از مجموعهٔ صحیح البخاری
· درس 110 از 113
مختصر صحیح بخاری | قسمت (110) | پایان کتاب جزیه
صوت ترجمهشده برای این درس هنوز در دسترس نیست — ضبط اصلی عربی پخش میشود. متن زیر بهطور کامل ترجمه شده است.
0:000:00
متن کامل
ترجمهٔ ماشینی — ممکن است خطا داشته باشد
0:00
بسم الله الرحمن الرحیم
0:03
مرکز افاده
0:06
برای پژوهشها و تحقیقات انسانی
0:09
تقدیم میکند
0:10
مختصر صحیح بخاری
0:16
از جبیر بن حیّه روایت است که گفت:
0:20
عمر مردم را از شهرهای گوناگون برای جنگ با مشرکان گسیل داشت
0:25
پس هرمزان اسلام آورد
0:28
و گفت:
0:29
من در این جنگ از تو مشورت میخواهم
0:32
گفت:
0:33
بله
0:34
(گفت:) مثل این سرزمین و مثل کسانی که در آناند از دشمنان مسلمانان چنین است:
0:39
مانند پرندهای که سری دارد و دو بال و دو پا
0:44
پس اگر یکی از دو بال شکسته شود
0:47
دو پا با بال دیگر و سر برمیخیزند
0:50
و اگر بال دیگر شکسته شود
0:52
دو پا و سر برمیخیزند
0:55
و اگر سر کوبیده شود
0:57
دو پا و دو بال و سر از کار میافتند
1:01
پس سر، کسرای است
1:03
و بال، قیصر است
1:05
و بال دیگر، فارس است
1:07
پس به مسلمانان فرمان ده که به سوی کسرای کوچ کنند
1:11
جبیر بن حیّه گفت:
1:13
پس عمر ما را فراخواند
1:15
و نعمان بن مُقرِّن را بر ما امیر ساخت
1:19
تا آنگاه که به سرزمین دشمن رسیدیم
1:21
و کارگزار کسرا با چهل هزار نفر بر ما برآمد
1:25
پس مترجمی برخاست و گفت:
1:27
مردی از شما با من سخن بگوید
1:30
مغیره گفت:
1:32
هرچه میخواهی بپرس
1:34
گفت:
1:35
شما کیستید؟
1:37
گفت:
1:38
ما مردمی از عربایم
1:40
در بدبختی سختی بودیم
1:42
و در بلای شدید
1:44
از گرسنگی پوست و هسته میمکیدیم
1:47
و پشم و موی شتر میپوشیدیم
1:49
و درخت و سنگ را میپرستیدیم
1:52
در حالی که ما چنین بودیم
1:55
ناگاه پروردگار آسمانها و پروردگار زمینها
1:58
که یادش بلند و عظمتش والاست
2:01
پیامبری از خودمان به سوی ما فرستاد
2:04
که پدر و مادرش را میشناسیم
2:06
پس پیامبرمان، فرستادهٔ پروردگارمان (صلیاللهعلیهوسلم) ما را فرمان داد
2:11
که با شما بجنگیم تا جز الله یگانه را نپرستید
2:15
یا جزیه بپردازید
2:17
و پیامبرمان ما را از پیام پروردگارمان آگاه کرد
2:20
که هر که از ما کشته شود
2:22
به بهشتی پر نعمت درآید که مانندش را هرگز ندیده است
2:27
و هر که از ما زنده بماند، گردنهای شما را مالک شود
2:30
پس نعمان گفت:
2:32
چه بسا الله تو را همانند آن (روز) با پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) شاهد گرداند
2:38
پس تو را پشیمان نکرد و خوار نساخت
2:41
امّا من با رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) در جنگ حاضر بودم
2:46
هرگاه در آغاز روز نمیجنگید
2:50
تا آنگاه که بادها بوزند و نمازها (وقت) حاضر شود انتظار میکشید
2:59
«بعث» یعنی فرستاد
3:01
«افناء الأمصار» (یعنی)
3:03
گروههای ایشان
3:05
و گفته شده است:
3:06
«افناء الناس» یعنی آمیختگان ایشان
3:09
هرمزان
3:10
او پادشاهی بزرگ از پادشاهان عجم است
3:13
و از عمر رضیاللهعنه جدا نمیشد
3:16
«نهضت» یعنی برخاست
3:19
«شُدِخَ الرأس» یعنی آن را کوبید
3:21
یعنی آن را شکست
3:22
«ذهبت الرجلان والجناحان والرأس» یعنی
3:25
پرنده (دیگر) برپا نمیماند
3:27
