
1:12 و شب‌زنده‌داری او را فرسوده می‌ساخت.
1:14 مرا با آن چه کار؟ از من دور کنید، خداوند شما را برکت دهد.
1:19 استرم را برای من نزدیک بیاورید
1:21 زیرا برای من در آن (دنیا) بهره‌ای است
1:25 سپس، همین‌که بر پشت استر قرار گرفت،
1:28 تا اینکه صاحب شرطه آمد تا پیش‌اپیش او راه برود.
1:33 او با گروهی از یارانش بود که در راست و چپ او صف کشیده بودند
1:38 و در دستانشان نیزه‌های درخشانشان بود
1:41 پس به او رو کرد و گفت
1:43 مرا با تو و با ایشان کاری نیست
1:46 من جز مردی از مسلمانان نیستم.
1:49 همان‌گونه بامداد کنید که (آنان) بامداد می‌کنند.
1:51 و من هم مانند آنان بازمی‌گردم
1:54 سپس [او] حرکت کرد و مردم نیز همراه او حرکت کردند تا وارد مسجد شد.
1:59 و در میان مردم ندا داده شد
2:01 نماز جامعه
2:03 نماز جامعه
2:05 مردم از هر سو به سوی مسجد روی آوردند
2:09 هنگامی که لشکرهایشان کامل گرد آمدند
2:11 او میان آنان به خطبه برخاست
2:13 پس الله را حمد گفت و او را ستایش کرد
2:16 و درود بر پیامبرش فرستاد، سپس گفت.
2:19 ای مردم
2:21 من به این کار مبتلا شده‌ام، بی‌آنکه خودم در آن رأیی داشته باشم.
2:26 و برای آن طلبی نیست
2:28 و بدون مشورت از سوی مسلمانان
2:30 و همانا بیعتی را که بر گردن شما بود از شما برداشتم.
2:34 پس برای خودتان خلیفه‌ای برگزینید که به او راضی باشید.
2:38 مردم یک‌صدا فریاد زدند
2:41 ما تو را برگزیدیم، ای امیرالمؤمنین، و به تو راضی شدیم.
2:45 پس امر ما به یمن و برکت است
2:48 هنگامی که دید صداها فرو نشسته است
2:51 و دل‌ها آرام گرفته‌اند
2:53 الحمدلله، بار دیگر خدا را سپاس می‌گوییم و او را ستایش می‌کنیم.
2:57 درود و سلام بر محمد، بنده و فرستادهٔ او
3:01 و شروع کرد به ترغیب مردم بر تقوا
3:04 و آنان را نسبت به دنیا بی‌رغبت می‌سازد و به آخرت تشویق‌شان می‌کند.
3:08 و ایشان ایشان را به مرگ یادآوری می‌کرد، با لحنی که دل‌های سخت را نرم می‌ساخت
3:13 و اشک‌های گناه‌آلود را جاری می‌سازد
3:16 و از دل صاحبش بیرون می‌آید
3:19 و در دل‌های شنوندگان جای می‌گیرد
3:22 سپس با صدای خسته‌اش بلند شد تا همهٔ مردم بشنوند و گفت
3:28 ای مردم، هر که الله را اطاعت کند، اطاعتش واجب می‌شود.
3:33 و هر که الله را نافرمانی کند، برای هیچ‌کس اطاعتی (از او) نیست.
3:38 ای مردم، تا زمانی که در حق شما الله را اطاعت کنم، از من پیروی کنید.
3:42 اگر الله را نافرمانی کردم، پس اطاعت من بر شما واجب نیست.
3:47 سپس از منبر فرود آمد
3:49 به خانه‌اش روی آورد و به اتاقش پناه برد
3:53 او می‌خواست که لحظه‌ای از آسایش را به دست آورد
3:57 پس از آن تلاش فراوانی که از زمان وفات خلیفه در آن بود،
4:03 اما عمر بن عبدالعزیز
4:07 به‌سختی پهلویش به بستر خوابش می‌رسید.
