تصاویری از زندگی فالوورها | د عبدالرحمن رأفت الباشا | قسمت (13) | عامر بن شرهبیل (الشعبی) رحمه الله

◉ 8383 بازدید ⏱ 16:05 صدای اصلی (عربی)
صوت ترجمه‌شده برای این درس هنوز در دسترس نیست — ضبط اصلی عربی پخش می‌شود. متن زیر به‌طور کامل ترجمه شده است.
0:000:00

متن کامل

ترجمهٔ ماشینی — ممکن است خطا داشته باشد
0:00 بسم الله الرحمن الرحیم
0:03 بهترین نسل‌ها از نظر مواضع و الگو بودن
0:08 که از پیامبر پیروی می‌کرد هرگاه می‌شتافت یا سخن می‌گفت
0:13 انجمن مودت
0:15 پیشرفت
0:17 نمونه‌هایی از زندگی تابعین
0:21 از دکتر عبدالرحمن رأفت الباشا
0:25 رحمه‌الله
0:27 عامر بن شَرَحبی
0:33 رحمه‌الله
0:43 شش سال از خلافت فاروق (رضی‌الله‌عنه) گذشته بود
0:48 برای مسلمانان نوزادی متولد شد که اندامی نحیف و جثه‌ای کوچک داشت
0:53 این به آن سبب بود که برادرش در رحم مادرش با او رقابت کرد
0:58 پس برای رشد او جایی باقی نگذاشت
1:01 اما پس از آن او نتوانست
1:04 که نه او و نه دیگری در زمینه‌های دانش و بردباری
1:09 و حافظه و فهم و نبوغ با او رقابت کند
1:12 او عامر بن شَرَحبیل حِمیری است
1:16 معروف به شعبی
1:18 نابغه مسلمانان در عصر خویش
1:22 شعبی در کوفه متولد شد و در آنجا پرورش یافت
1:25 اما مدینه منوره
1:28 همواره جایگاه دل و آرزوی جانش بود
1:31 پس هر از گاهی به آنجا می‌رفت
1:34 تا با صحابه رسول الله (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) دیدار کند
1:38 و از ایشان فراگیرد
1:40 همان‌گونه که صحابه گرامی به کوفه رفت‌وآمد می‌کردند
1:44 تا آن را پایگاهی برای جهاد در راه الله قرار دهند
1:48 یا سرای اقامت خویش
1:50 پس برای او میسر شد که با حدود پانصد نفر از صحابه گرامی دیدار کند
1:56 و از شمار زیادی از بزرگان ایشان روایت کند
1:59 از جمله علی بن ابی‌طالب
2:02 و سعد بن ابی‌وقاص
2:04 و زید بن ثابت
2:06 و عبادة بن صامت
2:08 و ابوموسی اشعری
2:10 و ابوسعید خدری
2:12 و نعمان بن بشیر
2:14 و عبدالله بن عمر
2:16 و عبدالله بن عباس
2:18 و عدی بن حاتم
2:20 و ابوهریره
2:22 و عایشه ام‌المؤمنین
2:24 و دیگران و دیگران
2:26 (رضی‌الله‌عنهم أجمعین)
2:28 شعبی جوانی بسیار تیزهوش، بیدار دل بود
2:35 ذهنی تیز و فهمی دقیق داشت
2:38 در نیرومندی حافظه و یادآوری نشانه‌ای بی‌نظیر بود
2:41 از او روایت شده که گفت
2:44 هرگز چیزی سیاه را بر سفید ننوشتم
2:48 و هیچ مردی برایم حدیثی نگفت مگر آنکه آن را حفظ کردم
2:52 و از هیچ کس سخنی نشنیدم
2:55 سپس دوست داشتم که آن را برایم بازگو کند
2:58 این جوان دلبسته دانش و شیفته معرفت بود
3:02 جان و مال گرانبها را در راه آن می‌بخشید
3:05 و سختی‌ها را برای آن آسان می‌شمرد
3:08 چنان‌که می‌گفت
3:10 اگر مردی از دورترین نقطه شام تا دورترین نقطه یمن سفر کند
3:15 و یک سخن را فرا گیرد که در آینده عمرش به او سود رساند
3:20 می‌دیدم که سفرش بیهوده نبوده است
