از مجموعهٔ صحیح البخاری
· درس 80 از 113
خلاصه صحیح البخاری | قسمت (80) | ادامه کتاب لیزینگ، سپس کتاب نقل و انتقالات، ضمانت نامه ها و نمایندگی
صوت ترجمهشده برای این درس هنوز در دسترس نیست — ضبط اصلی عربی پخش میشود. متن زیر بهطور کامل ترجمه شده است.
0:000:00
متن کامل
ترجمهٔ ماشینی — ممکن است خطا داشته باشد
0:00
بسم الله الرحمن الرحیم
0:04
مرکز افاده
0:06
برای مطالعات و پژوهشهای انسانی
0:09
تقدیم میکند
0:12
مختصر صحیح بخاری
0:17
باب کسب فاحشگان و کنیزان
0:21
از ابوهریره رضیاللهعنه روایت است که گفت
0:24
پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) از کسب کنیزان نهی فرمود
0:30
شرح حدیث
0:33
درباره کسب کنیزان
0:35
مراد
0:37
کسبی است که کنیز از راه فسق به دست آورد
0:40
و اما آنچه با پیشهی مباح به دست آورد
0:43
پس از آن نهی نشده است
0:47
از فواید حدیث
0:50
از حدیث استفاده میشود
0:52
تحریم زنا و مزد آن
0:55
و در آن نهی از کسب حرام است
0:58
و در آن آمده است که در اجاره شرط است
1:00
که بر منفعتی مباح باشد
1:06
باب مزد جفتگیری نر
1:08
از ابن عمر رضیاللهعنه روایت است که گفت
1:12
پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) از عسب فحل نهی فرمود
1:18
شرح حدیث
1:21
عسب فحل
1:22
یعنی آب فحل (نر)
1:24
و گفته شده است
1:25
مزدی که بر جفتگیری فحل گرفته میشود
1:30
از فواید حدیث
1:33
از حدیث استفاده میشود
1:35
تحریم فروش آب فحل
1:38
و اجاره برای جفتگیری
1:40
و در حدیث اشارهای است به ترغیب بر مکارم اخلاق
1:47
باب اجاره گرفتن زمین و مردن یکی از دو طرف
1:52
از نافع
1:53
از عبدالله رضیاللهعنه روایت است که گفت
1:56
رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) خیبر را به یهودیان داد
2:01
که در آن کار کنند و کشت کنند
2:04
و ایشان را سهمی از آنچه از آن برمیآید باشد
2:07
در روایتی
2:09
از میوه یا کشت
2:11
و اینکه ابن عمر حدیث گفت
2:13
که مزارعه بر چیزی معین اجاره داده میشد
2:18
و از نافع
2:19
از رافع بن خدیج
2:21
که پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) از اجاره دادن مزارع نهی فرمود
2:27
پس ابن عمر نزد رافع رفت
2:29
و من با او رفتم
2:31
از او پرسید
2:32
پس گفت
2:34
پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) از اجاره دادن مزارع نهی فرمود
2:39
پس ابن عمر گفت
2:40
میدانی که ما در زمان رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) مزارع خود را اجاره میدادیم
2:47
به آنچه بر جویبارها (کنار آبها) باشد
2:49
و به مقداری کاه
2:53
شرح حدیث
2:56
که در آن کار کنند و کشت کنند
2:58
یعنی در آن از درختان خرما کار کنند
3:01
و سفیدی زمینش را زراعت کنند
3:04
سهم
3:05
یعنی بخش معین
3:07
اجاره دادن مزارع
3:09
یعنی اجاره دادن آنها
3:11
بر چهار (جویبار)
3:12
یعنی به آنچه بر چهار (جویبار) برمیآید
3:15
و آنها آبکشها و جویهاست
3:18
از فواید حدیث
3:22
از حدیث استفاده میشود
3:24
جواز اجاره زمین کشاورزی