«کسرا» همان پادشاه فارس است
3:30
«قیصر» همان پادشاه روم است
3:33
«فلینفر» یعنی
3:35
«النفیر» همان فراخواندن و بیرون رفتن برای جهاد است
3:39
«فندبنا» یعنی
3:41
یعنی ما را طلب کرد و فراخواند
3:43
و قصد کرد که برای جهاد گرد آییم
3:46
در سرزمین دشمن
3:49
و جنگ «نهاوند» در سال بیستویکم (هجری) بود
3:53
و گفته شده که پیش از آن (بوده است)
3:55
کارگزار کسرا
3:57
او «الغیرزان» است
3:58
و گفته شده «بندار»
4:00
مترجم
4:02
«الترجمان» کسی است که سخن یک زبان را به زبان دیگر بیان میکند
4:05
در بدبختی سخت
4:07
یعنی تنگدستی و سختی معیشت
4:09
«الوبر»
4:11
آن پشم شتر و مانند آن است
4:13
«من أنفسنا»
4:15
یعنی از میان خودمان
4:17
«حتی تعبد الله وحده»
4:19
یعنی تا آنکه او را یگانه بدانی
4:21
«تُؤدّ»
4:23
یعنی بپردازی
4:25
«عن رسالة ربنا»
4:27
یعنی وحی
4:29
ملک گردنهای شما را (کنایه از پیروزی و غلبه و آشکار شدن دین)
4:31
کنایه از پیروزی و غلبه و آشکار شدن دین
4:33
تو را گواه میگیرم
4:35
یعنی تو را حاضر میکنم
4:37
پس تو را پشیمان نگرداند
4:39
یعنی الله تو را پشیمان نکند
4:41
تو را خوار نکند
4:43
یعنی تو را ذلیل و خوار نگرداند
4:45
در اول روز
4:47
یعنی در صبح
4:49
نسیمها بوزند
4:51
«الأرواح» جمع «ریح» است
4:53
و نمازها حاضر شوند
4:55
یعنی پس از زوال خورشید
4:57
از فواید حدیث
4:59
از حدیث استفاده میشود
5:02
بیان منقبتی
5:04
برای مغیرة بن شعبه
5:06
رضیاللهعنه
5:08
و آگاهی او از جنگ
5:10
و قوت نفس و جوانمردی او
5:12
و فصاحت و بلاغت او
5:14
و این حدیث از نشانههای نبوت است
5:16
و خبر دادن او از امور غیبی
5:18
و وقوع آنها چنانکه خبر داده بود
5:20
و در آن است فضیلت مشورت
5:22
و اینکه بزرگتر در مشورت با کسی که پایینتر از اوست، کاستی ندارد
5:24
در مشورت با کسی که پایینتر از اوست
5:26
و در آن است جواز امارت مفضول
5:28
با وجود افضل
5:30
و در آن است که زدن مثل
5:32
در بیان روشنتر است
5:34
و در نفس اثرگذارتر است
5:36
و در حدیث اشارهای است
5:38
به اولویتهای جهاد
5:40
و اینکه زدن سر دشمن
5:42
بهتر از زدن بالهای اوست
5:44
و در آن است که از جهاد
5:46
شناخت خویها و طبایع دشمن است
5:48
و در حدیث اشارهای است
5:50
به مشروعیت یادگیری
5:52
زبان دشمن
5:54
و در آن است بیان فضیلت دعوت
5:56
به توحید الله تعالی
5:58
و در آن است مشروعیت
6:00
مناظره با کافران
6:02
و در آن است بیان فضیلت جنگ
6:04
پس از زوال خورشید
6:06
نسبت به آنچه پیش از آن است
6:08
باب میانجیگری با اهل ذمه
6:12
پیامبر خدا (صلیاللهعلیهوسلم)
6:14
از جویریة
6:16
بن قدامه
6:19
تمیمی
6:21
گفت: از عمر
6:23
بن خطاب رضیاللهعنه شنیدم
6:25
گفتیم: ما را سفارش کن
6:27
ای امیر
6:29
مؤمنان
6:31
گفت: شما را سفارش میکنم
6:33
به ذمه الله
6:35
زیرا آن ذمه پیامبر شماست
6:37
و روزی خانوادههایتان
6:40
به ذمه الله
6:42
یعنی به عهد او
6:47
از حدیث استفاده میشود
6:50
که بنای حکم و امارت بر عدل است
6:54
و در حدیث آمده که مصرف جزیه در عموم مصالح مسلمانان است
6:59
و در آن است بیان فضیلت عمر رضیاللهعنه و عدل او
7:03
و در حدیث اشارهای است به اهمیت بررسی و جستجوی روزی
7:08
باب گناه کسی که معاهدی را بیجرم بکشد
7:13
از عبدالله بن عمر رضیاللهعنهما