4:10 تا اینکه پسرش عبدالملک به او روی آورد
4:13 آن روز او به سوی هفدهمین سال عمرش پیش می‌رفت
4:18 و گفت: ای امیرالمؤمنین، می‌خواهی چه کار کنی؟
4:23 گفت: ای پسرم، می‌خواهم کمی بخوابم.
4:28 در بدنم دیگر هیچ توانی باقی نمانده است
4:31 آیا پیش از آن‌که مظالم به صاحبانشان بازگردانده شود، عفو می‌کنی، ای امیرالمؤمنین؟
4:38 گفت: ای پسرم، من دیشب را در (مراقبت از) عمویت سلیمان بیدار ماندم.
4:44 و من هرگاه وقت ظهر فرا رسد، در میان مردم نماز می‌گزارم.
4:48 مظالم را به صاحبانشان بازگرداندم، إن شاء الله.
4:52 گفت: و چه کسی برای تو ضمانت می‌کند، ای امیرالمؤمنین، که تا ظهر زنده بمانی؟
4:58 این سخن، عزم عمر را برافروخت
5:01 و خواب را از چشمانش ربود.
5:04 و نیرو و عزم در پیکر خسته‌اش برانگیخته شد.
5:07 و گفت: «نزدیک من بیا، ای پسرکم». پس او نزدیک وی رفت.
5:12 او را به سوی خود کشید و میان دو چشمش را بوسید و گفت
5:17 ستایش مخصوص الله است که از پشت من کسی را بیرون آورد که مرا در دینم یاری می‌کند.
5:22 سپس برخاست و فرمان داد که در میان مردم ندا داده شود
5:26 آگاه باشید! هر کس بر گردنش ستمی (حقی) دارد، باید آن را بازگرداند.
5:30 پس کسی که این ملک را عبادت کند
5:34 خبرِ این جوان را که مردم درباره‌اش گفته‌اند، چیست؟
5:38 او همان کسی است که پدرش را به عبادت درآورد
5:41 و او را در مسیر زهد و پارسایی درآورد
5:44 بیایید داستان این جوان صالح را از آغازش فرا گیریم.
5:50 عمر بن عبدالعزیز پانزده فرزند داشت.
5:54 در میان آنان سه دختر بود
5:56 و همه آنان از بهره‌ای فراوان از پرهیزگاری برخوردار بودند.
6:00 و مقامی بزرگ از صلاح
6:03 اما عبدالملک میانه‌ی برادرانش بود (یا: حلقه‌ی وصل برادرانش بود)
6:07 و ستارهٔ درخشانِ آنان
6:09 او ادیبی فرزانه و زیرک بود.
6:12 زبان جوانان و خِرد پیران
6:15 سپس او از کودکی در طاعت الله عزوجل پرورش یافت.
6:19 از همان نوزادی‌اش.
6:21 پس او در روش و منش، به خاندان خطّاب به‌طور عام نزدیک‌ترین مردم بود،
6:26 و به‌طور خاص، شبیه‌ترین آنان به عبدالله بن عمر بود
6:29 در پرهیزگاری‌اش نسبت به الله
6:31 و ترسش از گناهانش
6:33 و تقرّبش به او از راه طاعت.
6:36 پسرعمویش عاصم روایت کرده و گفت:
6:39 من به دمشق وارد شدم
6:41 و بر پسرعمویم عبدالملک فرود آمدم، و او مجرد بود.
6:45 پس نماز عشا را خواندیم
6:47 و هرکدام به بستر خویش پناه بردیم.
6:50 عبدالملک برخاست و به سوی چراغ رفت و آن را خاموش کرد.
6:55 و هر یک از ما پلک‌های خود را به خواب سپردیم.
