تصاویری از زندگی فالوورها | د عبدالرحمن رأفت الباشا | قسمت (14) | سلامه بن دینار (ابوحازم) رحمه الله

◉ 12039 بازدید ⏱ 18:13 صدای اصلی (عربی)
صوت ترجمه‌شده برای این درس هنوز در دسترس نیست — ضبط اصلی عربی پخش می‌شود. متن زیر به‌طور کامل ترجمه شده است.
0:000:00

متن کامل

ترجمهٔ ماشینی — ممکن است خطا داشته باشد
0:00 بسم الله الرحمن الرحیم
0:03 بهترین نسل‌ها از نظر مواضع و الگو بودن
0:08 آن‌که از پیامبر پیروی کرد، هرگاه او رفت یا گفت
0:13 انجمن مودت
0:15 پیشرفت
0:17 نمونه‌هایی از زندگی تابعین
0:21 نوشته دکتر عبدالرحمن رأفت الباشا
0:26 رحمه‌الله
0:31 سلمه بن دینار
0:33 رحمه‌الله
0:44 در سال نود و هفتم هجری
0:47 خلیفه مسلمانان، سلیمان بن عبدالملک، کمر همت بست
0:50 برای سفر به سوی سرزمین مقدس
0:53 در پاسخ به ندای پدر پیامبران
0:56 ابراهیم علیه‌السلام
0:58 و مرکب‌هایش با شتاب گام برمی‌داشتند
1:01 دمشق، پایتخت امویان
1:03 به سوی شهر مدینه منوره
1:06 زیرا در دلش شوق نماز بود
1:09 در روضه مطهره
1:11 و اشتیاق درود و سلام بر محمد
1:13 رسول خدا، درود و سلام الهی بر او باد
1:17 و کاروان خلیفه با شکوه بود
1:19 از قاریان و محدثان پر شده بود
1:21 و فقیهان و دانشمندان
1:23 و امیران و فرماندهان
1:26 چون به شهر مدینه منوره رسید
1:28 و در آنجا فرود آمد
1:30 بزرگان مردم و صاحبان مقام به پیشواز آمدند
1:33 تا بر او سلام کنند و خیرمقدم گویند
1:36 اما سلمه بن دینار
1:38 قاضی مدینه و دانای آن، حجت
1:41 و پیشوای مورد اعتماد آن
1:43 در شمار کسانی نبود
1:45 که به استقبال خلیفه آمده بودند و خوشامد می‌گفتند
1:48 و چون سلیمان بن عبدالملک
1:51 از پذیرش خوشامدگویان فارغ شد
1:53 به برخی از همنشینانش گفت
1:55 جان‌ها واقعاً زنگار می‌گیرند
1:57 همان‌گونه که فلزات زنگ می‌زنند
1:59 اگر کسی نباشد که یادشان آورد
2:01 گاه‌به‌گاه
2:03 و زنگارشان را بزداید
2:05 گفتند: آری، ای امیرالمؤمنین
2:08 گفت: آیا در مدینه
2:11 مردی نیست که با گروهی
2:13 از صحابه رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌وسلم دیدار کرده باشد
2:16 که ما را یادآوری کند؟
2:18 گفتند: چرا، ای امیرالمؤمنین
2:21 اینجا ابوحازم از اعرج است
2:24 گفت: ابوحازم از اعرج کیست؟
2:27 گفتند: سلمه بن دینار
2:30 دانشمند و پیشوای مدینه
2:33 و از تابعینی که با شمار زیادی
2:36 از صحابه کرام دیدار کرده‌اند
2:38 گفت: او را نزد ما بخوانید
2:41 و در دعوت او نرمی و ملاطفت کنید
2:43 پس نزدش رفتند و او را دعوت کردند
2:45 چون نزد او آمد
2:47 به او خوشامد گفت و او را نزدیک خود نشاند
2:50 و با سرزنش به او گفت:
2:52 ای ابوحازم، این جفا چیست؟
2:55 گفت:
2:57 ای امیرالمؤمنین، چه جفایی از من دیدی؟
3:00 گفت:
3:02 بزرگان مردم به دیدنم آمدند و تو نیامدی
