از مجموعهٔ صحیح البخاری
· درس 84 از 113
خلاصه صحیح البخاری | قسمت (84) | ادامه کتاب المساقات، سپس کتاب الاقتصادیر... و کتاب الخصوات و اللقطه.
صوت ترجمهشده برای این درس هنوز در دسترس نیست — ضبط اصلی عربی پخش میشود. متن زیر بهطور کامل ترجمه شده است.
0:000:00
متن کامل
ترجمهٔ ماشینی — ممکن است خطا داشته باشد
0:00
به نام الله بخشنده مهربان
0:03
مرکز افاده
0:06
برای پژوهشها و تحقیقات انسانی
0:09
تقدیم میکند
0:10
مختصر صحیح بخاری
0:16
باب نوشیدن مردم و چهارپایان از رودخانهها
0:21
از ابوهریره رضیاللهعنه
0:24
که رسول الله (ﷺ) فرمود
0:29
اسب برای مردی پاداش است
0:31
و برای مردی پوشش است
0:33
و برای مردی گناه است
0:36
اما آن که برایش پاداش است
0:38
کسی است که آن را در راه الله بست
0:41
پس آن را در چراگاهی یا باغی سبز طولانیتر کشید
0:44
پس آنچه از آن چراگاه یا باغ در طول رسنش بخورد
0:49
برایش حسنات نوشته میشود
0:51
و اگر رسنش گسسته شود
0:54
و یک یا دو تپه بدود
0:57
آثار و فضولات آن برایش حسنات است
1:01
و اگر از رودخانهای بگذرد و از آن بنوشد، در حالی که قصد آب دادن نداشته باشد
1:07
آن نیز برایش حسنه است
1:10
پس این اسب برای آن شخص پاداش است
1:12
و مردی که آن را برای بینیازی و خودنگهداری بسته است
1:16
در روایتی آمده است:
1:18
برای بینیازی و پوشش و خودنگهداری
1:21
سپس حق الله را در گردن و پشت آن فراموش نکرده است
1:26
پس این اسب برای او پوشش است
1:28
و مردی که آن را از روی فخرفروشی و ریا بسته است
1:32
و برای دشمنی با اهل اسلام
1:35
پس این اسب برای او گناه است
1:37
و از رسول الله (ﷺ) درباره الاغها پرسیده شد
1:42
پس فرمود
1:43
درباره آن چیزی بر من نازل نشده است
1:46
جز این آیه جامع و یگانه
1:50
«پس هر که هموزن ذرهای کار نیک کند، آن را خواهد دید.»
1:55
«و هر که هموزن ذرهای کار بد کند، آن را خواهد دید.»
2:01
شرح حدیث
2:05
«اجر» یعنی پاداش
2:07
«ستر» یعنی پوشاننده فقر و حال او
2:12
«وزر» یعنی گناه
2:14
«ربطها فی سبیل الله» یعنی آن را برای جهاد آماده کرد
2:16
یعنی آن را برای جهاد آماده کرد
2:19
«فأطال بها» یعنی
2:21
طناب آن را طولانی کرد
2:22
تا در آن بچرخد و بچرد
2:24
و به سوی دیگری نرود
2:26
«مرج» یعنی زمین گستردهای که علف فراوان و آب دارد
2:32
«طیلها» یعنی طناب و رسن آن
2:33
یعنی طناب و بند آن
2:35
«فاستنت» یعنی
2:37
رها شد و نشاط کرد
2:39
«شرفا» یعنی زمین بلند
2:43
«آثارها» یعنی اثر قدمهای آن
2:45
یعنی اثر گامهای آن
2:47
«تغنیا» یعنی
2:48
بینیاز شدن از مردم
2:51
«وتعففا» یعنی
2:53
پرهیز از درخواست از مردم
2:55
«حق الله» یعنی
2:56
مراد زکات تجارت آن است
3:00
«ولا ظهورها»
3:01
گفته شده: با آن به فریاد درمانده و کسی که کمک به او واجب است برسد
3:06
و گفته شده غیر از این
3:08
«فخرا ورئاء» یعنی
3:10
تا گفته شود نزد او اسب است
3:13
«نواء»
3:14
یعنی دشمنی با او
3:16
«الفاذة»
3:17
یعنی یگانه
3:19
کمنظیر در معنای خود
3:22
«فمن یعمل مثقال ذرة خیرا یره»
3:26
«ومن یعمل مثقال ذرة شرا یره»
3:31
این آیه شامل و عام است برای همه خیر و شر
3:35
زیرا هنگامی که مثقال ذرهای را ببیند
3:37
که حقیرترین چیزهاست
3:40
