از مجموعهٔ تصاویری از زندگی تابعین (مجموعه کامل شد)
· درس 27 از 37
تصاویری از زندگی فالوورها | د عبدالرحمن رأفت الباشا | قسمت (27) | ابومسلم الخولانی رحمه الله
صوت ترجمهشده برای این درس هنوز در دسترس نیست — ضبط اصلی عربی پخش میشود. متن زیر بهطور کامل ترجمه شده است.
0:000:00
متن کامل
ترجمهٔ ماشینی — ممکن است خطا داشته باشد
0:00
بسم الله الرحمن الرحیم
0:03
بهترین قرنها از نظر مواضع و الگوها
0:08
تبع الرسول إذا سعی أو قالا
0:13
انجمن مودّت
0:15
پیشتر
0:17
نمونههایی از زندگی تابعین
0:21
دکتر عبدالرحمن رأفت الباشا
0:26
رحمه الله
0:31
ابو مسلم خولانی
0:33
رحمهالله
0:44
خبرها در جزیرهالعرب پیچید.
0:47
این که رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم)
0:50
بیماری پس از بازگشت او از حجةالوداع بر او سنگین شد.
0:54
شیطان اسود عنسی را وسوسه کرد
0:57
اینکه (کسی) پس از ایمان به کفر بازگردد
1:00
و اینکه بر الله دروغ ببندد
1:03
او به قوم خود در یمن ادعا میکرد
1:05
او پیامبری فرستادهشده از جانب الله است
1:11
اسود عنسی مردی سختگیر و خشن بود.
1:15
قویالبنیه، سیاهنفس
1:18
شرِ منتشرشونده
1:20
او در دوران جاهلیت کاهنی را به کمال آموخته بود.
1:23
و زیرکی و مهارت شُعیب بر مردم (گفته شد)
1:26
و او افزون بر این، فصیحزبان بود.
1:29
گویای سخن، تیزهوش و دلآگاه
1:31
توانا بر بازی دادن با عقلهای عوام به واسطه یاوههایش
1:35
و جلب وفاداری خاصان با بخششها و عطایای خود
1:39
او هرگز برای مردم جز با نقابی سیاه بر چهره ظاهر نمیشد.
1:44
او خود را با هالهای از ابهام و هیبت احاطه میکند
1:48
دعوت اسود عنسی در یمن گسترش یافت.
1:52
گسترش آتش در خارِ خشک
1:55
و در این امر او را یاری کرد
1:57
پیروانِ قبیلهاش از بنی مذهج برای او
2:01
و آن روز از بیشترین قبیلههای یمن از نظر شمار بود.
2:05
و گستردهترین نفوذ و سختترین شدت را داشته باشد
2:09
همانگونه که در این کار او را یاری کردم
2:11
توانایی او در ساختن دروغ و جعل آن
2:15
و یاریجستن او از زیرکان پیروانش در این کار
2:19
او برای مردم ادعا کرد
2:21
اینکه فرشتهای از آسمان بر او فرود میآید و وحی را به او میرساند
2:25
و از امور غیبی به او خبر میدهد
2:27
و برای قانع کردن مردم به درستی این ادعایش، راههای گوناگونی را در پیش گرفت.
2:33
او جاسوسان خود را در هر جا پراکنده میکرد.
2:36
تا از نزدیک بر امور مردم و گرفتاریها و دردهای ایشان آگاه شوند.
2:40
و از رازها و خبرهای خود پرده برمیدارند
2:43
و به آنچه در ژرفای جانهایشان از آرزوها و دردها میجوشد، راه مییابند.
2:49
و آنان در همان زمان
2:52
احساس میکنند که این مردم به او پناه میبرند
2:55
و یاریخواستن از او
2:57
و چون میآمدند
2:59
هر کس با نیازش روبهرو شود، (همهی آنچه به آن نیاز دارد)
3:02
هر صاحب مشکلی با مشکل خودش آغاز کرد
3:06
و به ایشان نشان میدهد که او از آنچه از رازهای نهانشان پوشیده است، آگاه است
3:10
آگاه از آنچه از اسرار درونِ جانهای ایشان پنهان است
3:14
و آنچه از شگفتیها و نشانههای درخشان پیش روی ایشان آمد
3:17
با آنچه عقلهایشان را مبهوت میکند و خردهایشان را سرگردان میسازد
3:21
و طولی نکشید که کار او بزرگ شد.