3:28
و به حدیث بر جواز معاملهی مضاربه با اهل کتاب در امور مباح استدلال شده است
3:36
کتاب حوالهها
3:38
حواله
3:40
انتقال دین از ذمهای به ذمهای دیگر است
3:46
باب حواله
3:47
آیا در حواله بازگشت هست؟
3:50
از ابوهریره رضیاللهعنه
3:53
که رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) فرمود
3:58
تأخیر انداختن ادای دین توسط توانگر ستم است
4:00
پس هرگاه یکی از شما بر توانگری حواله شد
4:03
پس بپذیرد
4:05
شرح حدیث
4:09
مطل
4:10
مطل
4:11
یعنی به تعویق انداختن ادای دین است
4:13
با وجود توان ادا
4:16
توانگر
4:17
یعنی کسی که توان ادا دارد
4:20
اُتبع
4:21
یعنی حواله داده شود
4:22
ملی
4:23
یعنی توانگر
4:25
از فواید حدیث
4:29
از حدیث استفاده میشود
4:31
که بر توانگر تأخیر انداختن دین مستحق حرام است
4:36
و در آن تحریم ستم است
4:38
و در آن راهنمایی به سهلگیری در وصول طلبها است
4:45
باب اگر دین مرده را بر مردی حواله کند، جایز است
4:50
از سلمة بن الأکوع رضیاللهعنه روایت است که گفت
4:54
ما نزد پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) نشسته بودیم
4:58
که جنازهای آورده شد
5:01
و گفتند
5:02
بر او نماز بخوان
5:04
پس فرمود
5:05
آیا بر او وامی هست؟
5:07
گفتند نه
5:09
فرمود
5:10
آیا چیزی به جا گذاشته است؟
5:12
گفتند نه
5:14
پس بر او نماز گزارد
5:16
سپس جنازهای دیگر آوردند
5:19
و گفتند
5:20
ای رسول الله
5:21
بر او نماز بخوان
5:23
فرمود
5:24
آیا بر او وامی هست؟
5:26
گفته شد آری
5:28
فرمود
5:29
آیا چیزی به جا گذاشته است؟
5:31
گفتند
5:32
سه دینار
5:35
پس بر او نماز گزارد
5:37
سپس سومی را آوردند
5:39
و گفتند
5:40
بر او نماز بخوان
5:43
فرمود
5:44
آیا چیزی به جا گذاشته است؟
5:46
گفتند نه
5:47
فرمود
5:49
آیا بر او وامی هست؟
5:51
گفتند
5:52
سه دینار
5:54
فرمود
5:55
بر یارتان نماز بگزارید
5:58
ابو قتاده گفت
6:00
ای رسول الله، بر او نماز بخوان
6:02
و دین او بر عهده من
6:05
پس بر او نماز گزارد
6:07
توضیح حدیث
6:10
آیا چیزی به جا گذاشته است؟
6:12
یعنی وامش را ادا کند
6:15
ابو قتاده
6:16
او حارث بن ربعی خزرجی انصاری رضیاللهعنه است
6:22
و دین او بر عهده من
6:23
یعنی من ضامن آن میشوم
6:26
از فواید حدیث
6:29
از این حدیث استفاده میشود
6:31
مشروعیت کفالت از میت
6:34
و در آن است که ضمانت دین از میت، در صورت معلوم بودن، ذمهاش را بری میکند
6:41
و در آن هشدار از عاقبت وام است
6:44
و بازداشتن از تأخیر در پرداخت
6:46
و در حدیث اشارهای است به سبکباری از بارهای سنگین
6:50
و آمادگی برای آخرت
6:52
کتاب الکفاله
6:56
الکفاله
6:59
آن ضمانت دیون و غیر آن است
7:01
باب قول الله تعالی
7:06
«و کسانی که سوگندهایتان با ایشان بسته شده، بهرهشان را به ایشان بدهید»
7:11
از ابن عباس رضیاللهعنهما
7:15
«و برای هر کس وارثانی قرار دادیم»
7:18
گفت: وارث
7:20
«و کسانی که سوگندهایتان بسته شده»
7:23
گفت
7:24
مهاجران چون به مدینه آمدند
7:28
مهاجر از انصاری ارث میبرد نه از خویشاوندان خود