3:23 و دانش او بدان پایه رسیده بود که می‌گفت
3:26 کمترین چیزی که آموختم شعر بود
3:29 و اگر می‌خواستم می‌توانستم یک ماه از آن سخن بگویم
3:32 بی‌آنکه چیزی از آنچه سروده‌ام را تکرار کنم
3:36 در مسجد جامع کوفه برای او حلقه‌ای برپا می‌شد
3:40 و مردم گروه‌گروه گرد او جمع می‌شدند
3:43 و صحابه رسول الله (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) بسیار زنده بودند
3:48 در میان مردم رفت‌وآمد می‌کردند و صبح و شام می‌آمدند و می‌رفتند
3:51 حتی عبدالله بن عمر (رضی‌الله‌عنه)
3:55 یک‌بار او را شنید که برای مردم اخبار غزوات را با جزئیات و نکات دقیق آن بازگو می‌کرد
4:00 با ریزه‌کاری‌ها و نکات باریکش
4:03 پس گوش فرا داد و گفت
4:06 من برخی از آنچه را که او بازگو می‌کند با چشم خود دیده‌ام
4:09 و با گوش خود شنیده‌ام
4:11 با این همه، او از من داناتر به آن است
4:15 و از شواهد گستردگی دانش شعبی
4:17 و حضور ذهن فراوان و بسیار او این است
4:20 از جمله آنچه خود او روایت کرده است
4:23 گفت دو مرد نزد من آمدند و به یکدیگر فخر می‌فروختند
4:27 یکی از بنی عامر
4:29 و دیگری از بنی اسد
4:31 مرد عامری بر همراهش چیره شد و بر او سوار شد
4:35 و او را از جامه‌اش گرفت و به سوی من می‌کشید و می‌کشید
4:39 و مرد اسدی خوار و ناتوان در برابرش بود و به او می‌گفت
4:43 رهایم کن، رهایم کن
4:45 و مرد عامری به او می‌گفت
4:47 به خدا سوگند رهایت نمی‌کنم تا شعبی به سود من بر تو حکم کند
4:52 پس به مرد عامری رو کردم و گفتم
4:55 همراهت را رها کن تا میان شما داوری کنم
4:58 سپس به مرد اسدی نگاه کردم و گفتم
5:01 چرا می‌بینم که در برابر او خوار و ناتوانی؟
5:04 و برای شما شش فضیلت بزرگ بود
5:07 که برای هیچ یک از عرب نبود
5:09 نخست اینکه
5:11 زنی از میان شما بود که سرور آفریدگان
5:15 محمد بن عبدالله (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) او را خواستگاری کرد
5:19 پس الله از فراز هفت آسمان او را به ازدواج او درآورد
5:23 و میانجی میان آن دو جبریل (علیه‌السلام) بود
5:27 او همان ام‌المؤمنین زینب دختر جحش است
5:31 پس این افتخار برای قوم تو ثبت شد
5:34 و هیچ‌یک از عرب جز شما را شامل نبوده است.
5:38 و دومی:
5:39 این‌که از شما مردی از اهل بهشت بود که بر روی زمین راه می‌رفت،
5:44 او عکاشه بن محصن است.
5:47 این فضیلت برای شما ای بنی اسد بود،
5:50 و برای غیر شما از مردم نبود.
5:53 و سومی:
5:55 این‌که نخستین پرچمی که در اسلام بسته شد،
5:58 برای مردی از شما بود،
6:00 او عبدالله بن جحش است.
6:02 و چهارمی:
6:04 این‌که نخستین غنیمتی که در اسلام تقسیم شد، غنیمت او بود.
6:08 و پنجمی:
6:10 این‌که نخستین کسی که بیعت رضوان کرد، از شما بود،
6:14 زیرا یار شما ابوسنان بن وهب نزد رسول الله
6:17 (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) آمد
6:20 و گفت: ای رسول الله،
6:23 دستت را بگشای تا با تو بیعت کنم.
