از مجموعهٔ تصاویری از زندگی تابعین (مجموعه کامل شد)
· درس 22 از 37
تصاویری از زندگی فالوورها | د عبدالرحمن رأفت الباشا | قسمت (22) | طاووس بن کیسان رحمه الله (قسمت دوم)
صوت ترجمهشده برای این درس هنوز در دسترس نیست — ضبط اصلی عربی پخش میشود. متن زیر بهطور کامل ترجمه شده است.
0:000:00
متن کامل
ترجمهٔ ماشینی — ممکن است خطا داشته باشد
0:00
بسم الله الرحمن الرحیم
0:03
بهترین قرنها از نظر موضع و الگو بودن
0:08
کسی که از پیامبر پیروی کرد، هرگاه شتافت یا درنگ کرد
0:13
انجمن مودت
0:15
ارائه میشود
0:17
نمونههایی از زندگی تابعین
0:21
نوشته دکتر عبدالرحمن رأفت الباشا
0:26
رحمهالله
0:28
طاووس بن کیسان
0:32
رحمهالله
0:43
خلیفه مسلمانان سلیمان بن عبدالملک، نزدیک بود
0:47
بارش را در کنار خانه کهن (کعبه) فرود آورد
0:51
و اشتیاقش را به کعبه معظّمه فرو نشاند
0:54
تا آنکه رو به حاجبش کرد و گفت:
0:57
برای ما دانشمندی بجوی که ما را در دین فقیه سازد
1:01
و در این روز درخشان از روزهای الله عزّوجلّ یادآوریمان کند
1:06
پس حاجب نزد بزرگان اهل موسم رفت
1:10
و شروع کرد به پرسیدن از خواسته امیرالمؤمنین
1:14
پس به او گفته شد:
1:16
این طاووس بن کیسان است
1:18
سرور فقیهان عصرش است
1:20
و راستگوترینشان در دعوت به سوی الله است
1:23
پس او را برگزین
1:25
آنگاه حاجب رو به طاووس کرد و گفت:
1:28
ای شیخ، دعوت امیرالمؤمنین را بپذیر
1:32
طاووس بیدرنگ دعوتش را پذیرفت
1:36
زیرا او بر این باور بود که بر دعوتگران به سوی الله تعالی
1:41
نباید هیچ فرصتی فوت شود مگر آنکه از آن بهره گیرند
1:45
و نباید هیچ زمینهای پیش آید مگر آنکه به آن شتابند
1:49
و یقین داشت که بهترین سخنی که گفته میشود
1:53
سخن حقی است که به قصد راست کردن کژی صاحبان قدرت گفته شود
1:58
و دور داشتن ایشان از ستم و جور
2:01
و نزدیک ساختنشان به الله تعالی
2:06
طاووس همراه حاجب روانه شد
2:08
و چون بر امیرالمؤمنین وارد شد، به او سلام کرد
2:12
خلیفه تحیت را با بهتر از آن پاسخ داد
2:16
و مهمان خود را گرامی داشت و او را به نزدیکترین جایگاه نشاند
2:20
سپس شروع کرد به پرسیدن از آنچه درباره مناسک حج بر او مشکل بود
2:24
و با احترام و بزرگداشت به او گوش میداد
2:27
طاووس گفت: چون احساس کردم امیرالمؤمنین
2:32
به خواستهاش رسیده است
2:34
و چیزی نمانده که دربارهاش بپرسد
2:37
با خود گفتم: این مجلسی است
2:40
که الله دربارهاش از تو خواهد پرسید، ای طاووس!
2:43
سپس رو به او کردم و گفتم:
2:46
ای امیرالمؤمنین!
2:49
سنگی بود که بر لبه چاهی قرار داشت
2:52
در ژرفای دوزخ
2:54
و هفتاد سال در آن چاه فرو میافتاد
2:58
تا به قعر آن رسید
3:01
آیا میدانی الله این چاه را از چاههای دوزخ برای چه کسی آماده کرده است، ای امیرالمؤمنین؟
3:04
پس بیدرنگ گفت:
3:07
نه.
3:10
سپس به خود آمد و گفت:
3:13
وای بر تو! برای چه کسی آمادهاش کرده؟
3:16
گفتم: الله عزّوجلّ آن را برای کسی آماده کرده که در حکمش شریک قرار دهد
3:19
پس ستم کند
3:21
(کسی که) ستم کرد.
