متن کامل
ترجمهٔ ماشینی — ممکن است خطا داشته باشد
0:00
بسم الله الرحمن الرحیم
0:03
مرکز افاده
0:06
برای مطالعات و پژوهشهای انسانی
0:09
پیش میدهد
0:10
مختصر صحیح البخاری
0:16
باب
0:19
آیا قبرهای مشرکان جاهلیت کنده میشود؟
0:22
و بهجای آنها مسجدها ساخته میشود
0:25
از عائشه رضیاللهعنها روایت است که گفت
0:29
هنگامی که پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) بیمار شد
0:33
برخی از همسران (پیامبر ﷺ) کلیسایی را یاد کردند که در سرزمین حبشه دیده بودند.
0:38
به او «ماریا» گفته میشود.
0:41
و امسلمه و امحبیبه رضیاللهعنهما
0:45
به سرزمین حبشه رسیدند
0:48
و (آن دو) از زیبایی آن (کلیسا) و نقشها و تصویرهایی که در آن بود سخن گفتند.
0:52
پس سرش را بالا برد و گفت
0:55
آنان، هنگامی که مردی صالح از ایشان بمیرد،
0:59
بر قبر او مسجدی ساختند
1:02
سپس در آن، آن تصویر را نقش کردند
1:05
ایشان نزد الله بدترین خلایقاند.
1:10
در روایتی
1:11
اینان نزد الله در روز قیامت بدترین آفریدگاناند.
1:16
تعلیق بر حدیث
1:20
باب آیا قبور مشرکان دوران جاهلیت نبش میشود؟
1:24
نبش قبور
1:26
این همان بیرون آوردن مردگان از قبرهایشان پس از دفن است.
1:30
شکایت کرد
1:31
هر بیماری
1:33
و این همان بیماری پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) است که در آن وفات یافت.
1:37
بعضی از همسرانش
1:39
امسلمه و امحبیبه رضیاللهعنهما
1:44
کلیسا
1:45
هر معبد نصارا
1:47
آنها را در سرزمین حبشه دیدم
1:50
یعنی در ترک کردنشان (در خوابگاهها)
1:52
ام سلمه
1:53
او امالمؤمنین است
1:55
هند دختر ابیامیه مخزومیه رضیاللهعنها
2:00
ام حبیبه
2:01
او امالمؤمنین است
2:03
امحبیبه رمله دختر ابوسفیان رضیاللهعنها
2:08
خوبیهایش
2:09
چه زیباییای با آن آراستهاش کردی
2:11
تصاویر
2:13
هر نقش و تمثال
2:16
فواید حدیث
2:20
از این حدیث استفاده میشود
2:22
نهی از ساختن بنا بر قبرها و گرفتن آنها بهعنوان مسجد
2:26
و در آن (حدیث) حرمت تصویرگری از انسان بیان شده است.
2:29
و در این حدیث دلیلی بر قاعدهٔ «سدّ الذرایع» وجود دارد.
2:34
در این حدیث دلیلی است بر جواز نقل آنچه انسان از شگفتیها میبیند.
2:38
و در آن نکوهش انجامدهندهٔ محرّمات (آمده) است.
2:42
و اینکه ملاک در احکام، شرع است نه عقل.
2:48
باب نماز در جاهایی که شتر (در آنها) است
2:52
از نافع
2:53
از ابن عمر
2:55
از پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) روایت شده که
2:58
او شترش را عرضه میکرد
3:00
به سوی آن نماز میگزارد
3:03
گفتم
3:04
آیا دیدی هنگامی که کاروانها (شتران سواری) به حرکت درآمدند؟
3:07
گفت
3:08
او این پالان (زین شتر) را برمیگرفت و آن را درست و مرتب میکرد.
3:12
و در آخرت خود نماز میگزارد
3:14
یا گفت: «مؤخره» (آخر آن)
3:17
و ابن عمر رضیاللهعنه این کار را انجام میداد.
3:21
تحلیق بر حدیث
3:24
راحلهٔ خود را عرضه میکند
3:26
یعنی آن را عرضی (افقی) قرار میدهد.
3:28
هنگامی که کاروانها (به حرکت) درآیند
3:30
یعنی برانگیخته شد و از جایگاه خود به حرکت درآمد
3:34
او این پالان (رحل) را میگرفت و آن را درست و مرتب میکرد.
3:37
یعنی آن را رو بهروی خود برپا دارد
3:40
زیرا شتران هنگامی که به هیجان میآیند
3:42
مُصلّی را آزار داد
3:44
آنگاه پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم)
3:47
بهسوی آن (زود) به سوی منزل (یا: کجاوه/وسیله سواری) شتاب میکند.
3:49
آن را سترهای قرار دهد
3:51
و نماز میگزارد تا آخرت او
3:54
همان چوبی است که سوارکار به آن تکیه میکند.
