از مجموعهٔ صحیح البخاری · درس 97 از 113

مختصر صحیح بخاری | قسمت (97) | پایان کتاب وصایا و سپس کتاب جهاد و سیر

◉ 147 بازدید ⏱ 30:06 صدای اصلی (عربی)
صوت ترجمه‌شده برای این درس هنوز در دسترس نیست — ضبط اصلی عربی پخش می‌شود. متن زیر به‌طور کامل ترجمه شده است.
0:000:00

متن کامل

ترجمهٔ ماشینی — ممکن است خطا داشته باشد
0:00 بسم الله الرحمن الرحیم
0:03 مرکز إفاده
0:06 برای مطالعات و پژوهش‌های انسانی
0:09 ارائه می‌دهد
0:10 مختصر صحیح بخاری
0:16 باب قول الله تعالی
0:20 «و چون تقسیم [میراث] حاضر شوند خویشاوندان و یتیمان و مسکینان، پس از آن [مال] به ایشان روزی دهید»
0:26 از ابن عباس رضی‌الله‌عنهما روایت است که گفت:
0:31 گروهی از مردم گمان می‌کنند که این آیه منسوخ شده است،
0:35 نه، به خدا سوگند که منسوخ نشده است،
0:37 بلکه [این حکم] از چیزهایی است که مردم در آن سستی کرده‌اند.
0:41 آن [وصیت‌کنندگان و تقسیم‌کنندگان] دو گونه‌اند:
0:42 یکی آن که وارث است،
0:44 و آن کسی است که روزی می‌دهد،
0:46 و دیگری آن که وارث نیست،
0:48 و آن کسی است که به نیکی سخن می‌گوید.
0:51 [ابن عباس] می‌گوید:
0:52 «برای تو مالک [آن] نیستم که بدهم.»
0:55 توضیح حدیث:
0:59 «یزعمون» [یعنی]
1:00 یعنی می‌گویند.
1:01 «تهاون الناس» [یعنی]
1:03 یعنی آنچه در آن است به کار نبستند.
1:06 «هما والیان» [یعنی]
1:07 یعنی دو گونه متصرف در ترکه‌اند.
1:11 «و ذاک الذی یرزق» [یعنی]
1:13 یعنی والیِ وارث.
1:15 او کسی است که به حاضران می‌بخشد.
1:18 از فواید حدیث:
1:22 از حدیث استفاده می‌شود:
1:24 جواز وقوع نسخ در احکام عملی؛
1:27 و نسخ با احتمال ثابت نمی‌شود؛
1:30 و در آن ارشاد به نیکی کردن به همه مردم، با گفتار و کردار است؛
1:35 و در آن تقدیم خویشاوند در نیکی است،
1:38 سپس اولی به اولی.
1:43 باب آنچه برای کسی که ناگهان درگذشته مستحب است
1:46 که از جانب او صدقه دهند،
1:47 و ادای نذرها از جانب میت.
1:51 از ابن عباس رضی‌الله‌عنهما روایت است
1:54 که سعد بن عباده رضی‌الله‌عنه
1:57 از رسول الله (ﷺ) فتوا خواست
2:01 و گفت:
2:02 «مادرم درگذشت و نذری بر عهده‌اش بود»
2:05 پس [پیامبر] فرمود:
2:07 «آن را از جانب او ادا کن.»
2:09 توضیح حدیث:
2:12 «اقضیه عنها»
2:14 یعنی از جانب او ادا کن.
2:16 از فواید حدیث:
2:20 از حدیث استفاده می‌شود:
2:22 استحباب ادای نذرهای کسی که با نذر بر عهده‌اش درگذشته است؛
2:27 و در آن است که کلید دانش پرسش است.
2:32 باب قول الله تعالی
2:35 کسانی که به ستم، اموال یتیمان را می‌خورند
2:39 آنان جز این نیست که در شکم‌های خود آتش می‌خورند
2:43 و به زودی در آتش فروزان درآیند.»
2:46 از ابوهریره رضی‌الله‌عنه روایت است
2:49 که پیامبر (ﷺ) فرمود:
2:52 «از هفت گناه مهلک دوری کنید.»
2:55 گفتند: ای رسول الله!
2:57 آنها کدامند؟
2:59 فرمود:
3:00 شرک به الله،
3:02 و سحر،
3:03 و کشتن نفسی که الله [کشتن] آن را جز به حق حرام کرده است،
3:07 و خوردن ربا،
3:09 و خوردن مال یتیم،
3:11 و فرار از جنگ در روز رویارویی [با دشمن]،
3:13 و تهمت زدن به زنان پاکدامن مؤمن و غافل [از گناه].
