از مجموعهٔ صحیح البخاری · درس 34 از 113

خلاصه صحیح البخاری | قسمت (34) | کتاب اذان - 3

◉ 62 بازدید ⏱ 28:25 صدای ترجمه‌شده — فارسی
0:000:00

متن کامل

ترجمهٔ ماشینی — ممکن است خطا داشته باشد
0:00 بِسْمِ الله الرحمن الرحیم
0:03 مرکز افاده
0:06 برای پژوهش‌ها و تحقیقات انسانی
0:09 تقدیم می‌کند
0:10 مختصر صحیح بخاری
0:15 باب وجوب نماز جماعت
0:20 از ابو هریره
0:22 که رسول الله (ﷺ) فرمود
0:27 سوگند به کسی که جانم در دست اوست
0:29 قصد کردم که هیزم فراهم آورده شود و آن را گرد آورند
0:33 سپس دستور دهم که برای نماز اذان گفته شود
0:37 سپس مردی را فرمان دهم تا امامت مردم کند
0:41 آنگاه به سوی مردانی روم و خانه‌هایشان را بر سرشان بسوزانم
0:46 سوگند به کسی که جانم در دست اوست
0:49 اگر هر یک از ایشان می‌دانست که استخوانی با گوشت فربه به دست می‌آورد
0:53 یا دو تکه گوشت نیکو
0:56 حتماً به نماز عشا حاضر می‌شد
0:58 در روایتی آمده است
1:01 هیچ نمازی بر منافقان سنگین‌تر از نماز صبح و عشا نیست
1:06 و اگر می‌دانستند که در آن دو چه پاداشی است
1:08 حتماً به آن دو می‌آمدند، هرچند با سینه خیز
1:15 سوگند به کسی که جانم در دست اوست
1:17 یعنی: به خدا سوگند
1:19 و این سوگندی است که پیامبر (ﷺ)
1:22 بسیار به آن سوگند یاد می‌کرد
1:24 «هممت» یعنی: عزم کردم
1:26 یعنی: قصد کردم
1:27 «فیُحطَب» یعنی: گرد آورده شود
1:28 یعنی: جمع‌آوری شود
1:30 «ثم أخالف» یعنی
1:31 یعنی: با قصد آنان به سوی ایشان بروم
1:35 «إلی رجال»
1:37 یعنی: جز زنان و کودکان
1:40 «فأحرّق»
1:41 برای مبالغه در سوزاندن است
1:44 «یجد عرقاً سمیناً»
1:47 «العرق»
1:48 استخوانی است با باقی‌مانده گوشت بر آن
1:51 «أو مِرماتین»
1:53 «المرما»
1:55 گوشت میان دو سم گوسفند است
1:58 و گفته شده غیر از این
2:00 «لشهد العشاء»
2:02 یعنی: به نماز عشا حاضر می‌شد
2:05 هیچ نمازی بر منافقان سنگین‌تر از نماز صبح نیست
2:09 زیرا آن وقت لذت خواب است
2:12 و عشا
2:13 زیرا آن وقت آرامش و استراحت است
2:17 از فواید حدیث
2:21 از حدیث استفاده می‌شود
2:23 جواز سوگند بدون آنکه کسی درخواست سوگند کند
2:26 و در آن دفع مفسده با کم‌ضررتر و آسان‌تر است
2:30 و در آن جواز گرفتن اهل جرم در حالت غفلت است
2:34 و جواز امامت فرد مفضول با وجود فاضل
2:38 هنگامی که مصلحتی در آن باشد
2:41 و در آن از شیوه‌های نبوی، زدن مثال است
2:45 برای نزدیک کردن معنا
2:47 و در آن حرص بر منافع اخروی است
2:50 همان‌گونه که حرص بر منافع دنیوی است
2:53 بلکه شدیدتر
2:57 باب فضیلت نماز جماعت
3:01 از عبد الله بن عمر
3:03 که رسول الله (ﷺ) فرمود
3:07 نماز جماعت بر نماز فرد برتری دارد
3:11 به بیست و هفت درجه
3:14 و از ابو سعید خدری
3:16 که از پیامبر (ﷺ) شنید که می‌فرمود
3:21 نماز جماعت بر نماز فرد برتری دارد
3:25 با بیست و پنج درجه
3:29 شرح حدیث
3:33 «تفضل» یعنی بیفزاید
3:35 نماز فَذّ
3:37 «فَذّ» یعنی تنها
3:40 و معنایش این است که نمازگزار تنها باشد
3:43 با بیست و هفت درجه