3:23
و جایگاه (دعوت) او استوار شد و پیروانش بسیار شدند.
3:27
بر صنعاء یورش برد
3:29
سپس از صنعاء به سایر مناطق جهید.
3:33
تا آنکه سرزمینهایی که میان حضرموت و طائف واقعاند، فرمانبردار او شدند.
3:38
و میان دو دریا (وعدهای).
3:41
و چون کار برای اسود عنسی استقرار یافت
3:46
سرزمینها و بندگان در برابر او فرمانبردار شدند
3:49
او در پیگیری مخالفانش فعال بود
3:52
و از کسانی که الله به ایمانی استوار بر دین قویمش آنان را عطا فرموده است
3:57
و یقیناً ثابتقدم بر پیامبر کریم (صلیاللهعلیهوسلم)
4:02
و دوستیای راستین با الله و رسول او
4:06
و آشکارا به حق سخن گفتن و در برابر باطل ایستادن
4:10
و او با سختی بیرحمانهای شروع کرد به حملهکردن و گرفتن آنان.
4:13
و بر ایشان سختترین عذاب و کیفر فرود میآید.
4:16
و در پیشاپیش اینان عبدالله بن ثوب بود
4:21
آنکه به کنیه ابو مسلم خولانی معروف است
4:26
ابو مسلم خولانی مردی استوار در دین خود بود.
4:30
در ایمان خود استوار بود و در آشکار کردن حق، سرسخت و پابرجا.
4:35
او خود را برای الله خالص کرده است
4:37
پس از دنیا و زینتهای آن روی برتاب
4:40
و از زهد در زخارف زندگی و متاعش (سخن گفت)
4:44
و زندگی خود را وقف اطاعت از الله و دعوت به سوی او کرد.
4:48
و (آدمی) فانی را به باقی میفروشد، فروشی آسان و گشادهدستانه.
4:52
و مردم آنها را از نفوس خودشان در جایگاهی بلند قرار میدهند
4:56
در او مردی را دیدند که جانش پاک بود، و جان
5:00
مستجابالدعوه نزد الله
5:03
اسود عنسی خواست با ابومسلم برخوردی سخت و ستمگرانه انجام دهد.
5:09
این دعوت در دل مخالفان آن، در نهان و آشکار، هراس و بیتابی میافکند.
5:15
و آنان را سرکوب کنی، سرکوب کردنی.
5:17
پس دستور داد که هیزم را در میدانی از میدانهای صنعا انباشته کنند.
5:22
و اینکه در آن آتش برافروخته شود
5:24
مردم را رها کرد تا اینکه توبهٔ فقیه یمن و عابد آن گواهی داده شد.
5:29
ابو مسلم خولانی و اقرار او به نبوت (پیامبر)
5:34
و در وقت معین
5:36
اسود عنسی به میدانی که مردم از شدت ازدحام در آن جا نداشتند، روی آورد.
5:42
و طاغوتها و بزرگان پیروانش پیرامون او را گرفته بودند
5:46
و نگهبانان و فرماندهان سپاهش او را در میان گرفتهاند.
5:49
سپس بر کرسی بزرگ خود نشست که در برابر آتش برای او نصب شده بود.
5:55
و ابومسلم خولانی (در این هنگام) بهسوی او (پیامبر) دو تن از مردم فرستاد — (ادامهی جمله در خط بعد)
6:01
چون در برابر او قرار گرفت، آن سرکش دروغگو با غرور به او نگریست.
6:07
سپس به آتشی نگریست که با شدت و خشونت در برابرش زبانه میکشید.
6:12
سپس رو به او کرد و گفت
6:15
آیا گواهی میدهی که محمد رسول الله (ﷺ) است؟
6:18
گفت: آری، گواهی میدهم که او بندهٔ الله و رسول اوست.
6:23
و اینکه ایشان سرور پیامبران (فرستادگان) است.
6:26
و اینکه او خاتم النبیین نیز هست
6:29
اسود عنسی چهرهاش را درهم کشید.