3:18 توضیح حدیث:
3:21 «اجتنبوا»
3:22 یعنی دوری کنید و برحذر باشید.
3:25 «الموبقات»
3:26 یعنی نابودکننده‌ها.
3:28 خوردن ربا
3:30 ربا:
3:31 افزونی مال بدون عوض،
3:33 در معاوضه مال با مال.
3:36 و خوردن مال یتیم:
3:38 یتیم کسی است که پدرش درگذشته و هنوز به بلوغ نرسیده است.
3:42 و فرار از جنگ:
3:44 یعنی گریختن از نبرد در روز رویارویی با دشمن.
3:48 و تهمت:
3:50 قذف یعنی نسبت دادن زنا [به کسی].
3:53 «المحصنات»
3:54 مراد در اینجا زنان عفیف است.
3:57 «الغافلات»
3:59 یعنی پاک‌دامنان بی‌خبر از گناه.
4:01 از فواید حدیث:
4:05 دیگر احادیث دلالت دارند که گناهان کبیره بیش از هفت است؛
4:10 و در آن است که گناهان دو نوع‌اند:
4:12 کبیره و صغیره،
4:14 و در تفاوت میان آن دو تفصیل است.
4:17 و در حدیث اشاره است به اینکه کسی که توحید را محقق کند
4:21 از هفت گناه مهلک بری است.
4:26 باب استخدام یتیم در سفر و حضر، آنگاه که برای او مصلحت باشد،
4:31 و نگاه کردن مادر و شوهرش به یتیم.
4:35 از انس رضی‌الله‌عنه روایت است که گفت:
4:38 رسول الله (ﷺ) به مدینه آمد
4:42 و [یتیمی] خدمتکار نداشت.
4:44 ابوطلحه دستم را گرفت
4:47 و مرا نزد رسول الله (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) برد
4:51 پس گفت
4:53 ای رسول الله (ﷺ)
4:54 همانا انس (آدم) زیرک و هوشیار بود.
4:57 «فلیخدمک» — به‌معنای «پس باید تو را خدمت کند» (یا: «باید به تو خدمت کند»).
4:59 گفت
5:00 در سفر و در حضر به او خدمت می‌کردم
5:03 در روایتی
5:04 ده سال به پیامبر (ﷺ) خدمت کردم.
5:09 پس به من نگفت
5:10 اوف
5:11 به من چیزی نگفت درباره‌ی کاری که انجام داده بودم
5:14 چون این‌گونه انجام دادم
5:17 و نه به‌خاطر چیزی که من انجام نداده‌ام
5:19 چرا این کار را این‌گونه انجام ندادی؟
5:23 تعلیق بر حدیث
5:26 ابو طلحه
5:27 او زید بن سهل انصاری رضی‌الله‌عنه است.
5:31 پس مرا با خود برد
5:33 پس مرا برد
5:35 انس غلام
5:37 انس رضی‌الله‌عنه ده‌ساله بود.
5:41 کیس
5:42 هر خردمند زیرک
5:45 از فواید حدیث
5:49 از این حدیث استفاده می‌شود
5:51 جواز ستایش انسان در حضورش، در صورتی که فتنه‌ای بر او ایمن باشد.
5:56 در این حدیث جواز به‌کارگیری فرد آزادِ خردسالی که اختیار امر خود را ندارد، ثابت می‌شود.
6:01 در این (حدیث) استحباب خدمت به امام و عالم (وجود دارد).
6:05 در این بخش، بیان آنچه پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) بر آن بود.
6:09 از نیکی اخلاق و خوش‌رفتاری در معاشرت
6:12 و در این [حدیث] مشروعیت سفر بردن یتیم است، در صورتی که به مصلحت او باشد.
6:19 باب نفقه متولی وقف
6:22 از ابوهریره رضی‌الله‌عنه
6:25 از آنجا که رسول الله (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) فرمود
6:29 وارثان من دیناری یا درهمی را میان خود تقسیم نمی‌کنند.
6:33 آنچه پس از (کسر) نفقه‌ی همسرانم و مخارج کارگزارانم باقی می‌گذارم،
6:38 آن صدقه است
6:40 تعلیق بر حدیث
6:44 قیّم همان متولّی و ناظر بر وقف است.
6:47 و در آن، مزدور و ناظر و وکیل نیز داخل می‌شوند.
6:51 و مؤونهٔ عاملی
6:53 هر کس زمین خود را که الله از بنی نضیر به او بازگردانده بود، کشت و کار کند
6:57 فدک و سهم او از خیبر
7:01 از فواید حدیث
7:05 آنچه از این حدیث استفاده می‌شود
7:07 وجوب نفقه زن به‌طور شایسته (معروف)
7:10 و در این حدیث اشاره‌ای به مشروعیت ذخیره‌کردن (اندوختن) وجود دارد.