3:58
از فواید حدیث
4:02
از این حدیث استفاده میشود
4:04
جواز نماز به سوی آنچه از حیوان ثابت است
4:08
و اینکه اشکالی ندارد که نمازگزار خود را پوشیده نگه دارد.
4:10
با مرکب سواری و شتر در نماز
4:13
و اینکه نماز به سوی شتر
4:15
نهی از نماز با آن مخالفت ندارد
4:17
در آغلهای شتران
4:19
زیرا «معاطن» جایگاههای اقامت شتران است.
4:25
باب کراهیت نماز در قبرستانها
4:29
از ابن عمر
4:30
از پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) روایت شده که فرمود
4:34
نمازهای خود را در خانههایتان قرار دهید
4:38
«و خانههای خود را گورستان نسازید»
4:42
تعلیق بر حدیث
4:45
از نمازتان
4:47
مراد، نماز نافله است
4:49
«و خانههای خود را گورستان قرار ندهید.»
4:52
خانهای که در آن نماز خوانده نمیشود، مانند قبر است.
4:56
از فوایدِ حدیث
5:00
از این حدیث استفاده میشود
5:01
که قبرها محل عبادت نیستند
5:05
و مشروع بودن نماز نافله در خانهها
5:08
تا اهل خانه به نمازگزار اقتدا کنند
5:14
باب نماز در جاهای فرو رفتن زمین و عذاب
5:19
از ابن عمر رضیاللهعنهما روایت است که گفت
5:22
هنگامی که پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) از سرزمین حجر گذشت
5:27
فرمود: به خانههای کسانی که به خود ستم کردند وارد نشوید
5:33
در روایتی (آمده است)
5:34
به این عذابشدگان وارد نشوید
5:38
مبادا آنچه به ایشان رسید به شما برسد
5:41
مگر آنکه گریان باشید
5:44
سپس سر خود را پوشاند
5:46
و شتاب کرد تا از دره گذشت
5:51
شرح حدیث
5:54
باب نماز در جاهای فرو رفتن زمین و عذاب
5:58
خسف یعنی رفتن در زمین و ناپدید شدن در آن
6:03
(در) حجر
6:04
حجر شهری است میان شام و حجاز
6:08
و آن خانههای قوم ثمود، قوم صالح (علیهالسلام) است
6:13
آنچه به ایشان رسید یعنی از عذاب
6:16
قنع رأسه یعنی سر خود را پوشاند
6:20
اجاز الوادی یعنی آن را قطع کرد و از آن گذشت
6:25
از فوایدِ حدیث
6:28
از این حدیث استفاده میشود
6:30
نهی شده است از اتخاذ خانههای عذابشدگان
6:33
به عنوان وطن و محل اقامت
6:35
و در آن راهنمایی است به عبرت گرفتن از خانههای عذابشدگان
6:42
باب
6:44
از عایشه و عبدالله بن عباس
6:46
گفتند
6:48
هنگامی که بیماری پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) شدت یافت
6:52
شروع کرد به افکندن چادر نازکی بر چهرهاش
6:56
و چون نفسش تنگ میشد
6:58
آن را از چهرهاش برمیداشت
7:00
و در همان حال فرمود
7:02
لعنت خدا بر یهودیان و مسیحیان باد
7:06
که قبرهای پیامبرانشان را مسجد قرار دادند
7:10
(پیامبر) از آنچه ایشان کردند پرهیز میداد
7:13
شرح حدیث
7:17
هنگامی که بیماری پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) شدت یافت
7:21
یعنی بیماری مرگ
7:23
طفق یعنی شروع کرد
7:26
یطرح یعنی میافکند
7:28
خمیصه
7:30
آن پارچهای نازک و چهارگوش است که نقشهایی دارد
7:34
و از ابریشم یا پشم است
7:37
اغتم
7:38
یعنی از شدت گرما نفسش تنگ میشد
7:41
لعنت خدا
7:43
لعنت یعنی راندن و دور کردن از رحمت خدای عز و جل
7:48
از فوایدِ حدیث
7:52
از این حدیث استفاده میشود
7:54
پرهیز از پیروی از سنتهای یهودیان و مسیحیان
7:58
و در آن نهی از ساختن بنا بر قبرها و قرار دادن آنها بهعنوان مسجد است
8:05
از ابوهریره
8:07
که رسول خدا (صلیاللهعلیهوسلم) فرمود
8:11
خدا یهودیان را بکشد
8:14
که قبرهای پیامبرانشان را مسجد قرار دادند
8:19
شرح حدیث
8:22
قاتل الله
8:23
یعنی ایشان را بکشد
8:25
و گفته شده است
8:26
مراد در اینجا لعنت است
8:29
از فوایدِ حدیث
8:32
از این حدیث استفاده میشود
8:34
منع ساختن بنا بر قبر
8:36
و در آن راهنمایی است به ترک اسباب خشم و غضب خدای عز و جل
8:42
و آن با قرار دادن قبرها بهعنوان مسجد است