7:32
به سبب برادریای که پیامبر (ﷺ) میان ایشان برقرار کرد
7:37
پس چون نازل شد
7:39
«و برای هر کس وارثانی قرار دادیم»
7:42
نسخ شد
7:43
سپس فرمود
7:44
«و کسانی که سوگندهایتان بسته شده»
7:47
جز یاری و رفادت و خیرخواهی
7:51
و میراث رفته است
7:53
و برای او وصیت کند
7:55
توضیح حدیث
7:58
موالی
8:00
یعنی او را یاری میدهند و او نیز آنان را یاری میدهد
8:03
با تقویت و نصرت و کمک در امور
8:06
و ابن عباس رضیاللهعنهما آن را به وارثان تفسیر کرده است
8:11
«و کسانی که سوگندهایتان بسته شده»
8:14
یعنی با ایشان همپیمان شدید به آنچه از پیمان همپیمانی بر یاری و کمک بستید
8:20
و شریک شدن در اموال و غیر آن
8:24
و همه اینها از نعمتهای الله بر بندگانش است
8:27
که موالی به آنچه برخی به تنهایی بر آن توانا نیستند، یاری میکردند
8:33
رحمه
8:35
رحم همان خویشاوندی نسبی است
8:38
رفادة
8:39
یعنی کمک
8:41
و رفادة
8:42
شرکت قریش در جاهلیت برای خریدن خوراک و نوشیدنی برای حاجیان
8:49
ذهب المیراث
8:50
یعنی از سوی طرفین قرارداد
8:53
از فواید حدیث
8:57
از این حدیث استفاده میشود
8:59
جواز نسخ در اسلام
9:01
و در آن استحباب وصیت برای غیروارث است
9:05
و در آن بیان فضیلت برادری در دین الله عزوجل است
9:10
و بیان فضیلت همکاری بر نیکی و پرهیزگاری
9:14
و در آن وجوب یاری مسلمان و خیرخواهی برای اوست
9:20
از عاصم روایت است که گفت
9:22
به انس بن مالک رضیاللهعنه گفتم
9:25
ترجمهام این است که پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) فرمود:
9:30
«لا حلف فی الإسلام» — «در اسلام پیمان جاهلی (حلف) نیست.»
9:32
پس گفت:
9:34
«پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) در خانهام میان قریش و انصار پیمان برادری بست.»
9:41
شرح حدیث
9:44
یعنی: آیا خبری داری؟
9:48
«لا حلف»
9:50
حلف همان عهدی است که میان دو نفر یا بیشتر بسته میشود.
9:54
«حالف» یعنی میان آنان برادری و پیوند برقرار کرد.
9:58
از فواید حدیث
10:02
از حدیث استفاده میشود که:
10:04
اسلام هر پیمان جاهلی را که با آن مخالف بود باطل کرد.
10:08
و در آن است که برادری و همپیمانی در اسلام بر پایه اطاعت از الله تعالی باشد،
10:14
و یاری یکدیگر در دین،
10:16
و همکاری بر نیکی و پرهیزگاری و برپاداشتن حق.
10:20
همه اینها باقی است و نسخ نشده است.
10:25
باب: کسی که وام میت را بر عهده گیرد، حق بازپسگرفتن ندارد.
10:32
از جابر (رضیاللهعنه) روایت است که گفت:
10:35
رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) فرمود:
10:39
«اگر مال بحرین به دستم برسد،
10:42
اینقدر و اینقدر و اینقدر به تو خواهم داد.»
10:47
اما پیش از آنکه مال برسد، پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) از دنیا رفت.
10:52
وقتی مال بحرین رسید،
10:54
ابوبکر (رضیاللهعنه) منادیای فرستاد و ندا داد:
10:58
هرکس نزد رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) طلبی یا وعدهای دارد،
11:04
نزد ما بیاید.
