تصاویری از زندگی فالوورها | د عبدالرحمن رأفت الباشا | قسمت (8) | شورای القاضی رحمه الله

◉ 11162 بازدید ⏱ 17:35 صدای اصلی (عربی)
صوت ترجمه‌شده برای این درس هنوز در دسترس نیست — ضبط اصلی عربی پخش می‌شود. متن زیر به‌طور کامل ترجمه شده است.
0:000:00

متن کامل

ترجمهٔ ماشینی — ممکن است خطا داشته باشد
0:00 بسم الله الرحمن الرحیم
0:03 بهترین نسل‌ها از نظر مواضع و الگوبودن
0:08 کسی است که رسول را در رفتن و سخن گفتن پیروی کرد
0:13 انجمن مودت
0:15 پیشرو
0:17 نمونه‌هایی از زندگی تابعین
0:21 نوشته دکتر عبدالرحمن رأفت الباشا
0:26 رحمه‌الله
0:31 شریح قاضی
0:33 رحمه‌الله
0:41 امیرالمؤمنین عمر بن خطاب رضی‌الله‌عنه
0:46 اسبی را از مردی از اعراب بادیه خرید و بهایش را پرداخت
0:50 سپس بر پشت آن و زین آن سوار شد
0:53 اما اندکی نگذشت که با اسب دور شد
0:57 تا آنکه در آن عیبی آشکار شد که مانع ادامه تاختن آن گشت
1:02 پس با آن بازگشت از همان جایی که حرکت کرده بود
1:05 و به آن مرد گفت
1:07 اسبت را بگیر که معیوب است
1:10 مرد گفت
1:12 آن را پس نمی‌گیرم ای امیرالمؤمنین
1:15 من آن را سالم و درست به تو فروخته‌ام
1:18 عمر گفت
1:20 میان من و خودت داوری قرار ده
1:23 مرد گفت
1:24 شریح بن حارث کندی میان ما داوری کند
1:28 عمر گفت: به او راضی شدم
1:31 امیرالمؤمنین عمر بن خطاب
1:34 و صاحب اسب را نزد شریح بردند
1:37 چون شریح سخن آن اعرابی را شنید
1:41 به عمر بن خطاب رو کرد و گفت
1:44 آیا اسب را سالم گرفتی ای امیرالمؤمنین؟
1:48 عمر گفت: آری
1:50 شریح گفت
1:52 آنچه را خریده‌ای نگه دار ای امیرالمؤمنین
1:55 یا آنچه را گرفته‌ای به او بازگردان
1:58 عمر با شگفتی به شریح نگریست
2:01 و گفت
2:02 آیا قضاوت جز این است؟
2:05 سخنی قاطع و حکمی عادلانه
2:08 به کوفه برو
2:10 که من قضاوت آن را به تو سپردم
2:14 شریح بن حارث روزی که عمر او را به قضاوت گماشت
2:18 مردی گمنام در جامعه مدنی نبود
2:22 و کسی ناشناخته در میان اهل علم و صاحبان رأی نیز نبود
2:26 از بزرگان صحابه و تابعین کبار بود
2:30 زیرا صاحبان فضیلت و اهل سابقه
2:34 برای زیرکی تیز او ارج می‌نهادند
2:37 و هوش کم‌نظیر او را
2:39 و اخلاق بلند او را
2:41 و تجربه طولانی و ژرف او در زندگی را
2:44 او مردی یمنی‌الموطن بود
2:47 از قبیله کنده
2:49 بخش قابل توجهی از عمر خود را در جاهلیت گذراند
2:53 و چون جزیره‌العرب به نور هدایت روشن شد
2:58 و پرتوهای اسلام به سرزمین یمن نفوذ کرد
3:02 شریح از نخستین کسانی بود که به الله و رسولش صلی‌الله‌علیه‌وسلم ایمان آوردند
3:08 و به دعوت هدایت و حق پاسخ مثبت دادند
3:12 و کسانی که فضل او و خصلت‌ها و مزایای او را می‌شناختند
3:17 بسیار بر او افسوس می‌خوردند
3:20 و آرزو می‌کردند که ای کاش فرصت می‌یافت زودتر به مدینه می‌آمد
3:25 تا با رسول الله صلی‌الله‌علیه‌وسلم دیدار کند