3:46 یعنی به مرتبه و منزلت
3:49 از فواید حدیث
3:52 از این حدیث استفاده می‌شود
3:55 که پاداش نماز جماعت
3:57 با اختلاف نمازگزاران فرق می‌کند
4:00 پس برخی را بیست و پنج درجه است
4:03 و برخی را بیست و هفت درجه
4:05 بسته به کمال نماز
4:07 و بسیاری جماعت آن و فضیلت آنان
4:10 و شرافت مکان و مانند این
4:13 و در آن تأکید بر محافظت
4:15 بر نماز جماعت است
4:17 باب فضیلت نماز صبح در جماعت
4:23 از ابوهریره نقل است که گفت:
4:26 از رسول الله (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) شنیدم
4:30 که می‌فرمود:
4:31 نمازِ جماعت بر نمازِ تنهای یکی از شما برتری دارد
4:33 (برتری‌ای که به‌اندازه)
4:35 بیست‌وپنج جزء است.
4:38 و فرشتگان شب
4:41 و فرشتگان روز
4:43 در نمازِ صبح گرد هم می‌آیند.
4:44 سپس ابوهریره می‌گوید:
4:47 اگر خواستید بخوانید:
4:49 «همانا قرآن فجر، همواره مشهود است.»
4:54 التعلیق بر حدیث
4:57 «إن قرآن الفجر» — (ادامه‌ی آیه) «همانا قرآن فجر»
5:00 «أی صلاة الفجر» — یعنی نماز صبح
5:02 وآن را «قرآن» نامیده‌اند
5:04 به دلیل مشروعیت طولانی‌تر خواندن قرآن در آن
5:07 از دیگر نمازها طولانی‌تر است
5:09 «کان مشهودا» — (ادامه‌ی آیه) «مشهود بوده است»
5:11 یعنی الله تعالی آن را شاهد است
5:13 و فرشتگان شب و فرشتگان روز (آن را شاهد می‌شوند)
5:17 از فواید حدیث
5:21 از حدیث استفاده می‌شود
5:23 بیان فضیلت نماز جماعت به‌طور کلی
5:27 و در حدیث است که فرشتگان شاهد نماز صبح می‌شوند
5:31 و در حدیث اشاره‌ای است به طولانی بودن قرائت در نماز صبح
5:36 و در آن است که از بهترین راه‌های تفسیر
5:39 تفسیر به آنچه در سنت صحیح آمده است
5:45 از ام الدرداء روایت شده که گفت:
5:48 ابوالدرداء بر من وارد شد در حالی که خشمگین بود
5:52 پس گفتم:
5:53 چه چیزی تو را به خشم آورده است؟
5:55 پس گفت:
5:56 به خدا سوگند، از امت محمد صلی‌الله‌علیه‌وسلم چیزی نمی‌شناسم
6:02 جز اینکه همگی نماز می‌خوانند
6:07 التعلیق بر حدیث
6:10 و او خشمگین بود
6:12 خشم
6:13 حالت هیجانی است که از جوشش خون پدید می‌آید
6:16 به سبب چیزی که در دل وارد شده است
6:18 از فواید حدیث
6:22 از حدیث استفاده می‌شود
6:24 جواز خشم هنگام دگرگونی دین و احوال مردم
6:28 و در حدیث است انکار منکر با خشم
6:32 هنگامی که از بیش از آن توانایی نباشد
6:35 و اینکه معیار معروف و منکر
6:38 هدایت پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وسلم است
6:41 و آنچه یارانِ گرامی‌اش رضی‌الله‌عنهم بر آن بوده‌اند
6:45 از ابوموسی روایت شده که گفت:
6:50 پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وسلم فرمود:
6:53 بزرگ‌ترین مردم از نظر پاداش در نماز
6:56 دورترین آنان است، و سپس دورترین ایشان از نظر راه رفتن
7:00 و کسی که نماز را انتظار می‌کشد تا آن را با امام بخواند
7:04 بزرگ‌تر پاداش است از کسی که نماز می‌خواند و سپس می‌خوابد
7:09 التعلیق بر حدیث
7:12 دورترین آنان، سپس دورترین ایشان از نظر راه رفتن
