تصاویری از زندگی فالوورها | د عبدالرحمن رأفت الباشا | قسمت (27) | ابومسلم الخولانی رحمه الله

◉ 7395 بازدید ⏱ 20:10 صدای اصلی (عربی)
صوت ترجمه‌شده برای این درس هنوز در دسترس نیست — ضبط اصلی عربی پخش می‌شود. متن زیر به‌طور کامل ترجمه شده است.
0:000:00

متن کامل

ترجمهٔ ماشینی — ممکن است خطا داشته باشد
0:00 بسم الله الرحمن الرحیم
0:03 بهترین قرن‌ها از نظر مواضع و الگوها
0:08 تبع الرسول إذا سعی أو قالا
0:13 انجمن مودّت
0:15 پیش‌تر
0:17 نمونه‌هایی از زندگی تابعین
0:21 دکتر عبدالرحمن رأفت الباشا
0:26 رحمه الله
0:31 ابو مسلم خولانی
0:33 رحمه‌الله
0:44 خبرها در جزیره‌العرب پیچید.
0:47 این که رسول الله (صلی‌الله‌علیه‌وسلم)
0:50 بیماری پس از بازگشت او از حجة‌الوداع بر او سنگین شد.
0:54 شیطان اسود عنسی را وسوسه کرد
0:57 این‌که (کسی) پس از ایمان به کفر بازگردد
1:00 و اینکه بر الله دروغ ببندد
1:03 او به قوم خود در یمن ادعا می‌کرد
1:05 او پیامبری فرستاده‌شده از جانب الله است
1:11 اسود عنسی مردی سخت‌گیر و خشن بود.
1:15 قوی‌البنیه، سیاه‌نفس
1:18 شرِ منتشرشونده
1:20 او در دوران جاهلیت کاهنی را به کمال آموخته بود.
1:23 و زیرکی و مهارت شُعیب بر مردم (گفته شد)
1:26 و او افزون بر این، فصیح‌زبان بود.
1:29 گویای سخن، تیزهوش و دل‌آگاه
1:31 توانا بر بازی دادن با عقل‌های عوام به واسطه یاوه‌هایش
1:35 و جلب وفاداری خاصان با بخشش‌ها و عطایای خود
1:39 او هرگز برای مردم جز با نقابی سیاه بر چهره ظاهر نمی‌شد.
1:44 او خود را با هاله‌ای از ابهام و هیبت احاطه می‌کند
1:48 دعوت اسود عنسی در یمن گسترش یافت.
1:52 گسترش آتش در خارِ خشک
1:55 و در این امر او را یاری کرد
1:57 پیروانِ قبیله‌اش از بنی مذهج برای او
2:01 و آن روز از بیشترین قبیله‌های یمن از نظر شمار بود.
2:05 و گسترده‌ترین نفوذ و سخت‌ترین شدت را داشته باشد
2:09 همان‌گونه که در این کار او را یاری کردم
2:11 توانایی او در ساختن دروغ و جعل آن
2:15 و یاری‌جستن او از زیرکان پیروانش در این کار
2:19 او برای مردم ادعا کرد
2:21 این‌که فرشته‌ای از آسمان بر او فرود می‌آید و وحی را به او می‌رساند
2:25 و از امور غیبی به او خبر می‌دهد
2:27 و برای قانع کردن مردم به درستی این ادعایش، راه‌های گوناگونی را در پیش گرفت.
2:33 او جاسوسان خود را در هر جا پراکنده می‌کرد.
2:36 تا از نزدیک بر امور مردم و گرفتاری‌ها و دردهای ایشان آگاه شوند.
2:40 و از رازها و خبرهای خود پرده برمی‌دارند
2:43 و به آنچه در ژرفای جان‌هایشان از آرزوها و دردها می‌جوشد، راه می‌یابند.
2:49 و آنان در همان زمان
2:52 احساس می‌کنند که این مردم به او پناه می‌برند
2:55 و یاری‌خواستن از او
2:57 و چون می‌آمدند
2:59 هر کس با نیازش روبه‌رو شود، (همه‌ی آنچه به آن نیاز دارد)
3:02 هر صاحب مشکلی با مشکل خودش آغاز کرد
3:06 و به ایشان نشان می‌دهد که او از آنچه از رازهای نهانشان پوشیده است، آگاه است
3:10 آگاه از آنچه از اسرار درونِ جان‌های ایشان پنهان است
3:14 و آنچه از شگفتی‌ها و نشانه‌های درخشان پیش روی ایشان آمد
3:17 با آنچه عقل‌هایشان را مبهوت می‌کند و خردهایشان را سرگردان می‌سازد
3:21 و طولی نکشید که کار او بزرگ شد.