و بر آن پاداش داده شود
3:42
پس آنچه بالاتر از آن است به طریق اولی و سزاوارتر است
3:46
از فوائد حدیث
3:50
در حدیث اشارهای است به تمسک به عموم
3:53
و این تنبیهی است برای امت بر استنباط و قیاس
3:58
و در آن ترغیب بر نگهداری اسب است
4:00
هنگامی که آن را در راه الله ببندد
4:02
آیا نمیبینی که فضولات آن در روز قیامت حسنات بود؟
4:07
و در آن نکوهش ریاست
4:09
و بیان اینکه ریا عمل را تباه میکند
4:13
و در آن ترغیب به انجام کار خیر، اگرچه اندک باشد
4:16
و ترهیب از انجام کار بد، اگرچه حقیر باشد
4:20
و در آن راهنمایی به رعایت حق الله تعالی در نعمتهاست
4:27
باب قطایع
4:30
از انس رضیاللهعنه روایت است که گفت
4:33
پیامبر (ﷺ) انصار را فراخواند
4:37
تا برای آنان در بحرین نوشتهای بنویسد
4:39
در روایتی آمده است:
4:41
تا زمینی را به آنان واگذار کند
4:43
پس گفتند
4:44
نه، به خدا قسم
4:45
مگر آنکه برای برادرانمان از قریش نیز مانند آن بنویسی
4:50
پس فرمود
4:51
آن برای ایشان است، هر چه خدا بخواهد، بر این اساس
4:55
میگویند به او
4:57
گفت:
4:58
«پس شما پس از من خودخواهی (در امور دنیا) خواهید دید»
5:01
«پس شکیبایی کنید تا مرا دیدار کنید»
5:04
در روایتی
5:05
«تا مرا بر حوض (کوثر) ملاقات کنید»
5:10
شرح حدیث
5:13
قطائع
5:14
آنچه حاکم از زمینها به مردم میبخشد
5:17
تا مالک آن شوند یا از آن بهره ببرند
5:21
تا برایشان در بحرین نوشته شود
5:23
یعنی زمینی از سرزمین بحرین به ایشان واگذار شود
5:26
«اَثَره»
5:27
یعنی سختی و انحصارطلبی در امور دنیا
5:32
از فواید حدیث
5:35
از حدیث استفاده میشود
5:37
جواز واگذاری زمینها توسط امام، از زمینهای تحت اختیار خود، به کسی که او را شایسته آن میداند
5:44
و این حدیث از نشانههای نبوت است
5:47
زیرا امور به خودخواهی و انحصارطلبی کشیده شد
5:49
و در آن ترغیب به ایثار و همدردی است
5:53
و در آن بیان فضیلت شکیبایی و ترک بهرههای نفسانی است
6:00
کتاب قرض و ادای دین و حجر و ورشکستگی
6:06
استقراض یعنی درخواست وام
6:09
و حجر یعنی منع تصرف به سببی
6:13
و تفلیس یعنی افزون شدن بدهیها بر آنچه شخص مالک است
6:20
کتاب آنکه اموال مردم را میگیرد و قصد ادای آن یا تلف کردنش را دارد
6:26
از ابوهریره رضیاللهعنه
6:29
از پیامبر (ﷺ) روایت است که فرمود
6:33
هر کس اموال مردم را بگیرد و قصد ادای آن را داشته باشد، الله از جانب او ادا میکند
6:38
و هر کس بگیرد و قصد تلف کردن آن را داشته باشد، الله او را تلف میکند
6:44
شرح حدیث
6:48
«أتلفه الله» یعنی با هلاکت یا از میان بردن برکت
6:52
و گفته شده مراد عذاب آخرت است
6:56
از فواید حدیث
7:00
از حدیث استفاده میشود که جزا از جنس عمل است
7:04
و در حدیث اشارهای است به نیکوی ادا هنگام معامله به دین
7:09
و در آن ترغیب است و نیکو کردن نیت
7:12
زیرا اعمال به نیتهاست
7:14
و در آن جواز قرض برای کسی است که نیت ادای آن را دارد
7:20
باب ادای دین
7:23
از ابوهریره رضیاللهعنه
7:26
از پیامبر (ﷺ) روایت است که فرمود
7:30
اگر طلا به اندازه کوه احد نزد من میبود
7:33
دوست میداشتم که سه روز بر من نگذرد و نزد من از آن یک دینار باقی باشد
7:38
چیزی نیست که آن را برای ادای دین خود نگه دارم
7:42
