تصاویری از زندگی فالوورها | د عبدالرحمن رأفت الباشا | قسمت (19) | عمر بن عبدالعزیز رحمه الله

◉ 8979 بازدید ⏱ 13:57 صدای ترجمه‌شده — فارسی
0:000:00

متن کامل

ترجمهٔ ماشینی — ممکن است خطا داشته باشد
0:00 بسم الله الرحمن الرحیم
0:03 بهترین قرن‌ها از نظر موضع‌گیری‌ها و الگوبودن،
0:08 پیرو رسول است آنگاه که شتابد یا سخن گوید.
0:13 انجمن مودت
0:15 پیشرفت
0:17 نمونه‌هایی از زندگی تابعین
0:21 نوشته‌ی دکتر عبدالرحمن رأفت الباشا
0:26 رحمه‌الله
0:30 عمر بن عبدالعزیز
0:32 رحمه‌الله
0:42 سخن درباره‌ی خلیفه‌ی عابد و زاهد،
0:45 پنجمین خلفای راشدین،
0:48 سخنی خوش‌بوتر از پراکندن مشک،
0:50 و زیباتر از شکوفه‌ی باغ،
0:53 و سیره‌ی یگانه و درخشانش،
0:55 واحه‌ای معطر است؛
0:57 هرجا که فرود آیی از آن،
1:00 گیاهی تازه می‌یابی،
1:02 و شکوفه‌ای زیبا،
1:04 و میوه‌ای چیده‌شده.
1:06 و اگر در توان ما نیست
1:08 که اکنون آن سیره را به‌طور کامل فراگیریم،
1:10 همان سیره‌ای که تاریخ به آن آراسته شد،
1:13 این ما را باز نمی‌دارد
1:15 از آنکه از گلستانش گلی بچینیم،
1:18 و از نورش فروغی برگیریم.
1:21 زیرا آنچه همه‌اش درک نمی‌شود،
1:23 بخشی‌اش نیز رها نمی‌گردد.
1:25 پس اینک سه تصویر
1:27 از زندگی عمر بن عبدالعزیز،
1:30 که تصویرهای دیگری در کتابی دیگر از پی آن می‌آید،
1:33 اگر خدا بخواهد و آسان گرداند.
1:38 اما نخستین این تصویرها:
1:40 آن را سلمه بن دینار برای ما روایت کرد،
1:43 عالم مدینه و قاضی و شیخ آن،
1:46 و گفت:
1:48 بر خلیفه‌ی مسلمانان،
1:50 عمر بن عبدالعزیز، وارد شدم،
1:52 در حالی که او در خناصره، از توابع حلب بود.
1:55 و دیدار من با او از پیش،
1:58 و میان من و دیدارش مدتی گذشته بود،
2:01 پس او را در صدر خانه یافتم،
2:04 جز اینکه او را نشناختم،
2:06 به خاطر دگرگونی حالش از آنچه بر آن شناخته بودم،
2:09 از روزی که والی مدینه بود.
2:12 پس مرا خوش‌آمد گفت و گفت:
2:14 نزدیک بیا ای ابا حازم!
2:17 چون به او نزدیک شدم، گفتم:
2:20 آیا تو امیرالمؤمنین عمر بن عبدالعزیز نیستی؟
2:23 گفت: چرا.
2:25 گفتم:
2:27 آیا چهره‌ات زیبا نبود،
2:30 و رنگ‌ورویت تازه،
2:32 و زندگی‌ات خوش نبود؟
2:34 گفت: چرا.
2:36 گفتم:
2:37 پس چه کسی آنچه را بر تو بود دگرگون کرد،
2:39 بعد از آنکه مالک زر و سیم شدی
2:42 و امیر مؤمنان گشتی؟
2:45 گفت:
2:47 و چه کسی مرا دگرگون کرد ای ابا حازم؟
2:50 گفتم:
2:51 تنِ تو که لاغر شد،
2:53 و پوست تو که خشن گشت،
2:55 و چهره‌ات که زرد شد،
2:57 و چشمانت که فرورفت و گودی گرفت.
3:01 پس گریست و گفت:
3:03 پس چگونه خواهی بود اگر مرا در قبرم ببینی پس از سه روز،
3:07 که مردمک‌های چشمانم بر گونه‌هایم جاری است،
3:10 و شکمم متلاشی و شکافته،
3:13 و کرم‌ها در بدنم به چرا برخاسته‌اند؟
3:17 همانا اگر مرا آن‌وقت می‌دیدی ای ابا حازم،
3:21 انکارت از من شدیدتر بود از امروزت.
