تصاویری از زندگی فالوورها | د عبدالرحمن رأفت الباشا | قسمت (11) | رابعه الرای رحمه الله | قسمت 2

◉ 8626 بازدید ⏱ 15:57 صدای ترجمه‌شده — فارسی
0:000:00

متن کامل

ترجمهٔ ماشینی — ممکن است خطا داشته باشد
0:00 بسم الله الرحمن الرحیم
0:03 بهترین نسل‌ها از نظر رفتار و الگو بودن
0:08 کسی که به دنبال پیامبر رفت، در شتاب و در کندی
0:13 انجمن مودت
0:15 پیشرفت
0:17 نمونه‌هایی از زندگی تابعین
0:21 نوشته دکتر عبدالرحمن رأفت الباشا
0:25 رحمه‌الله
0:27 ربیعة الرأی
0:33 رحمه‌الله
0:41 در یکی از شب‌های مهتابی تابستان
0:45 فارس در اواخر دهه ششم عمرش به مدینهٔ منوره رسید
0:51 و در کوچه‌های آن، سوار بر اسبش، به سوی خانهٔ خود می‌رفت
0:56 و نمی‌دانست آیا خانه‌اش هنوز به همان حالی که در خاطرش بود پابرجاست
1:02 یا روزگار بر آن کار خود را کرده است
1:06 زیرا سی سال یا حدود آن از دوری‌اش از آنجا می‌گذشت
1:12 و با خود می‌پرسید که همسر جوانش که در آن خانه بر جای گذاشته بود چه کرد
1:18 چه شد
1:20 و از جنینی که در شکم داشت و میان دو پهلویش حمل می‌کرد
1:24 آیا او را پسر زاد یا دختر
1:27 آیا زنده است یا مرده
1:29 و اگر زنده است، کارش چگونه است
1:33 و از آن مال بزرگی که از غنایم جهاد گرد آورده بود
1:38 و هنگام رفتنش برای جهاد در راه الله، نزد همسرش به امانت گذاشته بود
1:43 همراه سپاهیان اسلام که برای فتح بخارا و سمرقند و آنچه پیرامون آن دو است رهسپار بودند
1:51 کوچه‌ها و خیابان‌های شهر هنوز پر از رفت‌وآمدکنندگان بود
2:00 مردم از نماز عشاء فارغ نشده بودند جز اندکی پیش از آن
2:05 اما هیچ‌یک از آن مردمی که از کنارشان گذشت او را نشناخت و به او توجهی نکرد
2:12 و به اسب تنومندش توجه نکردند
2:15 و نه به شمشیری که از شانه‌اش آویزان بود
2:19 زیرا ساکنان شهرهای اسلامی به منظرهٔ مجاهدانی که برای جنگ در راه الله می‌رفتند یا از آن بازمی‌گشتند خو گرفته بودند
2:29 اما همین امر موجب برانگیخته شدن اندوه فارس و افزون شدن وسوسه‌هایش شد
2:36 و در حالی که فارس در این اندیشه‌ها غرق بود
2:40 و در آن کوچه‌هایی که دگرگونی آنها را فرسوده بود، راه خود را جست‌وجو می‌کرد
2:46 ناگهان خود را برابر خانه‌اش یافت و دید که درِ آن شکافته است
2:52 شادی او را از اجازه گرفتن از اهل خانه بازداشت
2:56 و از در وارد شد و به میان حیاط خانه رفت
3:00 صاحب خانه صدای جرِ در را شنید و از بالاخانه‌اش سر بیرون آورد
3:06 و در نور ماه مردی را دید که شمشیرش را بر دوش انداخته و نیزه‌اش را آویخته است
3:12 که در شب به خانهٔ او یورش آورده است
3:15 و همسر جوانش نه چندان دور از چشم آن مرد بیگانه ایستاده بود
3:21 پس خشمگین برخاست و برهنه‌پا به سوی او فرود آمد و می‌گفت
3:26 ای دشمن خدا! در تاریکی شب خود را پنهان می‌کنی
3:30 و به خانه‌ام یورش می‌آوری و بر حریم من می‌تازی؟
3:34 و چون شیر درنده‌ای که به لانه‌اش آسیبی رسیده باشد، به سوی او حمله کرد
3:40 و به او فرصتی برای سخن گفتن نداد
3:44 و هر یک از آن دو بر دیگری جَست
3:47 و از هیاهوی آن دو و بالا گرفتن فریادشان
3:51 همسایگان از هر سو به خانه ریختند
3:55 و مرد بیگانه را چون غل که گردن را احاطه می‌کند، در میان گرفتند
3:59 و همسایه‌شان را بر او یاری دادند
4:02 صاحب خانه او را گرفت
4:04 و چنگ بر گلویش محکم کرد و گفت