6:32
او ابروانش را درهم کشید و گفت
6:34
و گواهی میدهم که من رسول الله (ﷺ) هستم
6:37
گفت: در گوشم سنگینیای است.
6:41
پس نمیشنوم آنچه تو میگویی
6:43
پس اسود گفت: پس تو را در این آتش خواهم انداخت.
6:48
ابو مسلم گفت
6:50
اگر انجام دادی
6:51
با این آتشی که هیزمش (چوب) است، خود را نگاه داشتی؟
6:55
آتشی که سوختش مردم و سنگها هستند
6:59
بر آن (دوزخ) فرشتگانی درشتخو و سختگیر گماشتهاند.
7:02
از الله سرپیچی نمیکنند در آنچه به ایشان فرمان داده، و آنچه را مأمورند انجام میدهند
7:07
اسود گفت
7:09
هرگز بر تو شتاب نخواهم کرد
7:12
و بهزودی فرصتی به تو داده خواهد شد تا عقلت را بازبینی کنی
7:16
سپس [پرسش را] بر او تکرار کرد و گفت
7:19
آیا گواهی میدهی که محمد رسول الله (ﷺ) است؟
7:22
گفت: بله.
7:24
گواهی میدهم که او بندهی الله و فرستادهی اوست
7:27
و اینکه او را با دین هدایت و حق فرستاد
7:31
و با رسالت او، رسالتها را ختم کرد.
7:34
سیاه بیش از پیش خشمگین شد و گفت
7:37
و گواهی میدهم که من رسول الله (ﷺ) هستم
7:40
ابو مسلم گفت
7:42
آیا به تو نگفته بودم که در گوش من سنگینی (کری) هست؟
7:45
پس این سخنِ تو را نمیشنوم
7:48
اسود عنسی از سختگیری و قاطعیت پاسخ او سخت خشمگین شد.
7:53
و آرامش نفس و آسایش همسایگیاش
7:56
و او قصد داشت دستور دهد که (او را) در آتش بیفکنند
8:00
در این هنگام، بزرگ طاغوتهای او به سوی او پیش آمد.
8:04
و در گوشش زمزمهکنان گفت
8:07
همانطور که دانستی، آن مرد
8:09
پاکدامن و پاکیزهنفس، که دعایش مستجاب میشود
8:12
و همانا الله هرگز مؤمنی را وانمیگذارد.
8:15
در هیچیک از ساعات سختی او را تنها نگذاشت.
8:19
و اگر او را در آتش بیفکنی
8:22
و الله ما را از آن نجات داد
8:24
در یک لحظه همهچیزی را که ساخته بودم ویران کردم
8:28
و مردم را بهسوی کفر به نبوّت تو هُل دادی، هُل دادنی
8:32
و اگر آتش او را بسوزاند
8:34
مردم به او بیشتر شگفتزده و بزرگداشتش افزون شد.
8:38
و او را به جایگاه شهیدان بالا بردند
8:41
و خداوند بر او منت نهاد و آزادیاش داد و از آن سرزمین بیرونش کرد.
8:46
از او آسوده شو و خود نیز آرام گیر
8:48
پس اسود به مشورت طاغوتش (سرکشش) عمل کرد.
8:51
و به او فرمان داد که همان ساعت سرزمین را ترک کند
8:57
ابومسلم خولانی روی خود را به سوی مدینه گرداند.
9:02
او همواره آرزوی دیدار رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) را در دل میپروراند
9:07
او پیش از آنکه چشمانش به دیدار او روشن شود، به او ایمان آورده بود
9:12
و جانش از همنشینی با او شاد میشود.
9:15
اما او به حاشیههای یثرب نرسیده بود که
9:19
تا اینکه خبر درگذشت پیامبر، درود و سلام الله بر او، به او رسید.
9:24
و قیام ابوبکر صدیق بر خلافت مسلمانان پس از او
9:29
و (ابوبکر) بر وفات پیامبر کریم (صلیاللهعلیهوسلم) اندوهگین شد.
9:34
اندوهی که در ژرفای دلش آمیخته شد.
9:37
ابو مسلم به مدینه رسید
9:41
قصد مسجد رسولالله (صلیاللهعلیهوسلم) را کرد
9:45
چون به سوی مسجد روی آورد، شترش را نزدیک درِ آن زانو بند کرد.