3:05 گفت:
3:07 جفا تنها پس از شناخت رخ می‌دهد
3:10 و تو امروز پیش از این مرا نشناخته بودی
3:13 و من نیز تو را ندیده بودم
3:15 پس کدام جفا از من سر زده است؟
3:17 آنگاه خلیفه به همنشینانش گفت:
3:20 شیخ در عذرخواهی‌اش درست گفت
3:22 و خلیفه در سرزنش او اشتباه کرد
3:25 سپس رو به ابوحازم کرد
3:27 و گفت:
3:29 در دل من اموری هست
3:31 دوست داشتم آن را با تو در میان نهم، ای ابوحازم
3:34 گفت:
3:36 بگو، ای امیرالمؤمنین
3:38 و یاری از خداست
3:40 خلیفه گفت:
3:42 ای ابوحازم
3:44 چرا ما مرگ را ناخوش می‌داریم؟
3:46 گفت:
3:48 زیرا دنیای خود را آباد کرده‌ایم
3:50 و آخرت خود را ویران ساخته‌ایم
3:52 پس از آبادی به ویرانی کوچ کردن را ناخوش می‌داریم
3:56 خلیفه گفت:
3:58 راست گفتی
4:00 سپس افزود و گفت:
4:02 ای ابوحازم
4:04 کاش می‌دانستم فردای ما نزد خداوند چگونه است
4:07 گفت:
4:09 عمل خود را بر کتاب خداوند جل و عز عرضه کن
4:12 آن را خواهی یافت
4:14 گفت:
4:16 کجا آن را در کتاب خداوند تعالی بیابم؟
4:18 گفت:
4:20 در سخن او که کلمه‌اش بلند باد، آن را خواهی یافت
4:22 خلیفه گفت:
4:38 پس
4:40 پس رحمت الله کجاست؟
4:42 ابو حازم گفت:
4:44 همانا رحمت الله
4:46 نزدیک است
4:48 به نیکوکاران.
4:50 خلیفه گفت:
4:52 —
4:54 ای کاش می‌دانستم رفتن به نزد
4:56 الله جل و عز چگونه است
4:58 فردا.
5:00 ابو حازم گفت:
5:02 اما نیکوکار،
5:04 همچون مسافر غایبی است که به خانواده‌اش بازمی‌گردد،
5:06 و اما بدکار،
5:08 همچون بنده‌ی گریخته است
5:10 که به سوی مولایش با کشیده‌شدن کشانده می‌شود.
5:12 خلیفه چنان گریست که بر گریه‌اش افزوده شد
5:14 و گریه‌اش شدت گرفت.
5:16 سپس گفت:
5:18 ای ابو حازم!
5:20 چگونه می‌توانیم اصلاح شویم؟
5:22 گفت:
5:24 واگذارید از ما فخرفروشی را،
5:26 یعنی تکبر را.
5:28 گفت:
5:30 خلیفه گفت:
5:32 و این مال،
5:34 راه تقوای الله در آن کدام است؟
5:36 ابو حازم گفت:
5:38 هرگاه آن را به حقش بگیرید
5:40 و در جای شایسته‌اش قرار دهید
5:42 و آن را به برابری تقسیم کنید
5:44 و در آن میان رعیت عدالت ورزید.
5:46 —
5:48 خلیفه گفت:
5:50 ای ابو حازم!
5:52 مرا خبر ده که بهترین مردم کیست؟
5:54 گفت:
5:56 گفت:
5:59 خلیفه گفت:
6:01 و کدام سخن عادلانه‌تر است، ای ابو حازم؟
6:03 گفت:
6:05 سخن حق است که آدمی آن را
6:07 نزد کسی که از او می‌ترسد و نزد کسی که
6:09 به او امید دارد، می‌گوید.
6:11 خلیفه گفت:
6:13 پس دعای چه کسی زودتر پذیرفته می‌شود، ای ابو حازم؟
6:15 —
6:17 گفت:
6:19 دعای نیکوکار برای نیکوکاران.
6:21 خلیفه گفت:
6:23 و برترین صدقه کدام است؟
6:25 گفت: کوشش کم‌داران،
6:27 یعنی آنچه توان آن را دارد،
6:29 اندک مال را
6:31 در دست فقیر تهی‌دست می‌گذارد
6:33 بی‌آنکه پس از آن منت یا آزاری در پی آن باشد.