6:58 سپس در میانه‌های شب بیدار شدم،
7:01 و دیدم عبدالملک ایستاده و در تاریکی شب نماز می‌گزارد
7:05 و این سخن خداوند جلّ و عزّ را تلاوت می‌کند:
7:08 پس آنچه مرا به وحشت انداخت این بود که او آیه را تکرار می‌کرد
7:12 و با گریه‌ای خفه و درهم‌شکسته هق‌هق می‌کرد،
7:15 گریه‌ای که رگ‌های دل‌ها را پاره می‌کرد.
7:17 و هرگاه از آن آیه فارغ می‌شد، دوباره به همان بازمی‌گشت،
7:21 تا آنجا که گفتم: گمان دارم گریه او را خواهد کشت.
7:24 چون چنین دیدم، گفتم:
7:27 هیچ معبودی جز الله نیست
7:29 و «الحمد لله»
7:31 همان‌گونه که کسی که از خواب برمی‌خیزد می‌گوید،
7:34 تا گریه‌اش را قطع کنم.
7:36 چون صدای مرا شنید، سکوت کرد
7:38 و دیگر هیچ صدایی از او نشنیدم.
7:42 و جوان عمری
7:44 نزد بزرگان علمای عصر خود شاگردی کرد،
7:47 تا آنجا که از کتاب الله سیراب شد
7:49 و از حدیث رسول الله صلی الله علیه وسلم بهره‌مند گشت
7:54 و در دین فقیه شد.
7:56 پس با آنکه جوان بود،
7:59 با طبقهٔ نخست فقیهان اهل شام در زمان خود همسنگی می‌کرد.
8:04 روایت است که عمر بن عبدالعزیز
8:07 قاریان و فقیهان شام را گرد آورد
8:10 و گفت:
8:11 من شما را برای این امر فراخواندم که این مظالمی که در دست خاندان من است
8:14 (چه باید کرد)،
8:17 پس شما در آن چه می‌بینید؟
8:19 گفتند:
8:20 ای امیرالمؤمنین،
8:22 این کاری بود که در غیر دوران ولایت تو رخ داده،
8:26 و وزر این مظالم بر کسی است که آن را غصب کرده است.
8:30 او به آنچه گفتند آرام نگرفت.
8:33 یکی از کسانی که جز رأی ایشان نظر داشت، به سوی او روی آورد و گفت:
8:38 ای امیرالمؤمنین، به سوی عبدالملک بفرست،
8:41 زیرا او از کسانی که دعوت کردی در علم یا فقه یا خرد کمتر نیست.
8:46 چون عبدالملک بر او وارد شد،
8:49 عمر به او گفت:
8:51 درباره این اموالی که پسرعموی ما از مردم به ستم گرفته، چه می‌بینی؟
8:56 صاحبانش حاضر شده‌اند و درخواست آن را دارند،
9:00 و ما حق ایشان را در آن شناخته‌ایم.
9:02 او گفت:
9:03 به نظر من تا وقتی که حکم آن را دانسته‌ای، باید آن را به صاحبانش بازگردانی،
9:08 و اگر چنین نکنی،
9:10 با کسانی که به ستم آن را گرفتند شریک خواهی بود.
9:14 پس چهره عمر گشوده شد
9:16 و جانش آرام گرفت
9:18 و اندوهش از او زدوده شد.
9:20 و جوان عمری، مرابطه بر مرزها
9:27 و اقامت در یکی از شهرهای نزدیک به آن‌ها را
9:30 بر ماندن در شام ترجیح داد،
9:33 پس به سوی آن رفت
9:35 و دمشق، آن شهر پر از باغ‌های خرّم و فضای دلنشین،
9:39 و سایه‌های گسترده،
9:41 و هفت رودخانه را پشت سر نهاد.
9:43 و پدرش با همه آنچه از صلاح و تقوای او شناخته بود،
9:49 بسیار بیمناک بود که نیرنگ‌های شیطان به او راه یابد،
9:52 و بسیار دلواپس بود که هوس‌های جوانی او را فرا گیرد،
9:56 و حریص بود که از وضعیت او آنچه را که برایش روا است بداند،
10:01 و هرگز از این کار غافل نمی‌شد و آن را رها نمی‌کرد.