3:25 سپس نگاهش را به من افکند و گفت:
3:28 آیا حدیثی را به یاد نمی‌آوری
3:31 که در مدینه برایم روایت کرده بودی ای ابا حازم؟
3:35 گفتم:
3:36 به تو احادیث بسیاری روایت کرده‌ام
3:39 ای امیرالمؤمنین،
3:41 کدام‌یک را قصد می‌کنی؟
3:43 گفت:
3:44 حدیثی است که ابوهریره روایت کرده،
3:47 گفتم: آری،
3:49 به یاد داری ای امیرالمؤمنین؟
3:51 گفت:
3:52 آن را برایم بازگو،
3:54 زیرا می‌خواهم آن را از تو بشنوم.
3:57 گفتم:
3:58 شنیدم ابوهریره می‌گفت:
4:01 شنیدم رسول الله صلی الله علیه وسلم می‌فرمود:
4:05 همانا پیش روی شما گردنه‌ای است دشوار و ناهموار،
4:10 که از آن جز هر لاغر و ناتوان نمی‌گذرد.
4:14 پس عمر سخت گریست،
4:17 چنان‌که ترسیدم کیسه‌ی صفرایش بترکد.
4:21 سپس اشک‌هایش را پاک کرد و به من روی آورد و گفت:
4:25 پس آیا مرا سرزنش می‌کنی ای ابا حازم
4:28 اگر خود را برای آن گردنه لاغر کنم،
4:31 به امید آنکه از آن رهایی یابم؟
4:34 و گمان نمی‌کنم که رهایی یابم.
4:36 اما تصویر دوم از زندگی عمر:
4:42 طبری آن را برای ما از طفیل بن مرداس روایت می‌کند.
4:46 میگوید
4:47 امیرالمؤمنین عمر بن عبدالعزیز
4:50 هنگامی که به خلافت رسید
4:52 به سلیمان بن ابی السری نامه نوشت
4:55 و او (والی) بر صغد نامه‌ای نوشت که در آن گفت
4:58 در سرزمین خود هتل‌ها بساز
5:01 میزبانی مسلمانان
5:03 و چون یکی از ایشان از کنار آن می‌گذشت
5:06 او را یک روز و یک شب مهمان کنید
5:08 و کار او را اصلاح کنید
5:10 و دام‌هایش را نگهداری کنند
5:12 اگر از رنج و خستگی شکایت می‌کرد
5:15 او را دو روز و دو شب میهمان کنید.
5:18 و الگو (اسوه)
5:20 اگر [انسان] از [دیگران] بریده باشد و نزد او هیچ مؤونه‌ای [برای تأمین معاش] نباشد
5:23 و هیچ چارپایی که او را حمل کند
5:25 پس به او آنچه نیازش را برطرف کند بدهید.
5:28 و او را به شهرش رساندند.
5:30 والی به فرمان امیرالمؤمنین آشکارا اعلام کرد.
5:33 و هتل‌هایی را که به ساختن آن‌ها فرمان داده بود برپا کرد
5:37 اخبارش در هر مکان تفسیر و تبیین شد
5:40 و مردم در شرق و غرب شهرها به کار افتادند.
5:43 در جهان اسلام و مغرب‌های آن، درباره‌ی آن سخن می‌گویند
5:47 و از عدالت خلیفه و تقوای او ستایش می‌کنند
5:51 پس آنچه از (کسانی) از چهره‌های اهل سمرقند بود
5:54 مگر آن‌که به نزد والی آن، سلیمان، هیئتی فرستادند
5:57 ابن ابی السری و گفتند
5:59 سلف تو، قتیبة بن مسلم باهلی
6:03 به سرزمین ما بی‌هشدار و ناگهان هجوم آورد
6:06 و در جنگ با ما آنچه شما در پیش می‌گیرید، این راه را در پیش نگرفت.
6:09 ای گروه مسلمانان
6:11 زیرا دانستیم که شما دشمنانتان را فرا می‌خوانید
6:14 به داخل شدن در اسلام
6:16 اگر نپذیرفتند، ایشان را به پرداخت جزیه فرا خوانید.
6:20 اگر نپذیرفتند، آن‌گاه با آنان اعلان جنگ کنید
6:24 و ما عدالت خلیفه‌تان و پرهیزگاری او را دیده‌ایم
6:28 چه چیز ما را به شکایت از لشکرتان نزد شما وسوسه کرده است
6:31 و طلب یاری از شما بر آنچه (الله) بر ما فرو فرستاده است.