3:23 و جایگاه (دعوت) او استوار شد و پیروانش بسیار شدند.
3:27 بر صنعاء یورش برد
3:29 سپس از صنعاء به سایر مناطق جهید.
3:33 تا آنکه سرزمین‌هایی که میان حضرموت و طائف واقع‌اند، فرمان‌بردار او شدند.
3:38 و میان دو دریا (وعده‌ای).
3:41 و چون کار برای اسود عنسی استقرار یافت
3:46 سرزمین‌ها و بندگان در برابر او فرمان‌بردار شدند
3:49 او در پی‌گیری مخالفانش فعال بود
3:52 و از کسانی که الله به ایمانی استوار بر دین قویمش آنان را عطا فرموده است
3:57 و یقیناً ثابت‌قدم بر پیامبر کریم (صلی‌الله‌علیه‌وسلم)
4:02 و دوستی‌ای راستین با الله و رسول او
4:06 و آشکارا به حق سخن گفتن و در برابر باطل ایستادن
4:10 و او با سختی بی‌رحمانه‌ای شروع کرد به حمله‌کردن و گرفتن آنان.
4:13 و بر ایشان سخت‌ترین عذاب و کیفر فرود می‌آید.
4:16 و در پیشاپیش اینان عبدالله بن ثوب بود
4:21 آن‌که به کنیه ابو مسلم خولانی معروف است
4:26 ابو مسلم خولانی مردی استوار در دین خود بود.
4:30 در ایمان خود استوار بود و در آشکار کردن حق، سرسخت و پابرجا.
4:35 او خود را برای الله خالص کرده است
4:37 پس از دنیا و زینت‌های آن روی برتاب
4:40 و از زهد در زخارف زندگی و متاعش (سخن گفت)
4:44 و زندگی خود را وقف اطاعت از الله و دعوت به سوی او کرد.
4:48 و (آدمی) فانی را به باقی می‌فروشد، فروشی آسان و گشاده‌دستانه.
4:52 و مردم آن‌ها را از نفوس خودشان در جایگاهی بلند قرار می‌دهند
4:56 در او مردی را دیدند که جانش پاک بود، و جان
5:00 مستجاب‌الدعوه نزد الله
5:03 اسود عنسی خواست با ابومسلم برخوردی سخت و ستمگرانه انجام دهد.
5:09 این دعوت در دل مخالفان آن، در نهان و آشکار، هراس و بی‌تابی می‌افکند.
5:15 و آنان را سرکوب کنی، سرکوب کردنی.
5:17 پس دستور داد که هیزم را در میدانی از میدان‌های صنعا انباشته کنند.
5:22 و اینکه در آن آتش برافروخته شود
5:24 مردم را رها کرد تا اینکه توبهٔ فقیه یمن و عابد آن گواهی داده شد.
5:29 ابو مسلم خولانی و اقرار او به نبوت (پیامبر)
5:34 و در وقت معین
5:36 اسود عنسی به میدانی که مردم از شدت ازدحام در آن جا نداشتند، روی آورد.
5:42 و طاغوت‌ها و بزرگان پیروانش پیرامون او را گرفته بودند
5:46 و نگهبانان و فرماندهان سپاهش او را در میان گرفته‌اند.
5:49 سپس بر کرسی بزرگ خود نشست که در برابر آتش برای او نصب شده بود.
5:55 و ابومسلم خولانی (در این هنگام) به‌سوی او (پیامبر) دو تن از مردم فرستاد — (ادامه‌ی جمله در خط بعد)
6:01 چون در برابر او قرار گرفت، آن سرکش دروغگو با غرور به او نگریست.
6:07 سپس به آتشی نگریست که با شدت و خشونت در برابرش زبانه می‌کشید.
6:12 سپس رو به او کرد و گفت
6:15 آیا گواهی می‌دهی که محمد رسول الله (ﷺ) است؟
6:18 گفت: آری، گواهی می‌دهم که او بندهٔ الله و رسول اوست.
6:23 و اینکه ایشان سرور پیامبران (فرستادگان) است.