3:23
سلیمان بر اثر این سخن لرزهای بر اندامش افتاد
3:26
چنانکه گمان کردم جانش
3:29
از میان دو پهلویش بیرون خواهد آمد
3:31
و شروع به گریستن کرد
3:33
و گریهاش همراه با هقهقی بود که رگهای دلها را میبرید
3:36
او را رها کردم و بازگشتم
3:39
و او به من پاداش نیک میداد
3:43
و چون عمر بن عبدالعزیز به خلافت رسید
3:46
به طاووس بن کیسان پیام فرستاد که
3:49
ای ابو عبدالرحمن، مرا پندی بده
3:52
طاووس در نامهای برای او نوشت
3:55
در یک سطر که در آن گفت:
3:58
اگر میخواهی کارت همهاش نیکو باشد
4:01
پس اهل خیر را به کار گمار
4:04
والسلام
4:06
چون عمر نامه را خواند گفت:
4:09
همین یک موعظه بس است
4:12
همین یک موعظه بس است
4:16
و چون خلافت به هشام بن عبدالملک رسید
4:19
طاووس بن کیسان با او
4:22
موضعگیریهای مشهور و ماندگاری داشت
4:25
از جمله آنکه هشام برای حاجتی به مکه آمد
4:28
به بیتالحرام
4:30
و چون به حرم رسید
4:32
به خواص خود از اهل مکه گفت:
4:35
مردی از یاران پیامبر را برای ما بجویید
4:38
صلوات الله و سلامه بر او
4:41
گفتند: ای امیرالمؤمنین،
4:44
یاران (پیامبر) به پروردگارشان پیوستهاند
4:48
تا آنجا که هیچیک از ایشان باقی نمانده است
4:51
گفت: پس از تابعین (کسی را بیاورید)
4:54
پس طاووس بن کیسان را آوردند
4:57
و چون بر او وارد شد
5:00
بر حاشیه فرشش نشست
5:03
و بدون آنکه او را امیرالمؤمنین خطاب کند، به او سلام داد
5:06
(و او را امیرالمؤمنین نخواند)
5:08
و او را به نامش خطاب کرد، بیآنکه کنیهاش را به کار برد
5:11
و پیش از آنکه او اجازه نشستن دهد، نشست
5:14
هشام از شدت خشم به لرزه افتاد
5:17
تا جایی که خشم در چشمانش آشکار شد
5:20
زیرا در این رفتار او
5:23
جسارتی نسبت به خود و تعرض به هیبتش دید.
5:26
در برابر همنشینان و درباریانش
5:29
امّا پس از مدتی کوتاه به یاد آورد
5:32
اینکه در حرم الله عزّ و جل است
5:35
او به خود بازگشت و به طاووس گفت
5:38
ای طاووس، چه چیز تو را بر آنچه کردی واداشت؟
5:41
گفت: چه کردهای؟
5:44
خشم او بار دیگر به خلیفه بازگشت
5:47
و خشم خود را فرو خورد و گفت
5:49
خلعت ما بر تو با حاشیه بساطمان
5:52
و بر من به عنوان امیرالمؤمنین سلام نکردی
5:55
تو مرا به نامم نامیدی و کنیهام ندادی.
5:58
سپس بدون اجازه من نشست
6:01
طاووس با آرامش گفت:
6:04
آیا بر تو لباس خلعت (افتخار) نپوشانیدیم، در حاشیهٔ بساط تو؟
6:07
پس من آن دو را در پیشگاه پروردگار عزت، از خود میکنم.
6:10
هر روز پنج بار
6:13
پس مرا سرزنش نمیکند و بر من خشم نمیگیرد.
6:16
و اما گفتهی تو که «من بر تو سلام نکردم»
6:19
با امرت مؤمنین، پس زیرا همه
6:22
مؤمنان به فرمان تو راضی نیستند
6:25
و من ترسیدم که دروغگو باشم.
6:28
هنگامی که تو را با عنوان امیرالمؤمنین صدا میزنم
6:31
و اما آنچه بر من گرفتی که من
6:34
تو را به نامت ندا کردم، و [نمیدانم] — ادامهای نامفهوم
6:37
پس [الله] فرمود: پیامبرانش را به نامهایشان ندا ده.
6:40
ای داوود
6:43
ای یحیی، ای عیسی
6:46
و ما دشمنانش بودیم، پس [او] گفت
6:49
تبّت یدا ابیلهب و تبّ
6:52
اما اینکه گفتی من پیش از آنکه به من اجازه دهی نشستم
6:55
زیرا من از امیرالمؤمنین علی شنیدم
6:58
علی بن ابی طالب میگوید
7:01
اگر خواستی به مردی از اهل نگاه کنی
7:04
پس به مردی بنگر که نشسته است
7:07
و پیرامون او گروهی ایستاده بودند، در برابرش.
7:10
ناخوش داشتم که تو آن مرد باشی
7:13
کسی که از اهل دوزخ شمرده شود
7:16
و سر به زیر افکند و با شرم به زمین نگریست.