مگر آنکه کسی را بیابم که آن را بپذیرد
7:45
شرح حدیث
7:48
«ثلاث» یعنی سه شب
7:51
«أرصده» یعنی آن را برای ادای دین آماده کنم
7:55
از فواید حدیث
7:58
در حدیث آمده که دنیا در دست پیامبر (ﷺ) بود، نه در دلش
8:03
نه در قلبش
8:05
و در آن است که مال برای کسی که حقوق متعلق به آن را ادا کند نعمت است
8:11
و در حدیث اشارهای است به زهد و کمگرفتن از دنیا
8:15
و در آن بیان فضیلت صدقه در راه الله تعالی است
8:22
باب
8:23
اگر مالش را نزد ورشکسته در خرید و فروش و قرض و امانت بیابد
8:28
او سزاوارتر به آن است
8:31
از ابوهریره رضیاللهعنه روایت است که گفت
8:34
از رسول الله (ﷺ) شنیدم که میفرمود
8:39
هرکس مالش را به عینه نزد مردی یا انسانی که ورشکسته شده بیابد
8:44
او نسبت به دیگر طلبکاران سزاوارتر به آن است
8:48
شرح حدیث
8:52
«أدرک» یعنی یافت و دست یافت
8:55
«بعینه» یعنی همان ذات مال
8:58
«أحق» یعنی سزاوارتر
9:01
از فواید حدیث
9:04
از حدیث استفاده میشود
9:06
اگر مردی ورشکسته شود و کالایی را که خریده و همچنان به عینه باقی است نزدش باشد
9:12
صاحب آن نسبت به دیگر طلبکاران سزاوارتر است
9:17
و در آن اصل این است که هرگاه اعیان و ذمم در برابر هم قرار گیرند
9:21
اعیان بر ذمم مقدماند
9:28
کتاب خصومات
9:33
باب آنچه درباره احضار و دشمنی میان مسلمان و یهودیان ذکر میشود
9:39
از ابن مسعود رضیاللهعنه روایت است که گفت
9:43
مردی را شنیدم که آیهای را تلاوت میکرد
9:46
و از پیامبر (ﷺ) شنیدم که آن را به خلاف آن میخواند
9:51
پس او را نزد پیامبر (ﷺ) آوردم و موضوع را به ایشان خبر دادم
9:56
در چهرهاش ناخوشایندی را دریافتم
9:58
و فرمود
10:00
«هر دوی شما نیکوکارید و اختلاف نکنید»
10:04
زیرا کسانی که پیش از شما بودند اختلاف کردند و هلاک شدند
10:08
شرح حدیث
10:12
«الإشخاص» یعنی احضار
10:15
«یقرأ خلافها» یعنی به خلاف آن میخواند
10:16
یعنی به خلاف قرائت آن مرد از همان آیه
10:20
«کلاکما محسن» یعنی در قرائت
10:24
«ولا تختلفوا»
10:26
یعنی در قرآن اختلاف نکنید
10:29
«من کان قبلکم»
10:31
یعنی امتهای پیشین
10:33
از فواید حدیث
10:37
از حدیث استفاده میشود
10:39
هر کس به روایتی که از رسول الله (ﷺ) مشهور است قرائت کند
10:45
که ایشان آن را از احرف هفتگانه تلاوت فرمودهاند
10:48
انکار و رد آن جایز نیست
10:52
بلکه پذیرفتن و ایمان به آن واجب است
10:55
و در آن است که در اختلاف تنوع، انکاری نیست
10:59
و در آن جواز خشم در موعظه است
11:02
و در آن است که اختلاف مایه هلاکت است
11:08
از ابوهریره رضیاللهعنه روایت است که گفت
11:12
در حالی که یک یهودی کالایی را عرضه میکرد،
11:15
به او چیزی داد که برایش ناخوشایند بود.
11:19
در روایتی (آمده است):
11:20
دو مرد با یکدیگر دشنامگویی کردند؛
11:22
یکی از مسلمانان و دیگری از یهودیان.
11:26
مسلمان گفت:
11:27
«قسم به آن که محمد را بر جهانیان برگزید»؛
11:31
یهودی گفت: نه،
11:33
«قسم به آن که موسی را بر بشر برگزید.»
11:36
مردی از انصار این سخن را شنید،
11:39
برخاست و به صورت آن یهودی سیلی زد
11:41
و گفت: آیا میگویی: «قسم به آن که موسی را بر بشر برگزید»، در حالی که پیامبر (ﷺ) میان ما حضور دارد؟
11:46
(این را گفت) و پیامبر (ﷺ) میان ما بود.