8:45
و در آن وجوب دوری از سنتها و شعائر یهودیان است
8:50
و اینکه شرع پیشینیان برای ما شرع نیست
8:53
اگر با شرع ما مخالف باشد
8:58
باب خوابیدن زن در مسجد
9:02
از عایشه
9:03
که کنیزی سیاهپوست متعلق به قبیلهای از عرب بود
9:08
پس آزادش کردند
9:10
و او با ایشان ماند
9:12
(عایشه) گفت
9:13
پس دختربچهای از ایشان بیرون رفت
9:15
که بر او روسریای قرمز از بند چرم بود
9:19
گفت
9:20
پس آن را گذاشت
9:21
یا از او افتاد
9:23
پس پرندگانی (کرکسهایی) از آنجا گذشتند
9:25
و آن (روسری) افتاده بود
9:27
پس آن را گوشت پنداشتند
9:28
و ربودند
9:30
گفت
9:31
پس به دنبال آن گشتند
9:32
و آن را نیافتند
9:34
گفت
9:35
پس مرا به آن متهم کردند
9:37
گفت
9:38
پس شروع به جستجو کردند
9:40
تا آنکه زیر جای او را نیز جستجو کردند
9:43
گفت
9:44
به خدا سوگند که من با ایشان ایستاده بودم
9:48
که ناگهان پرندگان گذشتند و (آن را) انداختند
9:51
گفت
9:52
پس (روسری) میان ایشان افتاد
9:54
گفت
9:55
گفتم: این همان است که مرا به آن متهم کردید
9:59
گمان کردید، و حال آنکه من از آن پاکم
10:02
و او این است
10:04
گفت
10:05
پس نزد رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) آمد
10:09
و اسلام آورد
10:10
عایشه گفت
10:12
و او را در مسجد خیمهای بود، یا کلبهای کوچک
10:16
گفت
10:18
و او نزد من میآمد و نزد من سخن میگفت
10:21
گفت
10:23
و هیچگاه نزد من نمینشست مگر اینکه میگفت
10:27
و روز وِشاح از شگفتیهای پروردگار ماست
10:31
آگاه باش که مرا از شهر کفر رهانید
10:35
عایشه گفت
10:37
پس به او گفتم: کارت چیست؟
10:39
با من نمینشینی مگر اینکه این را میگویی
10:44
گفت
10:45
پس این حدیث را برایم بازگو کرد
10:48
شرح حدیث
10:51
«ولیده»
10:53
«ولیده» همان کودک دختر است
10:55
و گاه بر کنیز و کنیزک نیز اطلاق میشود
10:58
«وشاح»
11:00
وشاح از پوست پهن بافته میشود
11:03
و با جواهر آراسته میگردد
11:05
زن آن را میان شانه و پهلوی خود میبندد
11:09
از بندها، جمع «سیر»
11:11
و آن تسمهای است که از پوست ساخته میشود
11:14
«حِدْیا» پرندهای شناختهشده است
11:17
کنیهاش ابوالخطاف است
11:19
موشها را شکار میکند
11:22
پس ربود
11:23
«خَطْف» یعنی ربودن و به سرعت گرفتن چیزی
11:27
پس آن را جستجو کردند
11:29
یعنی آن را طلب کردند و از آن پرسیدند
11:32
پس مرا متهم کردند
11:33
یعنی به دزدیدن وشاح
11:35
پس شروع کردند
11:37
یعنی آغاز کردند
11:38
به جستوجو پرداختن
11:40
یعنی کاویدن
11:42
«قُبُل» او
11:43
یعنی فرج او
11:45
«زعمتم»
11:46
یعنی ادعا کردید
11:48
و من از آن بری هستم
11:50
یعنی از گمان و اتهام ایشان به دزدیدن وشاح بریام
11:55
«خباء»
11:57
«خباء» خیمهای است که از پشم یا پشم شتر ساخته میشود
12:01
و بر دو ستون یا بیشتر استوار است
12:04
«حِفْش»
12:05
«حِفْش» خانهای کوچک و بیارزش است
12:08
کمارتفاع
12:09
از شگفتیها
12:11
جمع «اعجوبه»
12:13
«أنجانی»
12:14
یعنی مرا نجات داد
12:16
با من نمینشینی
12:19
یعنی با من مجلس نمیآرایی
12:23
از فواید حدیث
12:26
در حدیث آمده است
12:27
که هرکس خانه و جای خوابی نداشته باشد
12:31
برای او ماندن در مسجد مباح است
12:34
چه مرد باشد چه زن
12:37
هنگامی که از فتنه ایمن باشد
12:40
و در آن برپا کردن خیمه و مانند آن برای مسکین است
12:44
چه مرد باشد چه زن
12:46
و در آن است که سنت، خروج از شهری است
12:49
که در آن فتنهای بر انسان جریان یافته باشد
12:53
و در حدیث
12:54
آمده است که محنت گاه سبب خیری میشود
12:57
که خداوند عزّ و جلّ برای بنده اراده کرده است
13:00
همانگونه که برای آن کنیزک رخ داد
13:02
و در آن بیان فضیلت هجرت است
13:05
و در حدیث
13:06