4:08 به خدا سوگند تو را جز نزد والی رها نمی‌کنم ای دشمن خدا
4:13 مرد گفت
4:15 من دشمن خدا نیستم و گناهی مرتکب نشده‌ام
4:19 این خانهٔ من است و آنچه دست راستم مالک آن است
4:22 دیدم درش باز است، پس وارد شدم
4:25 سپس رو به مردم کرد و گفت
4:28 ای مردم، از من بشنوید
4:31 این خانه، خانهٔ من است؛ آن را با مال خودم خریده‌ام
4:35 ای مردم، من فروخ هستم
4:38 آیا در میان همسایگان کسی نیست که فروخ را بشناسد؟
4:42 آن که سی سال پیش مجاهدی در راه الله شد
4:47 و همسر صاحب خانه، واردة، خوابیده بود
4:50 با هیاهو از خواب بیدار شد
4:52 و از پنجرهٔ بالاخانه‌اش سر بیرون آورد
4:56 و شوهرش را با گوشت و استخوانش دید
4:59 نزدیک بود شگفتی زبانش را بند آورد
5:02 اما چیزی نگذشت که گفت
5:05 رهایش کنید، رهایش کن ای ربیعة
5:08 رهایش کن ای فرزندم، این پدر توست
5:11 ای مردم، از او دور شوید، خدا به شما برکت دهد
5:15 بپرهیز ای ابو عبدالرحمن
5:18 این کسی که تو به او حمله کرده‌ای
5:21 فرزند تو و پارهٔ جگر توست
5:24 هنوز سخنانش به گوش‌ها نرسیده بود
5:27 که فروخ به سوی ربیعة روی آورد
5:30 و او را در آغوش گرفت و در بر کشید
5:33 و ربیعة به سوی فروخ روی آورد
5:36 و شروع کرد به بوسیدن دستان و گردن و سرش
5:39 و مردم از گرد آن دو پراکنده شدند
5:42 و مادر ربیعة فرود آمد تا به شوهرش سلام کند
5:45 کسی که گمان نمی‌کرد
5:48 که او را بر روی این زمین دیدار کند
5:51 پس از آنکه خبرهایش قطع شده بود
5:54 مدتی نزدیک به یک سوم قرن
5:58 فروخ نزد همسرش نشست
6:03 و شروع کرد به سخن گفتن از احوالش
6:06 و اسباب قطع شدن خبرهایش را برای او آشکار می‌کرد
6:09 اما او سرگرم اندیشه‌ای بود که دیگر حواسش را پرت می‌کرد
6:12 از بسیاری از آنچه می‌گفت
6:15 زیرا شادی دیدار او و گرد آمدن خانواده‌اش با فرزند
6:18 را برایش تلخ کرده بود
6:21 از ترسش از خشم او بر تباه کردن
6:24 تمام مالی که نزد او به امانت گذاشته بود
6:27 در دل خود می‌گفت
6:30 اگر اکنون از آن مال بزرگی که
6:33 به امانت نزد من گذاشته بود بپرسد چه؟
6:36 و سفارش کرده بود که از آن به نیکی انفاق کنم
6:39 چه چیزی از او باقی خواهد ماند
6:42 اگر به او بگویم که چیزی از آن باقی نمانده است؟
6:45 آیا سخنم او را قانع خواهد کرد
6:48 که من آنچه را او نزد من گذاشته بود،
6:51 صرف تربیت پسرش و آموزش او کردم،
6:55 آیا باور می‌کند که دست پسرش
6:58 همچون ابر (بخشنده) است،
7:01 و چیزی از دینار و درهم بر جای نمی‌گذارد،
7:04 و اینکه تمام مدینه
7:07 می‌داند که او بر برادرانش انفاق کرد
7:10 هزاران (درهم) فراوان،
7:13 و در همان حال که مادر ربیعه غرق بود
7:16 در این اندیشه‌های نگران‌کننده‌اش،
7:19 شوهرش به او رو کرد و گفت:
7:23 آن مالی را که به تو سپردم بیرون بیاور
7:26 تا این را به آن بیفزاییم
7:29 و با تمام آن مال، باغی یا ملکی بخریم
7:32 تا از درآمدش زندگی کنیم
7:35 تا زمانی که زندگی ما ادامه یابد.
7:38 او خود را به کاری مشغول کرد و هیچ پاسخی به او نداد.
7:41 پس او درخواستش را تکرار کرد و گفت:
7:44 خب، مال کجاست؟
7:47 تا آنچه را که با خود دارم به آن بیفزایم.
7:50 آن را در جایی گذاشته‌ام که باید گذاشته شود،
7:53 و تا چند روز دیگر
7:56 اندکی، ان‌شاءالله، آن را برایت بیرون خواهم آورد.