7:17
از پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) روایت است که فرمود:
7:21
هرکس معاهدی را بکشد، بوی بهشت را نخواهد یافت
7:25
و بوی آن از فاصله چهل سال راه یافت میشود
7:30
توضیح حدیث
7:34
معاهد همان ذمی است
7:37
و بدین نام خوانده شده زیرا از اهل عهد یعنی امان است
7:42
«جرم» یعنی گناه
7:45
«لم یرح» یعنی نیافت و استشمام نکرد
7:49
«توجد» یعنی استشمام میشود
7:57
از حدیث استفاده میشود
8:00
حرمت خیانت و شکستن عهدها
8:03
و در آن است حرمت کشتن جان محفوظ
8:06
و در آن است که عقد ذمه خون و مال را محفوظ میدارد
8:09
مگر به حق آن
8:12
و در حدیث اشارهای است به دوری از اسباب محرومیت
8:15
از بهشت و نعمتهای آن
8:19
باب بیرون راندن یهودیان از جزیرة العرب
8:22
از ابوهریره روایت است که گفت:
8:25
در حالی که ما در مسجد بودیم
8:28
رسول خدا (صلیاللهعلیهوسلم) بیرون آمد
8:31
و فرمود: به سوی یهودیان روانه شوید
8:34
پس با او بیرون آمدیم
8:37
تا به خانه مدرس رسیدیم
8:40
پس پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) ایستاد
8:43
و آنان را ندا داد و فرمود:
8:46
ای گروه یهود
8:49
اسلام آورید تا سالم بمانید
8:52
گفتند: ای ابوالقاسم، تو ابلاغ کردی
8:55
گفت: پس رسول الله ﷺ به ایشان فرمود.
8:58
«آن را میخواهم».
9:02
سپس آن را برای سومین بار گفت.
9:05
پس فرمود:
9:22
«هر کس از شما که چیزی از مالش را [در اینجا] یافت،
9:26
آن را بفروشد.
9:27
وگرنه بدانید که زمین از آنِ الله و رسول اوست».
9:31
شرح حدیث:
9:35
«بروید به سوی یهود».
9:38
یعنی: با ما به محلهٔ یهودیان بروید.
9:41
«خانهٔ مدرس»:
9:43
آن خانهای است که در آن درس میخوانند.
9:45
و گفته شده است:
9:46
«مدرس»:
9:48
دانشمندی که به کتاب [الهی] آگاه است.
9:50
«اسلام آورید»:
9:52
یعنی وارد اسلام شوید.
9:54
«سالم بمانید»:
9:55
یعنی از کشته شدن، پرداخت جزیه و بیرون رانده شدن [در امان بمانید].
9:58
«[پیام را] رساندم»:
10:00
یعنی آنچه را به آن مأمور بودم، کامل و بهطور کامل ادا کردم.
10:04
«شما را بیرون میکنم»:
10:05
یعنی شما را از سرزمینتان بیرون میرانم.
10:09
از فواید حدیث:
10:12
از این حدیث استفاده میشود:
10:14
بیان فضیلت دعوت به توحید الله عزوجل.
10:19
و در آن است که پاداش، از جنس عمل است.
10:22
«هر کس اسلام آورد، سالم میماند».
10:24
و در آن است مشروع بودن مناظره با کافر به امید اسلام آوردنش.
10:29
و در آن است مشروع بودن تبعید کافر برای مصلحت.
10:35
باب: هرگاه مشرکان به مسلمانان خیانت کنند،
10:38
آیا از ایشان گذشت میشود؟
10:40
از ابوهریره روایت است که گفت:
10:43
هنگامی که خیبر فتح شد،
10:45
برای رسول الله ﷺ هدیهای آوردند
10:48
که در آن زهر بود.
10:51
پس رسول الله ﷺ فرمود:
10:54
«هر که از یهودیانِ اینجاست برای من جمع کنید».
10:58
پس ایشان را جمع کردند.
11:00
رسول الله ﷺ به ایشان فرمود:
11:04
«من از شما چیزی میپرسم،
11:06
آیا در آن راست میگویید؟»
11:09
گفتند:
11:10
«آری، ای ابوالقاسم».
11:13
رسول الله ﷺ به ایشان فرمود:
11:17
«پدر شما کیست؟»
11:19
گفتند:
11:20
«پدر ما فلان است».
11:22
رسول الله ﷺ فرمود:
11:25
«دروغ گفتید،
11:27
بلکه پدر شما فلان است».
11:29
گفتند: «راست گفتی و درست گفتی».