بیان این است که کرکس (حدأه) از فاسقانی است که در زمین فساد میکنند
13:11
از همین رو حدیث به کشتن آن در حل و حرم آمده است
13:15
و در حدیث دلیلی است بر اینکه خداوند متعال
13:18
گاه گرفتاریهای مصیبتزدگان را برطرف میکند
13:21
و عادات را برای ایشان میشکند
13:23
هرچند کافر باشند
13:25
پس اگر کافر ستمدیده باشد
13:28
همچون این زن
13:29
به برطرف شدن اندوهش و پذیرفته شدن دعایش نزدیکتر است
13:34
و در آن بیان فضیلت عایشه (رضیاللهعنها) و فصاحت و حفظ او از اخبار و اشعار عرب است
13:39
و حفظ او از اخبار و اشعار عرب
13:42
و در آن جواز آمیختن موعظه با شعر نیکو است
13:46
باب خوابیدن مردان در مسجد
13:53
از نافع
13:54
که ابن عمر گفت
13:56
مردانی از اصحاب رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم)
14:01
در زمان رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) خواب میدیدند
14:07
و آن را بر رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) بازگو میکردند
14:12
و رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) در آن هرچه خدا بخواهد میفرمود
14:18
و من نوجوانی کمسن بودم
14:21
و پیش از آنکه زن بگیرم، در مسجد میخوابیدم
14:25
پس در دل خود گفتم
14:27
اگر در تو خیری باشد
14:29
همانگونه که اینها میبینند، من هم دیدم.
14:32
پس چون شبی (دیر وقت) خوابیدم،
14:34
گفتم:
14:36
بارالها، اگر در من خیری میدانی،
14:39
پس خوابی به من نشان ده.
14:41
در روایتی (آمده است):
14:43
بارالها، اگر نزد تو برای من خیری هست،
14:46
پس خوابی به من بنما،
14:48
که رسول الله (ﷺ) آن را برایم تعبیر کند.
14:52
پس در حالی که من چنین بودم،
14:55
در روایتی (آمده است):
14:56
در خواب دیدم
14:58
که گویی در دستم پارهای از ابریشم است،
15:01
به هیچ جایی از بهشت با آن اشاره نمیکنم،
15:05
مگر آنکه مرا به همانجا میبرد.
15:08
ناگاه دو فرشته نزد من آمدند،
15:10
که در دست هر یک از آن دو، گرزی از آهن بود،
15:15
و مرا به سوی دوزخ میکشیدند.
15:18
و من میان آن دو بودم و از الله میخواندم:
15:21
بارالها، از دوزخ به تو پناه میبرم.
15:24
سپس دیدم که فرشتهای با گرزی آهنین مرا دید،
15:30
و گفت:
15:31
نترس.
15:33
تو چه مرد خوبی هستی!
15:35
در روایتی (آمده است):
15:37
تو مرد صالحی هستی،
15:39
اگر نماز را بسیار میگزاردی.
15:41
پس مرا بردند
15:43
تا آنکه مرا بر لبهٔ دوزخ ایستاندند.
15:47
ناگاه دیدم که آن (دوزخ) همچون چاه، کندهکاری و بسته شده است،
15:50
و برای آن دو شاخ است، همچون شاخهای چاه،
15:53
میان هر دو شاخ، فرشتهای است که در دستش گرزی آهنین است.
15:58
و در آن مردانی را دیدم که با زنجیرها آویختهاند،
16:03
سرهایشان به پایین است.
16:05
در آن برخی از مردان قریش را شناختم.
16:09
سپس مرا از سمت راست برگرداندند.
16:12
آن (خواب) را برای حفصه نقل کردم،
16:15
و حفصه آن را به رسول الله (ﷺ) بازگو کرد.
16:20
پس رسول الله (ﷺ) فرمود:
16:24
عبدالله مرد صالحی است.
16:28
در روایتی (آمده است):
16:29
عبدالله چه مرد خوبی است!
16:32
اگر شبها نماز میگزارد.
16:35
نافع گفت:
16:37
پس از آن، او همواره نماز را بسیار میگزارد.
16:42
شرح حدیث:
16:45
رؤیا آن چیزی است که مؤمن در خوابش میبیند.
16:49
آن را برای (تعبیر) حکایت میکنند،
16:51
یعنی آن را برای (تعبیرکننده) بازگو میکنند،
16:53
و او درباره آن میگوید،
16:55
یعنی آن را تعبیر میکند.
16:57
«حدیث السن» (یعنی):
16:59
کمسن.
17:01
و «بیت المسجد» (یعنی):
17:03
در مسجد میخوابید.
17:05
«فلما اتجعت» یعنی:
17:07
خواستم بخوابم.
17:09
«مقمعة» (یعنی):
17:10
همان ستون (گرز) است،
17:11
یا چیزی شبیه چوب خمیدهای،
17:13
که با آن سر فیل را میزنند.