11:50
آن یهودی نزد (پیامبر) رفت و گفت:
11:53
ای ابوالقاسم! من ذمّه و پیمان دارم؛
11:57
پس چرا فلانی به صورت من سیلی زده است؟
12:00
پیامبر (ﷺ) فرمود: چرا به صورت او سیلی زدی؟
12:03
(یهودی) ماجرا را بازگو کرد.
12:05
پیامبر (ﷺ) خشمگین شد
12:08
به گونهای که خشم در چهرهاش دیده شد.
12:10
سپس فرمود: میان پیامبران الله برتری قائل نشوید،
12:15
در روایتی (آمده): مرا بر موسی برتری ندهید،
12:20
زیرا در روز قیامت در صور دمیده میشود،
12:22
پس هر که در آسمانها و هر که در زمین است بیهوش میشود،
12:26
«مگر کسی که الله بخواهد.»
12:28
سپس بار دیگر در آن دمیده میشود،
12:31
و من نخستین کسی هستم که برانگیخته میشوم.
12:34
ناگاه موسی را میبینم که به عرش چنگ زده است،
12:37
نمیدانم آیا او در برابر بیهوشی روز طور بهحساب آمده است،
12:41
یا پیش از من برانگیخته شده است.
12:43
در روایتی (آمده است):
12:45
ناگاه موسی را میبینم که به کناره عرش چنگ زده است،
12:48
نمیدانم آیا او از کسانی بود که بیهوش شدند و پیش از من به هوش آمد،
12:53
یا از کسانی بود که الله استثنا کرد.
12:56
و در روایتی (آمده است):
12:58
ناگاه موسی را میبینم که به عرش چنگ زده است،
13:01
و نمیگویم هیچکس از یونس بن متی برتر است.
13:06
شرح حدیث:
13:10
«یعرض سلعة» یعنی کالای خود را برای مردم آشکار میکند تا به خرید آن رغبت کنند.
13:12
یعنی کالای خود را به مردم عرضه میکند تا در خریدن آن رغبت یابند.
13:16
«أعطی بها شیئا کره»: یعنی به او چیزی داده شد که ناخوشایند بود.
13:20
یعنی برای کالای او بهای ناچیزی پیشنهاد شد و (او) خشمگین شد.
13:24
«اصطفی» یعنی برگزید.
13:27
«فلطم وجهه»: یعنی او را زد و بر صورتش سیلی زد.
13:29
یعنی او را زد و بر صورتش سیلی نواخت.
13:32
«بین أظهرنا»: یعنی زنده و موجود میان ما.
13:34
یعنی (پیامبر) زنده و در میان ما حاضر است.
13:37
«أبا القاسم»:
13:38
این کنیه پیامبر (ﷺ) است.
13:42
«ذمة وعهدا»:
13:44
یعنی با مسلمانان (در پیمان و امان هستم).
13:46
پس چرا (او) به سیلی زدن بر من تعدی کرده است؟
13:49
«فما بال»:
13:50
یعنی «فما شأن» (چه شده است؟).
13:52
«لا تفضلوا بین أنبیاء الله»:
13:55
یعنی نگویید که یکی از آنان از دیگری برتر است.
13:59
«استب رجلان»:
14:01
یعنی هر یک دیگری را دشنام میداد.
14:04
«الصور»:
14:05
آن شاخی است که در آن دمیده میشود.
14:07
«فیصعق»:
14:09
«الصعق»:
14:10
یعنی بر اثر صدای بسیار سهمگینی که شنیده شود، انسان بیهوش شود.
14:14
و گاه از آن میمیرد.
14:16
«آخذ»:
14:17
یعنی گیرنده و نگهدارنده.
14:19
«أحوسب بصعقته یوم الطور»:
14:22
و این در سخن الله تعالی است:
14:24
«چون پروردگارش بر کوه تجلی کرد،»
14:27
«آن را ریزهریزه کرد و موسی بیهوشافتان بر زمین افتاد.»
14:32
«باطش»:
14:33
یعنی گیرنده با قدرت و شدت.
14:37
از فواید حدیث:
14:40
از این حدیث استفاده میشود:
14:42
که میان مسلمان و ذمّی قصاص نیست،
14:46
زیرا پیامبر (ﷺ)
14:48
یهودی را بهخاطر سیلیای که از مسلمان خورده بود قصاص نکرد.