6:26 پیامبر (ﷺ) فرمود:
6:28 بر چه چیز؟
6:30 گفت: بر آنچه در دل داری.
6:32 (ﷺ) فرمود:
6:34 و آنچه در دل من است چیست؟
6:36 گفت: پیروزی یا شهادت.
6:39 فرمود: آری.
6:41 پس با او بیعت کرد،
6:42 و مردم شروع کردند به بیعت بر همان بیعت ابوسنان.
6:46 و ششمی:
6:48 این‌که قوم تو، بنی اسد،
6:50 در روز بدر، هفت نفر از مهاجرین بودند.
6:53 پس عامری مبهوت شد و خاموش ماند.
6:56 و شکی نیست که شعبی
6:59 می‌خواست از ناتوان مغلوب در برابر نیرومند غالب دفاع کند،
7:03 و اگر عامری شکست‌خورده بود،
7:06 از مفاخر قومش چیزی یاد می‌کرد که خبر من به آن احاطه نداشت.
7:11 و چون خلافت به عبدالملک بن مروان رسید،
7:17 به حجاج، کارگزارش در عراق، نوشت
7:20 که مردی را که شایسته دین و دنیا باشد نزد من بفرستد،
7:24 تا او را همدم و همنشین خود گیرم.
7:27 پس شعبی را نزد او فرستاد
7:30 و او را از خواص خود قرار داد،
7:32 و در مشکلات به دانش او پناه می‌برد
7:35 و در گرفتاری‌ها بر رأی او تکیه می‌کرد،
7:38 و او را میان خود و پادشاهان فرستاده قرار می‌داد.
7:42 یک بار او را در مأموریتی نزد جستنیان، پادشاه روم فرستاد.
7:47 چون بر او وارد شد و سخنش را شنید،
7:50 از هوش او شگفت‌زده و از زیرکی‌اش حیرت‌زده شد،
7:54 و از وسعت دانش و قدرت بیانش به شگفت آمد،
7:58 پس او را چند روزی بیش از معمول با سفیران نزد خود نگه داشت.
8:04 چون شعبی بر بازگشت به دمشق اصرار کرد و او اجازه داد،
8:09 پادشاه رومی از او پرسید:
8:11 آیا از خاندان پادشاه هستی؟
8:14 گفت: نه،
8:15 بلکه من مردی از جمله مسلمانانم.
8:19 چون به او اجازه حرکت داد،
8:22 به او گفت:
8:23 هنگامی که نزد یار خود بازگشتی،
8:25 یعنی عبدالملک بن مروان،
8:28 و آنچه را می‌خواهد بداند به او رساندی،
8:31 این نامه را به او بده.
8:34 چون شعبی به دمشق بازگشت،
8:37 به دیدار عبدالملک شتافت
8:40 و آنچه را دیده و شنیده بود برای او بازگفت،
8:43 و از همه پرسش‌هایش پاسخ داد.
8:47 و چون برخاست تا برود،
8:49 گفت: ای امیرالمؤمنین،
8:51 پادشاه رومی این نامه را برای تو به من سپرد،
8:55 و آن را به او داد و رفت.
8:58 چون عبدالملک آن را خواند،
9:01 به غلامانش گفت:
9:02 او را نزد من بازگردانید.
9:04 او را بازگردانیدند.
9:05 عبدالملک به شعبی گفت:
9:08 آیا می‌دانی در این نامه چیست؟
9:11 گفت:
9:12 نه، ای امیرالمؤمنین.
9:14 عبدالملک گفت:
9:16 پادشاه روم به من نوشته است که:
9:19 از عرب در شگفتم که چگونه مردی غیر از این جوان را بر خود فرمانروا ساخته‌اند،
9:21 چگونه بر آن مردی جز این جوان سلطه یافتی
9:25 پس شعبی پیش‌دستی کرد و گفت:
9:28 او این را گفته است چون تو را ندیده،
9:31 و اگر تو را دیده بود، ای امیرالمؤمنین،
9:34 چنین نمی‌گفت.
