از مجموعهٔ صحیح البخاری · درس 113 از 113

مختصر صحیح بخاری | قسمت (113) | کتاب آغاز آفرینش - 3

◉ 120 بازدید ⏱ 30:14 صدای اصلی (عربی)
صوت ترجمه‌شده برای این درس هنوز در دسترس نیست — ضبط اصلی عربی پخش می‌شود. متن زیر به‌طور کامل ترجمه شده است.
0:000:00

متن کامل

ترجمهٔ ماشینی — ممکن است خطا داشته باشد
0:00 بسم الله الرحمن الرحیم
0:03 مرکز افاده
0:06 برای مطالعات و تحقیقات انسانی
0:09 تقدیم می‌کند
0:10 مختصر صحیح بخاری
0:15 باب آنچه درباره وصف بهشت آمده است
0:21 و اینکه آن (بهشت) مخلوق است
0:23 از عمران بن حصین
0:26 از پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) روایت است که فرمود:
0:29 «هنگامی که در بهشت نگریستم»
0:32 «دیدم که بیشتر ساکنانش فقرا هستند»
0:35 «و نگریستم در دوزخ»
0:37 «دیدم که بیشتر ساکنانش زنان هستند»
0:41 توضیح حدیث
0:44 «إذ طلعت» (هنگامی که نگریستم)
0:46 یعنی نگاه کردم و دانستم آنچه در آن است
0:49 «فرأیت ای وجد» (دیدم، یعنی یافتم)
0:52 از فواید حدیث
0:56 از حدیث استفاده می‌شود
0:58 که بهشت و دوزخ مخلوق و موجودند
1:02 و در حدیث اشاره‌ای است به کم‌بودن (تعلق به) دنیا و حقوق (دیگران)
1:07 و در آن هشدار از انکار نعمت‌ها است
1:12 از ابوهریره رضی‌الله‌عنه روایت است که گفت:
1:16 ما نشسته بودیم
1:17 نزد رسول الله (صلی‌الله‌علیه‌وسلم)
1:21 ایشان فرمود:
1:22 «در حالی که من خواب بودم»
1:24 «خود را در بهشت دیدم»
1:27 «ناگهان زنی را دیدم که در کنار کاخی وضو می‌گرفت»
1:31 «گفتم: این کاخ از آنِ کیست؟»
1:34 «گفتند: از آنِ عمر بن خطاب است»
1:37 «پس غیرت او را به یاد آوردم»
1:38 «پس پشت کردم و بازگشتم»
1:41 ابوهریره گفت:
1:43 «پس عمر بن خطاب گریست»
1:45 سپس گفت:
1:47 «آیا بر تو غیرت ورزم، ای رسول الله؟ پدر و مادرم فدایت باد!»
1:53 توضیح حدیث
1:56 «رأیتنی» (خود را دیدم)
1:57 یعنی خودم را دیدم
1:59 «تتوضأ» (وضو می‌گرفت)
2:01 و گفته‌اند: از وضوء (به معنای شستشو)
2:02 و گفته‌اند: از حُسن و پاکیزگی
2:05 «غیرته» (غیرت او)
2:07 غیرت همان حمیّت و عزّت‌نفس است
2:10 «فولیت» (پس پشت کردم)
2:11 یعنی بازگشتم
2:13 از فواید حدیث
2:17 از حدیث استفاده می‌شود
2:19 که خواب دیدن پیامبران حق است
2:22 و در حدیث بشارت یاران به آنچه خوشحال‌کننده است، وجود دارد
2:26 و در آن شدت محبت صحابه به پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) است
2:33 از عبدالله بن قیس
2:36 که رسول الله (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) فرمود:
2:40 «همانا در بهشت خیمه‌ای از مروارید توخالی است»
2:45 در روایتی (آمده است):
2:46 «دُرّه (مروارید بزرگ)»
2:47 «پهنای آن شصت میل است»
2:50 در روایتی (آمده است):
2:52 «درازای آن در آسمان سی (میل) است»
2:55 «در هر گوشه‌ای از آن»
2:57 در روایتی (آمده است):
2:59 «برای مؤمن است»
3:00 «اهلش را نمی‌بینند دیگران»
3:03 «مؤمنان بر ایشان می‌گردند»
3:06 «و دو باغ از نقره»
3:09 «ظروف آن دو و آنچه در آن دو است»
3:11 «و دو باغ از ...»