6:35 —
6:37 خلیفه گفت:
6:39 ای ابو حازم، زیرکترین مردم کیست؟
6:41 گفت:
6:43 مردی که به طاعت الله
6:45 تعالی دست یافت،
6:47 پس بدان عمل کرد، سپس مردم را
6:49 به آن راهنمایی کرد.
6:51 خلیفه گفت:
6:54 گفت:
6:56 مردی که با هوای یارش همراهی کرد
6:58 و یارش ستمکار بود،
7:00 پس آخرت خود را
7:02 به دنیای دیگری فروخت.
7:04 خلیفه گفت:
7:06 آیا برای تو ممکن است که با ما همراه شوی، ای ابو حازم،
7:08 تا ما از تو بهره‌مند شویم و تو از ما بهره‌مند شوی؟
7:10 —
7:12 گفت:
7:14 هرگز، ای امیرالمؤمنین!
7:16 خلیفه گفت و چون
7:18 گفت:
7:20 می‌ترسم که اندکی به شما تکیه کنم،
7:22 پس الله دو برابر زندگی و دو برابر مرگ را به من بچشاند.
7:24 —
7:26 خلیفه گفت:
7:28 نیازت را به ما بگو،
7:30 ای ابو حازم!
7:32 او خاموش ماند و پاسخ نداد.
7:34 دوباره همان سخن را تکرار کرد:
7:36 نیازت را به ما بگو،
7:38 ای ابو حازم!
7:40 آن را برآورده خواهم کرد، هر چه باشد.
7:42 گفت:
7:44 نیاز من این است که مرا از آتش
7:46 رهایی بخشی
7:48 و به بهشت درآوری.
7:50 خلیفه گفت:
7:52 این از اختیار من نیست، ای ابو
7:54 حازم.
7:56 ابو حازم گفت:
7:58 مرا به غیر از آن هیچ نیازی نیست
8:00 ای امیرالمؤمنین
8:02 خلیفه گفت
8:04 ابوحازم، برایم دعا کن
8:06 فرمود
8:08 خدایا، اگر این بنده‌ی تو
8:10 سلیمان از اولیای توست
8:12 او را به خیرهای دنیا میرساند
8:14 و آخرت
8:16 و اگر از دشمنانت باشد
8:18 پس آن را اصلاح کن و هدایتش ده
8:20 تا آنچه دوست داری و می‌پسندی
8:22 مردی از حاضران گفت
8:24 بد گفتی.
8:26 از زمانی که بر امیر وارد شدم
8:28 مؤمنان
8:30 همانا من به خلافت مسلمانان برگزیده شدم
8:32 از دشمنان الله
8:34 و او را آزرده است
8:36 ابو حازم گفت
8:38 بلکه بد چیزی گفتی، تو
8:40 الله از دانشمندان پیمان گرفت
8:42 پیمان بر این‌که بگویند
8:44 کلمة الحق
8:46 گفت
8:48 تا آن را برای مردم روشن و آشکار بیان کنی
8:50 و آن را پنهان نکنید
8:52 سپس رو به خلیفه کرد
8:54 و گفت: ای امیر
8:56 مؤمنان
8:58 کسانی که پیش از ما درگذشتند
9:00 از امت‌های گذشته
9:02 در خیر و عافیت باشید
9:04 تا وقتی که امیرانشان بیایند
9:06 علمای‌شان به آن‌چه
9:08 نزد آنان
9:10 سپس گروهی از فرومایگان پدید آمدند
9:12 برای مردم
9:14 میخواهند با آن به‌دست آورند
9:16 چیزی از متاع دنیا
9:18 امیران بی‌نیاز شدند
9:20 از علما
9:22 پس نابود باد و سرنگون شدند.
9:24 و از نظر الله عزّ وجل فرو افتادند
9:26 و اگر علما
9:28 از آنچه نزد (الله) است، روی‌گردان شدند
9:30 امیران برای رغبت (دادن / جلب) ...
9:32 امیران در دانششان
9:34 اما آنان به آنچه
9:36 نزد امیران، پس زهد ورزیدند
9:38 و در میان آنان (ایشان) خوار و بی‌مقدار شدند، و نزد ایشان ناچیز گشتند.
9:40 خلیفه گفت
9:43 راست گفتی
9:45 ای ابو حازم، از موعظه‌ات برایم بیشتر بگو.