6:26 و اینکه او خاتم النبیین نیز هست
6:29 اسود عنسی چهره‌اش را درهم کشید.
6:32 او ابروانش را درهم کشید و گفت
6:34 و گواهی می‌دهم که من رسول الله (ﷺ) هستم
6:37 گفت: در گوشم سنگینی‌ای است.
6:41 پس نمی‌شنوم آنچه تو می‌گویی
6:43 پس اسود گفت: پس تو را در این آتش خواهم انداخت.
6:48 ابو مسلم گفت
6:50 اگر انجام دادی
6:51 با این آتشی که هیزمش (چوب) است، خود را نگاه داشتی؟
6:55 آتشی که سوختش مردم و سنگ‌ها هستند
6:59 بر آن (دوزخ) فرشتگانی درشت‌خو و سخت‌گیر گماشته‌اند.
7:02 از الله سرپیچی نمی‌کنند در آنچه به ایشان فرمان داده، و آنچه را مأمورند انجام می‌دهند
7:07 اسود گفت
7:09 هرگز بر تو شتاب نخواهم کرد
7:12 و به‌زودی فرصتی به تو داده خواهد شد تا عقلت را بازبینی کنی
7:16 سپس [پرسش را] بر او تکرار کرد و گفت
7:19 آیا گواهی می‌دهی که محمد رسول الله (ﷺ) است؟
7:22 گفت: بله.
7:24 گواهی می‌دهم که او بنده‌ی الله و فرستاده‌ی اوست
7:27 و اینکه او را با دین هدایت و حق فرستاد
7:31 و با رسالت او، رسالت‌ها را ختم کرد.
7:34 سیاه بیش از پیش خشمگین شد و گفت
7:37 و گواهی می‌دهم که من رسول الله (ﷺ) هستم
7:40 ابو مسلم گفت
7:42 آیا به تو نگفته بودم که در گوش من سنگینی (کری) هست؟
7:45 پس این سخنِ تو را نمی‌شنوم
7:48 اسود عنسی از سختگیری و قاطعیت پاسخ او سخت خشمگین شد.
7:53 و آرامش نفس و آسایش همسایگی‌اش
7:56 و او قصد داشت دستور دهد که (او را) در آتش بیفکنند
8:00 در این هنگام، بزرگ طاغوت‌های او به سوی او پیش آمد.
8:04 و در گوشش زمزمه‌کنان گفت
8:07 همان‌طور که دانستی، آن مرد
8:09 پاک‌دامن و پاکیزه‌نفس، که دعایش مستجاب می‌شود
8:12 و همانا الله هرگز مؤمنی را وانمی‌گذارد.
8:15 در هیچ‌یک از ساعات سختی او را تنها نگذاشت.
8:19 و اگر او را در آتش بیفکنی
8:22 و الله ما را از آن نجات داد
8:24 در یک لحظه همه‌چیزی را که ساخته بودم ویران کردم
8:28 و مردم را به‌سوی کفر به نبوّت تو هُل دادی، هُل دادنی
8:32 و اگر آتش او را بسوزاند
8:34 مردم به او بیشتر شگفت‌زده و بزرگ‌داشتش افزون شد.
8:38 و او را به جایگاه شهیدان بالا بردند
8:41 و خداوند بر او منت نهاد و آزادی‌اش داد و از آن سرزمین بیرونش کرد.
8:46 از او آسوده شو و خود نیز آرام گیر
8:48 پس اسود به مشورت طاغوتش (سرکشش) عمل کرد.
8:51 و به او فرمان داد که همان ساعت سرزمین را ترک کند
8:57 ابومسلم خولانی روی خود را به سوی مدینه گرداند.
9:02 او همواره آرزوی دیدار رسول الله (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) را در دل می‌پروراند
9:07 او پیش از آنکه چشمانش به دیدار او روشن شود، به او ایمان آورده بود
9:12 و جانش از همنشینی با او شاد می‌شود.
9:15 اما او به حاشیه‌های یثرب نرسیده بود که
9:19 تا این‌که خبر درگذشت پیامبر، درود و سلام الله بر او، به او رسید.
9:24 و قیام ابوبکر صدیق بر خلافت مسلمانان پس از او
9:29 و (ابوبکر) بر وفات پیامبر کریم (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) اندوهگین شد.
9:34 اندوهی که در ژرفای دلش آمیخته شد.