7:16 یعنی دورترین ایشان از نظر مسافت
7:18 به سبب بسیاری گام‌ها
7:20 از فواید حدیث
7:23 از حدیث استفاده می‌شود
7:25 فزونی پاداش به سبب بسیاری گام‌ها به سوی مسجد
7:29 و در آن بیان فضیلت انتظار نماز است
7:33 باب حساب کردن آثار (گام‌ها)
7:38 از انس رضی‌الله‌عنه روایت شده که گفت:
7:42 بنی سلمه خواستند به نزدیکی مسجد منتقل شوند
7:47 پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وسلم کراهت داشت
7:51 که مدینه خالی شود
7:53 و فرمود: ای بنی سلمه!
7:56 آیا آثار (گام‌های) خود را حساب نمی‌کنید؟
7:59 پس ماندند
8:01 التعلیق بر حدیث
8:04 بنی سلمه
8:07 قبیله‌ای از انصار
8:09 که منتقل شوند
8:11 یعنی که به نزدیکی مسجد پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وسلم کوچ کنند
8:16 که مدینه خالی شود
8:18 یعنی رها و بی‌سکنه گردد
8:20 یعنی فضاهای خالی از اطراف
8:23 آیا حساب نمی‌کنید
8:25 یعنی وجه الله و ثواب را طلب نمی‌کنید
8:28 آثار شما
8:30 یعنی گام‌های شما
8:32 پس ماندند
8:35 یعنی منتقل نشدند
8:37 از فواید حدیث
8:40 از حدیث استفاده می‌شود
8:43 بیان فضیلت دوری از مسجد
8:46 به سبب بسیاری گام‌ها
8:49 و در حدیث اشاره‌ای است به اینکه دفع مفسده
8:52 بر جلب مصلحت مقدم است
8:55 و در آن است که اعمال نیک
8:57 هنگامی که خالص باشند
8:59 آثارشان به‌عنوان حسنات نوشته می‌شود
9:04 باب کسی که در مسجد می‌نشیند
9:06 انتظار نماز را می‌کشد
9:08 و فضیلت مساجد
9:10 از ابوهریره رضی‌الله‌عنه روایت شده
9:13 از پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وسلم که فرمود:
9:17 هفت گروه‌اند که الله تعالی ایشان را در سایه‌ی خود قرار می‌دهد
9:21 روزی که سایه‌ای جز سایه‌ی او نیست
9:24 پیشوای عادل
9:27 و جوانی که در عبادت الله پرورش یافته
9:30 و مردی که دلش به مساجد آویخته است
9:34 و دو مردی که در الله یکدیگر را دوست داشتند
9:37 بر آن گرد آمدند و بر آن پراکنده شدند
9:41 و مردی که زنی دارای منصب و جمال او را فراخواند
9:46 پس گفت: همانا من از الله می‌ترسم
9:50 و مردی که صدقه‌ای داد
9:53 پس آن را پنهان کرد تا آنکه دست چپش نداند دست راستش چه انفاق کرده است
9:59 و مردی که الله را در خلوت یاد کرد
10:02 پس چشمانش اشک ریخت
10:04 التعلیق بر حدیث
10:08 روزی که جز سایهٔ او سایه‌ای نیست
10:11 یعنی روز قیامت
10:13 پیشوای عادل
10:15 در برابر ستم و بیداد
10:18 و جوانی که در بندگی الله پرورش یافت
10:21 یعنی رشد کرد و بالید
10:23 پس هیچ‌گاه دچار هوای نفس و لغزش نشد
10:25 و این به سبب چیرگی تقوا بود
10:28 و مردی که دلش به مسجدها آویخته است
10:32 یعنی بسیار دلبسته و پیوسته در آن به جماعت حاضر می‌شود
10:37 دو تن که بر (محبت) او گرد آمدند و بر آن (محبت) از هم جدا شدند
10:40 یعنی بر محبت الله
10:42 نه برای هدفی دنیوی
10:44 و این همان محبت صادقانه است
10:46 و مردی که زنی (زیبا و) صاحب مقام او را (به گناه) فرا خواند
10:48 یعنی به فحشا
10:50 صاحب منصب و موقعیت
10:52 یعنی دارای جایگاه و حسب و نسب
