از مجموعهٔ تصاویری از زندگی تابعین (مجموعه کامل شد)
· درس 12 از 37
تصاویری از زندگی فالوورها | د عبدالرحمن رأفت الباشا | قسمت (12) | رجا بن حيوه رحمه الله
صوت ترجمهشده برای این درس هنوز در دسترس نیست — ضبط اصلی عربی پخش میشود. متن زیر بهطور کامل ترجمه شده است.
0:000:00
متن کامل
ترجمهٔ ماشینی — ممکن است خطا داشته باشد
0:00
بسم الله الرحمن الرحیم
0:03
بهترین نسلها از نظر موضع و الگو بودن،
0:08
کسی است که پیرو پیامبر باشد، چه در کوشش و چه در گفتار.
0:13
انجمن مودّت
0:15
پیشآمد
0:17
نمونههایی از زندگی تابعین
0:21
نوشته دکتر عبدالرحمن رأفت الباشا
0:26
رحمهالله
0:30
رجاء بن حیوه
0:33
رحمهالله
0:43
او در قرن تابعین میزیست.
0:45
سه مردی که مردم زمانشان مانندشان را ندیدند،
0:48
و همتایی برایشان نشناختند،
0:50
و کسی را نیز همانندشان ندیدند.
0:52
گویی با یکدیگر بر وعدهای گرد آمده بودند،
0:55
پس یکدیگر را به حق و صبر سفارش میکردند،
0:58
و بر نیکی و خیر با هم پیمان بسته بودند.
1:00
زندگی خود را وقف تقوا و دانش کردند،
1:03
و خویشتن را در خدمت الله و رسول او صلیاللهعلیهوسلم قرار دادند،
1:09
هم برای عموم مؤمنان و هم برای خواص آنان.
1:12
آنان عبارت بودند از: محمد بن سیرین در عراق،
1:16
و قاسم بن محمد بن ابیبکر در حجاز،
1:21
و رجاء بن حیوه در شام.
1:24
پس بیایید این لحظات پربرکت را سپری کنیم
1:28
در محضر سومین این نیکان و خیرخواهان.
1:32
رجاء بن حیوه
1:35
رجاء بن حیوه در بیسان از سرزمین فلسطین زاده شد.
1:39
و ولادت او در اواخر خلافت عثمان بن عفان بود،
1:44
یا نزدیک به آن.
1:46
او به قبیله کنده عرب تعلق داشت.
1:50
بنابراین، رجاء از نظر وطن فلسطینی،
1:54
از نظر تبار عرب،
1:56
و از نظر خاندان کندی است.
1:58
این جوان کندی از کودکی در طاعت الله پرورش یافت،
2:03
پس الله او را دوست داشت و او را محبوب خلق خود گردانید.
2:07
از همان آغاز جوانی به طلب دانش روی آورد،
2:11
و دانش دلش را تازه، نرم و خالی یافت،
2:15
پس در آن جای گرفت و استوار شد.
2:18
همت بزرگ او آن شد که از کتاب الله بهرهای کامل برگیرد،
2:22
و از حدیث رسول الله صلیاللهعلیهوسلم توشه برگیرد.
2:27
پس اندیشهاش به نور قرآن روشن شد،
2:30
و بصیرتش به هدایت نبوت منور گشت،
2:34
و سینهاش از پند و حکمت لبریز شد.
2:37
«و هر که حکمت به او داده شود، خیر بسیاری به او داده شده است.»
2:42
و او توانست از گروه بزرگی از صحابه بزرگقدر بهره گیرد،
2:48
از جمله ابوسعید خدری،
2:51
و ابوالدرداء و ابوامامه،
2:54
و عباده بن صامت،
2:56
و معاویه بن ابیسفیان،
2:58
و عبدالله بن عمرو بن عاص،
3:01
و نواس بن سمعان،
3:03
و دیگران، رضیاللهعنهم اجمعین.
3:07
پس آنان برای او چراغهای هدایت و مشعلهای معرفت بودند.