11:05
من نزد او رفتم و گفتم:
11:08
رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم)
11:11
به من چنین و چنان فرموده بود.
11:13
او سه مشت برایم پر کرد.
11:16
و در روایتی یک بار گفت:
11:18
نزد ابوبکر رفتم و درخواست کردم،
11:20
ولی به من نداد.
11:22
سپس بار دیگر نزدش رفتم، باز هم نداد.
11:25
بار سوم نزدش رفتم
11:27
و گفتم:
11:28
از تو خواستم و ندادی،
11:31
باز خواستم و ندادی،
11:34
باز خواستم و ندادی.
11:37
یا باید به من بدهی،
11:39
یا آنکه مرا بخیل بدانی.
11:42
گفت:
11:43
گفتم: مرا بخیل میدانی؟
11:46
در روایتی آمده است:
11:47
و کدام درد بدتر از بخل است؟
11:50
این را سه بار گفت.
11:52
آنچه مانع من شد از اینکه یک بار نزدت آیم،
11:54
جز این نبود که میخواستم به تو بدهم.
11:58
و از جابر روایت است که گفت:
12:00
او یک مشت برایم پر کرد و گفت:
12:03
بشمار.
12:04
شمردم، پانصد بود.
12:08
دو برابر آن را بگیر.
12:10
در روایتی آمده است:
12:12
پس در دستم پانصد شمرد،
12:14
سپس پانصد دیگر،
12:16
و سپس پانصد دیگر.
12:19
شرح حدیث
12:22
مال بحرین
12:24
یعنی مال جزیه.
12:26
و عامل بحرین از جانب پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) بود:
12:31
العلاء بن الحضرمی (رضیاللهعنه).
12:35
«اینقدر و اینقدر و اینقدر به تو دادهام.»
12:39
یعنی دو دستش را سه بار پر کرد.
12:42
«قبض» یعنی وفات یافت.
12:45
«عد» یعنی وعده داد.
12:48
«فحثی»
12:49
«حثیه» همان حفنه (مشت) است،
12:51
و آن بهاندازه پر کردن دو کف دست است.
12:54
«فسألت»
12:55
یعنی مالی خواستم.
12:57
«أن تبخل عنی»
12:59
یعنی از جانب من به بخل منسوب کنی.
13:02
و مراد این است: مرا عطا نکن.
13:05
«ما منعتک»
13:07
یعنی از بخشش.
13:08
«وأنا أرید»
13:10
یعنی و من قصد داشتم.
13:12
«عدها»
13:13
از عدّ،
13:14
یعنی شمارش.
13:16
«فخذ مثلها مرتین»
13:19
یعنی هزار و پانصد.
13:21
ابوبکر (رضیاللهعنه) بهسبب مشغولیت، بخشش را به تأخیر انداخت.
13:26
«أدوأ»
13:28
یعنی سختترین درد.
13:30
از فواید حدیث
13:34
از حدیث استفاده میشود:
13:36
پذیرش خبر واحد.
13:38
و در آن است که وفای به وعده مستحب است.
13:41
و در آن است که بخشندگی در عطا پسندیده است،
13:44
با ترک سختگیری در تحقیق.
13:49
باب دین
13:52
از ابوهریره (رضیاللهعنه)
13:55
که رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم)
13:58
مردی درگذشته را که وامدار بود نزد او میآوردند،
14:01
[و بر او دین بود]
14:03
و میپرسید:
14:04
آیا برای پرداخت دینش چیزی باقی گذاشته است؟
14:07
اگر گفته میشد که برای دینش وفایی باقی گذاشته، [نماز بر او میخواند]
14:12
و گرنه به مسلمانان میگفت:
14:14
بر یار خود درود فرستید.
14:17
چون الله فتوحات را بر او گشود،
14:20
فرمود:
14:21
من به مؤمنان از خودشان سزاوارترم.
14:25
در روایتی (آمده است):
14:27
هیچ مؤمنی نیست مگر آنکه من در دنیا و آخرت به او سزاوارترم.
14:33
پس هر مؤمنی که بمیرد و وامی بر جای گذارد، ادای آن بر عهده من است.