7:14 در این حدیث جواز نگهداری اموال زائد بر کفایت (نیاز) وجود دارد.
7:18 و اینکه بی‌نیازی (توانگری) بهتر از فقر است
7:21 و در این [حدیث] راهنمایی است به حسن تدبیر و اندیشیدن در معیشت کسانی که انسان نفقه‌شان را بر عهده دارد.
7:29 باب، اگر کسی زمینی یا چاهی را وقف کند
7:32 و برای خود همان شرط‌ها را قرار داد که دلوهای مسلمانان دارند
7:37 از ابو عبدالرحمن
7:39 وقتی عثمان رضی‌الله‌عنه در محاصره قرار گرفت
7:42 بر آنان مشرف شد و فرمود
7:45 شما را به الله سوگند می‌دهم
7:46 و جز اصحاب پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) نمی‌سرایم.
7:52 آیا نمی‌دانید که رسول الله (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) فرمود
7:57 هر که چاه رومه را حفر کند، برای اوست بهشت
8:00 آن را کندم
8:02 آیا نمی‌دانید که او گفت
8:05 هر که لشکر «جیش العسرة» را تجهیز کند، بهشت از آنِ اوست.
8:09 آنان را آماده کردم
8:11 گفت
8:12 پس او را تصدیق کنید به آنچه گفت
8:15 تعلیق بر حدیث
8:18 آن‌گاه که محاصره شد
8:20 زمانی که کسانی که بر او انکار کردند، او را محاصره کردند
8:22 تولیات عبدالله بن سعد بن ابی سرح
8:26 داستان او مشهور است
8:28 شما را به الله سوگند می‌دهم
8:30 از شما به الله سوگند می‌دهم
8:32 «رومه» چاهی است در آخر حَرّهٔ غربیِ مدینه.
8:37 و گفته شده است
8:38 چشمه‌ای بود که متعلق به یک یهودی بود و آب آن را به مسلمانان می‌فروخت.
8:43 عثمان رضی‌الله‌عنه آن را از او خرید.
8:46 جیش العسرة
8:48 غزوه تبوک است
8:50 از فواید حدیث
8:54 از این حدیث استفاده می‌شود
8:56 بیان فضل عثمان رضی‌الله‌عنه در انفاق در راه الله تعالی
9:02 در این (حدیث) جواز است که مرد کارهای خود را یادآوری کند که با آن‌ها جایگاه خود را در دین روشن سازد.
9:08 هرگاه به آن‌ها (آزار) از او دفع شود
9:11 در این (حدیث) بیانِ فضیلت انفاق و صدقه در هنگام سختی‌ها و گرفتاری‌هاست.
9:17 باب قول الله تعالی
9:20 ای کسانی که ایمان آورده‌اید، گواهی میان شما، هنگامی که مرگ یکی از شما فرا رسد، به هنگام وصیت، دو مرد عادل از میان شما باشند
9:30 آیه
9:32 از ابن عباس رضی‌الله‌عنهما روایت شده که گفت
9:36 مردی از بنی سهم بیرون آمد.
9:38 با تمیم داری
9:40 وعدی ابن بدّا
9:42 سهمی در سرزمینی مُرد که هیچ مسلمانی در آن نبود.
9:46 وقتی که [او] مرا به‌جا گذاشت، (ترک‌ام کرد)
9:49 جامی از نقره، با نقشی از طلا را گم کردند.
9:53 رسول الله (ﷺ) آن دو نفر را سوگند داد.
9:58 سپس جام در مکه یافت شد.
10:00 گفتند
10:02 آن را از تمیم و عدی خریده بودیم.
10:05 دو مرد از دوستان و یاران او برخاستند
10:07 سوگندشان برای شهادتمان سزاوارتر است از شهادت آن دو.
10:12 و همانا جام (پیمانه) از آنِ صاحبانش است.
10:15 گفت
10:16 و درباره ایشان این آیه نازل شد
10:19 ای کسانی که ایمان آورده‌اید، گواهی میان شما، هنگامی که مرگ یکی از شما فرا رسد
10:26 تعلیق بر حدیث
10:29 مردی بیرون رفت
10:31 «قیله» بزیل
10:32 و گفته شده: بدیل
10:34 جاما
10:35 «أی کأسا» — این فقط یک قطعه‌ی ناتمام از یک جمله است؛ اما در این شکل، بهترین برگردان عبارت است از: «کدام جام؟»
10:37 مخصوصاً
10:38 یعنی نقش‌شده در آن خطوطی ریز و باریک
10:42 مانند برگ نخل
10:44 ابتعناه
10:45 یعنی آن را خریدیم
10:47 دو مرد برخاستند
10:49 باید برای آن دو، عمر بن عاص...