3:14 در روایتی (آمده است):
3:15 «و دو باغ از طلا»
3:18 «ظروف آن دو و آنچه در آن دو است»
3:21 «و میان آن قوم و میان اینکه پروردگارشان را ببینند»
3:25 «جز ردای بزرگی بر چهره‌اش نیست»
3:28 «در بهشت عدن»
3:31 توضیح حدیث
3:34 «مجوّفه» (توخالی)
3:35 یعنی سوراخ‌شده
3:36 و درونش خالی است
3:38 پس دارای فضای وسیع درونی است
3:41 «میلاً» (میل)
3:42 میل چهار هزار گام است
3:45 «یطوف» (می‌گردد)
3:46 یعنی دور می‌زند
3:47 «و میان آن قوم و میان اینکه پروردگارشان را ببینند»
3:51 یعنی چیزی میان آن قوم و دیدن پروردگار عزّ و جلّ حائل نمی‌شود
3:56 «جز ردای کبریایی»
3:58 «بهشت عدن»
4:00 «عدن» یعنی اقامت کرد
4:02 و بدین سبب نامیده شده، زیرا خانه اقامت است
4:06 «دُرّة» یعنی مروارید بزرگ
4:09 از فواید حدیث
4:13 در حدیث آمده است که نوع زنانی که در بهشت وجود دارند، شامل حورالعین و زنان آدمی است
4:18 بیشتر از نوع مردان بنی‌آدم است
4:21 و در آن اثبات دیدار الله عزّ و جلّ در بهشت است
4:27 از ابوهریره رضی‌الله‌عنه
4:30 از پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم)
4:33 الله تعالی می‌فرماید:
4:36 «برای بندگان صالحم آماده کرده‌ام آنچه را هیچ چشمی ندیده»
4:40 «و هیچ گوشی نشنیده»
4:42 «و بر قلب هیچ انسانی خطور نکرده است؛ ذخیره‌ای»
4:46 بله، آنچه شما از آن آگاه شده‌اید
4:49 سپس تلاوت کرد
4:50 «پس هیچ کس نمی‌داند چه چیزی از روشنی چشم برای آنان نهان شده است؛ پاداشی در برابر آنچه انجام می‌دادند.»
5:01 شرح حدیث
5:05 گفته شده: «أعدَدتُ» یعنی آماده کردم
5:07 «ذُخراً» یعنی ذخیره‌شده
5:10 بله
5:11 گفته شده: یعنی جز آن
5:13 و گفته شده: رها کن
5:16 آنچه شما از آن آگاه شده‌اید
5:17 یعنی از آنچه در قرآن کریم برای شما بیان شده است
5:21 پس هیچ کس نمی‌داند
5:23 یعنی پس هیچ‌کس نمی‌داند
5:25 آنچه برای آنان پنهان شده از روشنایی چشم
5:29 یعنی از خیر فراوان و نعمت بسیار
5:32 و شادی و سرور و لذت و خوشی
5:36 «پاداشی در برابر آنچه انجام می‌دادند.»
5:39 یعنی همان‌گونه که در شب نماز می‌خواندند و دعا می‌کردند و عمل خود را پنهان می‌داشتند
5:43 پس پاداش آنان پنهان داشته شد
5:46 از فواید حدیث
5:49 از حدیث استفاده می‌شود
5:51 آنچه الله عزّ وجلّ در کتاب بزرگ خود بیان فرموده است
5:55 از نعمت‌های بهشتیان
5:57 این‌ها جز اندکی در برابر آنچه برای ایشان ذخیره شده نیست
6:01 و در حدیث اشاره است به اینکه پاداش از جنس عمل است
6:05 و در آن است که بهشت آفریده شده و موجود است
6:09 و در آن راهنمایی است به اینکه سبب ورود به بهشت
6:12 اخلاص و صلاح است
6:17 از ابوهریره رضی‌الله‌عنه
6:20 که رسول الله (ﷺ) فرمود
6:24 نخستین گروهی که وارد بهشت می‌شوند
6:27 در روایتی
6:28 بر صورت ماه شب چهارده وارد می‌شوند
6:32 و کسانی که پس از ایشان‌اند، همچون درخشان‌ترین ستاره در روشنایی هستند
6:37 در روایتی
6:38 ستاره‌ای درخشان در آسمان
6:42 دل‌هایشان بر دل یک مرد است
6:45 میان ایشان اختلافی و دوری نیست
6:48 در روایتی
6:49 و حسدی نیست
6:51 برای هر مردی از ایشان دو همسر است
6:54 که هر یک از آن دو، مغز ساق او را از پشت گوشتش می‌بیند
6:58 از شدت زیبایی
7:01 در روایتی
7:02 از پشت استخوان و گوشت
7:05 صبحگاهان و شامگاهان الله را تسبیح می‌گویند
7:09 بیمار نمی‌شوند
7:10 و بینی‌شان را پاک نمی‌کنند
7:12 و آب دهان نمی‌اندازند