14:52
و در حدیث دلیلی است بر اینکه محنتها و غمها و دردهای دنیا
14:57
امید میرود که الله بهواسطه آنها در روز قیامت بسیاری از بار اهلشان را سبک کند.
15:03
و در آن اثبات عرش است.
15:05
و در آن است که جایز نیست برتری نهادن میان پیامبران، علیهم السلام، بهگونهای که موجب تنقیص (کاستن از شأن) باشد.
15:15
از ابوسعید خدری رضیاللهعنه روایت است که گفت:
15:19
مردی از یهودیان نزد پیامبر (ﷺ) آمد، در حالی که صورتش سیلی خورده بود،
15:26
و گفت:
15:27
ای محمد! مردی از یاران تو از انصار به صورت من سیلی زد.
15:33
(پیامبر) فرمود:
15:34
او را بخوانید.
15:36
پس او را خواندند.
15:37
(پیامبر) فرمود:
15:38
چرا به صورت او سیلی زدی؟
15:40
(آن مرد) گفت:
15:42
ای رسول الله!
15:44
من از کنار یهودیان گذشتم
15:46
و شنیدم که میگوید:
15:48
«قسم به آن که موسی را بر بشر برگزید»،
15:51
من گفتم: و بر محمد؟
15:54
و خشمی مرا فرا گرفت و به او سیلی زدم.
15:57
(پیامبر) فرمود:
15:58
مرا میان پیامبران برتری ندهید،
16:02
زیرا مردم در روز قیامت بیهوش میشوند.
16:05
پس من نخستین کسی خواهم بود که به هوش میآید
16:08
در روایتی
16:10
که زمین از او شکافته میشود
16:12
ناگاه موسی را میبینم که یکی از پایههای عرش را گرفته است
16:17
نمیدانم که آیا او پیش از من به هوش آمده
16:20
یا آنکه در برابر بیهوشیِ کوه طور، پاداش داده شده است
16:23
در روایتی
16:24
آیا او از کسانی بوده که بیهوش شدند
16:26
یا آنکه بهجای آن بیهوشیِ نخست، حساب او رسیده است
16:29
شرح حدیث
16:33
«لطم وجهه» یعنی به صورتش زد
16:35
یعنی بر چهرهاش ضربه و سیلی زد
16:38
«اصطفی» یعنی برگزید
16:39
یعنی انتخاب کرد
16:41
«وأخذتنی غضبة فلطمته» یعنی خشم و غیرت مرا فرا گرفت و او را زدم
16:44
یعنی از روی غیرت و خشم برای حرمت پیامبر صلیاللهعلیهوسلم او را زدم
16:50
«لا تخیرونی» یعنی مرا بر دیگران برتری ندهید
16:52
یعنی مرا برتر نشمارید
16:54
بهگونهای که موجب کاستی یا کدورت نسبت به دیگران شود
16:58
یا به دشمنی و نزاع منجر شود
17:00
یا آنکه این سخن را پیامبر صلیاللهعلیهوسلم از روی فروتنی فرمود
17:04
و گفته شده معنایی غیر از این دارد
17:06
«یصعقون» یعنی بیهوش میشوند
17:08
یعنی بیهوش میگردند
17:10
و گفته شده مقصود، بیهوشیِ مرگ است
17:13
«من یفیق» یعنی چه کسی به هوش میآید
17:14
یعنی پس از آن بیهوشی
17:16
و مقصود نخستین کسی است که زمین از او شکافته میشود
17:20
«آخذ» یعنی گیرنده و نگهدارنده
17:21
یعنی در دست گیرنده
17:23
از فوایدِ حدیث
17:27
از این حدیث استفاده میشود
17:29
میان مسلمان و ذمی قصاص نیست
17:32
زیرا پیامبر صلیاللهعلیهوسلم به قصاص سیلی فرمان نداد
17:37
و در آن اثبات پایههای عرش است
17:40
از انس بن مالک روایت است که گفت
17:45
در زمان رسول الله صلیاللهعلیهوسلم مردی یهودی به دختری یورش برد
17:51
و زیورهای نقرهای را که بر او بود گرفت
17:54
و سرش را با سنگ کوبید
17:56
سپس خانوادهاش او را نزد رسول الله صلیاللهعلیهوسلم آوردند
18:01
در حالی که در آخرین نفسهای خود بود و زبانش بند آمده بود
18:05
پس رسول الله صلیاللهعلیهوسلم به او فرمود
18:09
چه کسی تو را کشته است؟
18:11
فلان کس، غیر از آن کسی که او را کشته بود (نام برده شد)