10:51 مطلب بن ابی وداعه
10:54 گواهی ما سزاوارتر است از گواهی آن دو
10:57 یعنی آن دو دروغ گفتند و تغییر دادند و خیانت کردند
11:01 هنگامی که مرگ یکی از شما فرا رسد
11:04 یعنی هنگامی که انسان مقدمات مرگ و نشانه‌های آن را احساس می‌کند.
11:08 سزاوار است که وصیت خود را بنویسد
11:11 و بر آن دو نفر از اهل عدالت گواه بگیرند.
11:13 کسانی که شهادتشان معتبر شمرده می‌شود
11:17 از فواید حدیث
11:20 بهره‌گیری از حدیث
11:22 این‌که وصیت مشروع است
11:24 و اینکه سزاوار است کسی که مرگ به او نزدیک شده، وصیت کند.
11:28 و در آن آمده است که در شهادت بر وصیت ناگزیر دو مرد عادل لازم است.
11:34 در این حدیث آمده که شهادت کافران در این وصیت و امثال آن پذیرفته است
11:39 به‌سبب وجود ضرورت
11:41 در این حدیث اشاره‌ای است به پذیرفته‌شدن شهادت کفار در صورت نبودن غیر ایشان.
11:47 در این حدیث جواز سفر کردن مسلمان همراه با کافر است، هنگامی که محذورات (موانع شرعی) منتفی باشد.
11:52 و در آن (حدیث) مشروعیت سفر برای تجارت است.
11:56 در این حدیث جواز تأکید شهادت با سوگند است.
11:59 هرگاه تردید و شک به شاهدان راه یابد
12:03 در این حدیث، بزرگداشت امر شهادت آمده است.
12:06 و اینکه باید به آن (امانت/حقوق) اعتنا کرد و آن را با عدالت به‌جا آورد.
12:10 در این حدیث جواز آزمودن شاهدان در صورت وجود شک و تردید نسبت به آن‌ها دیده می‌شود.
12:14 و تفرقه‌شان (در میان مردم) تا در شهادتشان نظر کند
12:18 و در این (حدیث) تحریم خیانت و دروغ‌گویی (بیان شده) است.
12:21 و حدیث حجتی است برای کسی که گفته است سوگند به مدعی بازگردانده می‌شود، هنگامی که مدعی‌علیه از سوگند خوردن امتناع کند.
12:31 کتاب جهاد و سیر
12:34 منظور از سیر، سیره پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) و مغازی ایشان است.
12:43 باب فضیلت جهاد و سیر
12:47 از ابوهریره رضی‌الله‌عنه روایت است که گفت
12:50 مردی نزد رسول الله (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) آمد.
12:55 پس گفت
12:56 مرا به عملی راهنمایی کن که با جهاد برابر باشد.
13:00 گفت: نمی‌یابمش.
13:02 آیا می‌توانی — هنگامی که مجاهد بیرون می‌رود —
13:06 اینکه وارد مسجدت شوی، پس بایستی و سستی نکنی
13:10 و روزه می‌گیری و افطار نمی‌کنی
13:13 و گفت: «و چه کسی می‌تواند این کار را انجام دهد؟»
13:16 ابوهریره گفت:
13:18 همانا اسب مجاهد در رسن (طناب بلند بسته‌شده) خود به این‌سو و آن‌سو می‌جهد
13:22 برای او حسنات (پاداش‌های نیکی) ثبت می‌شود.
13:26 توضیح و شرح حدیث
13:29 مرا راهنمایی کن، یعنی مرا هدایت فرما.
13:32 برابر با جهاد
13:33 یعنی او را همتا و مانند او قرار دهد
13:36 آن را نمی‌یابم
13:37 یعنی کاری نمی‌یابم که با جهاد برابری کند
13:41 پس برمی‌خیزد
13:42 مراد (از این عبارت) قیام شب است.
13:45 و سست نشو
13:46 یعنی آرام نمی‌گیرد و سست نمی‌شود
13:49 «لا یستن» — این عبارت ناقص است و جمله‌ای کامل ندارد؛ در این خط فقط همین قطعه از گفتار آمده است.
13:50 یعنی (شخص) شادمانه و بانشاط وعده می‌دهد و شوخی‌وار سخن می‌گوید.
13:53 در طوالهٔ آن (در درازای آن)
13:55 طوال
13:56 آن طنابی است که چارپا را با آن می‌بندند و در چراگاه رها می‌کنند
14:01 فواید حدیث
14:05 از این حدیث استفاده می‌شود
14:07 بیان فضل مجاهدین
14:09 و اینکه جهاد، هنگامی که تعیین شود، هیچ عملی دیگر با آن برابری نمی‌کند.