10:55 پس او (از آن گناه) خودداری کرد
10:58 یعنی پنهانی او را بیرون برد
11:00 الله را در خلوت یاد کرد
11:02 یعنی کسی همراه او نبود
11:05 پس اشک‌هایش جاری شد
11:07 یعنی با اشک از ترس و رقت دل
11:10 از فواید حدیث
11:13 از این حدیث استفاده می‌شود
11:16 بیان فضیلت پیشوای عادل
11:19 زیرا پیشوای عادل به واسطهٔ او بندگان اصلاح می‌شوند
11:22 و نفع آن به سراسر سرزمین‌ها می‌رسد
11:25 و در آن بیان فضیلت جوانی است که در بندگی پروردگار عزیز و جلیلش پرورش یافت
11:31 و در آن بیان فضیلت محبت در راه الله تعالی است
11:35 و بیان فضیلت ترس و خشیت از الله عزیز و جلیل
11:39 و بیان فضیلت کسی که صدقه‌اش را پنهان دهد
11:42 زیرا آن به اخلاص نزدیک‌تر و از ریا دورتر است
11:46 و در آن بیان فضیلت یاد الله در خلوت‌ها است
11:50 همراه با جاری شدن اشک از چشمانش
11:53 باب فضیلت کسی که صبحگاه یا شامگاه به سوی مسجد می‌رود
11:59 از ابوهریره
12:01 از پیامبر (ﷺ) روایت است که فرمود
12:05 هرکس صبحگاه یا شامگاه به سوی مسجد برود
12:08 الله برای او در بهشت منزلی آماده می‌کند هر بار که صبح یا
12:13 شامگاه برود
12:15 شرح حدیث
12:19 «غدا» یعنی هنگامی که در آغاز روز برود
12:23 و «راح» یعنی هنگامی که در آغاز شب برود
12:28 الله برای او در بهشت منزلی آماده می‌کند
12:31 «نزل» آن چیزی است که برای مهمان آماده می‌شود
12:36 از فواید حدیث
12:39 از این حدیث استفاده می‌شود تشویق به حضور در جماعت‌ها
12:44 و پیوستگی در مسجدها برای نمازها
12:47 و در آن است که مسجدها خانه‌های الله عزیز و جلیل‌اند
12:51 و کسانی که به خانه‌های او وارد می‌شوند به منزلهٔ مهمانان‌اند
12:56 پس برای رفت و آمدشان منزل آماده می‌شود
13:00 و آنکه در هر وقتی از شب یا روز به مسجد درآید
13:05 الله پاداش او را از بهشت عطا می‌کند
13:08 زیرا الله تعالی گرامی‌ترین گرامیان است
13:11 پس پاداش نیکوکاران ضایع نمی‌شود
13:14 باب
13:15 هرگاه نماز برپا شود، جز نماز فرض نماز دیگری نیست
13:22 از عبدالله بن مالک بن بحینه
13:27 یا مالک بن بحینه
13:29 که رسول الله (ﷺ) مردی را دید که نماز برپا شده بود
13:35 و دو رکعت نماز می‌گزارد
13:38 پس چون رسول الله (ﷺ) از نماز فارغ شد
13:42 مردم گرد او را گرفتند
13:44 و رسول الله (ﷺ) به او فرمود
13:48 نماز صبح چهار رکعت است
13:50 نماز صبح چهار رکعت است
13:52 شرح حدیث
13:56 هرگاه نماز برپا شود، جز نماز فرض نماز دیگری نیست
14:01 «مکتوبه» یعنی نماز فرضی که الله تعالی بر بندگانش واجب کرده است
14:02 یعنی نماز فرض که الله تعالی بر بندگانش نوشته است
14:07 مردی را دید
14:09 او عبدالله است
14:10 راوی حدیث
14:12 چون رسول الله (ﷺ) از نماز فارغ شد
14:16 یعنی از نماز
14:18 مردم گرد او را گرفتند
14:20 یعنی گرد او جمع شدند و او را احاطه کردند
14:23 از فواید حدیث
14:26 از این حدیث استفاده می‌شود
14:29 راهنمایی به جدا کردن فریضه از نافله
14:33 و در آن است که چون فریضه حاضر شود
14:36 بنده به نافله مشغول نشود
