تصاویری از زندگی فالوورها | د عبدالرحمن رأفت الباشا | قسمت (37) | ابوحنیفه النعمان رحمه الله | ج (2)

◉ 6534 بازدید ⏱ 14:27 صدای اصلی (عربی)
صوت ترجمه‌شده برای این درس هنوز در دسترس نیست — ضبط اصلی عربی پخش می‌شود. متن زیر به‌طور کامل ترجمه شده است.
0:000:00

متن کامل

ترجمهٔ ماشینی — ممکن است خطا داشته باشد
0:00 بسم الله الرحمن الرحیم
0:03 بهترین قرن‌ها از نظر مواضع و الگو بودن (قرن صحابه و تابعین)
0:08 کسی که به دنبال رسول می‌رود، هرگاه بکوشد یا سخن بگوید
0:13 انجمن مودت
0:15 پیشرفت
0:17 نمونه‌هایی از زندگی تابعین
0:21 نوشتهٔ دکتر عبدالرحمن رأفت الباشا
0:26 رحمه‌الله
0:28 ابوحنیفه نعمان
0:33 رحمه‌الله
0:43 ابوحنیفه نعمان بر امام مالک وارد شد
0:47 و نزد او گروهی از یارانش بودند
0:50 پس چون او از نزد وی بیرون رفت
0:52 مالک رو به همنشینان خود کرد و گفت
0:55 آیا می‌دانید این کیست؟
0:58 گفتند: نه
1:00 گفت: این نعمان بن ثابت است
1:04 همان کسی که اگر دربارهٔ این ستون بگوید
1:07 که آن طلاست، برای اثبات سخنش دلیل می‌آورد
1:11 و (مردم را) نیز به همان باور وا می‌دارد
1:13 امام مالک در وصفی که از قدرت استدلال ابوحنیفه کرد، مبالغه نکرده بود
1:20 و در سرعت پاسخ‌گویی
1:22 و تیزی ذهن و شدت حضور خاطر
1:25 کتاب‌های تاریخ و سیره از اخبار مواضع او در برابر مخالفان رأی‌اش پر شده است
1:31 و معاندانش در عقیده
1:33 و همهٔ آن‌ها شاهدی است بر درستی آنچه امام مالک دربارهٔ او گفت
1:38 که اگر (ابوحنیفه) برای تو ادعا می‌کرد که این خاکی که پیش روی توست طلاست
1:43 تو جز این نمی‌توانستی کرد که در برابر حجتش سر تسلیم فرود آوری و ادعایش را بپذیری
1:49 پس چگونه باشد آن‌گاه که از حق دفاع می‌کند
1:52 و برای آن به مجادله می‌پردازد؟
1:54 از آن جمله، مردی از اهل کوفه بود که الله گمراهش کرده بود
2:01 و در چشم برخی مردم صاحب منزلت بود
2:04 و سخنی شنیده‌شده نزد ایشان داشت
2:08 و آن مرد برای مردم در آنچه ادعا می‌کرد، چنین می‌گفت
2:12 که عثمان بن عفان در اصل یهودی بود
2:16 و پس از اسلام نیز بر یهودی‌گری خود باقی ماند
2:21 چون ابوحنیفه این سخن او را شنید
2:25 نزد او رفت و گفت
2:27 من آمده‌ام تا دخترت فلانی را برای یکی از یارانم خواستگاری کنم
2:32 گفت: خوش آمدی و مرحبا
2:36 کسی مانند تو، ای ابوحنیفه، خواسته‌اش رد نمی‌شود
2:40 اما خواستگار کیست؟
2:43 گفت: مردی که در میان قومش به شرف و توانگری مشهور است
2:48 دست‌بخشش و گشاده‌دست است
2:51 حافظ کتاب الله عزوجل است
2:54 تمام شب را در یک رکعت به نماز می‌ایستد
2:57 از ترس الله تعالی بسیار می‌گرید
3:01 مرد گفت: بخ بخ، بس است ای ابوحنیفه
3:06 برخی از صفاتی که برای خواستگار برشمردی
3:09 او را شایستهٔ دختر امیرالمؤمنین می‌کند
3:13 ابوحنیفه گفت:
3:15 جز آنکه در او خصلتی است که ناچار باید بر آن آگاه شوی
3:20 گفت: آن چیست؟
3:22 گفت: او یهودی است
3:25 مرد به خود لرزید و گفت: یهودی؟
3:28 ای ابوحنیفه، می‌خواهی دخترم را به یهودی بدهم؟
3:33 به الله سوگند که چنین نخواهم کرد