7:59 و صدای مؤذن، سخن را بر آنان قطع کرد.
8:02 فروخ به سوی آبریز (وضوی) خود شتافت،
8:05 سپس با عجله به سوی در رفت
8:08 در حالی که می‌گفت: ربیعه کجاست؟
8:11 گفتند: او پیش از تو به مسجد رفته است
8:14 از همان اذان اول،
8:17 تا اینکه جماعت را درک کند.
8:22 فروخ به مسجد رسید
8:25 و دید که امام به‌زودی از نماز فارغ شده است،
8:28 پس نماز فریضه را ادا کرد،
8:31 سپس به سوی حرم شریف (آرامگاه) رفت
8:34 و بر رسول الله ﷺ درود و سلام فرستاد.
8:37 سپس به سوی روضه مطهره بازگشت،
8:40 زیرا در دلش اشتیاقی به آن بود،
8:43 و میل به نماز خواندن در آن.
8:47 پس برای خود جایگاهی در صحن آن برگزید.
8:50 سپس به نماز نافله پرداخت،
8:53 و هر اندازه که خدا خواست نماز گزارد،
8:56 سپس آنچه را که دلش به دعا کردن الهام کرد، دعا کرد.
8:59 و چون خواست مسجد را ترک کند،
9:02 دید که صحن آن از جمعیت انباشته شده است
9:05 از یکی از مجالس علم،
9:08 که همانندش را پیش از این ندیده بود.
9:11 و مردم را دید که گرد استاد مجلس حلقه زده‌اند،
9:14 حلقه‌ای پس از حلقه‌ای،
9:17 تا آنکه در صحن جای پایی برای قدم گذاشتن باقی نگذاشته بودند.
9:20 و نگاهش را میان مردم گرداند،
9:23 پس در میان آنان مشایخ عمامه‌دار،
9:26 صاحبان سن و مردانی باوقار دید
9:29 که هیئت و ظاهرشان نشان از مقام و منزلت داشت،
9:32 و جوانان بسیاری
9:35 که بر زانوهای خود نشسته بودند،
9:38 و قلم‌هایشان را در دست گرفته بودند،
9:41 و آنچه را که استاد می‌گفت برمی‌چیدند
9:44 همان‌گونه که مرواریدها برچیده می‌شوند،
9:47 و آن را در دفترهایشان ضبط می‌کردند،
9:50 همان‌گونه که گوهرهای نفیس نگه‌داری می‌شوند.
9:53 و مردم چشم‌هایشان را به سوی جایی دوخته بودند
9:56 که استاد در آنجا نشسته بود،
9:59 و به هر سخنی که بر زبان می‌آمد گوش فرا می‌دادند،
10:02 تا آنجا که گویی پرندگان بر سرهایشان نشسته‌اند.
10:05 و مبلغان سخنان استاد را منتقل می‌کردند،
10:09 و چیزی از کلام او بر هیچ‌کس فوت نمی‌شد،
10:12 هرچند دور باشد.
10:15 فروخ کوشید تا صورت استاد را ببیند،
10:18 اما به خاطر فاصله‌اش از او و دوری‌اش موفق نشد.
10:21 (و) دوری‌اش از او.
10:24 سخن روشن و بیانش، او را شگفت‌زده کرده بود،
10:27 و دانش جاری‌اش،
10:30 و حافظه شگفت‌انگیزش.
10:33 و فروتنی مردم در برابر او، او را متحیر ساخته بود،
10:36 تا آنکه استاد مجلسش را به پایان برد و برخاست.
10:39 پس مردم به سوی او شتافتند،
10:42 و بر او ازدحام کردند و گردش را گرفتند،
10:45 و به دنبالش راه افتادند و او را بدرقه کردند
10:48 تا بیرون از مسجد.
10:51 در این هنگام فروخ به مردی التفات کرد
10:54 که کنارش نشسته بود و گفت:
10:57 تو را به پروردگارت سوگند، این استاد کیست؟
11:00 مرد با تعجب گفت:
11:04 فروخ گفت: آری.
11:07 مرد گفت: آیا در مدینه
11:10 یک نفر پیدا می‌شود که استاد را نشناسد؟
11:13 فروخ گفت: مرا معذور دار،
11:16 اگر من او را نمی‌شناسم،
11:19 زیرا نزدیک به سی سال
11:22 دور از مدینه گذرانده‌ام،
11:25 و جز دیروز به آن بازنگشته‌ام.
11:28 مرد گفت: اشکالی ندارد.
11:32 سپس گفت: آن استادی که سخنش را شنیدی،
11:35 سیدی از سروران تابعین است
11:38 و پرچمی از پرچم‌های مسلمانان،
11:41 و او محدّث مدینه و فقیه آن است،
11:44 و امام آن است با وجود جوانی‌اش.