14:38
و هر که مالی بر جای گذارد، از آنِ وارثانش است.
14:42
در روایتی (آمده است):
14:43
و هر که عیالی بر جای گذارد، (سرپرستیاش) به ما واگذار است.
14:46
و در روایتی (دیگر):
14:48
پس عصبهاش، هر که باشند، او را به ارث برند.
14:51
و هر که وامی یا بیسرپرستی (عیالی) بر جای گذارد،
14:54
نزد من آید که من مولای اویم.
14:58
توضیح حدیث:
15:01
«یؤتی» یعنی او را میآورند.
15:05
«المتوفی» یعنی مرده.
15:08
«فیسأل» یعنی رسول الله ﷺ میپرسد
15:13
که آیا برای وام خود مازاد (دارایی) بر جای گذاشته است؟
15:16
یعنی مقداری افزون بر هزینههای تجهیز او (کفن و دفن).
15:20
«فإن حدث» یعنی اگر به او خبر دهند،
15:23
«وفاء» (یعنی: اگر چیزی باشد که با آن وامش ادا شود).
15:24
یعنی آنچه با آن وام ادا شود.
15:27
من به مؤمنان از خودشان سزاوارترم.
15:30
زیرا پیامبر ﷺ
15:33
نسبت به ایشان خیرخواهی و مهربانی و رأفت بیدریغ داشت،
15:36
و او مهربانترین مردم بود.
15:39
پس رسول الله ﷺ
15:41
بزرگترین منّت را بر ایشان از هر کسی داشت.
15:46
«ضیاعا» یعنی عیال (افراد تحت تکفل).
15:50
از فواید حدیث:
15:53
از حدیث استفاده میشود
15:56
تشویق به ادای دیون در زمان حیات،
15:59
و در حدیث اشاره است به اینکه ادای وام
16:02
از ترکه، پیش از تقسیم (ارث) است.
16:08
کتاب الوکاله (کتاب وکالت)
16:10
وکالت، واگذاری امر و تصرف به دیگری است.
16:17
باب وکالت شریک، شریک را در تقسیم و غیر آن.
16:22
از عقبة بن عامر رضیاللهعنه روایت است
16:25
که رسول الله ﷺ
16:28
گوسفندی به او داد تا آن را میان یارانش بهعنوان قربانی تقسیم کند.
16:33
پس یک بزغاله باقی ماند. (در روایتی:)
16:37
و برای عقبه، بزغالهای جذع ماند.
16:39
او آن را به رسول الله ﷺ بازگو کرد،
16:44
فرمود: تو خودت آن را قربانی کن.
16:48
توضیح حدیث:
16:51
«یقسمها» یعنی آن را تقسیم میکند.
16:55
«عتود» از بچه بزهاست که وقتی نیرومند شود (به این نام خوانده میشود).
17:00
از فواید حدیث:
17:04
از حدیث مشروعیت قربانی استفاده میشود.
17:08
و در آن جواز قربانی با بزغاله جذع (از بز) است،
17:11
زیرا عتود از بچه بزهاست.
17:16
باب: هرگاه مسلمانی، حربیای را در سرزمین جنگ یا در سرزمین اسلام وکیل کند، جایز است.
17:23
از عبدالرحمن بن عوف رضیاللهعنه روایت است که گفت:
17:27
با امیة بن خلف نامهای (پیمانی) نوشتم
17:31
که او در اموال من در مکه نگهداری کند،
17:34
و من در اموال او در مدینه نگهداری کنم.
17:37
پس چون از «الرحمن» یاد کردم،
17:40
گفت: من «الرحمن» را نمیشناسم.
17:43
با نام جاهلیات با من مکاتبه کن.
17:47
پس با او با نام «عبد عمرو» مکاتبه کردم.
17:49
چون روز بدر فرا رسید،
17:52
هنگامی که مردم به خواب رفته بودند، به کوهی رفتم تا او را پنهان کنم.