3:36 هرچند خصلت‌های اولین و آخرین را گرد آورده باشد
3:40 ابوحنیفه گفت:
3:42 تو نمی‌پذیری که دخترت را به یهودی بدهی
3:45 و سخت‌ترین انکار را در این باره داری
3:48 سپس برای مردم ادعا می‌کنی
3:50 که رسول الله صلی الله علیه وسلم
3:53 هر دو دخترش را به یک یهودی داد
3:57 مرد از شدت خشم به لرزه افتاد و گفت:
4:00 از سخن بدی که گفتم، از الله آمرزش می‌خواهم
4:03 و از بهتانی که بستم، به سوی او توبه می‌کنم
4:07 و از همین جمله:
4:11 یکی از خوارج
4:13 یعنی ضحاک شاری
4:15 روزی نزد ابوحنیفه آمد و گفت:
4:19 ای ابوحنیفه، توبه کن
4:21 گفت: از چه توبه کنم؟
4:24 خارجی گفت:
4:26 از سخن تو دربارهٔ جواز حکمیت
4:28 که میان علی و معاویه انجام شد
4:31 ابوحنیفه به او گفت:
4:34 آیا نمی‌پذیری که دربارهٔ این موضوع با من مناظره کنی؟
4:37 خارجی گفت: چرا (می‌پذیرم)
4:40 ابوحنیفه گفت:
4:42 اگر در چیزی که با هم مناظره می‌کنیم اختلاف کنیم
4:45 چه کسی میان ما داوری کند؟
4:48 خارجی گفت:
4:50 هر که را بخواهی داور قرار بده
4:52 ابوحنیفه رو به مردی از یاران خارجی کرد که همراه او بود و گفت:
4:56 تو میان ما داوری کن در آنچه اختلاف داریم
4:58 سپس به خارجی گفت:
5:01 من به همراه تو راضی شدم
5:03 آیا تو هم به او راضی هستی؟
5:05 خارجی خوشحال شد و گفت: آری
5:08 ابوحنیفه گفت:
5:11 وای بر تو!
5:13 تو حکمیت را در آنچه میان من و تو اختلاف است جایز می‌دانی
5:15 اما آن را دربارهٔ دو تن از اصحاب رسول الله صلی الله علیه وسلم انکار می‌کنی
5:18 و آن را بر دو نفر از اصحاب رسول الله (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) انکار می‌کنی
5:24 و پاسخی نیافت
5:26 و از آن جمله نیز:
5:28 جهم بن صفوان
5:32 سرکردهٔ فرقهٔ جهمیهٔ گمراه و بدعت‌گذار بود
5:34 (ادامهٔ این جمله در خط بعدی)
5:38 و کسی که شرّ را در سرزمین اسلام می‌کارد،
5:41 روزی ابوحنیفه نزد او آمد و گفت:
5:44 من آمده‌ام تا با تو درباره چیزهایی سخن بگویم که برایت آماده کرده‌ام.
5:49 ابوحنیفه گفت:
5:51 سخن گفتن با تو ننگ است،
5:53 و فرو رفتن در آنچه تو به‌سوی آن می‌روی، آتشی است که شعله می‌کشد.
5:57 جهم گفت:
5:59 چگونه درباره من حکمی دادی که دادی،
6:02 با آنکه پیش از این مرا ملاقات نکرده‌ای
6:04 و سخنم را نشنیده‌ای؟
6:06 ابوحنیفه گفت:
6:08 از تو سخنانی به من رسیده که از مردی از اهل قبله صادر نمی‌شود.
6:14 جهم گفت:
6:16 آیا بر من به غیب حکم می‌کنی؟
6:18 ابوحنیفه گفت:
6:20 این موضوع از تو آشکار شده و شهرت یافته است،
6:23 و عامه و خاصه آن را شناخته‌اند،
6:26 پس برای من جایز است که آن را با آنچه از تو به‌طور متواتر نقل شده، بر تو ثابت کنم.
6:31 جهم گفت:
6:33 من نمی‌خواهم جز درباره ایمان از تو بپرسم.
6:37 ابوحنیفه گفت:
6:39 آیا تا این ساعت ایمان را نمی‌شناسی که از من درباره آن می‌پرسی؟
6:44 جهم گفت:
6:46 آری، ولی درباره نوعی از آن به شک افتادم.
6:50 ابوحنیفه گفت:
6:52 شک در ایمان کفر است.
6:55 جهم گفت:
6:57 برای تو روا نیست که مرا به کفر متهم کنی،
7:00 مگر آنکه از من سخنی بشنوی که کفرآمیز باشد.