3:12
این جوان خوشبخت برای خود دستوری نهاد
3:15
که تا زنده بود بدان پایبند بود و آن را تکرار میکرد،
3:20
چنانکه میگفت:
3:22
«چه نیکوست اسلام که ایمان آن را زینت میدهد،
3:25
و چه نیکوست ایمان که تقوا آن را زینت میدهد،
3:28
و چه نیکوست تقوا که دانش آن را زینت میدهد،
3:31
و چه نیکوست دانش که عمل آن را زینت میدهد،
3:34
و چه نیکوست عمل که مدارا آن را زینت میدهد.»
3:38
رجاء بن حیوه برای گروهی از خلفای بنیامیه وزارت کرد،
3:45
از عبدالملک بن مروان آغاز کرد
3:48
و به عمر بن عبدالعزیز پایان داد.
3:51
اما او با سلیمان بن عبدالملک و عمر بن عبدالعزیز پیوند نزدیکتری داشت،
3:54
و عمر بن عبدالعزیز،
3:56
که از خلفای پیش از آن دو جدا بود.
4:00
و او را در دل خلفای بنیامیه نزدیک ساخت
4:03
خردمندی در رأی او،
4:05
راستگویی در گفتار او،
4:07
اخلاص در نیت او،
4:09
و حکمت در تدبیر امور او.
4:12
سپس همه اینها را
4:14
با زهد او نسبت به آنچه در دست ایشان از متاع دنیاست تاجگذاری کرد،
4:18
همان متاعی که رقابتکنندگان بر سر آن ازدحام میکردند.
4:22
و پیوند او با خلفای بنیامیه
4:25
از رحمت بزرگ الله به ایشان بود،
4:28
و از اکرام فراوان او نسبت به ایشان.
4:30
زیرا او ایشان را به خیر فراخواند،
4:33
و به راههای آن رهنمون شد،
4:35
و از شر بازشان داشت،
4:37
و درهای آن را به روی ایشان بست،
4:39
و حق را به ایشان نشان داد،
4:41
و پیروی از آن را برایشان زیبا جلوه داد،
4:43
و باطل را به ایشان شناساند،
4:45
و آمدن به سوی آن را برایشان ناخوشایند ساخت.
4:47
پس برای الله و رسول او صلیاللهعلیهوسلم خیرخواهی کرد،
4:51
و برای پیشوایان مسلمانان و عموم ایشان.
4:55
و برای رجاء ماجرایی رخ داد
4:58
که راه او را در همنشینی با خلفا روشن کرد،
5:02
و مأموریتش را با ایشان مشخص نمود.
5:05
خود او آن را نقل کرده و گفته است:
5:07
«من با سلیمان بن عبدالملک ایستاده بودم
5:11
در میان گروهی از مردم،
5:13
که ناگهان مردی را دیدم که وسط ازدحام به سوی ما میآمد،
5:17
خوشسیما و با هیئتی باشکوه بود.
5:20
پس همچنان صفها را میشکافت،
5:23
و من شک نداشتم که قصد خلیفه را دارد،
5:26
تا آنکه به من رسید و کنارم ایستاد،
5:30
سپس به من سلام کرد و گفت:
5:32
ای امید (ای امیدِ من)
5:34
تو به این مرد مبتلا شدهای
5:37
و به خلیفه اشاره کرد
5:39
و همانا در نزدیکی به او خیر فراوان است.
5:42
یا شرّ بسیار
5:44
نزدیکیات به او را برای خودت و برای او و برای مردم نیکو قرار ده
5:48
و بدان ای امیدوار
5:50
اینکه هرکس نزد سلطان دارای منزلتی باشد،
5:54
حاجتی را به او عرضه کرد، آن مرد ناتوان و ضعیفالحال
5:57
نمیتواند آن را بلند کند
5:59
کسی که روز (قیامت) با الله جلّ و عزّ دیدار کند،
6:02
و پاهایش برای حساب ثابت میماند
6:05
و یاد کن ای امیدوار
6:07
هر که در نیاز برادر مسلمانش باشد
6:10
الله در حاجت او بود.
6:13
و بدان ای امیدوار
6:15
از جمله محبوبترین کارها نزد الله عزّ و جلّ
6:19
شاد کردن دل مسلمانی
6:24
و در حالی که در سخنش تأمل میکردم،
6:27
و انتظار دارم که او از آن (فضل و رحمت) بر من بیفزاید.