11:32
سپس فرمود:
11:34
«آیا اگر از چیزی بپرسم، در آن با من راست میگویید؟»
11:38
گفتند:
11:39
«آری، ای ابوالقاسم».
11:41
«و اگر دروغ بگوییم، دروغ ما را میشناسی، همانگونه که پدرمان را شناختی».
11:47
رسول الله ﷺ به ایشان فرمود:
11:51
«اهل دوزخ چه کسانیاند؟»
11:53
گفتند:
11:54
«مدتی اندک در آن میمانیم، سپس شما پس از ما در آن جانشین ما میشوید».
11:59
رسول الله ﷺ به ایشان فرمود:
12:03
«در آن خفه شوید».
12:05
«به خدا سوگند هرگز پس از شما در آن جانشین شما نمیشویم».
12:09
سپس به ایشان فرمود:
12:10
«آیا اگر از چیزی بپرسم، در آن با من راست میگویید؟»
12:15
گفتند: «آری».
12:16
فرمود:
12:18
«آیا در این گوسفند زهر گذاشتهاید؟»
12:21
گفتند: «آری».
12:23
فرمود:
12:24
«چه چیزی شما را به این کار واداشت؟»
12:27
گفتند:
12:28
«خواستیم اگر دروغگو باشی، از دست تو آسوده شویم،
12:32
و اگر پیامبر باشی، [زهر] به تو زیانی نرساند».
12:36
شرح حدیث:
12:40
غدر همان خیانت و شکستن پیمان است.
12:43
برای رسول الله ﷺ گوسفندی هدیه آوردند که در آن زهر بود،
12:49
آن را زنی یهودی آورد
12:51
که نامش زینب دختر حارث بود،
12:54
خواهر مرحب یهودی.
12:56
«آیا در آن با من راست میگویید؟»
12:59
مراد این است:
13:00
«آیا در پاسخ راست خواهید گفت؟»
13:03
«برِرت»:
13:04
یعنی نیکو گفتی.
13:05
«همانگونه که شناختی»:
13:07
این اقرار ایشان است به نبوت پیامبر ﷺ،
13:12
و اینکه او این را از راه وحی دانست.
13:15
«مدتی اندک در آن میمانیم»:
13:17
یعنی مدتی کوتاه وارد دوزخ میشویم و سپس بیرون میآییم.
13:21
«سپس شما پس از ما در آن جانشین ما میشوید»:
13:24
یعنی شما پس از ما جاودانه وارد دوزخ میشوید.
13:27
«خفه شوید»:
13:28
طردکردن و دورکردن ایشان است.
13:31
و گفته شده است:
13:32
این نفرین بر ایشان به همین معناست.
13:35
«آیا قرار دادید»:
13:37
یعنی آیا گذاشتید.
13:39
«چه چیزی شما را به این کار واداشت؟»
13:41
ای، چرا زهر را در شاه (غذا) ریختید؟
13:44
و انگیزهٔ شما بر این کار چیست؟
13:47
به تو زیانی نمیرساند
13:48
یعنی در تو اثری نگذاشت
13:55
از این حدیث استفاده میشود
13:56
اینکه کشتن با زهر
13:58
مانند کشتن با سلاحی که قصاص را واجب میکند
14:02
و حدیث از نشانههای نبوّت است.
14:04
پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) دانست که
14:07
بیگمان آن گوسفند زهرآلود است.
14:09
در این بخش، بیان فضیلت گذشت و درگذشتن (از خطای دیگران) آمده است.
14:13
و در آن است که از فضل الله عزّ و جل
14:16
اینکه زهر در بدن پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) اثر نکرد
14:20
تأثیر بسیار بزرگی
14:22
و این از نگاهداشت (عصمت) الله سبحانه و تعالی از پیامبرش (صلیاللهعلیهوسلم) است.
14:28
در این حدیث، مشروعیت مناظره با کافران وجود دارد.
14:31
و برپاداشتن حجت بر ایشان
14:33
در این (حدیث) آمده است که شیوهٔ یهودیان بر پیمانشکنی و نیرنگ بنا شده است.
14:37
و دروغ و انکار
14:39
و در آن آمده است که دشمنی یهودیان با پیامبران شناختهشده است؛ درود و سلام بر ایشان.
14:45
و در این حدیث اشارهای است به تباهی دین یهود.
14:48
و هر یهودیای که دعوت اسلام به او برسد و ایمان نیاورد
14:53
پس سرانجامش به سوی دوزخ است
15:01
از عایشه رضیاللهعنها روایت است که گفت
15:05
پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) مورد سحر قرار گرفت.
15:08
مردی از بنی زُریق
15:10
به او لبید بن اعصم گفته میشود.