17:16
و گفته شده که مانند تازیانهای آهنین است،
17:18
که سرش خمیده است.
17:21
«یقبل بی إلی جهنم» (یعنی):
17:23
مرا پیش از دوزخ میآوردند.
17:26
«أرانی» (یعنی):
17:28
در خواب دیدم.
17:30
«لن تراع» (یعنی):
17:32
ترسی به تو نخواهد رسید.
17:34
«نعم الرجل» (یعنی):
17:36
این عبارت ستایش است.
17:38
«لو تکثر الصلاة» (یعنی):
17:40
در شب.
17:42
«فانطلقوا بی» (یعنی):
17:43
پس مرا بردند.
17:45
«شفیر جهنم» (یعنی):
17:47
لبهٔ آن.
17:49
«مطویة کطی البئر» (یعنی):
17:51
دیوارههایش ساخته شده، همچون چاه.
17:55
«له قرون کقرن البئر» (یعنی):
17:58
«القرون» (یعنی):
17:59
کنارههایی که از سنگ ساخته میشوند،
18:02
و بر آنها چوبی گذاشته میشود که قرقره به آن آویخته است.
18:06
و معمول آن است که چاه دو شاخه داشته باشد.
18:10
آویخته به زنجیرها، سرهایشان به پایین.
18:14
یعنی از پاهایشان وارونه آویخته شدهاند.
18:18
«فانصرفوا بی عن ذات الیمین» (یعنی):
18:21
یعنی از سوی راست.
18:23
«فلم یزل بعد ذلک یکثر الصلاة» (یعنی):
18:27
عبدالله بن عمر رضیاللهعنهما.
18:31
از فواید حدیث:
18:35
از حدیث استفاده میشود:
18:37
جواز خوابیدن در مسجد،
18:39
و جواز آرزوی دیدن خوابِ نیک،
18:42
تا صاحب آن بداند که نزد الله عزوجل چه جایگاهی دارد.
18:47
و در آن مشروعیت آرزوی خیر و دانش و حرص بر آن است.
18:52
و در آن جواز وکالت در بازگو کردن خواب نزد دانشمند است،
18:56
و پذیرش خبر یک راوی عادل.
18:59
و در آن جواز تعبیر خواب با شرط آن است.
19:03
و بیان آنکه خوابِ نیک، بر خیر بینندهاش دلالت دارد.
19:08
در این حدیث استحباب بازگو کردن خواب برای عالم [دین] آمده است.
19:12
در حدیث توصیف جهنم آمده است.
19:14
و توصیفی که در حدیث وارد شده [نیز بیان شده است].
19:17
آن [حدیث] حکم مرفوع دارد.
19:19
و در آن جواز دیدن فرشتگان در خواب [وجود دارد].
19:22
و هشدار دادن ایشان به [گناهکاران/اهل ریا] ...
19:25
و در آن جواز دیدن جهنم در خواب [وجود دارد].
19:29
و در حدیث بیان نوعی از عذاب جهنم [آمده است].
19:33
و آن «تنکیس» [سرنگون ساختن] است.
19:35
و در آن راهنمایی به پناه بردن از عذاب جهنم [وجود دارد].
19:39
و در آن استحباب پوشاندن عیب مسلمان و ترک غیبت او [آمده است].
19:43
بر این [امر] دلالت دارد سخن او رضیاللهعنهما:
19:47
«در آن [جمع] مردانی از قریش را شناختم»
19:50
و نام ایشان را نبرد.
19:52
و در آن بیان حیا و صلاح ابن عمر رضیاللهعنهما [آمده است].
19:57
و حرص او بر خیر [نیز بیان شده است].
19:59
و در آن بیان فضیلت عبادت جوان [آمده است].
20:03
و اینکه قیام شب از آتش [دوزخ] رهایی میبخشد.
20:06
و در آن کراهت خواب بسیار در شب [آمده است].
20:12
از سهل بن سعد روایت است که گفت:
20:15
برای علی نامی محبوبتر از «ابوتراب» [یعنی: پدر خاک] نبود،
20:20
و اگر کسی او را به آن [کنیه] میخواند، شادمان میشد.
20:24
رسول الله صلی الله علیه وسلم آمد
20:27
به خانهٔ فاطمه رضیاللهعنها،
20:30
اما علی را در خانه نیافت.
20:33
پس فرمود: «پسرعمویت کجاست؟»
20:36
[فاطمه] گفت: «میان من و او چیزی پیش آمد،
20:40
پس با من قهر کرد و بیرون رفت،
20:43
و نزد من [هم] استراحت نکرد.»
20:45
پس رسول الله صلی الله علیه وسلم به یک نفر فرمود:
20:49
«ببین او کجاست».
20:52
آن مرد رفت
20:53
و گفت: «ای رسول الله!
20:55
او در مسجد خوابیده است.»