17:56
بلال او را دید،
17:58
پس بیرون آمد و بر مجلسی از انصار ایستاد
18:02
و گفت: امیة بن خلف، اگر او نجات یابد، من نجات نیافتهام!
18:08
گروهی از انصار به دنبال ما بیرون آمدند.
18:13
چون ترسیدم که به ما برسند،
18:15
پسرش را پشت سر گذاشتم تا ایشان را مشغول کنم، پس او را کشتند.
18:19
سپس دست برنداشتند تا ما را دنبال کنند.
18:22
او مردی سنگینوزن بود،
18:24
چون به ما رسیدند،
18:26
به او گفتم: بخواب!
18:28
پس خوابید.
18:30
من خودم را روی او انداختم تا از او محافظت کنم،
18:33
پس آنان از زیر من با شمشیرها او را زدند تا کشته شد،
18:37
و یکی از ایشان با شمشیرش پای مرا زخمی کرد.
18:40
عبدالرحمن بن عوف آن اثر را بر پشت پایش به ما نشان میداد.
18:46
تعلیق بر حدیث:
18:50
«کاتبت» یعنی پیمان بستم و در آن نامهای نوشتم.
18:55
«صاغیتی»
18:56
«الصاغیة»
18:58
یعنی آنچه از مال و خانواده و خدم و پیروان انسان است.
19:03
روز بدر
19:05
یعنی جنگ روز بدر.
19:07
«لأحرزه»
19:08
یعنی تا او را نگه دارم.
19:10
«فأبصره»
19:11
یعنی او را دید.
19:13
«لا نجوت إن نجا أمیة»
19:15
این را گفت
19:17
زیرا امیة، بلال رضیاللهعنه را در مکه عذابی سخت میداد.
19:23
«فریق»
19:24
یعنی گروه.
19:26
«فی آثارنا»
19:28
یعنی در پی ما جستجو میکنند.
19:30
«خلفت»
19:31
یعنی پشت سر خود رها کردم.
19:33
او ساختار دارد (ساخته شده است).
19:34
ای ابن امیه
19:36
نام او علی است
19:38
او مردی سنگینوزن بود.
19:40
امیه مردی تنومند بود.
19:43
أبرک — «أبرک» (ابرک) is an Arabic word meaning "most blessed" / "more blessed" (elative of barakah). A single-word fragment with no surrounding context, so I render it as the closest faithful equivalent: 404. پربرکتتر
19:44
یعنی نشست
19:45
آن را باز میدارم.
19:47
یعنی تا او را حمایت کنم و از کشتهشدن نگه دارم و محافظت نمایم.
19:50
پس میان آنها راه گشودند
19:52
یعنی شمشیرهایشان را از میان آن (صفوف) فرو بردند تا به او رسیدند.
19:56
و با آن به او طعنه زدند
19:58
از فواید حدیث
20:30
و انتقام گرفتن از ستمکار
20:34
باب: هرگاه چوپان یا وکیل، گوسفندی را دید که در حال مرگ است
20:38
یا چیزی که فاسد کند
20:40
ذبح کرد و آنچه را که بیم تباهی بر آن میرفت، اصلاح نمود.
20:45
از کعب بن مالک
20:47
آنان گوسفندانی داشتند که در سَلْع میچریدند.
20:50
پس دختری از ما که از گوسفندانمان را میچراند، دید که (گوسفندی) مرده است
20:55
سنگی شکستم و آن را با آن ذبح کردم.
20:58
پس به آنان گفت
21:00
تا وقتی که از پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) نپرسم، نخورید.
21:05
یا کسی را نزد پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) فرستاد تا از ایشان بپرسد
21:10
و اینکه او از پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) دربارهٔ آن پرسید
21:14
یا فرستاد
21:16
و او را به خوردن آن فرمان داد
21:18
تعلیق بر حدیث
21:22
بسلع
21:23
این کوهی کوچک در مدینه است.