6:35 رهبری از رهبرانتان
6:37 پس اجازه بده، ای امیر
6:40 از ما کسی هست که به نزد خلیفه‌ی شما وارد شود
6:43 و اینکه ستم ما را نزد او برد
6:45 پس اگر ما را حقی باشد
6:47 به او دادیم
6:48 و اگر از همان جایی که رفته‌ایم بازنگشته باشیم،
6:52 سلیمان به هیئتی از آنان اجازه‌ی ورود داد.
6:55 با آمدن نزد خلیفه در دمشق
6:58 چون به دار الخلافه رسیدند
7:01 کار خود را به خلیفه‌ی مسلمانان بردند
7:04 عمر بن عبدالعزیز
7:06 خلیفه نامه‌ای به والی خود، سلیمان بن ابی‌السری، نوشت که در آن آمده: «اما بعد، چون این نامه به دستت رسید...»
7:14 این کتاب من است؛ پس بنشین نزد اهل سمرقند به‌عنوان قاضی که به شکایت‌هایشان رسیدگی کنی؛ پس اگر حکم کرد
7:22 به آنان فرمان داد که لشکر مسلمانان از شهرشان بیرون رود، و مسلمانانِ مقیم را فرا خواندند
7:29 ...به‌سوی کوچ‌کردن از ایشان، و بازگشتند همان‌گونه که بودند و همان‌گونه که پیش از آن‌که وارد شوند بودند
7:34 دیارِهم؛ قتیبهٔ بن مسلم الباهلی. پس چون هیئت (نمایندگان) بر سلیمان بن ابی‌
7:41 سَری را فراخواند و نامهٔ امیرالمؤمنین را به او داد؛ او شتابان نشست تا (کار) را برای آنان به سامان برساند، قاضی
7:48 تمامی قاضیان (در مجلس) حاضر شد و ابن ناجی در شکایت آنان نظر کرد و از وضعیت ایشان پرس‌وجوی دقیق نمود.
7:55 و به شهادت گروهی از سپاهیان مسلمانان و فرماندهانشان گوش فرا ده، پس آشکار شد
8:01 برای درستیِ ادعای ایشان و قضاوتِ آنان، والی در آن هنگام به سپاهیان مسلمین فرمان داد.
8:09 این‌که خانه‌های‌شان برای ایشان خالی گردد، و این‌که به اردوگاه‌های خود بازگردند، و این‌که با ایشان به مخالفت و ستیز برخیزند.
8:15 دفعهٔ دیگری؛ یا اینکه با صلح به سرزمین‌هایشان وارد شوند، یا پیروز گردند
8:22 یا به جنگ با آن (دشمن) ادامه دهند، یا اینکه فتح برای ایشان مقدّر نشود؛ پس چون بزرگان (قوم) این را شنیدند
8:28 قوم حکم کردند؛ قاضی قضات مسلمانان برایشان (حکم کرد)؛ برخی از آنان به برخی دیگر گفتند: وای بر شما! به‌راستی
8:35 با این گروه درآمیختید و با ایشان زیستید و از رفتار و عدالتشان دیدید
8:42 و آنان را راست‌گو دانستید؛ پس ایشان را نزد خود نگه دارید و با همنشینی با ایشان دل‌خوش باشید.
8:49 و در همراهی با آنان چشم‌روشن شوی؛ و اما صورت سوم از صورت‌های زندگی عمر
8:57 رضوان‌الله‌علیه آن را روایت می‌کند؛ ابن عبدالحکم در کتاب نفیس خود، که به نام
9:04 سیره‌ی عمر بن عبدالعزیز؛ [او] می‌گوید: چون مرگ عمر فرا رسید، [او] وارد شد.
9:11 مسلمة بن عبدالملک بر او وارد شد و گفت: ای امیرالمؤمنین، تو (فرزندان را) از شیر گرفته‌ای
9:17 دهان فرزندانت را از این مال ببند؛ چه خوب بود اگر آنان را به من یا به کسی که می‌پسندی سپرده باشی
9:25 از اهل بیت تو... چون سخنش به پایان رسید، عمر گفت: مرا بنشانید؛ پس او را نشاندند و گفت:
9:33 قد سمعتم قالتک یا مسلمة — شما سخن (گفته) خود را شنیدید ای مسلمه؛ اما سخن تو که «من دهان فرزندانم را از شیر گرفته‌ام»
9:40 درباره‌ی این مال؛ زیرا به خدا سوگند من هیچ حقی را که از آنِ ایشان بود از آنان باز نداشتم، و نبوده‌ام که
9:47 اگر خداوند شیئی را به آنها عطا کند که برایشان نیست؛ و اما سخنت که «اگر به من یا به...» وصیت کرده بودی،
9:53 از میان خاندانت هر کس را که بر دیگران برتری می‌دهی، به‌راستی که ولی و سرپرست آنان الله است، همان کسی که (این کتاب را) نازل کرده است.