3:29 پیش از آنکه به رفیق اعلی بپیوندد
3:32 و مستقیماً و نه با واسطه از سرچشمه‌های زلال او بهره گیرد
3:38 و تا به شرف صحبت دست یابد
3:41 پس از آنکه به نعمت ایمان رسیده بود
3:44 و این همه خیر را از هر سو فراهم می‌آورد
3:47 اما تقدیر چنین بود
3:52 و فاروق رضوان الله علیه
3:55 در سپردن یکی از مناصب بزرگ قضاوت به مردی از تابعین شتاب نکرد
4:02 با آنکه آسمان اسلام در آن روزگار
4:06 هنوز با ستارگان درخشان صحابه رسول الله صلی‌الله‌علیه‌وسلم می‌درخشید
4:13 روزگار صدق فراست عمر را ثابت کرد
4:16 و درستی تدبیر او را
4:18 زیرا شریح نزدیک به شصت سال میان مسلمانان قضاوت کرد
4:23 پیاپی و بی‌وقفه
4:26 و عمر و عثمان و علی و معاویه همه بر ابقای او در منصبش صحه گذاشتند
4:34 رضوان الله علیهم اجمعین
4:37 و خلفای بنی امیه پس از معاویه نیز او را بر این سمت ابقا کردند
4:43 تا آنکه در دوران ولایت حجاج، آن مرد درخواست کناره‌گیری از منصبش را کرد
4:49 و او به هفتادوهفتمین سال از عمر طولانی و پرثمر خود رسیده بود
4:55 که سرشار از افتخارات و مآثر بود
4:58 و تاریخ قضا در اسلام با نمونه‌های بدیع از مواضع شریح آراسته شد
5:04 و با نمونه‌های درخشان از سرسپردگی خاصه و عامه مسلمانان به شرع الهی
5:10 که شریح نماینده آن بود و فرود آمدن ایشان بر احکام او
5:15 و کتاب‌ها از لطایف این مرد بی‌نظیر و اخبار و گفتار و کردار او انباشته شد
5:23 از جمله آنکه علی بن ابی طالب رضی‌الله‌عنه
5:28 زرهی را گم کرد که نزد او عزیز و گرانبها بود
5:33 سپس اندکی بعد آن را در دست مردی از اهل ذمه یافت که در بازار کوفه آن را می‌فروخت
5:40 چون آن را دید شناخت و گفت
5:43 این زره من است که در فلان شب و در فلان مکان از شتر من افتاد
5:50 آن ذمی گفت: نه، این زره من است و در دست من است ای امیرالمؤمنین
5:56 علی گفت: این زره من است و آن را به هیچ کس نفروخته‌ام
6:01 و به هیچ کس نبخشیده‌ام تا آنکه به دست تو رسیده است
6:05 ذمی گفت: میان من و تو قاضی مسلمانان داوری کند
6:10 علی گفت: انصاف دادی، پس بیا نزد او برویم
6:14 سپس هر دو نزد شریح قاضی رفتند
6:18 چون در مجلس قضاوت نزد او رسیدند
6:23 شریح گفت: ای امیرالمؤمنین، چه می‌گویی؟ (رضی‌الله‌عنه)
6:27 علی گفت: این زره را نزد این مرد یافتم
6:32 و در فلان شب و فلان مکان از من افتاده بود
6:36 آن [ملک] به هیچ‌یک از دو شیوه، یعنی فروش یا بخشش، به او نرسیده است.
6:40 شریح به آن ذمّی گفت
6:43 و تو ای مرد، چه می‌گویی؟
6:46 زره، زره من است و اکنون در دست من است.
6:50 امیرالمؤمنین را به دروغ‌گویی متهم نمی‌کنم.
6:54 شُریح به علی نگاه کرد و گفت
6:57 بی‌شک نزد من تردیدی نیست که شما در آنچه می‌فرمایید راستگو هستید، ای امیر المؤمنین
7:03 و اینکه زره، زره توست.
7:05 اما تو ناچاری دو گواه داشته باشی که بر درستی آنچه ادعا کرده‌ای شهادت دهند.
7:10 علی گفت: بله، ای مولای من، قنبر.