14:14 و در این حدیث اشاره‌ای است به برتری جهاد.
14:17 بر نماز شب و روزه‌ی نافله
14:19 و سایر نمازهای مستحبی
14:22 و در این حدیث بیان فضیلت نگه‌داشتن اسب‌ها در راه الله عزّ وجلّ آمده است.
14:27 و در آن راهنمایی به کارهای فاضله است
14:30 و در این [حدیث/اثر] آمده است که پرسش کلید دانش است
14:35 باب
14:37 بهترین مردم، مؤمنی است که با جان و مال خود در راه الله جهاد می‌کند.
14:43 ابوسعید خدری رضی‌الله‌عنه نقل کرده که گفت
14:48 گفته شد
14:49 در روایتی
14:50 یک بادیه‌نشین آمد و گفت
14:53 ای رسول الله (ﷺ)
14:55 کدام‌یک از مردم برترند؟
14:57 پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) فرمود:
15:01 مؤمن در راه الله با جان و مال خود جهاد می‌کند.
15:06 گفتند
15:07 سپس از
15:09 گفت
15:10 مؤمن در دره‌ای از دره‌های (دنیا) است
15:13 تقوای الله
15:14 و مردم را از شرّش (باز) می‌دارد
15:17 شرح حدیث
15:21 کدام‌یک از مردم برترند؟
15:23 کدام‌یک از مردم بهترند؟
15:25 در شِعب
15:27 شِعب همان است که میان دو کوه فاصله افتد
15:30 و این (واژه) به‌عنوان مثال (ذکر شده) و بیرون از (شرط) قید است، نه به‌عنوان قیدی برای خود شِعب
15:33 (این بیان) قیدی برای خود شِعب نیست
15:36 از الله بترسد
15:37 یعنی پروردگارش را عبادت کند
15:39 و وا گذارد
15:40 یعنی ترک کند
15:42 از شرّش
15:43 یعنی از زیانش
15:45 از فواید حدیث
15:49 از حدیث استفاده می‌شود
15:51 که فضیلت گوشه‌گیری و تنهایی بر آمیزش با مردم، هنگام شدت یافتن فتنه‌ها، (ثابت می‌شود)
15:57 و در آن (بیان شده) که از شرایط گوشه‌گیری
16:00 ضایع نکردن حق الله عزّ وجلّ است
16:03 و آسیب نرساندن به حقوق بندگان (نیز از شرایط آن است)
16:08 از ابوهریره روایت است که گفت:
16:11 از رسول الله صلی‌الله‌علیه‌وسلم شنیدم که می‌فرمود:
16:15 مثَل مجاهد در راه الله
16:18 و الله داناتر است به کسی که در راه او جهاد کند
16:22 همانند روزه‌دار شب‌زنده‌دار است
16:25 و الله متکفّل مجاهد در راه او است
16:28 که اگر او را بمیراند، به بهشت درآورد
16:32 یا او را سالم و با غنیمت بازگرداند، همراه با پاداش
16:37 شرح حدیث
16:41 و الله داناتر است به کسی که در راه او جهاد کند
16:44 یعنی جز الله عزّ وجلّ کسی نیت او را نمی‌داند
16:48 آیا آن (نیت) خالص برای بلند شدن کلمهٔ الله است یا نه
16:52 و «توکل الله برای مجاهد» یعنی (الله) برای او ضمانت کرده است
16:57 که او را بمیراند، یعنی شهید (کند)
17:00 یا (با) پاداش (و غنیمت بازگرداند)
17:02 یعنی با حصول پاداش دنیوی همراه با پاداش اخروی
17:07 از فواید حدیث
17:11 از حدیث استفاده می‌شود
17:13 راهنمایی به اخلاص در نیت
17:16 و در آن بیان فضیلت جهاد و بزرگی پاداش مجاهد (آمده است)
17:22 باب دعا برای جهاد و شهادت، برای مردان و زنان
17:29 از انس بن مالک رضی‌الله‌عنه روایت است که گفت:
17:33 رسول الله صلی‌الله‌علیه‌وسلم (چنین) بود
17:37 در روایتی: هرگاه به قبا می‌رفت
17:40 بر ام حرام دختر ملحان وارد می‌شد
17:44 و او به ایشان غذا می‌داد
17:45 و ام حرام زیر (نکاح) عبادة بن صامت بود
17:50 پس رسول الله صلی‌الله‌علیه‌وسلم بر او وارد شد
17:54 و او به ایشان غذا داد و شروع به شانه کردن سر ایشان کرد
17:57 پس رسول الله صلی‌الله‌علیه‌وسلم خوابید