15:13
تا اینکه رسول الله (ﷺ)
15:17
بهنظرش میآمد که دارد کاری را انجام میدهد
15:20
و آنچه (او) انجام داد
15:22
در روایتی
15:23
تا آنجا که گمان میکرد با زنان همبستر میشود، در حالی که با آنان نزدیکی نمیکرد.
15:29
تا آنکه روزی، یا شبی، در حالی که نزد من بود
15:34
اما او دعا کرد و دعا کرد
15:36
سپس فرمود
15:38
ای عایشه
15:39
آیا میدانستی که الله در آنچه از او فتوا خواستم، به من فتوا داد؟
15:44
در روایتی
15:46
آنچه در آن شفای من است
15:48
دو مرد نزد من آمدند
15:50
یکی از آنها نزد سرم نشست و دیگری نزد پایم.
15:55
یکی از آن دو به همراهش گفت
15:58
درد مرد چیست؟
16:00
گفت
16:01
مطبوب
16:03
گفت
16:04
آن کسی که او را معالجه کرد
16:05
گفت
16:06
لبید بن اعصم
16:09
در روایتی
16:10
مردی از بنی زُریق
16:12
همپیمان یهودیان
16:14
منافق بود
16:16
گفت
16:17
در چه چیزی
16:19
گفت
16:20
در شانه و کُتّان (ریسمانهای موی شانهشده)
16:22
در روایتی
16:24
در شانه و کتان (یا «مِشاقّة»: ریسمانهای الیاف کتان)
16:27
غلاف شکوفهٔ نخل نر
16:30
گفت
16:31
و کجاست او؟
16:32
گفت
16:33
در چاه ذروان
16:36
در روایتی
16:37
در چاه ذروان، زیر ریسمانی (از موی/نخی) که...
16:41
پس رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) در میان گروهی از اصحابش به نزد او آمد.
16:46
پس آمد و گفت
16:48
ای عایشه
16:50
گویی آبش، آب خیساندن حنّاست
16:53
گویی سرهای نخلهای آن، سرهای شیاطین است
16:57
گفتم: ای رسول الله
17:00
(آیا) پس آن را بیرون آوردی؟
17:02
گفت
17:03
خداوند مرا عافیت بخشیده است.
17:05
در روایتی
17:06
نه
17:07
اما من را که الله شفا داد
17:11
نخواستم در آن کار، فتنهای و شرّی میان مردم برانگیزم.
17:15
پس فرمان داد و او را دفن کردند
17:18
تعلیق بر حدیث
17:21
نکوهش
17:23
او از اهل پیمان و امان است.
17:25
به نظر میرسد که به او
17:27
(به او شبیه داده میشود)
17:29
گمان میکند که آن چیز حادث شده است
17:31
و او نزد من است
17:33
مراد
17:34
در روز و نوبت عایشه رضیاللهعنها
17:38
آیا احساس کردی؟
17:39
آیا آگاهی داری؟
17:41
الله به من فتوا داد
17:43
به من خبر بده
17:45
در آنچه از او فتوا خواستم
17:47
یعنی در خواستن شفا از او
17:50
دو مرد نزد من آمدند
17:52
یعنی دو فرشته به صورت دو مرد نزد من آمدند
17:55
و گفته شده است
17:56
آن دو، جبرئیل و میکائیل، علیهما السلام
18:00
دردِ مرد چیست؟
18:02
از آنچه شکایت میکند
18:04
مطبوب
18:05
یعنی مسحور
18:07
کسی که او را سحر کرده
18:08
یعنی کسی که جادویش کرده
18:10
و مشاطهاش
18:11
آن موهایی است که هنگام شانه کردن با شانه از سر و ریش میریزد
18:17
جفّ طلع
18:18
یعنی غلاف شکوفهٔ نخل
18:21
در چاه ذروان
18:23
چاهی است در مدینه، در باغ بنی زُریق از یهودیان
18:28
نقاعهالحنّا
18:29
یعنی حمرا (خیس حنا)
18:31
مانند آبی که حنا در آن خیس میشود
18:34
گویی سرهای نخلهایش سرهای شیاطین است
18:38
مراد
18:39
زشتی صورت آن و هولناکی منظرش، همچون صورت شیاطین است
18:44
أثوّر
18:45
یعنی برانگیخته و شعلهور میکنم
18:47
پس دفن شد
18:48
یعنی چاه
18:50
مشاقه
18:51
یعنی آنچه از کتّان ریسیده میشود
18:54
رعوفه
18:55
یعنی صخرهای
18:57
از فوائد حدیث
19:00
از این حدیث استفاده میشود
19:02
که پیامبران، علیهم السلام، بشرند
19:06
و بر آنان نیز از مقدّرات زندگی آنچه بر بشر جاری میشود جاری است
19:10
از بیماری و مرگ و سحر و غیر آن
19:14
و در آن بیان فضیلت دعا است
19:16
و راستی پناه بردن به الله عز وجل
19:19