7:14 دو فرزند حسن برای من گواهی می‌دهند
7:17 شُرَیح گفت
7:19 ولی گواهی دادنِ فرزند به نفع پدرش جایز نیست، ای امیرالمؤمنین.
7:24 علی گفت: ای سبحان الله
7:27 مردی از اهل بهشت است که شهادتش پذیرفته نمی‌شود.
7:31 آیا نشنیده‌ای که رسول الله (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) فرمود
7:36 حسن و حسین، سرورانِ جوانانِ اهل بهشت‌اند.
7:40 شریح گفت
7:42 بله، ای امیرالمؤمنین
7:45 اما من شهادت فرزند برای پدرش را جایز نمی‌دانم.
7:49 در این هنگام
7:51 علی به آن ذمی روی گرداند و گفت
7:54 آن را بگیر، زیرا جز این دو نفر، شاهدی ندارم.
7:58 ذمّی گفت
8:00 اما من گواهی می‌دهم که این زره از آن توست، ای امیرالمؤمنین
8:04 سپس افزود:
8:06 یا الله
8:08 امیرالمؤمنین مرا نزد قاضی خویش به محاکمه می‌کشاند
8:12 و قاضی‌اش برای من علیه او حکم می‌کند
8:14 گواهی می‌دهم که دینی که به این امر می‌کند، حق است
8:18 و گواهی می‌دهم که هیچ معبودی جز الله نیست
8:21 و اینکه محمد بنده و فرستادهٔ اوست
8:25 بدان ای قاضی
8:27 زره، زره امیرالمؤمنین است
8:30 و اینکه من لشکر را دنبال کردم، در حالی که به سوی صفّین در حرکت بود.
8:34 زره از پشت شتر خاکستری‌رنگش فرو افتاد.
8:37 و آن را گرفتم
8:39 علی رضی‌الله‌عنه به او گفت
8:42 اما بدان که تو اسلام آوردی
8:45 من آن را به تو بخشیدم
8:47 و همراه آن، این اسب را نیز به تو بخشیدم.
8:51 و از این واقعه زمان زیادی نگذشته بود.
8:54 تا آنجا که دیده شد آن مرد زیر پرچم علی با خوارج می‌جنگید.
8:59 در روز نهروان
9:01 و در جنگ ادامه می‌دهد
9:03 تا اینکه شهادت برای او نوشته شد
9:08 و از جمله سخنان شگفت‌انگیز شریح نیز
9:10 روزی پسرش به او گفت
9:13 ای پدر جانم
9:14 میان من و گروهی دشمنی‌ای هست.
9:17 پس در آن بنگر
9:19 اگر حق با من باشد، آن‌ها را (در داوری) قاضی قرار می‌دهم.
9:22 و اگر برای ایشان (شایسته و) صالح باشد، با آنان صلح کن.
9:25 سپس داستان خود را برای او بازگو کرد.
9:27 او به او گفت: برو و آنان را قضاوت کن (یا: میان آنان داوری کن).
9:31 او نزد دشمنانش رفت و آنان را به داوری (نزد قاضی) فراخواند.
9:35 پس اجابت کردند او را
9:37 و چون در برابر شُریح حاضر شدند،
9:39 برای ایشان بر فرزندش حکم کرد
9:42 وقتی شریح و پسرش به خانه بازگشتند
9:45 پسر به پدرش گفت
9:47 ای پدر، مرا رسوا کردی!
9:49 به الله سوگند، اگر پیش‌تر شرک نورزیده بودم،
9:52 وقتی تو را سرزنش کردم
9:53 شُرَیح گفت
9:55 ای پسرم
9:56 به الله سوگند، تو نزد من محبوب‌تر از آنی که زمین پر از امثال ایشان باشد.
10:01 اما الله عز وجل
10:03 برای من عزیزتر از توست
10:05 همانا ترسیدم که به تو بگویم حق با ایشان است.
10:09 پس آنان را به صلحی وادار می‌کند که بخشی از حق‌شان از دست برود.
10:13 به تو گفتم آنچه گفتم.
10:17 فرزندی از شُریح، مردی را ضامن شد
10:20 پس کفالتش را پذیرفت
10:22 پس آنچه از آن مرد (سرزد)
10:24 مگر آنکه او از دست قضا گریزان باشد
10:27 شریح پسرش را با مرد فرار‌کرده زندانی کرد.