21:26
از فواید حدیث
21:30
از این حدیث استفاده میشود
21:32
جواز پرداخت زکات برای کسی که در آستانهٔ مرگ است
21:35
در این حدیث مشروعیت فرستادن (پیام یا فرستاده) همراه با پرسش و پاسخ آمده است.
21:39
و در این حدیث اشارهای است به حفظ مال از تباه شدن و ضایع گشتن.
21:44
و در آن (باب) نفوذ تصرّف وکیل (بیان شده) است.
21:47
در آنچه به صلاح موکل برمیگردد
21:52
باب
21:53
وکالت شاهد و غائب جایز است
21:57
از ابوهریره رضیاللهعنه
22:00
مردی از پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) مطالبهای کرد
22:05
و با او درشتی کرد
22:06
او به یارانش فهماند
22:09
فرمود
22:10
دعوت
22:11
زیرا صاحب حق را سخنی است.
22:14
و برای او شتری خریدند و آن را به او دادند
22:18
در روایتی
22:19
سنّی مانند سنّش به او بدهید
22:22
و گفتند
22:24
جز بهتر از سنت او نمییابیم
22:27
گفت
22:28
آن را بخرید، پس آن را به او بدهید.
22:31
زیرا بهترین شما کسی است که در ادای حقوق (وام و دین) نیکوترین باشد.
22:35
در روایتی
22:37
فرمود
22:38
یا وفیتنی (یا: وفّیتنی) یا فالله بک
22:42
تعلیق بر حدیث
22:45
الشاهد یعنی حاضر
22:48
تقاضی
22:49
آنکه طلبِ او را دارد، از او بخواهد که حقش را بهتمامی بپردازد
22:52
و با او سختگیری کرد
22:53
یعنی در مطالبه سختگیری کرد
22:56
بهویژه (در این فهم)
22:57
یعنی قصد کردند تا او را آزار دهند
23:00
دعوت
23:01
آن را ترک کردند
23:02
زیرا صاحب حق را سخنی است
23:05
یعنی صولت طلب و قوت حجت
23:09
جز بهتر از سنت او نمییابیم
23:12
یعنی شتری یافتند که از نظر سن (در آن حد است)
23:15
بالاتر از سن شتری که در ذمه (بر عهده) است
23:18
بیگمان بهترین شما
23:20
پس بیگمان برترین شما
23:22
بهترین شما در ادای (قرض/حق) است.
23:24
برای دین
23:26
او فیتنی
23:27
یعنی حق مرا کامل به من دادی
23:31
از فواید حدیث
23:34
از این حدیث استفاده میشود
23:36
هر که سلطان را با خشونت و با اتهامهای بیپایه بیازارد
23:40
یارانش حق دارند که او را بازدارند و بر او اعتراض کنند.
23:44
حتی اگر سلطان به آن امر نکند
23:47
در این حدیث، جواز وکیل قرار دادن فرد حاضر و سالم (تندرست) وجود دارد.
23:51
و در آن جواز گرفتن قرض (اخذ به دین) است.
23:53
در این حدیث جواز قرض دادن حیوان (قرض گرفتن حیوان) وجود دارد.
23:56
و در آن (این حکم) برای امام است که برای مسکینان، از محل صدقات، وام بگیرد.
24:01
و برای سایر مسلمانان از بیتالمال
24:06
باب اگر کسی چیزی را به وکیل یا شفیعِ قومی ببخشد، جایز است
24:12
مروان بن الحکم را برشمار
24:14
مسور بن مخرمه
24:16
اینکه پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم)
24:19
هنگامی که هیئت (نمایندگان) ثقیف نزد او آمدند، گفت: (مسلمان شدند)
24:22
از او خواستند که اموال و اسیرانشان را به ایشان بازگرداند.
24:27
به ایشان گفت
24:28
با من میبینید
24:30
محبوبترین سخن نزد من، راستترین آن است.
24:33
پس یکی از دو گروه را برگزینید
24:36
یا اسیران (سبی) یا اموال
24:39
من درنگ کرده بودم.