14:40 و در آن جواز انکار با صیغهٔ استفهام انکاری است
14:44 و تکرار انکار
14:46 و در حدیث اشاره است به فضیلت درک فریضه از ابتدای آن
14:52 باب
14:55 آیا امام کسانی را که حاضرند (در باران) نماز می‌گزارد
14:58 و آیا در روز جمعه در باران خطبه خوانده می‌شود
15:01 از ابوسلمه روایت است که گفت
15:05 نزد ابوسعید خدری رفتم
15:08 گفتم
15:10 آیا با ما به سوی نخلستان بیرون نمی‌آیی تا گفتگو کنیم؟
15:14 پس بیرون آمد
15:15 و گفت
15:16 گفتم
15:18 از آنچه درباره شب قدر از پیامبر (ﷺ) شنیده‌ای برایم بگو
15:24 گفت
15:25 رسول الله (ﷺ) ده روز نخست رمضان را اعتکاف کرد
15:31 و با او اعتکاف کردیم
15:33 پس جبریل نزد او آمد و گفت
15:36 آنچه تو می‌جویی پیش روی توست
15:39 پس پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) صبح بیستم ماه رمضان به خطبه ایستاد
15:46 در روایتی
15:47 تا آنکه شب بیست و یکم فرا رسید
15:51 و آن همان شبی است که صبح آن از اعتکاف خود بیرون می‌آمد
15:56 پس فرمود
15:58 از کجا ممکن است که شب بیستم باشد
16:05 پس فرمود
16:06 هر که با پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) اعتکاف کرده، باید بازگردد
16:12 زیرا من شب قدر را به من نشان داده شد
16:15 و من آن را فراموش کردم
16:17 و آن در دهه‌های آخر، در شب‌های طاق است
16:21 و من دیدم که گویی در گل و آب سجده می‌کنم
16:26 و سقف مسجد از شاخه‌های خرما بود
16:31 و چیزی در آسمان نمی‌دیدیم
16:34 سپس ابری پاره‌پاره آمد
16:36 و باران بارید
16:38 در روایتی
16:41 تا آنکه سقف چکید
16:43 و در روایتی
16:45 پس مسجد در جایگاه نماز پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) قطره‌ریزی کرد
16:49 در شب بیست و یکم
16:52 پس پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) نماز گزارد
16:56 تا آنکه اثر گل و آب را دیدم
16:59 بر پیشانی رسول الله (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) و بینی او
17:04 تصدیق خوابش
17:07 شرح حدیث
17:09 شتافتم
17:12 یعنی با شتاب رفتم
17:14 به سوی نخلستان
17:15 یعنی محل نخلستان و باغ خرما
17:19 رسول الله (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) اعتکاف کرد
17:23 اعتکاف
17:24 ماندن در مسجد همراه با نیت
17:27 آنچه تو می‌جویی
17:29 یعنی آنچه می‌خواهی از موافقت با شب قدر
17:33 پیش روی توست
17:34 یعنی در شب‌هایی که پیش رو داری
17:37 پس پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) به خطبه ایستاد
17:41 یعنی چنان‌که عادتش بود در بیان امور مهم
17:45 باید بازگردد
17:47 یعنی به اعتکاف
17:49 دیدم
17:50 یعنی به من وحی شد
17:52 شب قدر
17:54 یعنی جایگاه آن در ماه
17:56 در شب‌های طاق
17:58 یعنی شب‌های فرد
18:00 شاخه‌های خرما
18:03 جریده
18:04 شاخه بلند
18:06 و گفته شده شاخه‌ای که برگ‌های آن جدا شده است
18:10 و چیزی در آسمان نمی‌دیدیم
18:13 یعنی از ابر
18:15 سپس ابری پاره‌پاره آمد
18:17 یعنی تکه‌ای از ابر
18:19 اثر گل و آب