7:03 ابوحنیفه گفت:
7:06 جهم گفت:
7:08 مرا خبر ده از مردی که الله را با قلبش شناخته،
7:12 و دانسته که او یگانه است و شریکی و همتایی ندارد،
7:16 و او را با صفاتش شناخته،
7:18 و اینکه هیچ چیزی همانند او نیست،
7:21 سپس مرده و ایمان را با زبانش اعلام نکرده است.
7:25 آیا مؤمن می‌میرد یا کافر؟
7:28 ابوحنیفه گفت:
7:30 کافر می‌میرد
7:32 و از اهل آتش خواهد بود،
7:34 اگر آنچه را با جانش شناخته با زبانش آشکار نکند،
7:38 تا وقتی که مانعی از اظهار آن با زبان او را باز ندارد.
7:42 جهم گفت:
7:44 چگونه مؤمن نباشد،
7:46 با آنکه الله را آنچنان که حق شناخت او است شناخته است؟
7:49 ابوحنیفه گفت:
7:51 اگر به قرآن ایمان داری
7:53 و آن را حجت می‌دانی،
7:55 با آن با تو سخن گفتم.
7:57 و اگر به قرآن ایمان نداری
8:00 و آن را حجت نمی‌دانی،
8:02 با آنچه با کسی که با اسلام مخالف است سخن می‌گوییم، با تو سخن خواهم گفت.
8:06 جهم گفت:
8:08 بلکه به قرآن ایمان دارم
8:10 و آن را حجت می‌دانم.
8:12 ابوحنیفه گفت:
8:14 همانا الله تبارک و تعالی
8:16 ایمان را بر دو عضو قرار داده است:
8:19 قلب و زبان،
8:21 نه بر یکی از این دو.
8:24 و کتاب الله و حدیث رسول الله (ﷺ) سرشار از بیان این مطلب است.
8:29 الله تعالی فرموده است:
8:31 «...»
8:33 آنان حق را با جانشان شناختند
8:37 و با زبانشان بر زبان آوردند،
8:39 پس الله آنان را به سبب آنچه گفتند
8:42 بهشت‌هایی که نهرها از زیر آن‌ها جاری است
8:45 و الله تعالی فرموده است:
8:47 «بگویید»
8:49 پس آنان را به گفتن امر کرده است،
8:51 و از ایشان به شناخت و دانش بسنده نکرده است.
8:54 و پیامبر (ﷺ) فرموده است:
8:57 «بگویید: لا إله إلا الله تا رستگار شوید».
9:01 پس رستگاری را تنها به شناخت قرار نداده،
9:04 بلکه گفتن را به آن افزوده است.
9:07 و پیامبر (ﷺ) فرموده است:
9:10 «از آتش بیرون می‌آید کسی که لا إله إلا الله گفته باشد».
9:15 نفرموده: از آتش بیرون می‌آید کسی که الله را شناخته باشد.
9:18 و اگر گفتن نیازی نبود
9:21 و به شناخت بدون آن بسنده می‌شد،
9:24 ابلیس مؤمن می‌بود،
9:26 زیرا او به پروردگارش عارف است:
9:29 می‌داند که او است که وی را آفریده،
9:32 و او است که وی را می‌میراند،
9:34 و او است که وی را برمی‌انگیزد،
9:36 و او است که وی را گمراه کرده است.
9:38 الله تعالی از زبان او فرموده است:
9:41 مرا از آتش آفریدی و او را از گِل آفریدی
9:45 و گفت: «پروردگارا، مرا تا روزی که برانگیخته می‌شوند مهلت ده».
9:50 و گفت: «پس به سبب آنکه مرا گمراه کردی،
9:53 قطعاً برای (گمراه کردن) آنان بر سر راه راست تو خواهم نشست
9:57 و اگر آنچه تو می‌پنداری درست بود،
10:00 بسیاری از کافران مؤمن می‌بودند
10:03 به سبب شناختشان نسبت به پروردگارشان،
10:05 با آنکه با زبانشان آن را انکار می‌کنند.
10:08 الله تعالی فرموده است:
10:10 و به آن‌ها انکار ورزیدند، در حالی که دل‌هایشان به حقیقت آن یقین داشت
10:14 پس آنان را به سبب یقینشان مؤمن قرار نداده،
10:17 بلکه به سبب انکار زبانشان ایشان را کافر شمرده است.
10:22 و ابوحنیفه بر این روش پیوسته و روان ادامه داد.