6:29
خلیفه ندا داد و گفت
6:32
کجاست رجاء بن حیوه؟
6:34
به سوی او روی گرداندم و گفتم
6:37
اینک منم، ای امیرالمؤمنین
6:40
از من دربارهی چیزی پرسید
6:42
از پاسخدادن به او فارغ نمیشدم
6:44
تا اینکه به همراهم نگاه کردم
6:46
آن را نیافتم
6:47
آن مکان را از او کاملاً تکاندم
6:50
از او هیچ اثری میان مردم نیافتم.
6:54
و همانا رجاء بن حیوه را
6:58
با خلفای بنی امیه
7:00
مواقف صدق
7:02
تاریخ همچنان آن را در خود نگه داشته است
7:04
در زیباترین صفحات آن
7:06
و خلف (آیندگان) آن را از سلف (پیشینیان) روایت میکنند
7:08
از جمله آن که روزی
7:11
در مجلس عبدالملک بن مروان
7:14
مردی به خلیفه دربارهی بدیِ نیّت و باطنِ او (آن شخص) بد گفت.
7:17
بر بنی امیه
7:19
و به او گفته شد
7:21
او با ابن زبیر همراهی میکند
7:23
و (خداوند) او را یاری میکند
7:25
و سخنچین (واشی) از کارهای او نزد وی یاد کرد.
7:27
و گفتارهایش، آنچه خشم و غیرتش را برانگیخت
7:30
فرمود
7:32
به الله سوگند، اگر الله مرا بر او دست یابی دهد
7:34
هرآینه انجام خواهم داد، هرآینه انجام خواهم داد
7:36
و همانا شمشیر را بر گردنش میگذارم.
7:39
و زمان زیادی نگذشت
7:41
تا اینکه الله او را بر آن مرد دستیافته کرد
7:44
بهسوی او (جهنّم) بهصورت گروهگروه رانده میشوند.
7:46
هنگامی که چشمانش بر او افتاد
7:49
نزدیک بود از شدت خشم بترکد.
7:51
و او قصد داشت تهدیدش را عملی کند.
7:54
رجاء بن حیوه به سوی او برخاست
7:57
و گفت
7:58
ای امیرالمؤمنین
8:00
همانا الله جل و عز
8:02
برای تو آنچه را دوست میداری از قدرت (توانایی) ساخته است
8:05
پس برای الله آنچه را که او دوست دارد انجام بده، از گذشتکردن.
8:09
نفس خلیفه آرام گرفت
8:12
و خشمش از او فرو نشست
8:14
و از آن مرد درگذشت
8:16
و او را آزاد کرد و به او نیکی نمود
8:19
و در سال ۹۱
8:22
حج ولید بن عبدالملک
8:25
و همراه او رجاء بن حیوه
8:28
چون به مدینه رسید
8:30
مسجد نبوی شریف را زیارت کرد
8:33
عمر بن عبدالعزیز آن دو را همراهی میکرد.
8:36
خلیفه تمایل داشت که به حرم نبوی بنگرد
8:40
نگاهی آرام و سنجیده
8:43
زیرا او تصمیم قاطع گرفته بود که آن را توسعه دهد
8:46
تا آنکه به دویست ذراع برسد
8:49
و مردم را از مسجد بیرون کرد.
8:51
تا خلیفه بتواند در آن تأمل کند
8:54
و در آن (مسجد) جز سعید بن مسیب باقی نماند.
8:57
چون نگهبانان جرئت نکردند او را بیرون کنند
9:01
عمر بن عبدالعزیز به او فرستاد
9:04
و آن روز، او والی مدینه بود.
9:07
به پیامبری که به او میگوید
9:09
اگر از مسجد بیرون میآمدی، همانگونه که مردم بیرون آمدند
9:12
سعید بن مسیّب گفت
9:15
از مسجد بیرون نمیروم.