18:01 سپس در حالی که می‌خندید بیدار شد
18:04 (ام حرام) گفت: پس گفتم:
18:06 ای رسول الله، چه چیز شما را به خنده واداشت؟
18:10 فرمود:
18:11 گروهی از امت من در راه الله غزا کنندگانی بر من عرضه شدند
18:16 که بر پشت این دریا سوار می‌شوند
18:19 در روایتی: دریای سبز
18:22 (در حالی که) پادشاهانی بر تخت‌ها هستند
18:25 یا همانند پادشاهان بر تخت‌ها (هستند)
18:28 (ام حرام) گفت: پس گفتم: ای رسول الله
18:32 از الله بخواهم که مرا از ایشان قرار دهد
18:35 پس رسول الله صلی‌الله‌علیه‌وسلم برای او دعا کرد
18:40 سپس سرش را (بر بالش) نهاد
18:42 سپس در حالی که می‌خندید بیدار شد
18:44 پس گفتم: ای رسول الله، چه چیز شما را به خنده واداشت؟
18:50 گروهی از امت من در راه الله غزا کنندگانی بر من عرضه شدند
18:55 همان‌گونه که در ابتدا فرموده بود
18:57 در روایتی (آمده است)
18:59 پس مانند آن را دو یا سه بار فرمود
19:03 (ام حرام) گفت:
19:04 پس گفتم: ای رسول الله
19:06 از الله بخواهم که مرا از ایشان قرار دهد
19:10 فرمود:
19:11 تو از نخستین‌ها هستی
19:13 پس در زمان معاویه بن ابی‌سفیان بر دریا سوار شدم
19:18 پس هنگامی که از دریا بیرون آمدم، از چهارپای خود به زمین افتادم
19:22 و هلاک شدم
19:25 شرح حدیث
19:28 ام حرام دختر ملحان
19:31 از محارم پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وسلم بود
19:35 و شروع کرد، یعنی گرفت
19:38 سر ایشان را شانه می‌کرد، یعنی آن را می‌جُست
19:41 یضحک یعنی تبسم می‌کرد
19:44 عرضوا علی یعنی در خواب
19:47 و خواب پیامبران علیهم‌السلام وحی و حق است
19:52 ثبج هذا البحر
19:54 یعنی میانه و پشت آن
19:56 ملوکاً علی الأسرة
19:58 یعنی مانند پادشاهان دنیا که بر تخت‌های خود نشسته‌اند
20:03 انت من الاولین
20:05 خطاب به ام حرام است
20:07 و مراد از اولین
20:09 همان کسانی‌اند که نخست عرضه شدند
20:11 و آنان همان کسانی‌اند که بر پشت دریا سوار می‌شوند
20:15 پس بر دریا سوار شدم
20:16 یعنی همراه شوهرش عبادة بن صامت به‌عنوان غازی بیرون رفتم
20:20 نخستین بار که مسلمانان با معاویه بر دریا سوار شدند
20:24 پس هنگامی که از غزای خود بازگشتند، در حال بازگشت
20:27 در شام فرود آمدند
20:29 پس چهارپایی برای سواری او نزدیک آورده شد
20:32 پس او را زد و او مرد
20:35 از فواید حدیث
20:39 از حدیث استفاده می‌شود
20:41 جواز ورود مرد بر محرم خویش
20:43 و تماس او با آن زن و خلوت با او
20:47 و خوابیدن نزد او
20:49 و در آن اباحه‌ی آن است که زن برای مهمان خود از مال شوهرش آنچه را پیش آورده، بکار ببرد
20:54 زیرا غالباً آنچه در خانه از طعام است از آنِ مرد است
20:59 و در آن مشروعیت شانه کردن سر است
21:02 و کشتن شپش و دیگر موجودات آزاردهنده
21:05 و در آن مشروعیت خوابِ قیلوله است
21:08 زیرا بدن را برای قیام شب یاری می‌دهد
21:11 و در آن جواز خندیدن در هنگام شادی است
21:15 و حدیث از نشانه‌های نبوت است
21:17 زیرا سوار شدن بر دریا برای جنگ (غزو) تحقق یافت
21:20 و در آن اباحه‌ی آرزوی جنگ و شهادت است
21:24 و در حدیث است که رؤیای پیامبران — علیهم الصلاة و السلام — حق است
21:29 و در آن اشاره‌ای است به فضیلت معاویه رضی‌الله‌عنه
21:36 باب درجات مجاهدان در راه الله
21:40 گفته می‌شود
21:41 «این راه من است و این راه من است»