10:26 گاهی با قرآن و گاهی با حدیث
10:29 تا آن‌که شگفتی و درماندگی بر چهرهٔ جهم نمایان شد
10:34 و از میان دستان ابوحنیفه بیرون خزید و می‌گفت:
10:38 تو چیزی را به یادم آوردی که فراموشش کرده بودم، و به زودی نزد تو بازمی‌گردم.
10:43 سپس رفت و دیگر بازنگشت.
10:46 و از جمله این‌ها نیز
10:50 آن است که ابوحنیفه با گروهی از ملحدان دیدار کرد
10:54 که وجود آفریدگار، جل و عز، را انکار می‌کردند،
10:58 پس به ایشان گفت:
11:00 درباره کشتی‌ای که از بارهای سنگین پر شده،
11:04 مملوّ از کالاها و بارهای گران است، چه می‌گویید؟
11:07 امواج خروشان دریا آن را در میان گرفته‌اند،
11:12 و بادهای سهمگین بر آن وزیده‌اند،
11:15 با این حال، آن کشتی آرام در مسیر ترسیم‌شده‌اش روان است
11:20 و با اطمینان به سوی هدف معلوم خود پیش می‌رود،
11:24 بی‌آن‌که اضطراب، خلل یا انحرافی در آن باشد،
11:28 و بر عرشه‌اش ناخدایی نباشد که حرکتش را هدایت کند
11:32 یا سکانداری که گام‌هایش را تنظیم نماید.
11:35 آیا این در اندیشه درست است؟
11:38 گفتند: نه، این چیزی است که عقل آن را نمی‌پذیرد
11:42 و وهم نیز آن را روا نمی‌دارد، ای شیخ.
11:46 گفت: سبحان الله!
11:49 آیا انکار می‌کنید که کشتی‌ای در دریا به‌طور استوار و محکم روان شود
11:53 بی‌آن‌که ناخدایی داشته باشد که مراقبش باشد،
11:57 اما قیام این جهان را می‌پذیرید،
12:00 با دریاهای پرموج و افلاک در حرکتش،
12:03 با پرندگان شناور و جانورانش که در چرخش‌اند،
12:07 بی‌آن‌که صانعی باشد که صنعتش را استوار کند
12:10 و مدبّری که تدبیرش را نیکو سازد؟
12:13 وای بر شما و بر آنچه به دروغ می‌بندید!
12:16 و سرانجام، ابوحنیفه تمام عمر خود را سپری کرد
12:23 و از دین الله دفاع می‌کرد،
12:26 با حجتی رسا که آفریدگار به او بخشیده بود،
12:29 و با منطقی بی‌همتا که الله به او عطا کرده بود، از شریعت او مجادله می‌نمود.
12:34 چون یقین (مرگ) به سراغش آمد،
12:37 در وصیتش یافتند که به خانواده‌اش سفارش کرده بود
12:41 که او را در سرزمینی پاک به خاک سپارند،
12:44 و از هر مکانی که در آن شبهه غصب باشد، دوری گزینند.
12:48 چون وصیتش به منصور رسید،
12:51 گفت: چه کسی ما را از (آزار و رنج) ابوحنیفه معاف می‌دارد،
12:55 چه زنده باشد و چه مرده؟
12:57 و ابوحنیفه وصیت کرده بود که غسل او را
13:00 حسن بن عماره بر عهده گیرد.
13:03 چون او را غسل داد، گفت:
13:06 خدا تو را رحمت کند، ای ابوحنیفه،
13:09 و به پاس آنچه پیش فرستادی، بر تو ببخشاید،
13:12 که تو سی سال روزه نگرفتی (روزه‌خواری نکردی؟)،
13:15 و چهل سال شب‌ها دست راستت را بالش خود نساختی،
13:20 و پس از خود، فقیهان را به رنج انداختی.
13:24 ابوحنیفه نعمان بود،
13:30 بسیار پرتوان در دفاع از حرمت‌های الله،
13:33 بسیار خاموش،
13:35 همواره در اندیشه.
13:38 امام ابویوسف
13:48 می‌گوید: هنگامی که سعی کرد یا سخن گفت،
13:52 آنان در اینجا بودند، ابرِ زندگی ما را سیراب می‌کردند،
13:57 یادشان در میان ما بلند و برافراشته است.
14:02 رفتند و پرسشی در دل تاریکی افکندند:
14:07 آیا ستاره‌ای همچون ایشان در آسمان و تپه‌ها درخشیده است؟
14:12 زندگی را با کردارشان مایهٔ مباهات ساختند،
14:17 و دنیای «من» با ایشان شکوفا شد.