9:18
جز در همان زمانی که عادت داشتم هر روز در آن (از آنجا) بیرون بروم
9:22
پس به او گفته شد
9:24
اگر برخیزم و بر امیرالمؤمنین سلام کنم
9:27
پس گفت
9:29
من به اینجا آمدهام تا برای پروردگار جهانیان به پا خیزم
9:34
وقتی عمر بن عبدالعزیز آگاه شد
9:37
فرمود: میان رسولش و سعید بن مسیّب
9:40
او خلیفه را از جایگاهی که سعید در آن بود کنار میبرد
9:45
رجاء بن حیوه با او به گفتگو مشغول کرد
9:49
از آنجا که آن دو از شدت خشم و سرکشی خلیفه آگاه بودند
9:53
ولید به آنان گفت
9:55
از آن شیخ
9:57
آیا او سعید بن مسیّب نیست؟
10:00
فرمود
10:01
بله، ای امیرالمؤمنین
10:04
بر اساس آنچه از دین و علم او توصیف میکنند
10:07
و فضل و تقوای او بسیار است.
10:10
سپس فرمود
10:12
اگر شیخ جایگاه امیرالمؤمنین را میدانست
10:15
(سلام بر او) — نزد او برخاست و بر او سلام کرد
10:18
اما او کمبینا است
10:21
ولید گفت
10:23
من از حال او چنان آگاهم که شما دو تن یادآوری میکنید.
10:26
و او سزاوارتر است که به سوی او برویم و بر او سلام کنیم.
10:30
سپس در مسجد گشت تا اینکه به او رسید و بر سرش ایستاد
10:34
و به آن [وحی] وقال
10:36
شیخ چگونه است؟
10:38
از جایش برنخاست
10:40
و گفت
10:41
به نعمتی از الله
10:43
و سپاس و منّت از آنِ اوست.
10:45
امیرالمؤمنین چگونه (بود؟)
10:47
خداوند او را به آنچه دوست دارد و میپسندد موفق بدارد.
10:51
پس ولید بازگشت و در حالی که میگفت
10:54
این بقیهٔ مردم است
10:56
این بقیهٔ سلف این امت است
11:01
و چون خلافت به سلیمان بن عبدالملک رسید
11:05
رجاء بن حیوه نزد او جایگاه و منزلتی داشت
11:08
شأنش در برابر پیشینش برتری مییابد
11:11
سلیمان به او (هدهد) اعتماد بسیاری داشت.
11:14
شدیداً به آن اعتماد میشود (بهویژه در تکیه بر آن)
11:17
حریص بر این بود که نظرش را در امور کوچک و بزرگ بگیرد
11:22
مواضع رجاء بن حیوة با سلیمان بن عبدالملک
11:26
بسیار جذاب و هیجانانگیز
11:28
اما بزرگترین آنها از نظر شأن و عظیمترین آنها در خطر برای اسلام و مسلمانان
11:34
موضعگیری او دربارهٔ مسئلهٔ ولایت عهد
11:37
و تأثیر او در بیعت با عمر بن عبدالعزیز
11:41
رجاء بن حیوة گفت:
11:44
چون نخستین روز جمعه از ماه صفر فرا رسید
11:48
سال ۹۹
11:50
ما با امیرالمؤمنین سلیمان بن عبدالملک در دابق بودیم
11:55
و او لشکری عظیم و انبوه به سوی قسطنطینیه فرستاده بود.
11:59
به فرماندهی برادرش مسلمة بن عبدالملک
12:03
و با او پسرش داوود
12:05
و گروه بزرگی از اهل بیتش
12:08
و او سوگند خورده بود که از مرج دابق جدا نشود.
12:12
تا آنکه الله (تعالی) قسطنطنیه را بر او بگشاید، یا [پیش از آن] بمیرد
12:17
چون زمان نماز جمعه نزدیک شد
12:20
خلیفه وضو گرفت و وضو را نیکو انجام داد.
12:23
سپس جامهای سبز پوشید.
12:25
و با عمامهای سبز عمامه بست
12:28
و در آینه نگاهی انداخت، نگاه کسی که شیفتهٔ خویش و به جوانیاش مغرور است.
12:33
و او در حدود چهل سالگی از عمرش بود
12:36
سپس بیرون آمد تا برای مردم نماز جمعه را برگزار کند.
12:40
از مسجد برنگشت، مگر در حالی که تب داشت.
12:44
سپس بیماری روز به روز بر او سنگینتر میشد.
12:48
و از من خواست که همواره به او نزدیک بمانم
12:51
روزی بر او وارد شدم
12:54
او را دید که کتابی مینوشت
12:57
گفتم: ای امیرالمؤمنین، چه میکنی؟
13:00
گفت: کتابی مینویسم که آن را به پسرم ایوب سفارش کنم.