9:47 من هیچ‌کس را ندیدم
9:49 حکمت نزدیک‌تر است
9:51 تا دهانش از تو
9:53 گفت: اگر تو
9:55 از اهل اجابت
9:57 من به تو آنچه کافی است گفتم
9:59 و اگر نباشد
10:01 از اهلش، پس
10:03 باید از کمان تیر بیندازم.
10:05 وتری برای آن نیست
10:07 خلیفه گفت
10:09 از تو تأکید و خواهش دارم که مرا اندرز و وصیت کنی.
10:11 ای ابو حازم
10:13 گفت: بله
10:15 به‌زودی تو را سفارش می‌کنم و کوتاه سخن می‌گویم.
10:17 بزرگ است پروردگار تو، عزیز و جلیل.
10:19 و نزه
10:21 این‌که (خداوند) تو را در جایی ببیند که تو را از آن بازداشته است.
10:23 و اینکه تو را جایی نیابد که به آن فرمانت داده است
10:25 سپس سلام داد و بازگشت
10:27 پس به او گفت
10:29 خلیفه، جزاک الله خیراً.
10:31 بهتر از عالم
10:33 ناصح ما کاد
10:36 ابو حازم به خانه‌اش می‌رسد
10:38 تا آنجا که دریافت که امیر
10:40 مؤمنان [را] به سوی او برانگیخت
10:42 بصره پر از دینار
10:44 و به او نوشت و گفت
10:46 انفاق کرد
10:48 و برای تو نیز مانند آن بسیار است
10:50 فردهایم نزد من است
10:52 و به او نوشت و گفت
10:54 ای امیرالمؤمنین
10:56 پناه می‌برم به الله که چنین باشد
10:58 پرسش تو از من به شوخی است
11:00 وردی علیک باطلا — این عبارت به‌تنهایی ناقص است؛ «وردی» به معنای ورد (ذکر یا دعای مرتب) و «باطلا» به معنای بیهوده یا باطل است.
11:02 به خدا سوگند، راضی نیستم
11:04 آن، ای امیر
11:06 مؤمنان برای تو
11:08 برای خودم
11:10 ای امیرالمؤمنین
11:12 اگر این دینارها
11:14 دیدار حدیثی که برایت نقل کردم
11:16 «به فالمیتة» — این عبارت به‌صورت قطعه‌ای از آیه‌ای است که در آن از مردار سخن می‌رود؛ ترجمهٔ آن: به مردار (پیوسته)
11:18 و گوشت خوک در حال...
11:20 به ضرورت، از آن حلال است.
11:22 و اگر حقی از آنِ من در
11:24 بیت‌المال مسلمانان باشد،
11:26 آیا میان من و
11:28 مردم همه در این
11:30 حق برابر کرده‌ای؟ و منزل سلمه بن دینار
11:34 براستی سرچشمه‌ای گوارا بود
11:36 برای تشنگان
11:38 که صلاح از آن رخت بربسته بود.
11:40 در این امر فرقی نیست میان
11:42 برادران و شاگردانش،
11:44 که روزی بر او وارد شد
11:46 عبدالرحمن بن جریر
11:48 و پسرش همراهش بود،
11:50 و در نزد او نشستند،
11:52 و بر او سلام گفتند و برایش
11:54 دعا کردند به خیر دنیا و آخرت.
11:56 او نیز تحیت آنان را پاسخ داد
11:58 به بهتر از آن، و خوشامد گفت
12:00 به ایشان، سپس
12:02 میان آنان سخن گذشت.
12:04 عبدالرحمن بن جریر به او گفت:
12:06 چگونه به گشایش‌ها (فتوحات) دست یابیم
12:08 ای ابا حازم؟
12:10 گفت:
12:12 با اصلاح باطن‌ها (ضمیرها)
12:14 گناهان بزرگ آمرزیده می‌شود،
12:16 و چون بنده تصمیم بر ترک
12:18 گناهان بگیرد، این مادرِ گشایش‌هاست،
12:20 هر گشایشی که بر او گشوده شود.
12:22 و ای عبدالرحمن، فراموش مکن
12:24 که رفتن به دنیا
12:26 ما را از بسیاری از آخرت بازمی‌دارد،
12:28 و هر نعمتی
12:30 که تو را به الله عزّ و جلّ نزدیک نکند،
12:32 پس آن نقمت است.