7:14 در روایتی
7:16 نه ادرار می‌کنند و نه مدفوع
7:19 ظروف ایشان از طلا و نقره است
7:22 و شانه‌های ایشان از طلاست
7:25 در روایتی
7:26 ظروف ایشان در آن طلاست
7:29 شانه‌های ایشان از طلا و نقره است
7:32 و سوخت مجمرهای ایشان عود الوه است
7:36 در روایتی
7:37 انجوج، چوب خوشبو است
7:40 و همسرانشان حوران عین‌اند
7:43 بر خلق یک مرد
7:45 بر صورت پدرشان آدم
7:48 شصت ذراع در آسمان
7:51 و عرق ایشان مشک است
7:54 شرح حدیث
7:57 «زُمرة» یعنی گروه
8:00 بر صورت ماه
8:02 یعنی چهره‌هایشان همچون روشنایی ماه می‌درخشد
8:05 «إثرهم» یعنی پس از ایشان
8:08 اختلافی میان ایشان نیست
8:10 یعنی میان اهل بهشت
8:12 و کینه‌ای نیست
8:14 به سبب پاکی دل‌هایشان و پاک بودنشان از تیرگی‌ها
8:18 «زوجتان» یعنی از زنان دنیا
8:21 و گفته شده: از حوران عین
8:24 مغز ساقش را می‌بیند
8:26 یعنی آن در درون استخوان است
8:28 با استخوان و گوشت و پوست پوشیده نمی‌شود
8:32 بیمار نمی‌شوند
8:33 یعنی بیمار نمی‌گردند
8:35 مجامرهایشان
8:37 یعنی بخوردانی‌هایشان
8:39 الوه
8:40 نوعی عود است که با آن بخور داده می‌شود
8:43 عرق ایشان مشک است
8:45 یعنی عرقشان مانند مشک در خوشبویی است
8:49 از فواید حدیث
8:53 از حدیث استفاده می‌شود
8:54 که اهل بهشت درجات دارند
8:57 و همه آنها بلندمرتبه‌اند
8:58 و بیشترشان نورانی‌ترند
9:00 اولین‌شان در ورود
9:02 و در آن بیان فضیلت تسبیح است
9:05 و اینکه اهل بهشت با هر نفس خود الله عزّ وجلّ را تسبیح می‌گویند
9:10 و در آن است که در بهشت هیچ چیز از عوارض ناخوشایند دنیا وجود ندارد
9:15 پس نه بیماری است و نه بینی‌گرفتگی و نه دیگر نقص‌ها
9:20 و در حدیث دلیلی است بر اینکه زنان در بهشت بیشتر از مردان‌اند
9:25 و در آن است که زنان بیشتر فرزندان آدم‌اند
9:31 از ابوحازم
9:33 از سهل بن سعد
9:35 این‌که رسول الله (ﷺ) فرمود
9:39 هفتاد هزار نفر از امت من بی‌حساب وارد بهشت خواهند شد.
9:43 یا هفتصد هزار
9:45 ابو حازم نمی‌داند کدام‌یک از این دو را گفته است.
9:49 استوار و پایدار (متمسک‌اند)
9:50 یکدیگر را می‌گیرند
9:53 اولین‌شان داخل نمی‌شود تا آخرین‌شان داخل شود
9:57 چهره‌هایشان بر صورت ماه در شب چهاردهم (بدر) است
10:02 تعلیق بر حدیث
10:06 متماسکون
10:07 یعنی برخی از آنان دست یکدیگر را می‌گیرند
10:10 چهره‌هایشان همچون ماه در شب بدر است
10:14 تا چهره‌هایشان چون درخشش ماه در میانهٔ ماه روشن شود
10:20 از فواید حدیث
10:23 از این حدیث استفاده می‌شود که بزرگی بهشت و گستردگی درهای آن (بزرگ است)
10:28 و در حدیث اشاره‌ای است به اینکه بیشتر اهل بهشت از امت محمد (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) هستند.
10:36 و در آن آمده است که مردم در بهشت دارای درجات‌اند
10:40 و نورشان بر حسب جایگاه‌هایشان است.
10:45 از براء بن عازب روایت شده که گفت
10:48 به پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) یک قطعه ابریشم هدیه داده شد.
10:54 در روایتی «با جامه‌ای»
10:57 مردم شروع کردند به دست‌به‌دست کردن آن میان خود.
11:00 و از زیبایی و نرمی آن در شگفت می‌شوند.
11:03 پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) فرمود:
11:07 آیا از آن تعجب می‌کنید؟
11:09 گفت: بله، ای رسول الله
11:13 قسم به کسی که جانم در دست اوست
11:16 دستمال‌های سعد در بهشت از این (دنیا و آنچه در آن است) بهتر است.