21:45 از ابوهریره رضی‌الله‌عنه روایت است که گفت
21:49 رسول الله صلی‌الله‌علیه‌وسلم فرمود
21:53 هر که به الله و به رسول او ایمان آورد
21:56 و نماز را برپا داشت
21:57 و رمضان را روزه گرفت
21:59 بر الله حق است که او را به بهشت درآورد
22:03 در راه الله جهاد کن
22:06 در روایتی
22:07 در راه الله هجرت کن
22:09 یا در سرزمین خویش که در آن زاده شده نشست
22:13 گفتند: ای رسول الله
22:16 آیا مردم را مژده ندهیم؟
22:18 فرمود: «در بهشت صد درجه است
22:22 که الله آن را برای مجاهدان در راه الله آماده کرده است
22:26 فاصله‌ی میان دو درجه، همچون فاصله‌ی میان آسمان و زمین است
22:30 پس هرگاه از الله بخواهید
22:32 از او فردوس را بخواهید
22:35 که آن میانه‌ی بهشت و برترین بهشت است
22:38 (قَرَی) —
22:39 بالای آن عرش رحمان است
22:42 و از آن نهرهای بهشت جوشان می‌شود»
22:46 توضیح حدیث
22:49 «أرضه» یعنی خانه‌اش
22:52 «فقالوا»
22:53 گوینده‌ی آن معاذ بن جبل رضی‌الله‌عنه است
22:57 و گفته شده غیر او
22:59 آیا مردم را مژده ندهیم؟
23:01 مژده دادن به خیر
23:03 برای شاد کردن دل مژده‌شنونده
23:06 «أعدها» یعنی آن را آماده و مهیا کرده است
23:07 یعنی آن را تدارک دیده و مهیا ساخته
23:10 فردوس
23:11 آن جایگاهی از بهشت است
23:14 و گفته شده گلستان اهل بهشت است
23:17 و گفته شده غیر آن
23:19 و فردوس
23:20 باغ است
23:22 «أوسط الجنة» یعنی برترین آن
23:25 و «أعلی الجنة»
23:27 یعنی بلندترین آن
23:29 (قَرَی)
23:30 یعنی گمان می‌کنم
23:31 «تفجر»
23:33 یعنی شکافته می‌شود
23:35 از فواید حدیث
23:39 از حدیث استفاده می‌شود
23:41 بیان فضیلت جهاد و مجاهدان
23:44 و در حدیث، دلداری است برای کسی که از جهاد در راه الله محروم شده
23:49 زیرا او را ایمان به الله و پایبندی به فرائض است
23:53 که او را به بهشت می‌رساند
23:55 زیرا آن غایت جویندگان است
23:58 و در آن استحباب مژده دادن به مردم به آنچه دل‌هایشان را شاد می‌کند، هست
24:03 و در آن اثبات بهشت فردوس است
24:06 و اثبات نهرهای بهشت
24:08 و اثبات عرش
24:11 و در حدیث اشاره‌ای است به وجوب نماز و روزه
24:15 و در آن اشاره است به اینکه الله عز و جل
24:19 عملی را از کسی که دو شهادت را محقق نکرده نمی‌پذیرد
24:23 و در آن است که فرائض برترین قربت‌هاست
24:29 باب رفت‌وآمد صبحگاهی و شامگاهی در راه الله
24:32 و جای کمانِ یکی از شما از بهشت
24:36 از انس بن مالک رضی‌الله‌عنه روایت است
24:39 از پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وسلم که فرمود
24:43 رفتنِ شامگاهی یا صبحگاهی در راه الله
24:47 از دنیا و آنچه در آن است بهتر است
24:50 و جای کمانِ یکی از شما در بهشت
24:53 یا جای تازیانه
24:55 یعنی تازیانه‌اش
24:57 در روایتی
24:58 جای قدمی از بهشت
25:01 از دنیا و آنچه در آن است بهتر است
25:05 و اگر زنی از اهل بهشت
25:07 میان آن دو را روشن می‌کرد
25:10 و آن را پر از بو می‌کرد
25:12 و روسری‌اش بر سرش
25:15 از دنیا و آنچه در آن است بهتر است
25:18 توضیح حدیث
25:22 «لروحة»
25:23 «الروحة»
25:25 خروج کردن در هر زمانی که باشد
25:27 از زوال خورشید تا غروب آن
25:30 صبحگاه
25:31 صبحگاه (غدوه)
25:32 خروج کردن در هر زمانی که باشد
25:35 از اول روز تا روز
25:37 از اول روز تا روز، تا نیمه‌ی آن
25:40 بهتر است