10:31 و هر روز غذای او را با دست خود به زندان می‌برد.
10:37 و شک‌ها شُریح را فرا گرفته بود
10:40 گاهی در برخی شهادت‌ها
10:42 با این حال او راهی برای رد شهادت آنان نمی‌یابد.
10:46 به‌سبب آنچه از شرایط عدالت در ایشان فراهم بود
10:49 او پیش از آن‌که شهادت خود را ادا کنند، به آنان می‌گفت.
10:53 از من بشنوید، الله شما را هدایت کند.
10:56 فقط همین مرد را شما داوری می‌کنید
11:00 و من (در روز قیامت) از آتش دوزخ به‌واسطهٔ شما خود را دور می‌دارم.
11:03 و شما نخست به پرهیز از آن (آتش) سزاوارترید
11:06 در توان شما اکنون این است که شهادت را بخواهید و بگذرید
11:10 پس اگر بر شهادت پافشاری کردند
11:13 رو به کسانی کرد که بر (حق) او گواهی می‌دادند و فرمود
11:16 بدان ای برادر
11:18 من بر اساس شهادت ایشان به نفع تو حکم می‌کنم
11:21 و همانا من تو را ستمگر می‌بینم
11:24 اما من بر اساس گمان داوری نمی‌کنم.
11:27 و تنها بر پایهٔ گواهی شاهدان داوری می‌کنم
11:30 و همانا حکم من این است که چیزی را که الله بر تو حرام کرده، برای تو حلال نمی‌کنم.
11:35 و شعاری که شُریح در مجالس قضاوت خود همواره تکرار می‌کرد، این گفته بود
11:40 فردا ستمگر خواهد دانست که زیانکار کیست.
11:43 ستمکار منتظر عقاب است.
11:46 و همانا ستمدیده چشم‌به‌راه داد‌خواهی است.
11:49 و من به الله سوگند می‌خورم
11:52 که هیچ‌کس چیزی را برای خدای عزّ و جلّ رها نکرد
11:56 سپس از دست دادنش را احساس کند
11:59 و شریح خیرخواه خدا نبود
12:03 و نه تنها خیرخواه رسولش و کتابش
12:06 بلکه خیرخواه عموم مسلمانان و خواص آنان نیز بود
12:11 نقل شده که یکی از آنان گفت
12:14 شریح شنید که من با دوستی از برخی آنچه مرا اندوهگین کرده بود شکایت می‌کردم
12:19 پس دستم را گرفت و مرا به کناری برد و گفت
12:24 ای برادرزاده
12:26 از شکایت کردن به غیر خدای عزّ و جلّ بپرهیز
12:29 زیرا کسی که نزدش شکایت می‌بری
12:31 ناگزیر یا دوست است یا دشمن
12:35 اما دوست تو را غمگین می‌کند
12:37 و اما دشمن به تو شماتت می‌کند
12:40 سپس گفت
12:42 به این چشم من نگاه کن
12:44 و به یکی از چشمانش اشاره کرد
12:47 به خدا سوگند با آن نه شخصی را دیده‌ام و نه راهی را، از پانزده سال پیش
12:53 اما این را به هیچ‌کس نگفته‌ام
12:56 جز تو، در همین لحظه
12:59 آیا سخن بنده صالح را نشنیده‌ای
13:02 من فقط اندوه و غم خود را به الله شکایت می‌کنم.
13:06 پس خدای عزّ و جلّ را تکیه‌گاه و محل شکایتت قرار ده، در هر پیشامد ناگواری که به تو روی آورد
13:12 زیرا او گرامی‌ترین کسی است که از او درخواست می‌شود، و نزدیک‌ترین کسی است که خوانده می‌شود.