11:20 در روایتی بهتر از این
11:24 و در روایتی آمده است: «یا اولیا»
11:28 تعلیق بر حدیث
11:31 او هر تکه یا قطعه‌ای را دزدید، مانند دستمال و مانند آن
11:36 او شروع کرد؛ یعنی گرفت و آغاز نمود.
11:40 آن‌ها آن را میان خود دست‌به‌دست می‌کنند.
11:42 و یکی‌یکی آن‌ها را می‌گیرد
11:45 نیکی‌هایش یعنی زیبایی‌اش
11:48 ولینها، یعنی برگ‌های آن (را نرم کند).
11:51 دستمال‌ها، دستمال
11:54 تکه‌ای از پارچه که در دست گرفته می‌شود
11:57 از فواید حدیث
12:01 از این حدیث استفاده می‌شود
12:03 مشروعیت اهدای حریر و پذیرفتن آن
12:07 در این حدیث جواز سوگند خوردن بدون آنکه از کسی خواسته شود (بدون درخواست سوگند) وجود دارد.
12:12 از انس بن مالک رضی‌الله‌عنه
12:15 از پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) روایت است که فرمود
12:19 همانا در بهشت درختی است که سوارکار سال‌ها در سایه‌اش راه می‌رود.
12:23 صد سال، آن را نمی‌برد.
12:27 و از ابوهریره رضی‌الله‌عنه
12:29 پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) به او رساند و فرمود
12:34 همانا در بهشت درختی است
12:36 سوارکار صد سال در سایه‌اش راه می‌رود، و آن را نمی‌پیماید.
12:41 و بخوانید اگر خواستید: «و سایه‌ای گسترده»
12:46 شرح و تعلیق بر حدیث
12:50 سوارکار
12:52 ای سوارِ اسبِ تیزرو و تندپای
12:55 سایه‌اش
12:57 یعنی کنف آن و بال‌های آن را
12:59 آنچه شاخه‌های آن را می‌پوشاند
13:01 آن را قطع نمی‌کند
13:03 یعنی سایه‌ی درخت از آن تجاوز نمی‌کند
13:06 و سایه‌ای گسترده
13:08 هر دائمی که قطع‌نشدنی باشد
13:12 از فوایدِ این حدیث
13:15 از این حدیث استفاده می‌شود
13:17 بیان وسعت بهشت و نعمت‌های آن
13:20 و در آن آمده است که نعمت‌های بهشت دائمی است و هرگز قطع نمی‌شود.
13:24 از ابوسعید خدری رضی‌الله‌عنه
13:30 از پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) روایت شده که فرمود
13:34 بی‌گمان اهل بهشت، ساکنان غرفه‌های بالای سرشان را می‌بینند
13:38 همان‌گونه که ستاره‌ی درخشان دوردست را در افق می‌بینند
13:43 از مشرق یا مغرب
13:46 برتری‌ای که میان آنان است
13:48 گفتند: ای رسول الله (ﷺ)
13:51 آن‌ها منزل‌های پیامبران‌اند که جز ایشان کسی به آن نمی‌رسد.
13:55 گفت
13:56 بله، سوگند به آنکه جانم در دست اوست
13:59 مردانی که به الله ایمان آوردند و پیامبران فرستاده‌شده را تصدیق کردند
14:05 تعلیق بر حدیث
14:08 یکدیگر را می‌بینند، یعنی به یکدیگر نگاه می‌کنند.
14:11 «الغرف» جمع «غرفة» است و آن، بالاخانه است.
14:16 «الکوکب الدری» یعنی ستارهٔ بسیار درخشان
14:20 گویی (آن) را به مروارید نسبت داده‌اند، به‌سبب تشبیه به صفای آن.
14:24 و گفته شده: «عظیم المقدار».
14:27 «الغابر» یعنی «گذشته» و «رفته».
14:30 افق یعنی کرانه‌های آسمان
14:33 برای برتری یافتن میان آنان
14:36 یعنی به سبب تفاوت منازل ایشان در بهشت
14:39 آن‌ها جایگاه‌های پیامبران است، یعنی از بهشت.
14:43 به آن نمی‌رسد؛ یعنی به آن دست نمی‌یابد و سزاوار آن نمی‌شود.
14:48 مردانی که به الله ایمان آوردند؛ یعنی عبادت را برای او خالص گردانیدند.
14:53 و پیامبران فرستاده‌شده را تصدیق کنید، یعنی از ایشان پیروی کنید.
14:57 از فوایدِ حدیث
15:01 از این حدیث استفاده می‌شود
15:03 اهل بهشت در جایگاه‌هایشان با یکدیگر تفاضل و برتری دارند.