10:05 میمون بن مهران روایت کرده،
10:07 وزیر و قاضی و مشاور عمر بن عبدالعزیز، که گفت:
10:12 بر عمر بن عبدالعزیز وارد شدم
10:15 و دیدم که نامه‌ای به پسرش عبدالملک می‌نویسد،
10:19 او را در آن پند و اندرز می‌دهد
10:22 و آگاهی و هشدار می‌دهد
10:24 و بیم می‌دهد و مژده می‌دهد.
10:26 و از جمله آنچه در آن آمده بود این سخن او بود:
10:30 اما بعد،
10:31 پس سزاوارترین کسی که از من فرا گرفته و سخنم را فهمیده، تو هستی،
10:36 و همانا الله که ستایش از آن اوست،
10:38 در امور کوچک و بزرگ به ما نیکی کرده است.
10:42 پس ای پسرم، فضل الله را بر خود و بر پدر و مادرت یاد کن،
10:46 و از تکبّر و خودبزرگ‌بینی بپرهیز،
10:49 زیرا آن از کار شیطان است،
10:51 و او برای مؤمنان دشمنی آشکار است.
10:55 و بدان که من این نامه را به سوی تو نفرستادم
10:58 برای کاری که از تو به من رسیده باشد،
11:00 بلکه از وضعیت تو جز نیکی ندانسته‌ام،
11:03 اما به من خبر رسیده که در تو اندکی خودپسندی دیده می‌شود،
11:08 و اگر این خودپسندی تو را به آنچه نمی‌پسندم بکشاند،
11:12 از من چیزی خواهی دید که خوش نمی‌داری.
11:15 میمون گفت:
11:16 سپس عمر به من رو کرد و گفت:
11:19 ای میمون،
11:21 همانا پسرم عبدالملک در چشم من زینت یافته است.
11:24 و من خودم را در این باره متهم می‌کنم.
11:27 و می‌ترسم که دوستی‌ام نسبت به او بر دانش‌ام درباره‌اش چیره شده باشد.
11:31 و آنچه پدران را فرا می‌گیرد از کوری (نسبت به) عیب‌های فرزندانشان، مرا نیز فرا گرفت
11:36 به سوی او برو و عمق (حقیقت) او را بسنج و بیازمای.
11:39 و بنگر آیا در آن چیزی می‌بینی که شبیه تکبر و فخرفروشی باشد
11:43 زیرا او نوجوانی کم‌سن است
11:45 و از اینکه شیطان بر او چیره شود ایمن نیستم
11:48 میمون گفت
11:50 رحل‌ها را بستم و به سوی عبدالملک رهسپار شدم تا اینکه نزد او رسیدم.
11:54 اجازه خواستم و داخل شدم
11:56 پس ناگهان نوجوانی در آغاز جوانی دید.
11:59 ریّان الشباب
12:01 بهی الطلعه
12:03 جمع تواضع
12:05 او بر روی تشکی سفید، بالای فرشی از پشم نشسته بود.
12:10 او از من استقبال کرد، سپس گفت
12:12 از پدرم شنیدم که از تو یاد می‌کرد به آنچه که تو سزاوار آنی از نیکی
12:17 و من امیدوارم که الله به‌واسطهٔ تو نفع برساند.
12:20 به او گفتم: حالت چطور است؟
12:24 پس گفت
12:25 با خیر و نعمتی از جانب الله عزّ و جلّ
12:29 امّا می‌ترسم که حسن ظن پدرم نسبت به من مرا فریب داده باشد.
12:34 و من به همهٔ آنچه گمان می‌رود از فضیلت نرسیده‌ام.
12:38 و من بیمناکم که عشقش به من بر شناختش از من چیره شده باشد.
12:43 پس آفتی برای او باشم
12:46 از اتفاق (هم‌زمانی) این دو تعجب کردم.