18:21 یعنی بقایای گل و آب
18:24 بینی
18:25 یعنی نوک بینی
18:27 تصدیق خواب
18:29 یعنی تعبیر آن
18:30 و آن حق است
18:32 پس چکید
18:33 یعنی قطره‌قطره ریخت
18:35 از فواید حدیث
18:39 از حدیث استفاده می‌شود
18:41 بیان فضیلت گفت‌وگوی علمی
18:44 و در آن است انس گرفتن شاگرد با استاد در طلب آموختن از او
18:48 تا بتواند آنچه را می‌خواهد بپرسد
18:52 و در حدیث یاد فرشتگان آمده است
18:55 و وظیفه جبریل علیه‌السلام
18:57 و در آن بیان فضیلت اعتکاف با عالم و اهل فضل است
19:02 و در آن مشروعیت خطبه ایستاده است
19:05 و در آن که خواب پیامبران علیهم‌السلام وحی است
19:10 و در آن راهنمایی مردم به موافقت با پیشوایشان در طاعت مستحب است
19:16 و در آن ترغیب به جست‌وجو و کوشش برای موافقت با فصل‌های خیر است
19:22 و در حدیث آمده که اصل در گل و آب پاکی است
19:28 از انس بن سیرین روایت است که گفت
19:33 شنیدم که انس بن مالک می‌گفت
19:36 مردی از انصار گفت
19:39 من نمی‌توانم با تو نماز بخوانم
19:42 و او مردی تنومند بود
19:45 پس برای پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) غذایی تهیه کرد
19:49 و او را به خانه‌اش دعوت کرد
19:52 پس برای او حصیری گسترد
19:54 و کناره حصیر را با آب پاشید
19:56 پس پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) بر آن دو رکعت نماز گزارد
19:59 در روایتی افزوده شده
20:01 و برای آنان دعا کرد
20:03 پس مردی از خاندان جارود به انس بن مالک گفت
20:07 آیا پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) نماز چاشت می‌گزارد؟
20:12 گفت: ندیدم که آن را جز در آن روز بگزارد
20:18 شرح حدیث
20:22 مردی از انصار
20:24 گفته شده که او عتبان بن مالک است
20:27 نمی‌توانم با تو نماز بخوانم
20:30 یعنی در جماعت در مسجد
20:33 مردی بسیار تنومند بود
20:35 یعنی چاق و فربه
20:37 و «الضخم» به معنای ستبر و درشت است از هر چیز
20:40 و کنار حصیر را پاشیدیم
20:42 یعنی آب پاشیدیم
20:44 و گاهی بر شستن (غسل) نیز اطلاق می‌شود
20:46 و آب پاشیدیم تا آن را نرم کرده و برای نماز و نشستن بر آن آماده سازیم
20:52 از فوائد حدیث
20:54 از این حدیث استفاده می‌شود که واجب با ناتوانی ساقط می‌شود
20:59 و در آن استحباب پذیرفتن دعوت است
21:02 و در آن جواز خواندن نماز بر حصیر بدون کراهت است
21:06 و در معنای آن هر چیزی است که از گیاهان زمین ساخته شود
21:10 و در آن جواز خواندن نماز نافله به جماعت است
21:15 و در آن استحباب دعا برای اهل خانه است هرگاه آنان را دیدار کند و نزد ایشان غذا بخورد
21:21 و برخی از حدیث استنباط کرده‌اند
21:24 جواز ترک نماز جماعت به سبب چاقی مفرط
21:28 و در این مسئله بحث است
21:32 باب
21:33 هرگاه غذا حاضر شد و نماز برپا شد
21:36 از عایشه
21:38 از پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) که فرمود
21:42 هرگاه شام آماده شد و نماز برپا شد
21:46 در روایتی
21:48 هرگاه نماز برپا شد و شام حاضر شد
21:52 پس با شام آغاز کنید
21:54 و از انس بن مالک