15:07 و برخی از آنان یکدیگر را از اتاق‌ها می‌بینند.
15:10 و در آن مشروعیت زدن مثل‌ها (تمثیل‌ها) است.
15:13 و این در جان اثر بیشتری دارد.
15:16 و در این حدیث اشاره‌ای است به دو شرط پذیرش عمل صالح
15:20 آن دو [شرط] اخلاص و متابعت هستند
15:25 باب صفت دوزخ و اینکه آن مخلوق است
15:29 از ابی جمره ضبعی روایت است که گفت:
15:32 با ابن عباس در مکه هم‌نشینی می‌کردم
15:35 حیای (شرم) مرا فرا گرفت
15:37 فرمود: آن را با آب زمزم از تو دور می‌کنم.
15:42 زیرا رسول الله (ﷺ) فرمود
15:46 گرمای جهنم از ...
15:49 آن را با آب خنک کنید.
15:51 یا با آب زمزم
15:56 تعلیق بر حدیث
15:59 گرفتم یعنی به من رسید
16:02 حیا؛ مراد
16:05 بالا رفتن دمای بدن از حد معمول
16:08 آن را با آب زمزم برایت خنک می‌کنم
16:11 یعنی آن را بزدای و از گرمایش بکاه
16:14 آب زمزم را بر بدنت بریز
16:17 فیح جهنم
16:18 شدت گرمای آن را چه توصیف کنم
16:21 فواید حدیث
16:25 از این حدیث استفاده می‌شود
16:27 بیان فضل آب زمزم
16:30 و در این حدیث مشروعیت درمان و مداوا (با دارو) وجود دارد.
16:32 و در این حدیث اشاره‌ای است به این‌که از اصول طب
16:36 درمان با اضداد
16:41 از رافع بن خدیج روایت است که گفت
16:43 از پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) شنیدم که می‌فرمود
16:47 شرم (حیاء) از جوشش‌های دوزخ است
16:50 آن را با آب از خود خنک کنید.
16:53 و از عایشه رضی‌الله‌عنها روایت شده است
16:56 از پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) روایت شده که فرمود
17:00 حیا از گرمای سوزان دوزخ است.
17:03 با آب آن را خنک کنید
17:06 تعلیق بر حدیث
17:10 از فَورِ جهنم
17:12 یعنی از شدت گرمای آن
17:14 وفاری‌ای جاش
17:17 آن را با آب خنک کنید.
17:19 یعنی گرمای آن را برطرف کنید
17:21 آن را با آب سبک کنید
17:24 فیح جهنم
17:25 «ای سطوع حرها» — یعنی شدت تابش و گرمای آن
17:28 از فواید حدیث
17:32 از این حدیث استفاده می‌شود
17:34 این‌که دوزخ آفریده‌شده و موجود است.
17:37 و در آن آمده است که قرار دادن آب سرد
17:39 بر صورت تب‌دار و اطراف او
17:42 از نافع (روایت شده) ... علاج
17:44 و شتابان‌ترین [کار] در خاموش کردن آتش گرما (آتش خشم و شهوت)
17:47 و شکستن شعله‌اش
17:51 از نافع
17:53 از ابن عمر رضی‌الله‌عنهما
17:56 از پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) روایت است که فرمود
17:59 گرما (شرم‌داشتن و حیا) از شدت حرارت جهنم است.
18:02 آن را با آب خاموش کنید
18:04 در روایتی
18:06 پس آن را خنک کنید
18:08 نافع گفت
18:10 و عبدالله می‌گفت
18:12 تعلیق بر حدیث
18:16 ای رفع (ای بلند کردن) را برملا کن
18:19 الرجز یعنی عذاب
18:21 و از جمله آن، بیماری
18:23 از فوایدِ حدیث
18:28 از این حدیث استفاده می‌شود
18:30 وجوب اخلاص در دعا
18:32 برای رفع بلا
18:34 و در این حدیث اشاره‌ای است به مشروع بودن رقیه (دعا و تعویذ برای شفا).
18:40 از ابوهریره رضی‌الله‌عنه
18:42 از رسول الله (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) روایت است که فرمود:
18:46 آتش شما یک جزء از هفتاد جزء آتش دوزخ است.
18:51 گفته شد: ای رسول الله (ﷺ)
18:53 اگر کافی باشد
18:55 گفت
18:57 [مضمون این قطعه] عایشه را بر سایر زنان با شصت و نه جزء برتری داده شده است
19:00 همهٔ آنها مانند آزادان (هستند)
19:03 شرح و تعلیق بر حدیث
19:07 آتش شما
19:10 مراد
19:12 آتش دنیای معروف
19:14 اگر آن برای کفایت باشد
19:16 یعنی آتش دنیا برای عذاب دادن به اهل دوزخ کافی است.