18:14
پس با سر اشاره کرد که نه
18:17
فرمود
18:19
سپس به مرد دیگری، غیر از آن که او را کشته بود، اشاره کرد
18:22
پس اشاره کرد که نه
18:25
فرمود
18:26
آیا فلان کس قاتل اوست؟
18:29
پس اشاره کرد که آری
18:32
در روایتی
18:34
پس آن مرد را آوردند
18:35
و پیوسته بازجویی شد تا اعتراف کرد
18:38
پس رسول الله صلیاللهعلیهوسلم دستور داد
18:42
و سر او را میان دو سنگ کوبیدند
18:45
در روایتی
18:47
سر او را خرد کردند
18:50
شرح حدیث
18:54
«عدا» یعنی تجاوز کرد و «اوضاحا» یعنی زیورها
18:58
زیوری است که از نقره ساخته میشود
19:01
از این رو به آن نام اوضاح داده شده که سفید است
19:04
«ورضخ رأسها» یعنی با سنگها سر او را زد و کوفت
19:09
«فأتی» یعنی آمد
19:12
«أهلها» یعنی خانواده آن دختر
19:15
«فی آخر رمق»
19:17
«رمق» یعنی باقیمانده جان
19:19
و مقصود آن است که او در سکرات مرگ بود
19:23
«أصمتت» یعنی زبانش بسته شد و خاموش گشت
19:27
«فرضّ»
19:29
یعنی سرش را کوفت و با سنگ شکست
19:32
همانگونه که با آن دختر کرده بود
19:34
از فوایدِ حدیث
19:38
از این حدیث استفاده میشود
19:40
جواز پوشیدن زیور برای زنان
19:43
و در حدیث اشارهای است به صفت خیانت و نیرنگ که ویژگی یهودیان است
19:48
و در آن مشروعیت عمل به اشارهای که مفهومرسان باشد وجود دارد
19:52
و در آن دلیلی است برای کسی که گفته
19:55
قاتل با همان وسیلهای که کشته کشته میشود
19:58
و در آن آمده که کیفر از جنس عمل است
20:01
و در حدیث بیان شده که مرد در برابر زن کشته میشود
20:05
و در آن رعایت برابری در قصاص معتبر است
20:09
باب سخن گفتن دشمنان درباره یکدیگر
20:15
از عمر بن خطاب روایت است که گفت
20:18
شنیدم که هشام بن حکیم بن حزام
20:21
سوره فرقان را در زمان حیات رسول الله صلیاللهعلیهوسلم میخواند
20:27
پس به قرائت او گوش دادم
20:30
ناگاه دیدم که او بر حروف بسیاری میخواند
20:33
که رسول الله صلیاللهعلیهوسلم آن را به من نیاموخته بود
20:37
پس خواستم در نماز به او یورش برم
20:40
پس صبر کردم تا سلام داد
20:43
پس ردای او را گرفتم و کشیدم
20:46
گفتم: چه کسی این سوره را که شنیدم میخوانی به تو آموخته است؟
20:51
گفت: رسول الله صلیاللهعلیهوسلم آن را به من آموخت
20:56
گفتم: دروغ گفتی
20:59
زیرا رسول الله صلیاللهعلیهوسلم
21:02
آن را به من به غیر آنچه تو خواندی آموخته است
21:06
پس او را کشانکشان نزد رسول الله صلیاللهعلیهوسلم بردم
21:11
گفتم
21:13
من شنیدم که این مرد سوره فرقان را به قرائتی دیگر میخواند
21:16
بر حروفی که مرا با آنها نخواندی
21:20
پس رسول الله (ﷺ) فرمود
21:23
او را رها کن
21:25
ای هشام بخوان
21:27
پس او را همانگونه خواند که شنیده بودم او میخواند
21:31
آنگاه رسول الله (ﷺ) فرمود
21:35
اینگونه نازل شده است
21:37
سپس فرمود
21:39
ای عمر بخوان
21:41
پس من همان قرائتی را خواندم که به من آموخته بود
21:44
آنگاه رسول الله (ﷺ) فرمود
21:48
اینگونه نازل شده است
21:50
این قرآن بر هفت حرف نازل شده است
21:54
پس از آن هرچه برایشان آسان بود خواندند
21:57
شرح حدیث
22:01
بر حروف بسیار
22:03
مراد این است که قرائتی مخالف آنچه من حفظ کردهام
22:08
(فکت) یعنی
22:09
یعنی نزدیک بود که او را بهسوی خود بکشم و بگیرم