13:16 و روزی دید که مردی از دیگری چیزی می‌خواهد
13:20 پس به او گفت
13:21 ای برادرزاده
13:23 هر کس از انسانی حاجتی بخواهد
13:25 خویشتن را در معرض بندگی قرار داده است
13:28 پس اگر آن کس حاجتش را برآورد
13:31 او را با همان حاجت به بندگی گرفته است
13:33 و اگر او را رد کند
13:35 هر دو خوار بازمی‌گردند
13:37 این بذل بخل است
13:39 و آن بذل رد است
13:42 پس هرگاه درخواست کردی، از خدا درخواست کن
13:44 و هرگاه یاری جستی، از خدا یاری بجوی
13:47 و بدان که هیچ حول و قوّه و یاوری نیست جز به الله
13:53 و در کوفه طاعون رخ داد
13:58 پس یکی از دوستان شریح از آنجا به نجف رفت
14:01 و در پی گریز از بیماری بود
14:04 شریح برایش نوشت
14:06 اما بعد
14:08 همانا جایی که ترک کرده‌ای، مرگ تو را نزدیک نمی‌کند
14:12 و روزهای تو را از تو نمی‌رباید
14:14 و همانا جایی که به آن رسیده‌ای
14:17 در چنگ کسی است که طلب او را ناتوان نمی‌کند
14:20 و گریز از او فوت نمی‌شود
14:22 و ما و تو زیر فرمانروایی یک پادشاه هستیم
14:26 و نجف از کسی که قدرت دارد نزدیک است
14:30 و شریح با همه این‌ها
14:34 شاعری بود با معنای نزدیک
14:36 شیرین‌گفتار و تازه‌موضوع
14:40 روایت شده که او پسری حدوداً ده‌ساله داشت
14:45 و آن پسر به او علاقه‌مند و شیفته بازی بود
14:49 روزی او را گم کرد
14:52 دید که کتاب را رها کرده
14:54 و رفته است تا سگ‌ها را تماشا کند
14:57 چون به خانه بازگشت از او پرسید: آیا نماز خواندی؟
15:01 گفت: نه
15:02 پس کاغذی و قلمی خواست
15:05 و به معلّم او نوشت و گفت
15:08 نماز را برای سگی ترک کرده که برای آن می‌دود
15:11 در پی ستیزه با سگان پلید است
15:15 پس بامداد نامه‌ای نزد تو خواهد آمد
15:18 که مانند نامه متلمّس برایش نوشته‌ام
15:22 پس چون نزدت آمد، او را با سرزنش درمان کن
15:26 و او را به اندرز ادیب زیرک پند ده
15:30 و اگر خواستی او را بزنی، با تأخیر بزن
15:33 و چون به سه بار رسید، او را زندانی کن
15:37 و بدان که اگر او را ادب نکنی، خود را
15:41 همراه با آنچه مرا می‌آزارد، با عزیزترین جان‌ها به خطر می‌افکنی
15:44 خدا از فاروق خشنود باد
15:49 که او سر قضا را در اسلام زینت داد
15:52 با مرواریدی از نژادهای گرامی
15:55 با گوهری صاف
15:58 با جلوه‌ای درخشان
16:01 و محبت مسلمانان را چراغی روشن‌کننده قرار داد
16:04 که تا امروز نیز از آن روشنایی می‌گیرند
16:07 به فقه او در شریعت خدا
16:10 و به نور فهم او در سنت رسول الله هدایت می‌یابند
16:13 و روز قیامت امت‌ها را به او می‌بالند
16:16 و خدا شریح قاضی را رحمت کند
16:19 که شصت سال میان مردم عدالت برپا داشت
16:22 پس بر هیچ‌کس ستم نکرد
16:25 و از حق منحرف نشد
16:28 و میان پادشاه و عامی فرق نگذاشت
16:31 به شریح گفته شد
16:36 این علم را با چه چیزی به دست آوردی
16:40 گفت: با مذاکره با علما
16:43 از آنان می‌گرفتم و به آنان می‌دادم
16:46 سفیان اوسی
16:54 آنجا که اگر سعی کند یا بگوید
16:57 آنان اینجا بودند
17:00 ابر زندگی ما را سیراب می‌کردند
17:03 پس وفا کردند به ما
17:06 یادشان بالا می‌گیرد
17:09 رفتند و در دل پرسشی افکندند
17:12 آیا کسی مانند ایشان هست؟
17:15 ستارهٔ آسمان می‌درخشد و چون تپه‌ها برافراشته است
17:18 زندگی را از افتخار پر کرده‌اند
17:21 با شجاعت و دلاوری‌شان
17:24 و سرزمین‌ها به وجود آنان آراسته شد