20:58
پس رسول الله صلی الله علیه وسلم آمد
21:01
و دید او به پهلو خوابیده و ردایش از یک سو افتاده است،
21:05
و خاک بر او نشسته بود.
21:08
پس رسول الله صلی الله علیه وسلم
21:11
آن را از او پاک میکرد و میفرمود:
21:14
«برخیز ای ابوتراب!»
21:16
«برخیز ای ابوتراب!»
21:19
شرح حدیث:
21:22
«پسرعمویت کجاست؟»
21:24
یعنی علی بن ابی طالب رضیاللهعنه.
21:27
رسول الله صلی الله علیه وسلم اراده داشت دل او را به سوی علی نرم کند
21:31
با یادآوری خویشاوندی نسبی که میان آن دو بود.
21:36
«میان من و او چیزی پیش آمد پس با من قهر کرد»
21:40
یعنی میان ما اختلاف و نزاعی رخ داد
21:43
که خشم را در من و او برانگیخت.
21:47
«پس بیرون رفت»
21:48
یعنی برای قطع کردن ریشهٔ سخن [و جلوگیری از ادامهٔ آن]
21:51
و آرام کردن شعلهٔ خشم آن دو.
21:54
«نزد من [هم] استراحت نکرد»
21:56
یعنی خوابیدن در نیمروز.
21:59
«به یک نفر»
22:01
گفته شده او سهل رضیاللهعنه است،
22:03
راوی حدیث.
22:05
«خوابیده»
22:06
یعنی در خواب بود.
22:08
«به پهلو»
22:09
یعنی به یک سوی بدنش.
22:11
از فواید حدیث:
22:15
از حدیث استفاده میشود:
22:17
جواز کنیه گذاشتن [برای بزرگسال] به غیر از [نام] فرزند؛
22:20
زیرا پیامبر صلی الله علیه وسلم او را «ابوتراب» کنیه داد.
22:24
و در آن مشروعیت مدارا با داماد و دلجویی از او [آمده است].
22:29
و جواز شوخی کردن با کسی که خشمگین است، به غیر از کنیهاش،
22:33
وقتی که آن [شوخی] او را نرنجاند و ناخوشایند نباشد،
22:36
بلکه مایهٔ انس او شود.
22:38
و در آن جواز قیلوله [خوابیدن نیمروز] در مسجد [آمده است].
22:41
و بیان فضیلت علی رضیاللهعنه [نیز آمده است].
22:47
از ابوهریره روایت است که گفت:
22:49
«هفتاد نفر از اصحاب صُفّه را دیدم
22:53
که هیچیک از ایشان ردایی نداشت،
22:56
یا ازاری [لنگی] داشت یا پارچهای [به تن].
22:59
آن را به گردنهایشان بسته بودند،
23:02
پس برخی [از آن پارچهها] تا نیمهٔ ساقها میرسید
23:05
و برخی تا قوزکها.
23:09
پس او آن را با دستش جمع میکرد،
23:11
از ترس اینکه عورتش دیده شود.»
23:14
شرح حدیث:
23:18
«از اصحاب صُفّه»
23:20
ایشان فقیران و مسکینانی بودند
23:22
که در صُفّهٔ مسجد رسول الله صلی الله علیه وسلم سکونت داشتند.
23:28
«رداء»
23:29
آن است که نیمهٔ بالایی بدن را میپوشاند.
23:33
«ازار»
23:34
آن است که نیمهٔ پایینی را میپوشاند.
23:38
از فواید حدیث:
23:41
از حدیث استفاده میشود:
23:43
وجوب پوشاندن عورت تا آنجا که ممکن است؛
23:46
و در آن جواز اختصاص دادن مسجد
23:49
به عنوان پناهگاه برای فقیران و مسکینان [آمده است].
23:54
باب: نماز هنگام بازگشت از سفر.
23:58
از جابر بن عبدالله رضیاللهعنهما روایت است که گفت:
24:03
«با پیامبر صلی الله علیه وسلم در یک غزوه بودم
24:08
در روایتی [آمده است]:
24:09
«پس بر شتر کندروی [تنبل/کُند] سوار بودم،
24:12
و در روایتی [آمده است]:
24:14
«و من بر شتر خودم بودم که ...»