19:20 برتری یافت
19:22 یعنی در گرمای آن می‌افزاید
19:24 از فواید حدیث
19:28 از این حدیث استفاده می‌شود
19:30 مشروعیت مثال زدن برای امر غایب با امر محسوس
19:34 و این بر جان سخت‌تر و کارگرتر می‌افتد
19:36 و در آن آمده است که این آتش که یادآوری‌ای برای آتش بزرگ‌تر قرار داده شده است،
19:41 تنها (از آن آتش) شصت‌ونه جزء کاسته شده است
19:46 تا آدمیان از آن بهره‌مند شوند
19:49 با وجود ترسشان از آن و درگیر بودنشان با آن
19:53 از ابو وائل روایت شده که گفت
19:57 به اسامه گفته شد
19:59 اگر نزد فلانی بروی و با او سخن بگویی
20:02 گفت
20:03 شما می‌بینید که من با او سخن نمی‌گویم مگر اینکه شما را بشنوانم.
20:08 من با او در نهان سخن می‌گویم
20:10 بی‌آن‌که دری را باز کنم، اولین کسی نیستم که آن را گشوده است.
20:15 و به مردی که امیر من باشد نمی‌گویم که او بهترین مردم است.
20:21 بعد از چیزی که از رسول الله (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) شنیدم
20:26 گفت
20:27 و آنچه از او شنیدم که می‌گفت
20:30 گفت:
20:31 از او شنیدم که می‌گفت:
20:33 روز قیامت مردی را می‌آورند
20:36 و در آتش افکنده می‌شود
20:38 پس روده‌هایش در آتش بیرون می‌ریزد
20:41 و مانند چرخیدن خر به گرد آسیاب در آتش می‌چرخد
20:45 در روایتی (آمده است):
20:46 و در آن مانند آرد شدن (گندم) زیر سنگ آسیاب خرد می‌شود
20:49 پس اهل آتش گرد او جمع می‌شوند و می‌گویند:
20:53 در روایتی (آمده است):
20:54 و گرد او می‌چرخند
20:56 ای فلانی، چه شده است تو را؟
20:59 آیا تو ما را به کار پسندیده فرمان نمی‌دادی و از کار ناپسند باز نمی‌داشتی؟
21:04 گفت:
21:05 من شما را به کار پسندیده فرمان می‌دادم، اما خود آن را انجام نمی‌دادم،
21:09 و شما را از کار ناپسند باز می‌داشتم، اما خود آن را انجام می‌دادم.
21:14 شرح حدیث
21:17 «فلان» همان عثمان بن عفان رضی‌الله‌عنه است.
21:21 «لترون» یعنی «لتظنون» (گمان می‌برید).
21:24 «إلا أسمعکم» یعنی جز با حضور شما (سخن نمی‌گویم).
21:29 «دون أن أفتح بابا» یعنی بی‌آنکه دری از درهای فتنه را بگشایم.
21:33 «یجاء» یعنی «یؤتی» (آورده می‌شود).
21:36 «فتندلق» یعنی بیرون آمده و آویخته می‌شود.
21:40 «أقطابه» یعنی روده‌هایش.
21:43 مراد آن است که روده‌هایش از شکمش بیرون می‌آید.
21:47 «برحی» (آسیاب).
21:48 «الرحی» سنگی است که با آن آرد می‌کنند.
21:52 «بالمعروف».
21:53 این واژه نام جامع هر طاعتی است.
21:56 «المنکر».
21:57 این واژه نام جامع هر چیزی است که شرع آن را زشت شمرده و حرام و ناپسند دانسته است.
22:04 «ولا آتی» یعنی «و آن را انجام نمی‌دهم».
22:07 از فواید حدیث
22:11 از این حدیث استفاده می‌شود
22:13 که نصیحت پیشوایان به‌صورت پنهانی برای مصلحت، مستحب است،
22:17 نه برانگیختن فتنه‌ها.
22:19 و در حدیث، نهی از انکار علنی آمده است،
22:23 زیرا که ممکن است به پراکندگی سخن و تفرقه جماعت بینجامد.
22:28 و در آن رعایت ادب با پیشوایان و مدارا با ایشان است،
22:32 و رساندن سخنان مردم درباره ایشان به آنان، تا از آن (کارها) دست بردارند.
22:36 و در آن راهنمایی به بستن درهایی است که به فتنه‌ها می‌انجامد.
22:41 و در آن بیان اهمیت امر به معروف و نهی از منکر است.