22:12
اما این کار را نکردم
22:15
(اساوره) یعنی
22:16
یعنی بر او میجهیدم
22:18
تا آنکه
22:19
یعنی از نمازش فارغ شد
22:21
(فلببته) یعنی
22:22
یعنی لباس او را نزدیک گردنش جمع کردم
22:26
تا از دستم نگریزد
22:28
با ردای خود
22:29
یعنی با جامهاش
22:31
بر خلاف آنچه من خوانده بودم
22:33
یعنی مخالف آنچه من خوانده بودم
22:36
پس او را با خود بردم
22:37
یعنی او را بردم
22:39
او را میکشیدم
22:40
یعنی او را میبردم
22:42
اینگونه نازل شده است
22:44
یعنی همانگونه که من خواندم
22:46
پیامبر (ﷺ) این را فرمود
22:49
درباره قرائت هر دو
22:51
و هیچکس کیفیت اختلافی را که میان آن دو پیش آمد بیان نکرده است
22:56
این قرآن بر هفت حرف نازل شده است
23:00
گفته شده است
23:01
مراد از «احرف» این است
23:03
یک معنا با الفاظ گوناگون ادا شود
23:07
و گفتهاند غیر از این
23:09
از فواید حدیث
23:13
از حدیث استفاده میشود
23:16
مشروعیت خواندن قرآن به هر آنچه برای قاری آسان است بدون تکلّف
23:22
و در حدیث اشارهای است به شرف قرآن
23:26
و فراوانی وجوه (قرائت)
23:28
و در آن آمده که اصل در قرائات، سماع متصل است
23:32
و در آن وجوب تثبت و یقین آمده است
23:35
و بازگرداندن مسائل هنگام اختلاف به اهل علم
23:39
کسانی که آن را از کتاب و سنت استنباط میکنند
23:43
کتاب لقطه
23:49
لقطه مالی است یافتهشده که صاحبش شناخته نشود
23:54
باب: چون صاحب لقطه نشانهها را بیان کند، آن را به او بدهد
24:01
از سوید بن غفله روایت است که گفت
24:05
با سلمان بن ربیعه و زید بن صوحان در یک غزوه بودم
24:10
تازیانهای یافتم
24:12
پس او به من گفت آن را رها کن
24:15
گفتم نه
24:16
بلکه اگر صاحبش را پیدا کنم (به او میدهم) وگرنه از آن بهره میبرم
24:21
چون بازگشتیم حج گزاردیم
24:24
پس از مدینه گذشتم
24:26
از ابی بن کعب رضیاللهعنه پرسیدم
24:30
گفت در زمان پیامبر (ﷺ) کیسهای یافتم
24:36
در آن صد دینار بود
24:38
آن را نزد پیامبر (ﷺ) آوردم
24:42
فرمود یک سال آن را بشناسان
24:45
پس یک سال آن را شناساندم
24:48
سپس نزد آن حضرت آمدم
24:50
فرمود یک سال آن را بشناسان
24:53
پس یک سال آن را شناساندم
24:55
سپس چهارمین بار نزد آن حضرت آمدم
24:57
پس فرمود
24:58
شمار آن و بند آن و ظرف آن را بشناس
25:00
و بند آن و ظرف آن را
25:03
پس اگر صاحبش آمد (به او بده)
25:05
وگرنه از آن بهره ببر
25:08
شرح حدیث
25:11
شناساندن (عرفها)
25:12
تعریف (شناساندن) این است
25:14
که در همان مکانی که آن را یافته است اعلان کند
25:17
پس فرمود
25:18
یک سال آن را بشناسان
25:22
پس یک سال آن را شناساندم
25:24
در همان مکانی که آن را یافته است
25:27
و بگوید هرکس چیزی گم کرده، نزد من بجوید
25:31
حولاً یعنی
25:32
یعنی یک سال
25:34
عدتها یعنی
25:35
یعنی شمار آن
25:37
وکاءها
25:38
آن است که سر کیسه یا کیسهپول یا غیر آن با آن بسته میشود
25:43
وعاءها
25:45
آن است که نفقه در آن قرار میگیرد
25:48
صاحبها
25:49
یعنی صاحب لقطه
25:51
استمتع بها
25:53
یعنی او حق دارد در آن تصرف کند.
25:55
پس اگر بخواهد، میخورد.
25:57
و اگر بخواهد، میفروشد.
25:59
و اگر بخواهد، صدقه میدهد.
26:01
به شرط آنکه اگر روزی صاحبش آمد، عوض آن را به او بپردازد.