24:17
این در آن نیست شبههای
24:19
پس شترم مرا کُند کرد و درماند
24:22
پس پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) به من رسید
24:26
پس فرمود:
24:28
جابر؟
24:29
گفتم: آری
24:31
فرمود: کارت چیست؟
24:34
گفتم:
24:35
شترم بر من کُند شد و درماند
24:38
پس عقب ماندم
24:40
پس او فرود آمد و با چوب خمیدهاش آن را (شتر را) زد
24:43
سپس فرمود:
24:44
سوار شو
24:45
پس سوار شدم
24:47
پس بهراستی دیدم که آن را از رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) باز میداشتم
24:53
در روایتی (آمده است)
24:55
پس به من فرمود:
24:56
شترت را چگونه میبینی؟
24:58
گفت:
24:59
گفتم: به خیر است
25:01
بهتحقیق برکت تو به آن رسیده است
25:04
فرمود:
25:05
در روایتی (آمده است)
25:07
فرمود:
25:08
چه چیز تو را شتاب داد؟
25:10
گفتم:
25:11
من تازهعروس هستم
25:14
فرمود:
25:15
ازدواج کردهای؟
25:16
گفتم: آری
25:18
فرمود:
25:19
باکره یا بیوه؟
25:21
گفتم:
25:22
بلکه بیوه
25:24
در روایتی (آمده است)
25:26
پس فرمود:
25:27
تو را با دختر باکره و بازیاش چه کار؟
25:31
فرمود:
25:32
چرا کنیزکی نداری که با او بازی کنی و او با تو بازی کند؟
25:36
در روایتی (آمده است)
25:38
و با او بخندی و او با تو بخندد؟
25:41
گفتم:
25:42
مرا خواهرانی است
25:44
پس دوست داشتم زنی بگیرم که آنان را گرد آورد و موهایشان را شانه کند و به امورشان رسیدگی کند
25:52
در روایتی (آمده است)
25:53
پس فرمود:
25:55
الله برکت دهد بر تو
25:57
یا فرمود:
25:58
خیر
26:00
و در روایتی (آمده است)
26:01
الله برکت دهد بر تو
26:04
فرمود:
26:05
هان، تو بهزودی (به خانه) میرسی
26:07
پس چون رسیدی
26:09
پس زیرکی، زیرکی (کن)
26:11
در روایتی (آمده است)
26:13
اگر شبانگاه داخل شدی، بر خانوادهات داخل مشو
26:17
تا آنکه زن غایب (از شوهر) خود را بتراشد (موی زهار را بزداید)
26:19
و زن ژولیدهموی شانه کند
26:22
و در روایتی (آمده است)
26:23
پس چون (به مدینه) نزدیک شدیم
26:26
پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) فرمود:
26:29
هر که دوست دارد به خانوادهاش زودتر برسد، پس شتاب کند
26:34
سپس فرمود:
26:36
آیا شترت را میفروشی؟
26:38
گفتم: آری
26:39
پس آن را به یک اوقیه از من خرید
26:43
در روایتی (آمده است)
26:44
فرمود:
26:45
بلکه آن را به من بفروش
26:47
بهتحقیق آن را به چهار دینار گرفتم
26:50
و سواری آن تا مدینه برای تو باشد
26:53
و در روایتی (آمده است)
26:54
پس (به مدینه) آمدم
26:55
پس داییام را از فروش شتر آگاه کردم
26:58
پس او مرا ملامت کرد
27:00
پس او را از درماندگی شتر خبر دادم
27:02
و از آنچه از پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) رخ داده بود
27:06
و از زدن او آن را (شتر را)
27:09
سپس رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) پیش از من (به مدینه) رسید
27:12
پیش از من
27:14
و من صبحگاهان (به مدینه) رسیدم
27:16
در روایتی (آمده است)
27:18
پس چون به صرار رسید
27:20
دستور داد گاوی
27:22
پس ذبح شد
27:23
پس از آن خوردند
27:25
سپس به مسجد آمدیم
27:27
پس او را بر درِ مسجد یافتم
27:30
در روایتی (آمده است)
27:32
پس من داخل شدم نزد او
27:33
و شتر را در گوشهای از صحن (مسجد) بستم
27:37
پس گفتم:
27:38
این شتر تو است
27:40
پس بیرون آمد
27:41
پس به گرد شتر میگشت
27:44
فرمود:
27:45
آیا هماکنون رسیدی؟
27:48
گفتم: آری
27:49
فرمود:
27:50
آن را رها کن، شترت را
27:52
سپس داخل شو و برای من دو رکعت نماز بخوان
27:55
پس داخل شدم و نماز خواندم
27:57
پس به بلال دستور داد که برایم یک اوقیه وزن کند
28:01
پس بلال برایم وزن کرد
28:03
و [او] در ترازو سنگینتر کرد
28:05
پس رفتم تا اینکه پشت کردم
28:09
پس [پیامبر] فرمود
28:10
و جابر را برای من بگذار
28:12
گفتم
28:13
الآن شتر من به من بازمیگردد
28:16
و هیچ چیزی نزد من مبغوضتر از آن نبود
28:20