در برطرف کردن زیان و بلا
19:21
و در آن استحباب تکرار دعا است
19:24
و اصرار بر خواستن از الله تعالی
19:27
و در آن مشروعیت درمان بیماریهای حسی و معنوی است
19:32
و در آن اینکه سحر وجود دارد
19:35
و آن را حقیقتی است همچون حقایق دیگر اشیای ثابت
19:39
برخلاف کسی که آن را انکار کرده و حقیقتش را نفی نموده است
19:43
و در آن وجوب زدودن آثار فعل حرام است
19:47
و در حدیث دلیلی است بر مسدود کردن ذرایع
19:50
و بستن در شر بر مردم
19:53
و در آن مشروعیت رهایی از سحر با دفن کردن آن است
19:59
باب آنچه از خیانت پرهیز داده میشود
20:03
از عوف بن مالک روایت است که گفت
20:05
در غزوه تبوک نزد پیامبر صلیاللهعلیهوسلم آمدم
20:10
و او در خیمهای از چرم بود
20:12
پس فرمود
20:14
شش چیز را پیش از قیامت برشمار
20:17
مرگ من، سپس فتح بیتالمقدس
20:21
سپس مرگوسیری که در میان شما میافتد، مانند بیماری قعاص گوسفندان
20:25
سپس فراوانی مال
20:28
تا آنکه به مردی صد دینار داده شود و همچنان خشمگین باشد
20:32
سپس فتنهای که هیچ خانهای از عرب باقی نماند مگر آنکه داخل آن شود
20:37
سپس صلحی که میان شما و بنی اصفر خواهد بود
20:42
پس آنان غدر میکنند و با هشتاد پرچم به سوی شما میآیند
20:46
زیر هر پرچمی دوازده هزار نفر
20:54
قبّه یعنی خیمه
20:57
از چرم
20:58
یعنی از پوست دباغیشده
21:00
شش را برشمار
21:02
یعنی شش نشانه
21:04
پیش از قیامت
21:06
یعنی پیش از برپایی قیامت
21:09
موتان
21:10
مرگ بسیار فراگیر است
21:13
مانند بیماری قعاص گوسفندان
21:15
آن بیماریای است که گوسفندان را میگیرد
21:17
پس از بینی آنها چیزی جاری میشود و میمیرند
21:21
ساخطا
21:23
یعنی ناراضی
21:24
هدنه
21:25
یعنی صلح
21:27
بنی اصفر
21:28
آنان رومیاناند
21:30
غایه
21:31
یعنی پرچم
21:33
از فوائد حدیث
21:37
این حدیث از نشانههای نبوت است
21:39
و در آن است که از نشانههای قیامت مرگ پیامبر صلیاللهعلیهوسلم است
21:45
و از نشانههای آن فتح بیتالمقدس است
21:48
و این تحقق یافته است
21:50
و از نشانههای آن فراوانی مرگ عمومی است
21:53
و این پس از آن واقع شده است
21:56
و از نشانههای آن فراوانی فتنهها و فراوانی مال است
22:00
و در حدیث اشارهای است به حرام بودن غدر
22:03
و اینکه غدر از خوی رومیان است
22:06
و در آن نرفتن به جاهای فتنهخیز است
22:11
باب گناه کسی که عهد بست و سپس غدر کرد
22:16
از ابوهریره رضیاللهعنه روایت است که گفت
22:19
چگونه خواهید بود آنگاه که دیناری و درهمی به دست نیاورید
22:24
پس به او گفته شد
22:26
و ای ابوهریره، چگونه میبینی این چیز را که واقع میشود؟
22:30
گفت
22:31
آری، سوگند به آنکه جان ابوهریره در دست اوست
22:34
از سخن راستگوی تصدیقشده
22:37
گفتند: منظورش چیست؟
22:39
گفت
22:41
ذمه الله و ذمه رسولش صلیاللهعلیهوسلم هتک میشود
22:46
پس الله عز وجل دلهای اهل ذمه را سخت میگرداند
22:50
آنان آنچه در دست دارند را دریغ میکنند
22:54
شرح حدیث
22:57
(یعنی) جمعآوری نکردید
22:59
یعنی اگر جزیه و خراج را نگرفتید
23:03
«الصادق» (راستگو)
23:05
یعنی در ذات خود
23:06
«المصدوق» (تصدیقشده)
23:08
یعنی در آنچه خبر میدهد
23:10
«عمّ ذاک» (آن چیست؟)
23:11
یعنی چگونه این امر رخ میدهد
23:13
ذمّه الله و ذمّه رسولش صلیاللهعلیهوسلم پایمال میشود
23:19
هتک حرمت
23:20
یعنی تصرف در آن به شیوهای که روا نیست، از ستم و بیداد
23:25
پس خداوند عز و جل (آن را) محکم میکند
23:27
یعنی در آن نیرو برمیانگیزد
23:30
آنان آنچه در دست دارند را دریغ میکنند
23:32
مقصود
23:34