12:48 سپس به او گفتم: به من بگو معیشتت از کجاست؟
12:53 فرمود:
12:54 از محصول (غلّه) زمینی که خریده‌ام از کسی که آن را از پدرش به ارث برده بود
12:58 و بهای آن را از مالی پرداخت که در آن هیچ شبهه‌ای نبود.
13:02 بدین وسیله از غنیمت (فیء) مسلمانان بی‌نیاز شدم.
13:06 گفتم: پس خوراکت چیست؟
13:08 گفت
13:09 شبی گوشت و شبی عدس و روغن زیتون
13:13 و شبی بی‌سرکه و روغن زیتون
13:15 و در این، ابلاغ (پیام روشن) است.
13:17 به او گفتم
13:19 آیا خودت را شگفت‌انگیز نمی‌یابی؟
13:21 فرمود
13:23 در برخی از این موارد چنین بوده است
13:25 وقتی پدرم مرا موعظه کرد
13:27 مرا به حقیقت نفسم بینا کرد
13:30 و کوچک شمردنِ آن نزد من
13:32 و قدر آن را در چشم من فروکاست
13:34 و الله عزّ وجلّ به واسطهٔ همین (سخن/کار) به من سود رساند.
13:37 پس الله او را از پدری نیک جزای خیر دهد.
13:41 ساعتی نشستم و با او صحبت کردم
13:43 و از منطقش لذت می‌برم
13:45 هرگز چهره‌ای زیباتر از آن ندیدم
13:48 و عقل را کامل‌تر (از این) نمی‌دانم
13:50 و هیچ‌کس ادبی نیکوتر از او ندارد.
13:52 با وجود کم‌سنی او
13:54 و کمی تجربه‌اش
13:56 چون پایان روز فرا رسید
13:58 کسی نزدش آمد و گفت
14:00 خدایت اصلاح کند، ما تمام شدیم.
14:03 ساکت ماند
14:05 گفتم
14:06 این چیزی است که از آن فارغ شدند
14:08 گفت
14:09 حمام
14:11 گفتم: و چگونه؟
14:13 گفت
14:14 آن را برایم از مردم خالی کنید
14:16 گفتم
14:18 از نظر خودم افتاده بودم
14:20 موقعی عظیم
14:21 تا این را شنیدم
14:23 او هراسان شد و «انا لله و انا الیه راجعون» گفت.
14:25 و گفت
14:26 و در این کار چه (عیبی) است، ای عمو
14:28 خدا تو را رحمت کند
14:30 گفتم
14:31 حمام برای توست
14:32 گفت: نه
14:34 گفتم
14:35 پس چه چیزی تو را واداشت که مردم را از آن (بیرون) ببری؟
14:38 گویی با این کار می‌خواهی
14:40 این‌که خودت را بالاتر از آنان قرار دهی
14:42 و اینکه برای آن اندازه‌ای قرار دهی
14:44 بر اندازه‌های ایشان برتری می‌یابد
14:46 سپس تو آزار می‌دهی
14:48 صاحب کبوترها در محصول روزانهٔ خود (است)
14:50 و (بازگشت) آن کس که آمده است
14:52 حمامه خائبا
14:54 گفت
14:55 اما صاحب حمّام
14:57 من او را راضی می‌کنم و به او عطا می‌کنم
14:59 روزی‌اش (غلهٔ آن روز)
15:01 گفتم
15:02 این هزینه‌ای بیهوده و اسراف‌آمیز است
15:04 با آن آمیخته شده کِبْر
15:05 و چه چیز تو را از داخل شدن بازمی‌دارد
15:07 حمام با مردم
15:09 و تو همچون یکی از ایشان (هستی)
15:11 گفت
15:12 مرا از آن بازمی‌دارد.
15:14 گروهی از فرومایگان مردم
15:16 وارد حمام می‌شوند بدون ازار.