9:37 ابو مسلم به مدینه رسید
9:41 قصد مسجد رسول‌الله (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) را کرد
9:45 چون به سوی مسجد روی آورد، شترش را نزدیک درِ آن زانو بند کرد.
9:51 به حرم نبوی شریف وارد شد
9:54 درود و سلام الله بر رسول الله (ﷺ)
9:59 سپس [پیامبر (ﷺ)] به یکی از ستون‌های مسجد ایستاد
10:02 و شروع کرد به نماز خواندن
10:04 چون از نمازش فارغ شد
10:06 توجه نحوه عمر بن الخطاب
10:09 تا اینکه جلوی او قرار گرفت و به او گفت
10:12 از کدام مرد
10:14 گفت: از یمن
10:16 پس گفت
10:18 الله با دوست ما چه کرد؟
10:20 آن‌که دشمن الله، آتش را برای او برافروخت.
10:23 پس الله او را از آن نجات داد.
10:26 پس گفت
10:27 او به خیر و نعمت‌های الله (است).
10:30 عمر گفت
10:32 تو را به الله سوگند می‌دهم
10:33 «ألستُ بربّکم» (آیا من پروردگار شما نیستم؟)
10:35 گفت: آری
10:36 پس عمر میان دو چشمش را بوسید و گفت
10:40 آیا می‌دانی الله با دشمن الله و دشمن تو چه کرد؟
10:44 نه، چنین نیست.
10:46 از زمانی که یمن را ترک کردم، خبرهایش از من قطع شده است.
10:50 فرمود
10:52 الله او را به دست بازماندگان باقی‌مانده به قتل برساند
10:55 از مؤمنان راستین
10:58 و (خداوند) دولت او را زایل کرد
11:00 پیروانش به دین الله روی آوردند
11:03 پس گفت
11:04 ستایش الله را که مرا از دنیا بیرون نبرد
11:08 تا آنکه چشمم به کشته‌شدن او روشن شد
11:11 و تو بازگشتی به فریب‌خوردگان اهل یمن
11:14 به کرانه‌های اسلام
11:16 عمر به او گفت
11:18 و من الله را سپاس می‌گویم که مرا در امت محمد (ﷺ) [چنین] نشان داد
11:22 هرکس با او همان کند که با خلیل الرحمن کرد
11:26 پدرمان ابراهیم علیه‌السلام
11:29 سپس دستش را گرفت
11:31 و او را نزد ابوبکر بردند
11:34 هنگامی که بر او وارد شد
11:36 ایشان را به خلافت سلام داد و با او بیعت کرد.
11:39 ابوبکر صدیق (رضی‌الله‌عنه) او را میان خود و عمر نشاند.
11:43 شیخان شروع کردند به بازگفتن (ماجرا) همراه با ابو مسلم
11:46 خبر او با اسود عنسی
11:51 ابومسلم خولانی اقامت کرد
11:53 زمان ما در مدینه منوره
11:56 در میان آن (در خلال آن) مسجد رسول الله (ﷺ) را ملازمت کرد
12:01 و آنچه الله بخواهد نماز گزارد در روضه‌ی مطهّرش.
12:06 و آنچه را که در توان داشت از بزرگان صحابه فرا گرفت.
12:10 از جمله یاران برجسته‌ای مانند ابو عبیده بن الجراح
12:13 ابوذر غفاری
12:15 عبادة بن الصامت
12:17 و معاذ بن جبل
12:19 عوف بن مالک الأشجعی رضی‌الله‌عنهم أجمعین
12:24 سپس برای ابو مسلم این تصمیم پیش آمد که به سرزمین شام کوچ کند.
12:28 و اینکه آن را جایگاه (مقام) برای خود قرار دهد
12:31 و هدف او از این کار همین بود.
12:33 این‌که (شهر یا مکان) نزدیک مرزهای شام باشد
12:37 تا در لشکرکشی علیه روم در صفوف لشکرهای مسلمانان شرکت کند.
12:40 و به اجر مرابطه در راه الله دست می‌یابد.
12:44 چون خلافت به امیرالمؤمنین رسید
12:47 معاویه بن ابی‌سفیان رضی‌الله‌عنه
12:51 ابومسلم بسیار به نزد او رفت‌وآمد می‌کرد
12:54 وشهود مجالسه
12:56 مواضع و موقف‌های مشهور و یادشده‌ای با او داشت
13:00 گواهی می‌دهد برای آن دو مرد به بلندی منزلت
13:03 و گویای آنچه به آن آراسته‌اند از خصال‌های والا و شمایل‌های بزرگوارانه است.