11:47 «سنه» گفت فروق:
11:50 ماشاءالله، لا قوّة إلّا بالله
11:53 مرد دنبال او رفت و می‌گفت:
11:56 «و همانا مجلس او تو را به دل‌شکستگی وا می‌دارد؛ هرگز ندیده‌ام...»
11:59 مالک بن انس
12:02 و ابو حنیفه نعمان
12:05 و یحیی بن سعید انصاری
12:08 و سفیان ثوری
12:11 و عبدالرحمن بن عمر اوزاعی
12:14 و لیث بن سعد
12:17 و دیگران، و دیگران
12:20 فروق گفت: «جز این که تو...»
12:23 مرد فرصت نیافت تا سخنش را تمام کند
12:27 «[او] نرم‌خو و گشاده‌دست بود»
12:30 اهل مدینه کسی را نشناختند که
12:33 از او در بخشش به دوست و فرزند دوست فراخ‌دست‌تر باشد
12:36 و در دنیا از او زاهدتر نباشد
12:39 و از او به آنچه نزد الله است رغبت‌مندتر نباشد
12:42 فروق گفت:
12:45 «ولی تو نامش را نگفتی تا نام ببرم»
12:48 مرد گفت: «او ربیعة الرأی است»
12:51 فروق گفت: «ربیعة الرأی؟»
12:55 مرد گفت: «آری، نامش ربیعه است»
12:58 اما علمای مدینه و مشایخ آن
13:01 او را «ربیعة الرأی» نامیدند،
13:04 زیرا آنان هرگاه در مسئله‌ای
13:07 نصی در کتاب الله نمی‌یافتند،
13:10 یا حدیثی از رسول الله (ﷺ)،
13:13 به او رجوع می‌کردند
13:16 و او در امر اجتهاد می‌کرد و آنچه را
13:19 که نصی درباره‌اش نیامده بود، بر آنچه نص دارد قیاس می‌کرد
13:22 و حکم آنچه بر ایشان مشکل بود را بیان می‌کرد
13:25 به‌گونه‌ای که جان‌ها بدان آرام گیرد
13:28 و دل‌ها بدان مطمئن شوند
13:31 فروق با شتاب گفت:
13:34 «ولی تو او را به من نسبت ندادی»
13:37 مرد گفت: «او ربیعة بن فروق است»
13:40 کنیه‌اش ابو عبدالرحمن است
13:43 او پس از آن که پدرش مدینه را ترک کرد به دنیا آمد،
13:46 در حالی که در راه الله جهاد می‌کرد
13:49 مادرش او را تربیت و پرورش داد
13:52 و من پیش از نماز از مردم شنیدم
13:55 که می‌گفتند پدرش شب گذشته بازگشته است
13:58 در این هنگام
14:01 از چشمان فروق
14:04 دو قطره اشک بزرگ جاری شد
14:07 مرد سببش را نشناخت
14:10 و شتابان به سوی خانه‌اش رفت
14:13 چون ام ربیعه او را دید
14:16 «ای ابا ربیعه، تو را چه شده است؟»
14:19 گفت: «مرا جز خیر چیزی نیست؛
14:22 فرزندمان ربیعه را دیدم
14:25 در جایگاهی از علم و شرف و مجد
14:28 که پیش از این برای هیچ‌کس ندیده بودم»
14:31 ام ربیعه فرصت را غنیمت شمرد و گفت:
14:34 «کدام‌یک نزد تو محبوب‌تر است:
14:37 سی هزار دینار یا این
14:40 که فرزندت به آن از علم و شرف رسیده؟»
14:43 گفت: «به خدا سوگند، این نزد من محبوب‌تر است
14:46 و از مال دنیا در نزدم عزیزتر است
14:49 به تمامی.» گفت:
14:52 «آنچه را نزد من گذاشته بودی، همه را در راه او انفاق کردم.
14:55 آیا دلت با آنچه کردی خرسند است؟»
14:58 گفت: «آری، و الله تو را
15:01 از من و از او و از مسلمانان
15:04 بهترین پاداش دهد»
15:20 آنان اینجا بودند
15:23 که ابرِ باران‌زای زندگی ما بودند
15:26 پس، ما را در میان ما (گویا) نیستند،
15:29 یادشان بلند است
15:32 رفتند و در ضمیر (دل‌ها) پرسشی افکندند
15:35 آیا همانند آنان ستاره‌ای در آسمان و تپه‌هایی (بلند) است؟
15:38 زندگی را پر کردند،
15:41 با کردارشان فخرکنان،
15:44 و دنیای ما با آنان شکوفا شد.
15:47 (شعری از یک ستایش‌گری است؛ ترجمه قطعی آن، این‌گونه است)