13:05
گفتم: ای امیرالمؤمنین،
13:08
از آنچه خلیفه را در قبرش نگه میدارد
13:12
و ذمّهاش نزد پروردگارش بری میشود
13:15
اینکه مرد صالح را بر مردم جانشین گرداند
13:19
غلامی که هنوز به سن بلوغ نرسیده است
13:22
و برای تو روشن نشد که صلاحش از فسادش چیست.
13:26
پس عقب نشست و گفت: این کتابی است که من نوشتهام
13:30
من میخواهم از الله طلب خیر کنم در این باره.
13:33
و من بر آن قصد جزم نکردم
13:35
سپس کتاب را پاره کرد
13:37
و پس از آن یک یا دو روز درنگ کرد.
13:40
سپس مرا فراخواند و گفت
13:43
نظرت درباره پسرم داوود چیست، ای ابا المقدام؟
13:47
گفتم: او با سپاهیان مسلمانان (در جهاد) غایب است.
13:50
در قسطنطنیه
13:52
و تو اکنون نمیدانی که آیا او زنده است یا مرده
13:56
پس فرمود: «پس به نظر تو کیست، ای رجاء؟»
14:00
گفتم: «ای امیرالمؤمنین، نظر من به شما این است»
14:04
و من میخواستم بنگرم که چه کسانی را یاد میکنند
14:08
تا آنها را یکییکی کنار بگذارم
14:11
تا اینکه به عمر بن عبدالعزیز برسم
14:16
فرمود: نظر تو درباره عمر بن عبدالعزیز چیست؟
14:20
گفتم: آنچه (من) از آن آگاه بودم، به خدا سوگند (این است).
14:23
مگر فاضلی کامل، خردمند و دیندار
14:27
گفت: راست گفتی؛ به خدا سوگند چنین است.
14:32
اما اگر من او را به حکومت بگمارم و فرزندان عبدالملک را نادیده بگیرم
14:36
تا آنکه فتنه
14:39
و هرگز نمیگذارند که او بر آنان ولایت یابد.
14:42
گفتم یکی از آنان را شریک قرار دهم و او را پس از (خودم) قرار دهم.
14:46
گفت: درست گفتی.
14:49
این امر از آن جمله است که آنان را آرام میکند و سبب میشود که به آن خشنود باشند.
14:53
سپس کتاب را گرفت و با دست خود نوشت
14:57
بسم الله الرحمن الرحیم
15:00
این کتابی است از عبدالله سلیمان بن عبدالملک
15:04
امیرالمؤمنین عمر بن عبدالعزیز
15:08
من او را پس از خود به خلافت گماشتم
15:11
و آن را پس از او به یزید بن عبدالملک واگذار کرد.
15:15
پس به سخن او گوش دهید و فرمان او را ببرید.
15:17
از الله پروا کنید
15:19
و با یکدیگر اختلاف نکنید که طمعورزان به شما طمع کنند.
15:23
سپس کتاب را بست و آن را به من داد
15:27
سپس به کعب بن حامز، صاحب شُرطه، پیام فرستاد.
15:31
و به او گفت
15:32
اهل بیتم را فرا میخوانم، پس گرد آیند
15:35
و به ایشان اطلاع داد که کتابی که در دست رجاء بن حیوه است، کتاب من است.
15:40
و به ایشان دستور ده که با کسی که در آن نام برده شده بیعت کنند.
15:43
رجاء گفت:
15:45
هنگامی که آنان گرد آمدند، به ایشان گفتم:
15:47
این کتاب امیرالمؤمنین است.
15:50
در آن برای خلیفه پس از خود عهد بسته است.
15:53
و مرا فرمان داده که از شما برای کسی که در آن نام برده شده، بیعت بگیرم، به خدا سوگند.
15:57
گفتند:
15:59
شنیدن و فرمانبرداری از فرمان امیرالمؤمنین.
16:01
و اطاعت از خلیفهٔ پس از او.
16:04
و خواستند که برای سلام بر امیرالمؤمنین از او اجازه بگیرم.
16:09
گفتم: آری.
16:11
چون بر او وارد شدند،
16:13
به ایشان گفت:
16:14
این کتابی که در دست رجاء بن حیوه است، کتاب من است.