13:08 از جمله آن است که ابومسلم بر معاویه رضی‌الله‌عنه وارد شد.
13:14 او را می‌دید که در یکی از مجالس آباد و پررونق خود صدر مجلس می‌نشیند.
13:18 و رجال دولتش او را احاطه کرده بودند.
13:21 و فرماندهان لشکرش و سران قومش
13:24 و مردم را دید که در بزرگ‌داشت و تعظیم او مبالغه می‌کنند
13:28 پس از آن، بر او از آن (امر) بسیار بیمناک شد.
13:32 و به او پیشی گرفت و گفت
13:34 سلام بر تو ای اجیر مؤمنان
13:38 مردم به او روی کردند و گفتند
13:40 ای امیرالمؤمنین، ای ابا مسلم
13:44 پس به آنان اعتنا نکرد و گفت
13:46 سلام بر تو ای مزدور مؤمنان
13:50 مردم گفتند
13:52 ای امیرالمؤمنین، ای ابا مسلم
13:55 و گوش خود را به آنان نداد.
13:57 و به سوی ایشان حتی با نگاه گذرا هم نمی‌افکند.
14:00 و گفت
14:01 و فرمود: سلام بر تو ای مزدور مؤمنان
14:06 وقتی مردم خواستند او را برگردانند
14:09 معاویه به سوی آنان روی کرد و گفت
14:12 ابا مسلم را رها کن
14:14 او به آنچه می‌گوید داناتر است
14:17 پس ابو مسلم نزد معاویه رفت و به او گفت
14:21 تنها مَثَل تو، پس از آن‌که الله ولایت امور مردم را به تو سپرد،
14:25 مانند کسی که کارگری را اجیر کرد
14:28 و امر گوسفندانش را به او واگذار می‌کرد.
14:30 و برای او پاداش قرار داده شده است بر اینکه نیکو به نگهداری آن بپردازد
14:33 و بدن‌های آنان را حفظ می‌کند
14:36 و پشم و شیر آن‌ها را فراهم می‌کند
14:39 پس اگر او به آنچه بر عهده‌اش گذاشته شده بود قیام کند،
14:42 تا آن‌که دختر کوچک بزرگ شود و لاغرِ ضعیف فربه گردد.
14:45 و صحیح است (نماز) بیمار (یا: آن که بیمار است)
14:48 او را پاداشش داد و افزون بر آن هم عطا کرد.
14:51 و اگر [چوپان] آن را خوب نگه ندارد و از آن غافل شود
14:54 تا آنجا که لاغرهای آن‌ها هلاک شدند و فربه‌های آن‌ها لاغر گشتند
14:57 پشم‌ها و شیرهای آن‌ها [از دست رفت / تباه شد]
15:00 از او اجر (پاداش) بازداشته می‌شود
15:02 و خشم بر او گرفت و او را کیفر داد
15:05 پس برای خودت آنچه را که در آن خیر و اجر توست برگزین.
15:08 معاویه سرش را بلند کرد
15:12 و او سر به زیر افکنده بود
15:14 و فرمود: الله تو را از جانب ما جزای خیر دهد.
15:17 و درباره‌ی رعیت نیکی کن، ای ابا مسلم
15:20 ما تو را جز خیرخواه الله نیاموختیم
15:23 و برای رسولِ او و برای عموم مسلمانان
15:26 ابو مسلم نماز جمعه را درک کرد.
15:30 در جامع دمشق
15:33 امیرالمؤمنین معاویه (رضی‌الله‌عنه) برای مردم خطبه می‌خواند.
15:36 و آنان را به آنچه (الله) بدان فرمان داده، یادآوری می‌کند.
15:39 هر کس نهر بِردا را پاک‌سازی (کَری) کند…
15:42 تا آب‌خوری‌هایشان برای ایشان صاف و زلال شود
15:45 ابومسلم از میان جمعیت او را ندا داد.
15:48 و فرمود: ای معاویه، یاد کن
15:51 تو امروز یا فردا سرِ ... (این عبارت کوتاه است و بخشی از آن ناقص است؛ معنای دقیق‌تر: «که تو امروز یا فردا [از میان مردم] برجسته‌ای» را نمی‌توان با اطمینان تعیین کرد)
15:55 اگر چیزی برای آن بیاوری
15:58 برایت در آن چیزی بود
16:01 و اگر دست‌خالی نزد او بیایی
16:04 آن را زمینی هموار و بی‌گیاه یافتم.