9:36 عبدالملک گفت:
9:38 آیا می‌دانی چرا پادشاه روم این را به من نوشت؟
9:42 شعبی گفت:
9:44 نه، ای امیرالمؤمنین.
9:46 عبدالملک گفت:
9:48 او این را به من نوشت
9:51 زیرا به تو حسد برد،
9:53 و خواست مرا به کشتن تو وادار کند و از شر تو رها شود.
9:57 این سخن به پادشاه روم رسید
10:00 و گفت:
10:01 خدا پدرش را بیامرزد!
10:03 به خدا سوگند جز این را نخواستم.
10:06 و شعبی در دانش به مرتبه‌ای رسید
10:09 که او را چهارمین از سه تن در روزگارش قرار دادم،
10:12 زیرا زهری می‌گفت:
10:15 علما چهار تن‌اند.
10:17 سعید بن مسیب در مدینه
10:20 و عامر شعبی در کوفه
10:23 و حسن بصری در بصره
10:25 و مکحول در شام
10:27 اما شعبی
10:29 به سبب تواضعش شرمگین می‌شد
10:31 هرگاه کسی او را به لقب «عالم» می‌ستود
10:35 یکی از مردم او را چنین خطاب کرد
10:38 ای فقیه عالم، به من پاسخ ده
10:41 او گفت:
10:42 وای بر تو!
10:43 ما را به آنچه در ما نیست نستای
10:46 فقیه کسی است که از محرمات الله پرهیز کند
10:49 و عالم کسی است که از الله بترسد
10:52 و ما کجا و آن (مقام)!
10:54 و دیگری از او دربارهٔ مسئله‌ای پرسید
10:57 پس پاسخ داد
10:58 عمر بن خطاب در آن (مسئله) چنین گفته است
11:01 و علی بن ابی‌طالب چنان گفته است
11:05 آنگاه پرسنده به او گفت:
11:07 ای ابا عمر، تو خود چه می‌گویی؟
11:10 او با حیا لبخند زد و گفت:
11:13 گفتهٔ من را چه کار داری،
11:15 پس از آنکه سخن عمر و علی را شنیدی؟
11:21 و شعبی
11:23 به خصلت‌های نیکو و خوی‌های بزرگوارانه آراسته بود
11:27 از جمله آن‌که
11:28 ستیزه‌جویی را ناخوش می‌داشت
11:31 و از فرو رفتن در آنچه به او مربوط نیست، پرهیز می‌کرد
11:34 روزی یکی از یارانش با او سخن گفت و گفت:
11:38 ای ابا عمر!
11:40 او گفت: لبیک.
11:42 گفت:
11:43 دربارهٔ آنچه مردم در باب آن دو مرد سخن می‌گویند، چه می‌گویی؟
11:49 شعبی گفت:
11:51 کدام دو مرد را می‌گویی؟
11:53 گفت:
11:54 عثمان و علی.
11:56 شعبی گفت:
11:58 به الله سوگند که من از آن بی‌نیازم
12:00 که روز قیامت دشمن عثمان بن عفان
12:05 یا علی بن ابی‌طالب باشم،
12:07 رضی‌الله‌عنهما.
12:09 شعبی بردباری را هم‌راه دانش گرد آورده بود.
12:14 روایت شده که مردی او را به زشت‌ترین دشنام‌ها ناسزا گفت
12:18 و بدترین سخنان را به گوشش رساند،
12:20 ولی او جز این نگفت:
12:23 اگر در آنچه به من نسبت می‌دهی راستگو باشی،
12:26 الله مرا بیامرزد،
12:28 و اگر دروغگو باشی،
12:30 الله تو را بیامرزد.
12:32 شعبی با آن جلالت قدر و بزرگی فضلش،
12:37 ننگ داشت که دانش را از کم‌ارزش‌ترین مردم فراگیرد یا حکمت را از ایشان دریافت کند.