22:46 باب وصف ابلیس و لشکریانش
22:51 از ابوهریره رضی‌الله‌عنه روایت است که گفت:
22:55 رسول الله صلی‌الله‌علیه‌وسلم فرمود:
22:59 شیطان نزد یکی از شما می‌آید و می‌گوید:
23:02 چه کسی فلان چیز را آفرید؟
23:04 چه کسی فلان چیز را آفرید؟
23:06 تا آنجا که می‌گوید:
23:08 چه کسی پروردگارت را آفرید؟
23:10 پس هرگاه به این (حال) رسید، باید به الله پناه ببرد و باز ایستد.
23:15 شرح حدیث
23:19 «یأتی الشیطان» یعنی وسوسه‌گری می‌کند.
23:22 «فإذا بلغ»
23:24 یعنی هرگاه به این حال برسد.
23:27 «فلیستعذ بالله»
23:29 یعنی باید بگوید: «أعوذ بالله من الشیطان الرجیم».
23:34 «لینته»
23:35 یعنی باید از اندیشیدن و غرق شدن در این خاطره دست بکشد.
23:40 از فواید حدیث
23:43 از این حدیث استفاده می‌شود:
23:46 فضیلت پناه بردن به الله برای دفع عارضه‌ها و شبهه‌های بی‌پایه شیطانی.
23:52 و در آن است که انسان با خاطره‌هایی که شبهه می‌آورد، همراهی و غرق شدن نکند.
23:57 و در آن است که از اندیشیدن درباره آنچه از وسوسه‌های شیطان به دل خطور می‌کند، دست بردارد.
24:04 از جابر بن عبدالله رضی‌الله‌عنهما روایت است که گفت:
24:09 رسول الله صلی‌الله‌علیه‌وسلم فرمود:
24:12 هرگاه تاریکی شب فرا رسید
24:15 در روایتی (آمده است):
24:17 هرگاه شب تاریک شد
24:19 یا شامگاهان شد،
24:21 کودکانتان را نگه دارید،
24:23 زیرا شیطان‌ها در آن هنگام پراکنده می‌شوند.
24:27 در روایتی (آمده است):
24:29 و هنگام عشاء کودکانتان را نگه دارید،
24:32 زیرا جن را پراکندگی و ربودن (در آن وقت) است.
24:35 و چون ساعتی از شب بگذرد، آنان را رها کنید،
24:39 و درها را ببندید و نام الله را یاد کنید.
24:43 در روایتی (آمده است):
24:44 و درها را ببندید (و محکم کنید)،
24:46 زیرا شیطان دری را که بسته باشد نمی‌گشاید.
24:50 و مشک‌های آب خود را ببندید و نام الله را یاد کنید،
24:54 و ظروف خود را بپوشانید و نام الله را یاد کنید.
24:58 در روایتی (آمده است):
24:59 و نام الله را یاد کنید.
25:02 و در روایتی (آمده است):
25:04 و مشک‌ها را ببندید،
25:06 و خوراک و آشامیدنی را بپوشانید،
25:09 و اگر (چیزی) جز این نیست که چیزی بر آن عرضه کنید،
25:12 و چراغ‌های خود را خاموش کنید.
25:15 در روایتی (آمده است):
25:17 هنگام خواب.
25:19 زیرا موش (فویسقه) گاهی فتیله را می‌کشد
25:23 و خانواده را می‌سوزاند.
25:26 شرح حدیث
25:30 «جنح اللیل» یعنی تاریکی شب.
25:33 «فکفوا صبیانکم»
25:35 یعنی ایشان را در خانه نگه دارید و از بیرون رفتن و پراکنده شدن در کوچه‌ها بازدارید.
25:40 «تنتشر» یعنی بیرون می‌آیند و در کوچه‌ها رفت‌وآمد می‌کنند.
25:45 «حینئذ» یعنی در آن وقت.
25:48 رفت، یعنی گذشت.
25:51 «فحلّوهم»، یعنی «فخلّوهم» و رهایشان کنید.
25:55 «أجیفوا»، یعنی درها را ببندید.
25:58 «و أوکوا قربکم»، یعنی دهانهٔ مشک‌ها را محکم ببندید.
26:02 «و القربة» ظرفی است برای نگهداری آب.
26:05 «و خمّروا آنیتکم»، یعنی ظروف‌تان را بپوشانید.
26:09 «و لو أن تعرضوا علیها شیئاً»، یعنی اگر چیزی به‌عرض آن بگذارید،
26:12 یعنی اگر بر دهانهٔ ظرف چوبی یا چیز دیگری بگذارید که بخشی از آن را بپوشاند،
26:18 و آن را به‌صورت عرضی روی آن بکشید،
26:21 و چراغ‌هایتان را خاموش کنید.
26:23 خاموش کردن چراغ، به‌منزلهٔ فرونشاندن آتش است.
26:28 «الفویسقة» همان موش است.