9:51
به حرم نبوی شریف وارد شد
9:54
درود و سلام الله بر رسول الله (ﷺ)
9:59
سپس [پیامبر (ﷺ)] به یکی از ستونهای مسجد ایستاد
10:02
و شروع کرد به نماز خواندن
10:04
چون از نمازش فارغ شد
10:06
توجه نحوه عمر بن الخطاب
10:09
تا اینکه جلوی او قرار گرفت و به او گفت
10:12
از کدام مرد
10:14
گفت: از یمن
10:16
پس گفت
10:18
الله با دوست ما چه کرد؟
10:20
آنکه دشمن الله، آتش را برای او برافروخت.
10:23
پس الله او را از آن نجات داد.
10:26
پس گفت
10:27
او به خیر و نعمتهای الله (است).
10:30
عمر گفت
10:32
تو را به الله سوگند میدهم
10:33
«ألستُ بربّکم» (آیا من پروردگار شما نیستم؟)
10:35
گفت: آری
10:36
پس عمر میان دو چشمش را بوسید و گفت
10:40
آیا میدانی الله با دشمن الله و دشمن تو چه کرد؟
10:44
نه، چنین نیست.
10:46
از زمانی که یمن را ترک کردم، خبرهایش از من قطع شده است.
10:50
فرمود
10:52
الله او را به دست بازماندگان باقیمانده به قتل برساند
10:55
از مؤمنان راستین
10:58
و (خداوند) دولت او را زایل کرد
11:00
پیروانش به دین الله روی آوردند
11:03
پس گفت
11:04
ستایش الله را که مرا از دنیا بیرون نبرد
11:08
تا آنکه چشمم به کشتهشدن او روشن شد
11:11
و تو بازگشتی به فریبخوردگان اهل یمن
11:14
به کرانههای اسلام
11:16
عمر به او گفت
11:18
و من الله را سپاس میگویم که مرا در امت محمد (ﷺ) [چنین] نشان داد
11:22
هرکس با او همان کند که با خلیل الرحمن کرد
11:26
پدرمان ابراهیم علیهالسلام
11:29
سپس دستش را گرفت
11:31
و او را نزد ابوبکر بردند
11:34
هنگامی که بر او وارد شد
11:36
ایشان را به خلافت سلام داد و با او بیعت کرد.
11:39
ابوبکر صدیق (رضیاللهعنه) او را میان خود و عمر نشاند.
11:43
شیخان شروع کردند به بازگفتن (ماجرا) همراه با ابو مسلم
11:46
خبر او با اسود عنسی
11:51
ابومسلم خولانی اقامت کرد
11:53
زمان ما در مدینه منوره
11:56
در میان آن (در خلال آن) مسجد رسول الله (ﷺ) را ملازمت کرد
12:01
و آنچه الله بخواهد نماز گزارد در روضهی مطهّرش.
12:06
و آنچه را که در توان داشت از بزرگان صحابه فرا گرفت.
12:10
از جمله یاران برجستهای مانند ابو عبیده بن الجراح
12:13
ابوذر غفاری
12:15
عبادة بن الصامت
12:17
و معاذ بن جبل
12:19
عوف بن مالک الأشجعی رضیاللهعنهم أجمعین
12:24
سپس برای ابو مسلم این تصمیم پیش آمد که به سرزمین شام کوچ کند.
12:28
و اینکه آن را جایگاه (مقام) برای خود قرار دهد
12:31
و هدف او از این کار همین بود.
12:33
اینکه (شهر یا مکان) نزدیک مرزهای شام باشد
12:37
تا در لشکرکشی علیه روم در صفوف لشکرهای مسلمانان شرکت کند.
12:40
و به اجر مرابطه در راه الله دست مییابد.
12:44
چون خلافت به امیرالمؤمنین رسید
12:47
معاویه بن ابیسفیان رضیاللهعنه
12:51
ابومسلم بسیار به نزد او رفتوآمد میکرد
12:54
وشهود مجالسه
12:56
مواضع و موقفهای مشهور و یادشدهای با او داشت
13:00
گواهی میدهد برای آن دو مرد به بلندی منزلت
13:03
و گویای آنچه به آن آراستهاند از خصالهای والا و شمایلهای بزرگوارانه است.