24:41
و پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم)
24:44
برای آنان دهها شب درنگ کردم
24:46
هنگامی که از طائف بازگشت
24:49
وقتی برای ایشان روشن شد که پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم)
24:53
جز یکی از دو گروه را به آنان بازنمیگرداند
24:57
گفتند:
24:58
پس ما اسیران خود را برمیگزینیم
25:01
آنگاه (پیامبر) میان مسلمانان برخاست
25:03
الله را به آنچه شایستهٔ اوست ستایش کرد
25:06
سپس فرمود:
25:07
اما بعد،
25:09
این برادرانِ شما نزد ما آمدند درحالیکه توبهکار بودند
25:13
و من دیدم که اسیرانشان را به ایشان بازگردانم
25:17
پس هرکس از شما دوست دارد که این کار را با طیب خاطر انجام دهد، چنین کند
25:21
و هرکس دوست دارد که سهم خود را نگه دارد،
25:24
تا آنکه ما از نخستین غنیمتی که الله به ما بازمیگرداند، به او عطا کنیم،
25:29
پس چنین کند.
25:30
مردم گفتند:
25:32
ای رسول الله، ما با طیب خاطر راضی شدیم.
25:35
آنگاه به ایشان فرمود:
25:36
ما نمیدانیم کدامیک از شما در این امر اجازه داده است،
25:39
و کدامیک اجازه نداده است.
25:41
پس بازگردید تا سرپرستانِ شما، کار شما را به ما گزارش دهند.
25:46
مردم بازگشتند،
25:47
و سرپرستانشان با ایشان سخن گفتند.
25:50
سپس به نزد پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) بازگشتند
25:54
و به ایشان خبر دادند که خشنود شدند و اجازه دادند.
25:59
شرح حدیث
26:02
هیئت هوازن
26:04
«الوفد»:
26:05
گروهی که برای دیدار امیران و درخواست بخشش به نزد ایشان میروند.
26:10
هیئت هوازن پس از غزوهٔ هوازن در روز حنین آمد،
26:14
و آن پس از فتح مکه در سال هشتم هجرت بود.
26:19
«یرد»:
26:20
یعنی بازمیگرداند.
26:21
«استأنیت»:
26:22
یعنی درنگ کردم و منتظر ماندم.
26:24
«قفل»:
26:25
یعنی بازگشت.
26:27
«تبیّن لهم»:
26:28
یعنی برای ایشان آشکار شد.
26:30
«أن یطیب ذلک»:
26:32
یعنی اسیران را بدون عوض، با رضایت خاطر و خوشدلی بازگرداند.
26:37
«علی حظه»:
26:39
یعنی بر سهم خود از اسیران.
26:42
«ما یفیء الله علینا»:
26:44
«الفیء»:
26:46
یعنی آنچه از اموال کفار بدون جنگ و جهاد به مسلمانان میرسد.
26:52
«لا ندری»:
26:53
یعنی نمیدانیم.
26:55
«حتی یرفع إلینا»:
26:57
یعنی تا به ما خبر دهند.
26:59
«عرفاؤکم»:
27:01
«العریف»:
27:02
کسی است که سرپرست امر قبیله و شهر است و کارشان را برعهده دارد،
27:06
و وضعیت و نیازهای ایشان را به امیر گزارش میکند.
27:10
از فوائد حدیث:
27:14
از این حدیث استفاده میشود
27:16
که غنیمت را غنیمتگیران تنها با تقسیم مالک میشوند.
27:20
و در آن، وعدهٔ عوض به زمانی نامعلوم جایز است،
27:25
زیرا دانسته نیست که الله عز وجل کی به ایشان بازمیگرداند.
27:29
و در آن است که برای امام جایز است، هنگامی که اهل حرب مسلمانشده نزد او آیند پس از آنکه اموال و خانوادههایشان غنیمت گرفته شده،
27:37
که آنها را به ایشان بازگرداند، اگر در آن مصلحتی ببیند.
27:41
و در آن است پذیرش خبر واحد.
27:44
و در حدیث است که مال هیچ مرد مسلمانی حلال نیست مگر با طیب خاطر او.