12:34 پسرش به او گفت:
12:36 مشایخ ما بسیارند،
12:38 پس از کدام‌یک از ایشان پیروی کنیم؟
12:40 گفت:
12:42 ای پسرم،
12:44 از کسی پیروی کن که در غیاب (مردم) از الله می‌ترسد
12:46 و از آلودگی به عیب خودداری می‌کند،
12:48 و در هنگام جوانی خویش را اصلاح می‌کند
12:50 و آن را به دوران پیری
12:52 وانمی‌گذارد
12:54 ...
12:56 و بدان ای پسرم،
12:58 که هیچ روزی نیست که خورشید در آن طلوع کند
13:00 مگر آنکه بر طالب علم،
13:02 هوای نفس و علمش [هجوم می‌آورند]،
13:04 سپس آن دو در سینه‌اش
13:06 با هم می‌ستیزند، ستیزه‌ی
13:08 دو دشمن.
13:10 پس اگر علمش بر هوای نفسش پیروز شود،
13:12 روزش، روز غنیمتی برای او خواهد بود،
13:14 ...
13:16 و اگر هوای نفسش بر علمش چیره شود،
13:18 روزش، روز زیانی بر او خواهد بود.
13:20 ...
13:22 عبدالرحمن بن جریر به او گفت:
13:24 بسیار ما را
13:26 به شکرگزاری ترغیب کرده‌ای ای ابا حازم،
13:28 پس حقیقت شکر چیست؟
13:30 گفت: برای هر عضوی
13:32 از اعضای ما
13:34 بر ما حقّی از شکر است.
13:36 عبدالرحمن گفت:
13:38 شکر چشمان چیست؟
13:40 گفت: اگر در آن چیزی نیکو دیدی،
13:42 آن را آشکار کن،
13:44 و اگر در آن چیزی بد دیدی،
13:46 آن را پوشیده دار.
13:48 عبدالرحمن گفت:
13:50 پس شکر گوش‌ها چیست؟
13:52 گفت: اگر در آن چیزی نیکو شنیدی،
13:54 آن را نگه دار،
13:56 و اگر در آن چیزی بد شنیدی،
13:58 آن را دفن کن. عبدالرحمن گفت: پس شکر دست‌ها چیست؟ گفت: اینکه با آن‌ها آنچه از آنِ تو نیست را نگیری و اینکه با آن‌ها حقی از حقوق الله را باز نداری.
14:06 و تو را رها نمی‌کنم ای عبدالرحمن. همانا کسی که شکرش را به زبانش محدود کند و سایر اعضا و دلش را در آن شریک نکند، مثل او مانند مردی است که ردایی دارد اما آن را تنها از یک گوشه گرفته و نپوشیده است؛ چنین کاری او را از گرما نگاه نمی‌دارد و از سرما محفوظ نمی‌دارد.
14:14 ...
14:20 ...
14:27 ...
14:34 و در یکی از سال‌ها، سلمه بن دینار همراه لشکرهای مسلمانان که رو به سرزمین روم داشتند، به راه افتاد و در پی جهاد در راه الله همراه مجاهدان بود.
14:42 ...
14:47 ...
14:53 ...
14:59 ...
15:05 ...
15:12 ...
15:18 ...
15:24 ...
15:31 ...
15:37 ...
15:45 ...
15:53 ...
16:00 ...
16:07 ...
16:13 ...
16:20 ...
16:27 اهل خیر تو را در آن یاری کردند. پس برای خودت آنچه را خوش داری برگزین. و چون مرگ بر ابو حازم اعرج فرارسید،
16:35 یارانش به او گفتند: ای ابو حازم، خود را چگونه می‌یابی؟
16:41 گفت: اگر از بدیِ آنچه از دنیا به دست آوردیم رهایی یابیم، آنچه از آن از ما دور شده زیانی به ما نمی‌رساند.
16:50 سپس آیه کریمه را تلاوت کرد و آن را تکرار می‌کرد تا
17:09 یقین (مرگ) به سراغش آمد. من کسی را ندیدم که حکمت به دهانش نزدیک‌تر از ابو حازم باشد.
17:22 عبد الرحمن بن زید.
17:55 زندگی را پر کرد و با کارهایشان به خود بالید، و دنیا با آنان آراسته شد.