10:00 کتاب را به حق نازل کرد و او سرپرست صالحان است. ای مسلمان، بدان که فرزندانم
10:08 یکی از دو مرد یا مردی صالح و پرهیزگار است، پس الله او را از فضل خویش بی‌نیاز می‌گرداند و قرار می‌دهد
10:16 برای او راه خروجی از کارش قرار می‌دهد؛ و اما اگر مردی بدکار و سرگرم گناهان باشد، پس هرگز
10:23 اولین کسی باشم که با مال خود او را بر نافرمانی الله تعالی یاری دهم؛ سپس فرمود: دعا کن
10:31 برای من بنی [را] صدا بزنید؛ و ایشان ده‌ها پسر بودند. پس چون آنان را دید، اشک‌هایش جاری شد.
10:38 با خود گفت: جوانانی را رها کردم که نیازمند بودند و هیچ‌چیز نداشتند
10:44 و بی‌صدا گریست؛ سپس رو به ایشان کرد و فرمود: ای فرزندانم، همانا من
10:53 برای شما خیر فراوانی باقی گذاشتم، زیرا شما به هیچ‌یک از مسلمانان برنمی‌خورید (که...)
10:59 یا پسرکم، یا اهل ذمّه‌شان، مگر آن‌که ببینند که شما بر آنان حقی دارید؛ ای پسرم، در پیش روی شماست
11:06 یا این‌که دو چیز را برگزینید: یا بی‌نیاز شوید و پدرتان وارد شود
11:12 یا به آتش (دوزخ) درآیی، یا فقیر شوی و (در آخر) داخل بهشت شوی؛ و من جز این گمان نمی‌کنم.
11:18 شما (آن‌چیزی را) ترجیح می‌دهید که پدرتان را از آتش نجات دهید، بر آن‌که بی‌نیاز باشید؛ سپس نگاه کرد
11:24 او با مهربانی به سوی ایشان رفت و گفت: برخیزید، الله شما را نگه دارد؛ برخیزید، الله به شما روزی دهد.
11:30 پس مسلمة به او روی کرد و گفت: نزد من چیزی هست که از آن بهتر است، ای
11:37 امیرالمؤمنین گفت: آن چیست؟ گفت: من سیصد هزار دینار دارم.
11:45 و من آن را به تو می‌بخشم؛ آن را میان ایشان تقسیم کن، یا اگر خواستی صدقه‌اش کن. پس عمر به او گفت
11:53 یا مسلمه، یا چیزی بهتر از این؟ پرسید: ای امیرالمؤمنین، آن چیست؟ گفت:
12:02 آن‌ها را به کسی که از او گرفتی بازگردان، زیرا این‌ها حقاً مال تو نیست، پس اشک در چشمانت حلقه زد.
12:10 مسلمه گفت: «خدا تو را رحمت کند، ای امیرالمؤمنین، در حالی که زنده‌ای و در حالی که مرده‌ای، که به‌راستی (سخن را) نرم کردی».
12:17 دل‌هایی که سخت بودند، و آن را یادآوری کردی، در حالی که (یاد تو را) فراموش کرده بودند؛ و برای ما (...) باقی گذاشتی
12:25 صالحان را یاد کرد، سپس مردم اخبار فرزندان عمر را پس از او دنبال کردند و دیدند
12:34 این‌که یکی از آنان نیازمند شود و تهی‌دست گردد، و الله العظیم راست فرمود آنجا که می‌فرماید
12:40 عمر بن عبدالعزیز در نزد اهل علم از علمای عامل شمرده می‌شود.
13:08 و خلفای راشدین، آن طلایی‌های مواضع و الگو، پیرو رسول شدند، هنگامی که
13:20 آنان که اینجا بودند و بر ابرِ زندگی‌مان باران می‌بارید، رفتند؛ پس ذکرشان در میان ما از یاد نمی‌رود.
13:31 بلندمرتبه‌اند؛ رفتند و در باطن (دل) پرسشی افکندند: آیا همانندِ ایشان ستاره‌ای در آسمان می‌درخشد؟
13:42 زندگی را با کارهای نیک‌شان پر کردند و به افتخار آن‌ها، دنیای وقار و بردباری به شکوه و درخشندگی رسید.