26:06
از فوایدِ حدیث:
26:11
از حدیث استفاده میشود:
26:13
دستور به نگهداری سه چیز در لقطه (مال گمشده).
26:17
و آنها عبارتاند از: ظرف،
26:18
و شمار (تعداد)،
26:19
و بند.
26:21
و نگهداری این چیزها تنها بهخاطر مصلحتهایی است.
26:26
و در آن جواز بهرهبرداری از لقطه پس از معرفی کردنش هست،
26:30
در صورتی که صاحبش نیاید.
26:33
و در حدیث آمده که لقطه،
26:35
اگر از چیزهایی باشد که در مدت یک سال، بدون فساد باقی میماند،
26:39
با گذشت زمان طولانی به آن ملحق میشود (یعنی حکمش همان است)؛
26:41
پس یک سال شناسانده میشود.
26:44
و در آن آمده که ثروتمند و فقیر در جواز بهرهبرداری از آن یکساناند،
26:49
زیرا ابی بن کعب رضیاللهعنه از ثروتمندان اهل مدینه بود.
26:54
باب: اگر خرمایی در راه یافت شود.
27:00
از ابوهریره رضیاللهعنه،
27:03
از پیامبر (ﷺ) روایت است که فرمود:
27:06
من هنگامی که به سوی خانوادهام بازمیگردم،
27:09
خرمایی افتاده بر بستر خود مییابم،
27:13
آن را برمیدارم تا بخورم،
27:15
سپس میترسم که مبادا صدقه باشد،
27:18
پس آن را میاندازم.
27:20
توضیح حدیث:
27:24
«لأنقلب» یعنی بازمیگردم و برمیگردم.
27:28
«ساقطة علی فراشی» یعنی افتاده بر بسترم.
27:32
«أخشی» یعنی میترسم.
27:35
«فألقیها» یعنی آن را دور میاندازم.
27:39
از فوایدِ حدیث:
27:43
از حدیث استفاده میشود:
27:45
مشروعیت برداشتن آنچه از چیزهای ناچیز که در راهها افتاده یافت میشود.
27:50
و در آن حرام بودن صدقه بر پیامبر (ﷺ) و خاندانش هست.
27:56
و در آن ترغیب به پرهیز از شبهات،
27:59
و بهکار بستن ورع (پارسایی) هست.
28:01
و در آن است که وقتی سبب مجوِّز و سبب بازدارنده با هم جمع شوند،
28:05
جانب بازدارنده (احتیاط) غالب میشود.
28:08
و در آن ساقط شدن غرامت از خوردن غذای یافتشده هست،
28:12
و در ضامن بودن آن اختلاف است.
28:15
باب: شیر دام کسی را بدون اجازهاش ندوشند.
28:21
از عبدالله بن عمر رضیاللهعنهما،
28:26
که رسول الله (ﷺ) فرمود:
28:30
هیچکس نباید شیر دام کسی را بدون اجازهاش بدوشد.
28:35
آیا یکی از شما دوست دارد که انبار غذایش را بشکنند
28:39
و خوراکش را ببرند؟
28:42
پس همانا پستانهای دامهایشان، خوراکشان را برای آنان ذخیره میکند؛
28:47
پس هیچکس نباید دام کسی را جز با اجازهاش بدوشد.
28:52
توضیح حدیث:
28:56
«لا تحتلب» یعنی دوشیده نشود.
28:59
«مشربته» یعنی انبار خوراک و نوشیدنی،
29:03
و مانند اتاقک است.
29:05
«خزانته» یعنی جایی که چیزی که خواسته میشود نگه داشته شود در آن ذخیره میگردد.
29:12
«فینتقل»
29:14
انتقال یعنی جابهجایی از جایی به جای دیگر.
29:18
«أطعماتهم» یعنی خوراکشان.
29:21
و مراد در اینجا شیر است.
29:24
از فوایدِ حدیث:
29:28
از حدیث استفاده میشود:
29:30
مشروعیت بهکار بردن قیاس چیزها بر همانندها و مشابههایشان.
29:36
و در آن اباحه ذخیره کردن خوراک و اندوختن هست.
29:40
و در حدیث، نامیدن شیر «طعام» آمده است.
29:43
و در آن زدن مثالها برای نزدیک کردن فهمها هست،
29:47
و تمثیل زدن آنچه پنهان است به آنچه از آن روشن است.
29:51
و در آن است که مال هیچ مسلمانی حلال نیست مگر با رضایت خاطر او.