7:19
سپس سرش را بلند کرد و گفت
7:22
ای ابا عبدالرحمن، مرا پند ده.
7:25
گفت: من از علی بن ابی طالب شنیدم
7:28
رضیاللهعنه میگوید
7:32
و عقربهایی به بزرگی قاطرها
7:35
هر پادشاه یا والیای که در رعیت خود عدالت نورزد، نیش خواهد زد.
7:38
سپس برخاست و بازگشت.
7:43
و همانطور که طاووس به برخی از اولوالامر روی میآورد
7:46
به یادآوری ایشان و راهنماییشان
7:49
پس او از برخی دیگر از ایشان رویگردانی میکرد
7:52
سرزنش و توبیخ
7:55
ابنش گفت که حدیث کرد
7:58
یک سال با پدرم به حج از یمن بیرون آمدیم.
8:01
در برخی از شهرها فرود آمدیم
8:04
و بر آن (کار) کارگزاری بود که به او ابن نجیح گفته میشد.
8:07
و از خبیثترین کارگزاران (بود).
8:10
و جسورترین ایشان در برابر حق
8:13
و سرسختترین ایشان در باطل
8:16
به مسجد شهر رفتیم، میخواستیم نماز واجب را ادا کنیم.
8:19
پس ابن نجیح از آمدن پدرم آگاه شد.
8:22
به مسجد آمد
8:25
و در برابر او نشست و بر او سلام کرد
8:28
پدرم به او پاسخی نداد و پشت به او کرد.
8:31
او از سمت راستش نزد او آمد و با او سخن گفت.
8:34
از او روی بگردان
8:37
پس [پیامبر] به سمت چپ خود متمایل شد و با او سخن گفت.
8:40
و از او نیز روی بگردان.
8:43
چون این را دیدم، به سوی او برخاستم
8:46
و دستم را به سویش دراز کردم و بر او سلام دادم
8:49
و به او گفتم: پدرم تو را نمیشناخت.
8:52
گفت: نه، بلکه پدرت مرا میشناسد.
8:55
و همانا شناخت او مرا
8:58
همان است که او را واداشت آنچه را دیدی انجام دهد
9:01
سپس رفت، در حالی که ساکت بود و هیچ چیزی نمیگفت.
9:04
هنگامی که به خانه بازگشتیم
9:07
پدرم به من رو کرد و گفت
9:10
ای احمق! اینان با زبانهای تیز مانند آهن به تو حمله میکنند.
9:13
در غیبت آنان
9:16
پس چون حاضر شوند، با سخن به آنان فروتنی کردم.
9:19
آیا نفاق جز این است؟
9:23
طاووس بن کیسان، خلفا را (از انتقاد) مستثنا نکرد.
9:26
و والیان به پندهای او
9:29
و همانا آن را برای هر کسی بذل کرد که به او انس گرفت.
9:32
نیاز به آن یا میل و رغبت به آن
9:35
از جمله آنچه عطاء بن ابی رباح روایت کرده است
9:38
طاووس بن کیسان مرا دید.
9:41
در موقفی که از آن آرامش نیافت
9:44
او گفت: ای عطاء
9:47
از اینکه نیازهای خود را نزد کسی ببری که (درِ خود را بر آنان) بسته است، بپرهیز.
9:51
و (او) در برابر تو پردهداری (حجابة) را برپا داشت.
9:54
و اگر (آن) را از کسی بخواهی که درهای (آن) را برایت میگشاید
9:57
و او از تو میخواهد که دعا کنی و خود وعده داده است
10:00
به اجابت
10:05
و او به پسرش میگفت: ای پسرم
10:08
به خردمندان نسبت داده میشود
10:11
و اگر از آنان نباشی
10:14
و با نادانان همنشینی مکن
10:17
اگر با آنان همنشین شوی، به آنان نسبت داده میشوی.
10:20
و دانست که برای هر چیزی پایانی است.
10:23
و اینکه غایت انسان، کمال دین اوست.
10:26
و کمال خلقت او
10:29
و پسرش عبدالله (در آن) رشد و نمو کرد.