16:19
و در آن عهد من برای خلیفهٔ پس از من آمده است.
16:22
پس بشنوید و فرمان ببرید از آنکس که من او را ولایت دادهام.
16:25
و با کسی که در این کتاب نام بردهام بیعت کنید.
16:29
پس یکیک به بیعت پرداختند.
16:33
سپس کتاب را مُهرشده بیرون آوردم.
16:36
هیچیک از مردم جز من و امیرالمؤمنین از آنچه در آن است آگاه نیست.
16:42
چون مردم پراکنده شدند،
16:44
عمر بن عبدالعزیز نزد من آمد و گفت:
16:47
ای ابوالمقدام!
16:49
امیرالمؤمنین به من گمان نیک دارد،
16:53
و از نیکی بزرگوارانه و دوستی خالص خود، بسیار به من بخشیده است.
16:59
و میترسم که از این امر چیزی به من واگذار کرده باشد.
17:04
تو را به خدا سوگند میدهم،
17:06
و به حرمت و دوستیام از تو میخواهم
17:09
که اگر در کتاب امیرالمؤمنین چیزی دربارهی من هست، مرا آگاه سازی،
17:14
تا پیش از آنکه فرصت از دست برود، از او کنارهگیری خواهم.
17:19
به او گفتم:
17:20
نه، به خدا سوگند،
17:21
حتی یک حرف از آنچه پرسیدی به تو نخواهم گفت.
17:26
پس با خشم از من روی گردانید.
17:29
سپس اندکی نگذشت که شام بن عبدالملک نزد من آمد،
17:33
و گفت:
17:34
ای ابوالمقدام!
17:36
میان من و تو حرمت و دوستی دیرینه است،
17:40
و من نزد تو سپاس بسیار دارم.
17:43
پس مرا از آنچه در کتاب امیرالمؤمنین است آگاه کن.
17:47
اگر این امر به من برسد، خاموش میمانم،
17:51
و اگر به دیگری برسد، سخن خواهم گفت.
17:54
زیرا کسی چون من از این امر کنار زده نمیشود.
17:57
و تو را به عهد خدا،
17:59
که هرگز نام تو را نبرم.
18:02
به او گفتم:
18:03
نه، به خدا سوگند،
18:04
حتی یک حرف از آنچه امیرالمؤمنین با من در میان نهاده به تو نخواهم گفت.
18:10
پس در حالی بازگشت که دست بر دست میزد و میگفت:
18:14
اگر من کنار زده شوم، این امر از آنِ که خواهد بود؟
18:19
آیا خلافت از فرزندان عبدالملک بیرون خواهد رفت؟
18:22
به خدا سوگند، من چشمروشن فرزندان عبدالملکم!
18:26
سپس بر سلیمان بن عبدالملک وارد شدم،
18:29
و دیدم که جانش را بیرون میدهد.
18:32
هرگاه سکرات مرگ او را فرا میگرفت،
18:36
او را به سوی قبله برمیگرداندم.
18:38
او در حالی که نفسنفس میزد به من میگفت:
18:41
هنوز وقتش نرسیده است، ای رجاء!
18:44
این کار را دو بار انجام دادم.
18:47
چون نوبت سوم شد، گفت:
18:50
اکنون، ای رجاء!
18:52
اگر میخواهی کاری بکنی، بکن.
18:56
گواهی میدهم که جز الله معبودی نیست،
18:59
و محمد فرستادهی الله است.
19:02
پس او را به سوی قبله برگرداندم.
19:04
اندکی نگذشت که جانش را تسلیم کرد.
19:07
در آن هنگام چشمانش را بستم،
19:11
و او را با پارچهای سبز پوشاندم.
19:14
در را بر او بستم و بیرون رفتم.
19:17
همسرش کسی را نزد من فرستاد و از من دربارهٔ او پرسید،
19:20
و خواست که او را ببیند.
19:23
در را اندکی باز کردم،
19:25
و به فرستادهاش گفتم: نگاه کن!
19:28
او هماکنون پس از شبی دراز بیدارخوابی، به خواب رفته است.
19:32
او را رها کنید، پس بازگشت و به او خبر داد.
19:35
او این را پذیرفت و یقین کرد که او خواب است.