26:31 و از این رو «فویسقه» نامیده شده که از سوراخ خود بیرون می‌آید تا اموال را تباه کند.
26:36 «اجترت الفتیلة»، یعنی فتیلهٔ چراغ را کشید.
26:41 از فواید حدیث:
26:45 از این حدیث استفاده می‌شود که باید از فرزندان مراقبت کرد و آنان را از دام‌های شیاطین حفظ نمود.
26:52 و در آن راهنمایی است به پرهیز از ورود به جایگاه‌های فتنه.
26:56 و در آن آمده که از فواید پوشاندن ظروف،
27:01 حفظ آن‌ها از شیاطین، نجاست‌ها، حشرات و مانند آن‌هاست.
27:06 و نیز از بیماری‌ای که در شبی از سال فرود می‌آید.
27:10 و در آن آمده که به‌کار گرفتن اسباب طبیعی و پرهیز از زیان، با توکل منافاتی ندارد.
27:18 از سلیمان بن صُرد روایت است که گفت:
27:22 نزد پیامبر (ﷺ) نشسته بودم
27:26 که دو مرد با یکدیگر دشنام می‌دادند.
27:28 یکی از آن دو چهره‌اش سرخ شد و رگ‌های گردنش برآمد.
27:33 پس پیامبر (ﷺ) فرمود:
27:36 من کلمه‌ای را می‌دانم که اگر آن را بگوید،
27:39 آنچه می‌یابد از او دور می‌شود.
27:42 اگر بگوید: «أعوذ بالله من الشیطان»،
27:46 آنچه می‌یابد از او دور می‌شود.
27:48 پس به او گفتند:
27:50 پیامبر (ﷺ) فرموده است:
27:54 «تعوّذ بالله من الشیطان» (از شیطان به الله پناه ببر).
27:57 پس گفت:
27:58 مگر من دیوانه‌ام؟
28:00 شرح حدیث:
28:04 «یستبّان»، یعنی هر یک دیگری را دشنام می‌دهد.
28:07 «یستبّان» یعنی هر یک دیگری را دشنام می‌دهد.
28:10 «أوداجه»، یعنی رگ‌هایش که در گلوست.
28:11 «أوداجه» یعنی رگ‌هایی که در حلق است.
28:14 «ذهب عنه»، یعنی از او زایل شد.
28:15 «زایل شد از او».
28:17 «ما یجد»، یعنی از خشم.
28:18 «ما یجد» یعنی از خشم.
28:20 «و هل بی جنون»، یعنی مگر من دیوانه‌ام؟
28:22 آن را از شدت خشمش گفت.
28:24 از فواید حدیث:
28:27 از این حدیث استفاده می‌شود
28:30 که خشم از وسوسه‌های شیطان است،
28:33 پس شایسته است که صاحب خشم
28:35 برای دفع آن به الله عزّ وجلّ پناه ببرد.
28:39 و در حدیث اشاره است به پرهیز از نزدیک شدن به فرد خشمگین
28:43 در حالت خشم شدید.
28:45 و در آن راهنمایی است به به‌کار گرفتن اسباب دفع خشم.
28:49 از ابوهریره رضی‌الله‌عنه روایت است که گفت:
28:54 پیامبر (ﷺ) فرمود:
28:58 هر فرزند آدم را شیطان هنگام تولد با انگشتش در پهلویش می‌زند.
29:04 در روایتی آمده:
29:06 هیچ فرزند آدمی نیست جز آنکه شیطان به او دست می‌زند،
29:11 مگر عیسی بن مریم.
29:13 در روایتی دیگر آمده:
29:15 پس [نوزاد] از دست‌زدن شیطان فریادکنان به گریه می‌افتد،
29:18 مگر مریم و فرزندش.
29:21 سپس ابوهریره می‌گوید:
29:23 «و من او را و فرزندانش را در پناه تو قرار می‌دهم از شیطان رانده‌شده.»
29:29 (شیطان) خواست بزند، اما در پرده زد.
29:33 شرح حدیث:
29:37 «الحجاب» همان پوستی است که جنین در آن است،
29:42 و «مشیمه» نامیده می‌شود.
29:44 و گفته شده:
29:45 «الحجاب» جامه‌ای است که نوزاد در آن پیچیده می‌شود.
29:46 (آن جامه‌ای است که نوزاد در آن پیچیده می‌شود.)
29:50 «فیستهلّ»،
29:51 یعنی با صدای بلند فریاد می‌زند.
29:54 از فواید حدیث:
29:57 از این حدیث استفاده می‌شود
30:00 شدت دشمنی شیطان با فرزندان آدم،
30:04 و در آن فضیلتی آشکار برای عیسی و مادرش علیهما‌السلام است.