16:07 و من تو را به الله پناه می‌دهم، ای معاویه.
16:10 این‌که گمان کنی خلافت، جاری کردن رودخانه‌هاست
16:13 و گردآوری اموال
16:16 خلافت (امامت) تنها عملی به حق است.
16:19 و قول به معدّله
16:24 ای معاویه
16:27 ما از تیرگی رودخانه‌ها باکی نداریم.
16:30 وقتی سرِ چشمه‌مان صاف شد
16:33 و به‌راستی تو سرور چشم ما هستی
16:36 پس در این کوش که همواره پاک‌دل و صاف‌باطن بمانی
16:39 ای معاویه
16:42 اگر تو بر یک مرد تنها تحفه‌ای (یا لطفی) ببخشی…
16:45 ستم‌ت را از او با عدلت ببر.
16:48 پس از ستم بپرهیز
16:51 ابو مسلم آن را از سخن او دریافت.
16:54 معاویه از منبر به سوی او فرود آمد،
16:57 و رو به او کرد و گفت:
17:00 الله تو را رحمت کند ای ابا مسلم،
17:03 و بهترین پاداش را از جانب ما به تو عطا فرماید.
17:08 و در بار دیگری
17:11 معاویه بر منبر بالا رفت و به ایراد خطبه پرداخت.
17:14 او دو ماه عطای مردم را از ایشان بازداشته بود.
17:17 ابو مسلم او را ندا داد و گفت:
17:20 ای معاویه!
17:22 این مال از آنِ تو نیست،
17:25 و نه از آنِ پدر و مادرت.
17:28 پس به چه حقی آن را از مردم بازمی‌داری؟
17:31 خشم بر چهرهٔ معاویه نمایان شد،
17:34 و مردم چشم‌به‌راه بودند که ببینند
17:37 از او چه سر خواهد زد؛ اما جز این نبود که
17:40 با اشاره به مردم فرمود: درنگ کنید
17:43 و از جایگاه خود تکان نخورید.
17:46 سپس از منبر فرود آمد و وضو گرفت
17:49 و بر خود اندکی آب ریخت.
17:52 آنگاه بر منبر بالا رفت، الله عزّ وجلّ را ستود
17:55 و آن‌گونه که شایستهٔ اوست او را ثنا گفت.
17:58 و فرمود: ابو مسلم
18:01 یاد کرد که این مال از آنِ من نیست،
18:04 و نه از آنِ پدرم و مادرم.
18:07 و ابو مسلم در آنچه گفت راست گفت.
18:10 و من از رسول الله (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) شنیدم که می‌فرمود:
18:13 خشم از شیطان است،
18:16 و شیطان از آتش است،
18:19 و آب آتش را خاموش می‌کند.
18:22 پس هرگاه یکی از شما خشمگین شد، غسل کند.
18:25 ای مردم!
18:28 با برکت الله عزّ وجلّ به سوی عطایای خود بروید.
18:31 الله ابو مسلم
18:35 خولانی را بهترین پاداش دهد،
18:38 که در بیان کلمهٔ حق یگانه‌ای بی‌همتا بود،
18:41 و الله از معاویه بن ابی‌سفیان خشنود باد،
18:44 که بسیار خشنودی نشان داد،
18:47 زیرا او الگویی شایسته بود
18:50 در پذیرش کلمهٔ حق.
18:54 و چه نیکو است سخن سرایندهٔ آن:
18:57 ملامتشان مکن که پدرت بی‌مادر بماند،
19:00 یا جای آنان را که خالی کرده‌اند پر کن.
19:03 ابو مسلم در عبادت تلاش بسیار کرد،
19:10 تا آنجا که [شبانه] به پا می‌ایستاد.
19:13 اگر بهشت را به چشم می‌دیدم،
19:16 بر آن افزوده‌ای نمی‌خواستم.
19:19 عثمان بن ابی‌عاتک
19:45 رفتند و پرسشی در دل‌ها افکندند:
19:47 پرسش،
19:49 آیا همانند ایشان ستاره‌ای است که بلند برآمده و نورافشانی کند؟
19:54 زندگی را از مفاخر خود لبریز ساختند
19:57 با کردارشان،
20:00 و دنیای «من» به وجود ایشان شکوفا شد.