10:32
بر آنچه پدرش او را بر آن پرورده بود
10:35
و به اخلاق او متخلق شد و به سیرت او رفتار کرد
10:38
از آن جمله آن است که خلیفهٔ عباسی
10:41
ابوجعفر منصور
10:44
فرزندش عبدالله بن طاووس را فراخواند
10:47
پس چون بر او وارد شدند
10:50
و در نزد او جای نشستند
10:53
خلیفه به عبدالله بن طاووس روی کرد
10:56
و گفت: برای من چیزی از آنچه
10:59
پدرت برایت حدیث میکرد، روایت کن
11:02
پس گفت: پدرم برایم حدیث کرد
11:05
که سختترین مردم در عذاب، روز قیامت
11:08
مردی است که الله عزوجل او را در فرمانروایی خود شریک گرفته باشد
11:11
و او ستم را در حکومت خود وارد کرده باشد
11:15
چون این سخن او را شنیدم
11:18
جامههایم را به خود جمع کردم
11:21
از ترس آنکه چیزی از خونش به من برسد
11:24
اما ابوجعفر ساعتی خاموش ماند
11:27
و سخن نگفت
11:30
سپس ما را با سلامت مرخص کرد
11:34
و عمر طاووس بن کیسان به درازا کشید
11:37
تا به صد سالگی رسید یا کمی بیش از آن
11:40
جز آنکه پیری و سالخوردگی
11:43
از صفای ذهن و تیزی خاطر و
11:46
سرعت بدیههگویی او نکاست
11:49
عبدالله شامی حدیث کرد و گفت:
11:52
به خانهٔ طاووس رفتم تا از او علم فرا گیرم
11:55
و او را نمیشناختم
11:58
چون در را کوفتم، پیرمردی بزرگسال بیرون آمد
12:01
او را سلام کردم و گفتم:
12:04
آیا تو طاووس بن کیسانی؟
12:07
گفت: نه، من پسر اویم
12:10
از این نمیترسیدم که آن شیخ پیر و فرتوت شده باشد
12:13
و من از جاهای دور به قصد او آمده بودم
12:16
تا از علمش بهره برم
12:19
گفت: وای بر تو
12:22
اگر کتاب الله را حمل کنی، [آنان] خرف نمیشوند
12:25
بر او داخل شو
12:28
پس بر طاووس وارد شدم و سلام کردم
12:31
و گفتم: به قصد آموختن علمت نزد تو آمدهام
12:34
و به آرزوی اندرز تو
12:37
کوتاه سخن خواهم گفت
12:40
آنچه را گنجایش داشته باشد، کوتاه خواهم کرد، انشاءالله
12:43
گفت: آیا میخواهی گزیدهٔ آنچه را در تورات و زبور و انجیل
12:46
و قرآن است، برایت گرد آورم؟
12:49
[گفتم:] بلی. گفت:
12:52
از الله تعالی چنان بترس
12:55
که هیچ چیزی برای تو ترسناکتر از او نباشد
12:58
و به او چنان امید بند
13:01
که امیدت بیش از ترسی باشد که از او داری
13:04
برای مردم همان را دوست بدار که برای خود دوست میداری
13:09
و در شب دهم ذیالحجه
13:12
سال صد و ششم [هجری]
13:15
شیخ معمّر طاووس بن کیسان
13:18
همراه حاجیان از عرفات به مزدلفه کوچ کرد
13:21
برای چهلمین بار
13:24
چون بار سفر در آن سرزمین پاک فرود آورد
13:27
و نماز مغرب را با عشاء خواند
13:30
و پهلوی خود را بر زمین نهاد
13:34
یقین به سراغش آمد
13:37
و دور از خانواده و وطن دیدار حق کرد
13:40
به قصد تقرّب به الله
13:43
در حالی که تلبیهگو و محرم بود، به امید ثواب الله
13:46
از گناهانش بیرون آمده بود، چنان که مادرش او را زاده بود
13:49
به فضل الله
13:52
چون صبح بر او دمید
13:55
و خواستند او را دفن کنند
13:58
نتوانستند جنازهاش را بیرون ببرند
14:02
پس امیر مکه نگهبانانی فرستاد
14:05
تا مردم را از جنازه دور کنند
14:08
تا فرصت دفن آن برایشان فراهم شود
14:11
و گروه بسیاری بر او نماز گزاردند
14:14
که شمارشان را جز الله نمیداند
14:17
و در میان نمازگزاران بود
14:20
خلیفهٔ مسلمانان
14:23
هشام بن عبدالملک
14:28
ای ابوعبدالرحمن، تو را در خواب دیدم
14:33
و پیامبر (ﷺ) بر درِ آن [خانه] بود
14:36
و به تو میگفت:
14:39
نقاب خود را بردار
14:43
و قرائت خود را آشکار کن، ای طاروس
15:04
یادشان کن، ای تعالی
15:07
رفتند و در دل [من] پرسشی افکندند
15:12
آیا همانند آنان ستارهای در آسمان یا تپههایی [درخشان] بود؟
15:17
زندگی را با کردار خود پر از افتخار ساختند
15:22
و دنیای تأنّی و وقار با ایشان شکوفا شد