19:39
سپس در را محکم بستم،
19:42
و نگهبانی را که به او اعتماد داشتم نزد او نشاندم،
19:45
و به او سفارش کردم که
19:47
تا بازگشتن من از جایش تکان نخورد،
19:50
و هرگز کسی را بر خلیفه وارد نکند،
19:53
هرکه که باشد.
19:55
بیرون رفتم و مردم با من روبهرو شدند،
19:58
و گفتند: حال امیرالمؤمنین چگونه است؟
20:01
گفتم: از زمانی که بیمار شد، هرگز آرامتر از اکنون نبوده است،
20:04
و اکنون نه آرامتر است و نه آسودهتر.
20:07
گفتند: الحمدلله.
20:10
سپس کسی را نزد کعب بن حامز فرستادم،
20:14
که صاحب شرطه بود.
20:16
او تمام اهل بیت امیرالمؤمنین را گرد آورد
20:19
در مسجد دابق.
20:21
گفتم: با کسی که در کتاب است بیعت کنید،
20:24
یعنی امیرالمؤمنین.
20:26
گفتند: ما یک بار بیعت کردهایم
20:29
و بار دیگر بیعت میکنیم.
20:31
گفتم: این فرمان امیرالمؤمنین است.
20:35
بر آنچه فرمان داده شده بیعت کنید،
20:37
و با کسی که در این کتاب مُهرشده نام برده شده.
20:41
پس یکیک بیعت کردند.
20:44
وقتی دیدم که کار را محکم کردهام،
20:47
گفتم: همانا یار شما مرده است،
20:50
«و ما از آنِ اللهایم و به سوی او بازمیگردیم.»
20:54
و کتاب را برایشان خواندم،
20:57
چون به یاد کردن عمر بن عبدالعزیز رسیدم،
21:01
شام بن عبدالملک او را ندا داد:
21:03
«هرگز با او بیعت نخواهیم کرد.»
21:06
گفتم: «آنگاه، به خدا سوگند، گردنت را خواهم زد!»
21:09
«برخیز و بیعت کن!»
21:11
پس برخاست و پاهایم را میکشید،
21:13
چون به عمر رسید، گفت:
21:16
«إنا لله وإنا إلیه راجعون»
21:20
و او [عمر] از اینکه خلافت به عمر، جز او و برادرانش از فرزندان عبدالملک، میرسد، «إنا لله» میگفت،
21:23
دونه ودون إخوته من أولاد عبد الملک
21:27
و عمر گفت:
21:29
«إنا لله وإنا إلیه راجعون»
21:32
و او بر خلاف میلش، از اینکه خلافت به او میرسد، «إنا لله» میگفت.
21:37
پس آن بیعتی بود که الله به وسیلهٔ آن جوانیِ اسلام را تازه گردانید،
21:42
و نشانهٔ دین را برافراشت.
21:46
خوشا به حال خلیفهٔ مسلمانان، سلیمان بن عبدالملک،
21:50
که در برابر الله ذمهاش را بری ساخت،
21:53
با گماشتنِ مرد صالح [عمر بن عبدالعزیز].
21:56
و گوارا باد بر وزیرِ راستگو، رجاء بن حیوه،
22:00
که برای الله و رسولش و پیشوایان مسلمانان خیرخواهی کرد.
22:05
و الله، اهل بطانهٔ صالح را به نیکی جزا دهد،
22:08
و پاداش [آنان] را به ایشان برساند.
22:10
که به پرتو اندیشهٔ آنان، نیکان و خوشبختان و موفقان از صاحبان قدرت هدایت مییابند.
22:21
همانا در کنده، سه مرد هستند
22:24
که الله به واسطهٔ ایشان باران فرو میفرستد،
22:27
و به وسیلهٔ ایشان بر دشمنان یاری میدهد:
22:29
یکی از ایشان رجاء بن حیوه است،
22:34
[و دیگری] مسلمه بن عبدالملک.
22:48
رفتند و در ظمیر پرسشی افکندند:
22:53
آیا مانندِ ایشان ستارهای بلند و تپههایی [بلندمرتبه] پدید آمده است؟
22:58
زندگی را با کارهای برجستهشان پر کردند،
23:03
و دنیای «انا» به سبب ایشان شکوفا شد.