21:57 که رسول الله (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) فرمود
22:01 هرگاه شام آورده شد
22:04 پیش از آن‌که نماز مغرب را بخوانید، با آن آغاز کنید
22:08 و در خوردن شام شتاب نکنید
22:11 شرح حدیث
22:14 «إذا وضع» یعنی
22:17 یعنی حاضر و آماده و تقدیم شد
22:20 «العشاء»
22:21 یعنی غذای شام
22:23 «و لا تعجلوا عن عشائکم»
22:26 یعنی از خوردن به اندازهٔ نیاز خود دست بکشید
22:29 اگر نفس به آن سخت مشتاق باشد
22:33 از فوائد حدیث
22:37 از این حدیث استفاده می‌شود
22:39 ترغیب به خالی کردن دل از مشغولی‌های دنیوی پیش از شروع نماز
22:45 و در آن برتری حضور قلب بر فضیلت اول وقت بیان شده است
22:50 و راهنمایی به آرامش در خوردن غذا
22:53 و در حدیث آمده که حاضر بودن غذا عذری برای ترک نماز جماعت است
22:59 و در این مسئله بحث است
23:00 از نافع
23:05 از ابن عمر که گفت
23:07 رسول الله (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) فرمود
23:11 هرگاه شام یکی از شما آورده شد و نماز برپا شد
23:15 پس با شام آغاز کنید
23:17 و شتاب نکند تا از آن فارغ شود
23:21 در روایتی
23:22 تا نیازش را برآورده کند
23:25 و ابن عمر را غذا می‌آوردند
23:28 و نماز برپا می‌شد
23:30 و او تا فارغ نمی‌شد به نماز نمی‌آمد
23:33 در حالی که قرائت امام را می‌شنید
23:37 شرح حدیث
23:41 و شتاب نکند تا از آن فارغ شود
23:44 یعنی عجله نکند
23:45 بلکه نیاز خود را از خوردن به تمامی برآورد
23:49 و این در صورتی است که نفس او به غذا راغب باشد
23:55 و ابن عمر
23:57 و عمل او رضی‌الله‌عنهما تطبیقی بر حدیث است
24:01 و او به آنچه روایت کرده داناتر است
24:03 از فوائد حدیث
24:06 از این حدیث استفاده می‌شود
24:09 آرامش در خوردن غذا
24:11 و برنخاستن تا نیاز خود را از آن برآورد
24:15 حتی اگر نماز برپا شده باشد
24:17 و در آن برتری حضور قلب بر فضیلت اول وقت بیان شده است
24:23 و در آن آمده که حاضر بودن غذا عذری برای ترک نماز جماعت است
24:27 و در این مسئله بحث است
24:29 و عمل صحابه رضی‌الله‌عنهم
24:32 تطبیقی بر هدایت نبوی است
24:37 باب
24:38 کسی که در کار خانواده‌اش باشد و نماز برپا شود و بیرون رود
24:44 از اسود که گفت
24:46 از عایشه پرسیدم
24:48 پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) در خانه چه می‌کرد
24:53 گفت
24:54 در خدمت خانواده بود
24:57 یعنی به خدمت اهل خانه می‌پرداخت
24:59 و چون نماز فرا می‌رسید به سوی نماز بیرون می‌رفت
25:03 در روایتی
25:05 و چون اذان را می‌شنید بیرون می‌رفت
25:08 شرح حدیث
25:12 «یصنع»
25:13 یعنی انجام می‌داد
25:15 «کان»
25:16 بر استمرار و دوام دلالت دارد
25:19 «یکون فی مهنة أهله»
25:22 «المهنة»
25:23 مهارت در خدمت و کار
25:26 و مراد این است
25:27 که در کار و خدمت خانواده و آنچه مایه اصلاح ایشان است می‌بود
25:32 «خدمة أهله»
25:34 این جمله تفسیری است از شیخ بخاری
25:38 از فوائد حدیث
25:42 از این حدیث استفاده می‌شود
25:44 پرسش، کلید دانش است.