13:08
از جمله آن است که ابومسلم بر معاویه رضیاللهعنه وارد شد.
13:14
او را میدید که در یکی از مجالس آباد و پررونق خود صدر مجلس مینشیند.
13:18
و رجال دولتش او را احاطه کرده بودند.
13:21
و فرماندهان لشکرش و سران قومش
13:24
و مردم را دید که در بزرگداشت و تعظیم او مبالغه میکنند
13:28
پس از آن، بر او از آن (امر) بسیار بیمناک شد.
13:32
و به او پیشی گرفت و گفت
13:34
سلام بر تو ای اجیر مؤمنان
13:38
مردم به او روی کردند و گفتند
13:40
ای امیرالمؤمنین، ای ابا مسلم
13:44
پس به آنان اعتنا نکرد و گفت
13:46
سلام بر تو ای مزدور مؤمنان
13:50
مردم گفتند
13:52
ای امیرالمؤمنین، ای ابا مسلم
13:55
و گوش خود را به آنان نداد.
13:57
و به سوی ایشان حتی با نگاه گذرا هم نمیافکند.
14:00
و گفت
14:01
و فرمود: سلام بر تو ای مزدور مؤمنان
14:06
وقتی مردم خواستند او را برگردانند
14:09
معاویه به سوی آنان روی کرد و گفت
14:12
ابا مسلم را رها کن
14:14
او به آنچه میگوید داناتر است
14:17
پس ابو مسلم نزد معاویه رفت و به او گفت
14:21
تنها مَثَل تو، پس از آنکه الله ولایت امور مردم را به تو سپرد،
14:25
مانند کسی که کارگری را اجیر کرد
14:28
و امر گوسفندانش را به او واگذار میکرد.
14:30
و برای او پاداش قرار داده شده است بر اینکه نیکو به نگهداری آن بپردازد
14:33
و بدنهای آنان را حفظ میکند
14:36
و پشم و شیر آنها را فراهم میکند
14:39
پس اگر او به آنچه بر عهدهاش گذاشته شده بود قیام کند،
14:42
تا آنکه دختر کوچک بزرگ شود و لاغرِ ضعیف فربه گردد.
14:45
و صحیح است (نماز) بیمار (یا: آن که بیمار است)
14:48
او را پاداشش داد و افزون بر آن هم عطا کرد.
14:51
و اگر [چوپان] آن را خوب نگه ندارد و از آن غافل شود
14:54
تا آنجا که لاغرهای آنها هلاک شدند و فربههای آنها لاغر گشتند
14:57
پشمها و شیرهای آنها [از دست رفت / تباه شد]
15:00
از او اجر (پاداش) بازداشته میشود
15:02
و خشم بر او گرفت و او را کیفر داد
15:05
پس برای خودت آنچه را که در آن خیر و اجر توست برگزین.
15:08
معاویه سرش را بلند کرد
15:12
و او سر به زیر افکنده بود
15:14
و فرمود: الله تو را از جانب ما جزای خیر دهد.
15:17
و دربارهی رعیت نیکی کن، ای ابا مسلم
15:20
ما تو را جز خیرخواه الله نیاموختیم
15:23
و برای رسولِ او و برای عموم مسلمانان
15:26
ابو مسلم نماز جمعه را درک کرد.
15:30
در جامع دمشق
15:33
امیرالمؤمنین معاویه (رضیاللهعنه) برای مردم خطبه میخواند.
15:36
و آنان را به آنچه (الله) بدان فرمان داده، یادآوری میکند.
15:39
هر کس نهر بِردا را پاکسازی (کَری) کند…
15:42
تا آبخوریهایشان برای ایشان صاف و زلال شود
15:45
ابومسلم از میان جمعیت او را ندا داد.
15:48
و فرمود: ای معاویه، یاد کن
15:51
تو امروز یا فردا سرِ ... (این عبارت کوتاه است و بخشی از آن ناقص است؛ معنای دقیقتر: «که تو امروز یا فردا [از میان مردم] برجستهای» را نمیتوان با اطمینان تعیین کرد)
15:55
اگر چیزی برای آن بیاوری
15:58
برایت در آن چیزی بود
16:01
و اگر دستخالی نزد او بیایی
16:04
آن را زمینی هموار و بیگیاه یافتم.