25:41 یعنی برتر است
25:43 و به‌اندازه‌ی کمان
25:45 به‌اندازه‌ی کمان
25:46 یعنی به‌اندازه‌ی طول آن
25:48 جای تازیانه
25:49 یعنی شلاق
25:51 جای تازیانه
25:52 یعنی به‌اندازه‌ی
25:54 بوی خوش
25:55 یعنی عطری
25:56 و روسری او
25:58 یعنی سرپوش او
26:01 از فواید حدیث
26:04 از حدیث استفاده می‌شود
26:07 در راه الله عزوجل
26:10 و در آن است که زمان کوتاه و مکان کوچک در آخرت
26:15 بهتر است از زمان طولانی و مکان بزرگ در دنیا
26:20 و در حدیث اشاره‌ای است به زهد ورزیدن در دنیا
26:24 و در آن بیان ویژگی حورالعین در بهشت است
26:30 از ابوهریره رضی‌الله‌عنه
26:32 از پیامبر (ﷺ) روایت است که فرمود
26:36 جای کمان در بهشت بهتر است از آنچه خورشید بر آن می‌تابد و غروب می‌کند
26:43 و فرمود
26:44 صبحگاه یا شامگاهی در راه الله
26:48 بهتر است از آنچه خورشید بر آن می‌تابد و غروب می‌کند
26:53 توضیح حدیث
26:56 بهتر یعنی برتر
26:59 از فواید حدیث
27:03 از حدیث استفاده می‌شود
27:05 راهنمایی به اهمیت اخلاص
27:08 و در حدیث اشاره‌ای است که متاع دنیا فانی است
27:13 هرچند در چشم مردم بزرگ جلوه کند
27:17 از سهل بن سعد الساعدی رضی‌الله‌عنه
27:21 که رسول الله (ﷺ) فرمود
27:26 رباط یک روز در راه الله
27:29 بهتر است از دنیا و آنچه در آن است
27:32 و جای تازیانه‌ی یکی از شما در بهشت
27:35 بهتر است از دنیا و آنچه در آن است
27:39 و رفت‌وآمدی که بنده در راه الله انجام دهد یا صبحگاهی
27:43 بهتر است از دنیا و آنچه در آن است
27:48 توضیح حدیث
27:51 رباط یعنی ماندن در جایی که میان مسلمانان و کافران است
27:56 برای پاسداری از مسلمانان در برابر کافران
28:00 روحه یعنی رفتن و بیرون رفتن در آن
28:05 از فواید حدیث
28:08 از حدیث استفاده می‌شود
28:10 ترغیب به رباط در راه الله تعالی
28:14 و بیان فضیلت آن
28:16 و در آن است که از برترین اعمال
28:19 پاسداری از مرزهای اسلام است
28:21 و حفظ آن از ورود دشمنان به قلمرو سرزمین‌های مسلمانان
28:26 و در آن بیان فضیلت جهاد است
28:28 و آنچه الله تعالی برای مجاهد در راه خود آماده کرده است
28:35 باب حورالعین
28:38 از انس بن مالک رضی‌الله‌عنه
28:41 از پیامبر (ﷺ) روایت است که فرمود
28:45 هیچ‌کس وارد بهشت نمی‌شود
28:48 در روایتی آمده است
28:49 هیچ بنده‌ای نمی‌میرد
28:51 که نزد الله پاداشی بهتر دارد
28:54 دوست ندارد به دنیا بازگردد
28:56 هرچند تمام زمین از آنِ او باشد
28:59 مگر شهید
29:01 آرزو می‌کند که به دنیا بازگردد
29:03 تا ده بار کشته شود
29:05 به‌سبب کرامتی که می‌بیند
29:08 توضیح حدیث
29:11 حور
29:12 یعنی سخت سیاه‌چشم
29:15 سخت سفیدی چشم
29:17 عین
29:18 یعنی درشت‌چشم
29:21 که به دنیا بازگردد
29:23 یعنی آنکه زنده به آن بازگردد
29:26 و تمام زمین از آنِ او باشد
29:28 یعنی این به‌عنوان عوض داده شود
29:31 نزد الله پاداشی بهتر دارد
29:33 یعنی ثواب
29:35 آرزو می‌کند
29:36 یعنی می‌خواهد
29:38 به‌سبب کرامتی که می‌بیند
29:40 یعنی به‌سبب فضیلت شهادتی که می‌یابد
29:43 از فواید حدیث
29:47 از حدیث استفاده می‌شود
29:49 بزرگی فضیلت شهادت
29:51 و در آن است که شهیدان
29:53 آنچه را آرزو می‌کنند به ایشان داده می‌شود
29:55 تا آنکه برای هیچ‌یک از ایشان
29:58 در عالم هستی آرزویی که راهی برای تحقق داشته باشد باقی نماند