12:43 مردی بادیه‌نشین همواره در مجالس او حاضر می‌شد،
12:47 امّا همیشه خاموش می‌ماند.
12:50 شعبی به او گفت:
12:52 چرا سخن نمی‌گویی؟
12:54 او گفت:
12:55 خاموش می‌مانم تا سالم بمانم،
12:57 و گوش می‌دهم تا بیاموزم.
12:59 بهرهٔ انسان از گوشش به خودش بازمی‌گردد،
13:02 امّا بهرهٔ او از زبانش به دیگران می‌رسد.
13:06 پس شعبی تا زنده بود، سخن آن بادیه‌نشین را تکرار می‌کرد.
13:12 شعبی از بلاغت سخن بهره‌ای داشت
13:17 و در به‌کارگیری آن نیکو عمل می‌کرد،
13:19 که جز اندکی از فصیحان برجسته، چنین بهره‌ای نیافته‌اند.
13:24 از جمله آن‌که
13:26 او با امیر عراقین، عمر بن هبیره فزاری، سخن گفت
13:31 دربارهٔ گروهی که آنان را زندانی کرده بود، و گفت:
13:34 ای امیر،
13:36 اگر ایشان را به ناحق زندانی کرده‌ای،
13:38 حق آنان را آزاد خواهد کرد،
13:40 و اگر به حق زندانی کرده‌ای،
13:43 بخشش آنان را فرا خواهد گرفت.
13:45 پس از سخن او شگفت‌زده شد
13:47 و به احترام او ایشان را آزاد کرد.
13:49 با وجود کمال جوانمردی شعبی
13:53 و بلندی جایگاهش در دین و دانش،
13:56 او روحی لطیف و مجلسی شیرین داشت
14:00 و هیچ نکته‌ای را که به ذهنش می‌رسید، از دست نمی‌داد.
14:03 روزی مردی بر او وارد شد
14:05 در حالی که با همسرش نشسته بود،
14:07 و گفت:
14:08 کدام‌یک از شما شعبی است؟
14:10 گفت: این.
14:12 و به همسرش اشاره کرد.
14:14 و دیگری از او پرسید:
14:16 همسر ابلیس را چه می‌نامیدند؟
14:19 او گفت:
14:20 آن (را) نمی‌دانیم؛ ما (آن) را ندیده‌ایم.
14:23 و شاید بهترین تصویر از خصلت‌های شعبی
14:27 همان باشد که از خود نقل کرده و گفته است:
14:30 هرگز دامن خود را به سوی چیزی که مردم بدان چشم دارند، نیالودم،
14:35 و هرگز غلام خود را نزدم،
14:38 و هیچ خویشاوندی از من نمرد که بر او بدهی باشد
14:42 مگر آن‌که آن را از جانب او ادا کردم.
14:45 و اما بعد،
14:46 شعبی عمر یافت
14:48 تا آن‌که از هشتاد سال گذشت،
14:50 پس چون به ندای پروردگارش لبیک گفت،
14:53 و به حسن بصری می‌رسانیم
14:55 گفت:
14:56 الله بر او رحمت کند
14:58 زیرا او دانشی گسترده و بردباریی بزرگ داشت
15:00 (و این‌ها از یک‌صد سال‌ها پیش به‌دست می‌آید)
15:02 و او در اسلام جایگاهی والا داشت
15:05 شعبی دانشی گسترده داشت
15:12 بردباری بزرگ
15:14 و او در اسلام جایگاهی والا داشت
15:18 حسن بصری
15:21 در مواضع و الگو بودن
15:26 هرگاه سخنی گفت یا کوششی کرد، پیرو پیامبر بود
15:31 آنان در این‌جا، ابرِ حیاتِ ما را سیراب می‌کردند
15:36 یادشان در میان ما بلند است و والا
15:41 رفتند و پرسشی در دل تاریکی افکندند
15:46 آیا همانندِ ایشان، ستاره‌ای است که در آسمان و بر بلندی‌ها می‌درخشد؟
15:51 زندگی را با کردارشان پر از افتخار کردند
15:56 و دنیای «من» با ایشان آراسته شد