16:07
و من تو را به الله پناه میدهم، ای معاویه.
16:10
اینکه گمان کنی خلافت، جاری کردن رودخانههاست
16:13
و گردآوری اموال
16:16
خلافت (امامت) تنها عملی به حق است.
16:19
و قول به معدّله
16:24
ای معاویه
16:27
ما از تیرگی رودخانهها باکی نداریم.
16:30
وقتی سرِ چشمهمان صاف شد
16:33
و بهراستی تو سرور چشم ما هستی
16:36
پس در این کوش که همواره پاکدل و صافباطن بمانی
16:39
ای معاویه
16:42
اگر تو بر یک مرد تنها تحفهای (یا لطفی) ببخشی…
16:45
ستمت را از او با عدلت ببر.
16:48
پس از ستم بپرهیز
16:51
ابو مسلم آن را از سخن او دریافت.
16:54
معاویه از منبر به سوی او فرود آمد،
16:57
و رو به او کرد و گفت:
17:00
الله تو را رحمت کند ای ابا مسلم،
17:03
و بهترین پاداش را از جانب ما به تو عطا فرماید.
17:08
و در بار دیگری
17:11
معاویه بر منبر بالا رفت و به ایراد خطبه پرداخت.
17:14
او دو ماه عطای مردم را از ایشان بازداشته بود.
17:17
ابو مسلم او را ندا داد و گفت:
17:20
ای معاویه!
17:22
این مال از آنِ تو نیست،
17:25
و نه از آنِ پدر و مادرت.
17:28
پس به چه حقی آن را از مردم بازمیداری؟
17:31
خشم بر چهرهٔ معاویه نمایان شد،
17:34
و مردم چشمبهراه بودند که ببینند
17:37
از او چه سر خواهد زد؛ اما جز این نبود که
17:40
با اشاره به مردم فرمود: درنگ کنید
17:43
و از جایگاه خود تکان نخورید.
17:46
سپس از منبر فرود آمد و وضو گرفت
17:49
و بر خود اندکی آب ریخت.
17:52
آنگاه بر منبر بالا رفت، الله عزّ وجلّ را ستود
17:55
و آنگونه که شایستهٔ اوست او را ثنا گفت.
17:58
و فرمود: ابو مسلم
18:01
یاد کرد که این مال از آنِ من نیست،
18:04
و نه از آنِ پدرم و مادرم.
18:07
و ابو مسلم در آنچه گفت راست گفت.
18:10
و من از رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) شنیدم که میفرمود:
18:13
خشم از شیطان است،
18:16
و شیطان از آتش است،
18:19
و آب آتش را خاموش میکند.
18:22
پس هرگاه یکی از شما خشمگین شد، غسل کند.
18:25
ای مردم!
18:28
با برکت الله عزّ وجلّ به سوی عطایای خود بروید.
18:31
الله ابو مسلم
18:35
خولانی را بهترین پاداش دهد،
18:38
که در بیان کلمهٔ حق یگانهای بیهمتا بود،
18:41
و الله از معاویه بن ابیسفیان خشنود باد،
18:44
که بسیار خشنودی نشان داد،
18:47
زیرا او الگویی شایسته بود
18:50
در پذیرش کلمهٔ حق.
18:54
و چه نیکو است سخن سرایندهٔ آن:
18:57
ملامتشان مکن که پدرت بیمادر بماند،
19:00
یا جای آنان را که خالی کردهاند پر کن.
19:03
ابو مسلم در عبادت تلاش بسیار کرد،
19:10
تا آنجا که [شبانه] به پا میایستاد.
19:13
اگر بهشت را به چشم میدیدم،
19:16
بر آن افزودهای نمیخواستم.
19:19
عثمان بن ابیعاتک
19:45
رفتند و پرسشی در دلها افکندند:
19:47
پرسش،
19:49
آیا همانند ایشان ستارهای است که بلند برآمده و نورافشانی کند؟
19:54
زندگی را از مفاخر خود لبریز ساختند
19:57
با کردارشان،
20:00
و دنیای «من» به وجود ایشان شکوفا شد.