15:18 و از دیدن عورت‌های ایشان کراهت دارم
15:20 و من کراهت دارم که آنان را مجبور کنم
15:22 به گذاشتن ازار (لباس/پوشش)
15:24 تا آن را چنین بگیرند که
15:26 این، اقتدار من بر ایشان است
15:28 با سلطنت
15:30 که از الله می‌خواهم ما را از آن رهایی دهد
15:32 به‌سلامت و بی‌زیان،
15:34 نه به زیان ما و نه به سود ما.
15:36 پس مرا اندرز ده، خداوند تو را رحمت کند،
15:38 و سخنی بگو که بدان سودمند باشم،
15:40 و راهی برای من از این کار قرار ده.
15:42 گفتم:
15:44 صبر کن تا مردم
15:46 از حمام بیرون آیند در یک شب،
15:48 و به خانه‌های خود بازگردند،
15:50 سپس وارد شو.
15:52 گفت:
15:53 بی‌تردید،
15:54 یعنی:
15:55 پیمان می‌بندم و سوگند می‌خورم
15:57 که هرگز روز هنگام به آن وارد نشوم
15:59 از امروز به بعد،
16:01 و اگر سختی سرمای این سرزمین نبود،
16:03 هرگز بدان وارد نمی‌شدم.
16:05 و اندکی سر فرو افکند،
16:07 زیرا که در کاری می‌اندیشید.
16:09 سپس سر به سوی من برداشت
16:11 و گفت:
16:13 تو را سوگند می‌دهم
16:15 که این خبر را از پدرم پنهان داری،
16:17 زیرا کراهت دارم که او
16:19 همواره بر من خشمگین بماند،
16:21 و می‌ترسم که مرگ میان من و خشنودی او حایل شود.
16:23 ـ
16:25 میمون گفت:
16:27 آنگاه خواستم عقل او را بیازمایم، پس به او گفتم:
16:29 ـ
16:31 اگر امیرالمؤمنین از من بپرسد
16:33 آیا از تو چیزی دیده‌ام؟
16:35 آیا راضی می‌شوی که من بر او دروغ بگویم؟
16:37 ـ
16:39 گفت: نه، پناه بر الله،
16:41 بلکه به او بگو:
16:43 چیزی از او دیدم،
16:45 و او را اندرز دادم و در چشمش بزرگ نمودم،
16:47 ـ
16:49 پس به سرعت از آن بازگشت.
16:51 زیرا پدرم از تو درباره کشف آنچه
16:53 که آن را برای او آشکار نکرده‌ای نمی‌پرسد،
16:55 چرا که الله جل و عز
16:57 او را از جستجوی
16:59 آنچه پنهان است، پناه داده است.
17:01 میمون گفت:
17:03 خداوند از پنجمین
17:05 خلفای راشدین،
17:07 عمر بن عبد العزیز
17:11 خشنود باد و او را خشنود گرداند،
17:13 و آرامگاه او و آرامگاه
17:15 پسرش و پاره جگرش، عبدالملک را روشن گرداند،
17:17 ـ
17:19 و درود و سلام بر آن دو در روزی
17:21 که به رفیق اعلی پیوستند،
17:23 و درود و سلام بر آن دو در روزی
17:25 که با
17:27 نیکان و پرهیزگاران برانگیخته می‌شوند.
17:29 آیا ندانستی که برای هر
17:35 قومی نجیبی است،
17:37 و نجیب
17:40 بنی امیه، عمر
17:42 بن عبد العزیز است،
17:44 و او در روز
17:46 قیامت به‌تنهایی امتی برانگیخته می‌شود.
17:49 محمد بن علی بن الحسین
18:11 رفتند و در تاریکی
18:13 پرسشی افکندند:
18:16 آیا همانندِ ایشان
18:18 ستاره‌ای است که بلند برآمد و درخشید؟
18:21 زندگی را پر کردند،
18:23 در حالی که به کردارشان فخر می‌کردند،
18:25 ـ
18:27 و زمین به وجود ایشان زیبا شد،
18:29 ـ