از پرداخت جزیه و خراج خودداری میکنند
23:42
این حدیث از نشانههای نبوت است
23:45
زیرا اهل ذمّه جزیه را نپرداختند
23:47
و جانب مسلمانان را ضعیف شمردند
23:50
و در آن کمال یقین صحابه رضیاللهعنهم نهفته است
23:54
(یعنی) همه آنچه پیامبر صلیاللهعلیهوسلم از رخدادها خبر داده، واقع خواهد شد
24:00
و در حدیث اشارهای به حرام بودن ستم است
24:03
و در آن راهنمایی به دادن حقوق اهل ذمّه است
24:07
و کاستن یا کمارزش شمردن آن حقوق روا نیست
24:11
و در آن راهنمایی به وفای به عهدهاست
24:14
و هشدار از پیامدهای نیرنگ و خیانت
24:17
باب
24:21
از ابووائل روایت است که گفت
24:23
ما در صفین بودیم
24:25
در روایتی (آمده است)
24:27
ما در صفین بودیم
24:29
پس مردی گفت
24:30
آیا ندیدی کسانی را که به سوی کتاب «الله» فراخوانده میشوند؟
24:34
پس علی (فرمود)
24:35
آری
24:37
آنگاه سهل بن حنیف برخاست
24:39
و گفت
24:40
ای مردم
24:42
خودتان را متهم کنید
24:44
در روایتی
24:45
رأی (خود) را متهم کنید
24:47
زیرا من خود را (در روز ابوجندل) دیدم
24:50
و اگر میتوانستم فرمان رسول الله صلیاللهعلیهوسلم را رد کنم، رد میکردم
24:57
و الله و رسولش داناترند
25:00
و شمشیرهای خود را بر دوشهای خویش ننهادیم
25:03
برای کاری که ما را هراسان کند
25:05
مگر آنکه ما را به کاری که پیش از این میشناختیم رهنمون شد
25:10
هیچ دری را برای ما نمیبستیم مگر آنکه دری دیگر بر ما گشوده میشد که نمیدانستیم چگونه از آن درآییم
25:16
زیرا ما در روز حدیبیه با رسول الله صلیاللهعلیهوسلم بودیم
25:22
و اگر جنگی میدیدیم، میجنگیدیم
25:25
پس عمر بن خطاب آمد و گفت
25:28
ای رسول الله
25:30
آیا ما بر حق و آنان بر باطل نیستیم؟
25:33
(پیامبر) فرمود: آری
25:35
(عمر) گفت
25:37
آیا کشتههای ما در بهشت و کشتههای آنان در دوزخ نیستند؟
25:41
فرمود: آری
25:42
(عمر) گفت
25:44
پس چرا در دین خود خواری را میپذیریم؟
25:47
آیا بازگردیم، در حالی که الله میان ما و ایشان داوری نکرده است؟
25:51
(پیامبر) فرمود
25:53
ای پسر خطاب
25:54
من فرستاده الله هستم
25:56
و الله هرگز مرا ضایع نخواهد کرد
25:59
پس عمر نزد ابوبکر رفت
26:02
و همان سخنی را که به پیامبر صلیاللهعلیهوسلم گفته بود، به او گفت
26:07
(ابوبکر) گفت
26:08
او فرستاده الله است
26:11
و الله هرگز او را ضایع نخواهد کرد
26:14
پس سوره فتح نازل شد
26:16
و رسول الله صلیاللهعلیهوسلم آن را تا پایان بر عمر خواند
26:22
عمر گفت
26:24
ای رسول الله
26:25
آیا این فتح است؟
26:27
آیا این فتح است؟
26:28
فرمود: آری
26:31
شرح حدیث
26:34
صفین
26:35
نام مکانی بر کنار فرات است
26:38
که جنگ مشهور در آن واقع شد
26:40
خودتان را متهم کنید
26:42
یعنی رأی خود را در این جنگ متهم کنید
26:46
پس چرا در دین خود خواری را میپذیریم
26:48
یعنی چرا به پستی و خواری رضایت دهیم
26:52
و الله میان ما و ایشان داوری نکرده است
26:55
یعنی میان ما و کافران جدایی و فیصلهای پدید نیامده است
26:59
مرا ضایع نخواهد کرد
27:01
یعنی مرا رها نخواهد کرد
27:03
شمشیرهای خود را ننهادیم
27:05
یعنی شمشیرهای خود را از نیام بیرون نکشیدیم
27:08
برای کاری که ما را هراسان کند
27:10
یعنی سخت بر ما گران باشد
27:12
ما را به کاری که میشناختیم رهنمون شد
27:15
یعنی ما را به امری روشن و آسان که در آن خیر است رسانید
27:21
پیش از این کار
27:22
یعنی فتنهای که میان مسلمانان رخ داد
27:26
زیرا آن مشکلآفرین است
27:27
زیرا در آن مصیبت با کشته شدن مسلمانان فرود آمد
27:35
حدیث از نشانههای نبوت است.