25:47 در این بیان، فضیلت دانش امهات المؤمنین رضی‌الله‌عنهن آمده است.
25:52 و نقل ایشان از اموری که جز ایشان کسی از آن‌ها آگاه نبود.
25:57 و در حدیث (آمده است):
25:58 که پیشوایان و فضلا خود شخصاً به امور خویش خدمت می‌کنند،
26:04 و این کار از رفتار صالحان به‌عنوان پیروی است.
26:10 باب:
26:11 کسی که با مردم نماز می‌خواند و جز این قصدی ندارد که به ایشان نماز پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) و سنت او را بیاموزد،
26:19 از ایوب (روایت است)،
26:22 از ابو قلابه،
26:24 که مالک بن حویرث به یارانش گفت:
26:28 «آیا شما را از نماز رسول الله (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) آگاه نسازم؟»
26:33 گفت:
26:34 و آن در غیر وقت نماز بود،
26:37 پس برخاست،
26:38 سپس رکوع کرد و تکبیر گفت،
26:40 سپس سرش را بلند کرد،
26:42 پس اندکی ایستاد،
26:44 سپس سجده کرد،
26:46 سپس سرش را اندکی بلند کرد،
26:49 و نماز خواند، مانند نماز عمر بن سلمه، شیخ ما، این (شخص).
26:53 ایوب گفت:
26:55 او کاری می‌کرد که ندیدم دیگران آن را انجام دهند:
26:59 در رکعت سوم و چهارم می‌نشست،
27:02 در روایتی (آمده است):
27:04 و چون سرش را از سجده دوم برمی‌داشت،
27:08 می‌نشست و بر زمین تکیه می‌کرد،
27:10 سپس برمی‌خاست.
27:12 شرح حدیث:
27:16 کسی که با مردم نماز می‌خواند و جز این قصدی ندارد که نماز پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) را به ایشان بیاموزد،
27:23 یعنی انگیزه‌اش بر این کار، قصد آموزش است.
27:28 از ابو قلابه،
27:31 او عبدالله بن زید جرمی است.
27:34 «آیا شما را آگاه نسازم»
27:36 یعنی آیا شما را خبر ندهم.
27:38 و آن
27:40 یعنی آن سخن را گفت،
27:42 در غیر وقت نماز،
27:44 یعنی در غیر وقت نماز.
27:47 پس اندکی ایستاد،
27:49 یعنی اندکی، به مقدار کمی ایستاد.
27:52 سپس سرش را اندکی بلند کرد،
27:55 یعنی نشستی سبک انجام داد.
27:58 از فواید حدیث:
28:02 از حدیث استفاده می‌شود:
28:04 که اصل در عبادات، توقیفی بودن (ثبوت از شرع) است؛
28:07 و در آن جواز آغاز کردن مردم به آموزش دانش، بدون پرسش ایشان است؛
28:12 و در آن (آمده) که آموزش و بیان با عمل، در جان‌ها تأثیرگذارتر است؛
28:17 و در حدیث دلیلی بر ثبوت جلسهٔ استراحت است؛
28:22 و در آن اختلاف (نظر) وجود دارد.