[پیامبر] فرمود
28:21
شترت را بگیر
28:23
و بهای آن هم برای تو باشد
28:25
در روایتی [آمده است]
28:26
پس بهای شتر و خود شتر را به من داد
28:29
و سهم من با قوم [یکسان] است
28:32
و در روایتی [آمده است]
28:34
و او بر من دِینی داشت
28:36
پس [آن را] ادا کرد و افزود
28:39
شرح و توضیح حدیث
28:42
در غزا [بود]
28:44
یعنی غزوه تبوک
28:45
و گفته شده [غزوه] ذات الرقاع [بوده است]
28:48
أعیا [یعنی]
28:49
یعنی خسته شد و از راه رفتن ناتوان ماند
28:52
فتخلفت [یعنی]
28:53
یعنی عقب ماند
28:55
[پیامبر] با چوب خمیدهاش آن [شتر] را [به حرکت] واداشت
28:57
محجن عصایی است که در سرش خمیدگی باشد
29:01
که سوار با آن آنچه را از او افتاده برمیدارد
29:04
أکفه
29:05
یعنی او را بازدارم
29:07
ثفال
29:08
یعنی سنگین که جز با کراهت برنمیخیزد
29:12
أرمک
29:13
یعنی سرخیاش با سیاهی آمیخته بود
29:16
که در آن لکهای نبود
29:18
شیه درخشندگیای از سیاهی یا سفیدی است
29:23
ثیب
29:24
ثیب کسی است که پیشتر ازدواج کرده باشد
29:27
أفلا جاریة
29:29
یعنی دوشیزه
29:31
تجمعهن
29:32
یعنی آنان را مانند مادر به سوی خود جمع کند
29:35
وتمشطهن
29:37
یعنی موهایشان را شانه کند
29:40
وتقوم علیهن
29:42
یعنی سرپرستی کند و حالشان را اصلاح نماید
29:45
فالکیس الکیس
29:47
کیس یعنی شدت محافظت بر چیزی
29:51
و گفته شده
29:52
کیس در اینجا [کنایه از] همبستری است
29:54
و گفته شده [یعنی] عقل
29:57
به یک اوقیه
29:58
اوقیه چهل درهم است
30:01
مقدار آن در ترازوهای امروزی
30:04
تقریباً صد و بیست گرم نقره است
30:08
بالغدا
30:10
یعنی میان نماز صبح و طلوع آفتاب
30:14
فدع
30:15
یعنی رها کرد
30:16
فأرجح
30:18
یعنی افزود
30:19
والیت
30:21
یعنی پشت کردم
30:22
یرد علی الجمل
30:24
یعنی آنها را بازمیگرداند
30:26
تستحد
30:28
استحداد یعنی تراشیدن موی عانه
30:31
المغیبة
30:33
زنی است که شوهرش از او غایب باشد
30:36
الشعثة
30:38
یعنی پراکندهموی
30:40
ولک ظهره
30:42
یعنی سوار شدن بر آن
30:44
فلامنی
30:45
یعنی مرا سرزنش کرد
30:47
ووکزه
30:48
وکز میتواند با عصا زدن باشد
30:51
و میتواند با جمع کف دست باشد
30:53
صرار
30:55
و نام مکانی در ظاهر مدینه است
30:57
در سه میلی آن از سوی مشرق
31:02
فعقلت الجمل
31:04
عقل یعنی ساق شتر را با دستش خم کنند
31:07
تا هر دو را با هم در میان دست ببندند
31:11
أبغض الی منه
31:13
یعنی از آن شتر
31:16
از فواید حدیث
31:19
از حدیث استفاده میشود
31:21
ارشاد به بررسی احوال یاران
31:25
و بیان شدت احترام صحابه رضیاللهعنهم به پیامبر صلیاللهعلیهوسلم
31:32
و احترام پیامبر صلیاللهعلیهوسلم
31:34
بیشک واجب است
31:37
و در آن ترغیب به ازدواج با دوشیزگان است
31:40
و جواز بازی کردن مرد با همسرش
31:43
و نرمی با او و حسن معاشرت
31:46
و در آن بیان فضیلت جابر رضیاللهعنهما است
31:51
و ایثار او مصلحت خواهرانش را بر خویش
31:55
و در آن استحباب خواندن دو رکعت نماز هنگام بازگشت از سفر است
32:00
و استحباب کاملتر کردن ترازو در ادای بهای کالا
32:04
و در آن صحت وکالت در وزن کردن است
32:07
اما وکیل جز با اجازهی صاحب کار، ترازو را سنگینتر نمیکند
32:11
و در حدیث دلیلی است بر صحت افزودن بر کالا از سوی فروشنده
32:16
و صحت افزودن بر بها از سوی خریدار
32:20
و در آن جواز درخواست فروش کالا از سوی مرد، بهصورت ابتدایی، است
32:25
هرچند کالای خود را برای فروش عرضه نکرده باشد
32:27
و در آن استحباب افزودن در ادای دین است
32:31
و این از باب مروّت است
32:33
و در آن استحباب آراستگی زن برای شوهرش است
32:37
و جواز مقدّم داشتن مفضول بر فاضل بهخاطر مصلحت است
32:42
و اینکه بر زن است که چون شوهرش پس از غیبت نزدش آید، کار خود را سامان دهد
32:48
و در حدیث دلیلی است بر اینکه هر شرطی بیعی را فاسد نمیکند
32:54
و این حدیث از نشانههای نبوت است
32:56
که شتر کندرو و سنگینرفتار به شتر تیزرو و چابک تبدیل شد