27:38
زیرا پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) خبر داد
27:41
از فتح مکه، پیش از آنکه واقع شود.
27:44
و در این حدیث راهنمایی است به اینکه رأی بر نص مقدم داشته نشود،
27:48
و عقل با شرع درگیر نگردد.
27:51
و در آن بیان فضیلت علم ابوبکر رضیاللهعنه است،
27:55
و استواری ایمان و قوت یقین او.
27:58
و اینکه مصالحه با مشرکان،
28:01
با برخی شروط که بر مسلمانان ستم است،
28:04
برای مصلحت راجح روا است،
28:07
و برای دفع آنچه از آن بدتر است.
28:09
پس در آن دفع بزرگترین دو مفسده است
28:11
با تحمل کوچکترین آن دو.
28:14
و در حدیث راهنمایی است به وفای به عهدها و پیمانها.
28:18
و اینکه صلح حدیبیه از بزرگترین فتوحات است.
28:23
و در آن هشدار از فتنهها است،
28:25
و اینکه از آغازهای فتنه، حکمکردن رأی است.
28:29
و اینکه سلامت در چنگ زدن به کتاب و سنت است.
28:33
و در حدیث اشاره است به اینکه فتنهها یکدیگر را سبک میکنند.
28:39
و در آن اشاره است به خودداری در زمان فتنهها.
28:44
باب گناه پیمانشکن، چه نیکوکار و چه فاجر.
28:48
از عبدالله و انس،
28:51
از پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) روایت است که فرمود:
28:54
برای هر پیمانشکنی در روز قیامت پرچمی است.
28:58
یکی از آن دو گفت: برافراشته میشود،
29:01
و دیگری گفت: در روز قیامت دیده میشود،
29:05
که به وسیله آن شناخته شود.
29:07
و از ابن عمر رضیاللهعنهما،
29:10
از پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) روایت است که فرمود:
29:14
همانا پیمانشکن را در روز قیامت پرچمی برافراشته میشود،
29:18
گفته میشود:
29:20
این پیمانشکنی فلان پسر فلان است.
29:23
در روایتی آمده است:
29:25
هنگامی که اهل مدینه یزید بن معاویه را خلع کردند،
29:29
ابن عمر خدم و فرزندان خود را گرد آورد،
29:32
و گفت:
29:33
من از پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) شنیدم که میفرمود:
29:38
برای هر پیمانشکنی در روز قیامت پرچمی برافراشته میشود.
29:42
و ما با این مرد بر بیعت با الله و رسولش بیعت کردهایم،
29:47
و من پیمانشکنی بزرگتر از آن نمیشناسم که کسی با کسی بر بیعت با الله و رسولش بیعت کند، سپس برای او جنگ برپا شود.
29:53
سپس برای او جنگ برپا شود.
29:56
و من نمیدانم کسی از شما او را خلع کرده باشد،
29:59
یا در این امر بیعت کرده باشد،
30:02
مگر آنکه میان من و او جداییافکن باشد.
30:09
عبدالله همان ابن مسعود رضیاللهعنه است.
30:13
غادر کسی است که بر کاری وعده میدهد و بدان وفا نمیکند.
30:18
لواء یعنی پرچم.
30:21
ینصب یعنی برپا و بلند میشود.
30:25
این غدره یعنی به سبب پیمانشکنی او در دنیا،
30:29
یا به اندازه پیمانشکنی او.
30:32
از فوائد حدیث:
30:35
از حدیث استفاده میشود:
30:37
تشدید در تحریم پیمانشکنی.
30:40
و پیمانشکنی از صاحب ولایت عامه گناهش بزرگتر است،
30:44
زیرا ضررش به خلق بسیاری میرسد.
30:49
و در آن راهنمایی است به وفای به همه عهدها.
30:53
و در حدیث اشاره است به وفای به بیعت امام،
30:57
و خروج نکردن بر او.