از مجموعهٔ صحیح البخاری · درس 25 از 113

خلاصه صحیح البخاری | قسمت (25) | کتاب دعا - 5

◉ 53 بازدید ⏱ 33:02 صدای ترجمه‌شده — فارسی
0:000:00

متن کامل

ترجمهٔ ماشینی — ممکن است خطا داشته باشد
0:00 بسم الله الرحمن الرحیم
0:03 مرکز افاده
0:06 برای مطالعات و پژوهش‌های انسانی
0:09 پیش می‌دهد
0:10 مختصر صحیح البخاری
0:16 باب
0:19 آیا قبرهای مشرکان جاهلیت کنده می‌شود؟
0:22 و به‌جای آن‌ها مسجدها ساخته می‌شود
0:25 از عائشه رضی‌الله‌عنها روایت است که گفت
0:29 هنگامی که پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) بیمار شد
0:33 برخی از همسران (پیامبر ﷺ) کلیسایی را یاد کردند که در سرزمین حبشه دیده بودند.
0:38 به او «ماریا» گفته می‌شود.
0:41 و ام‌سلمه و ام‌حبیبه رضی‌الله‌عنهما
0:45 به سرزمین حبشه رسیدند
0:48 و (آن دو) از زیبایی آن (کلیسا) و نقش‌ها و تصویرهایی که در آن بود سخن گفتند.
0:52 پس سرش را بالا برد و گفت
0:55 آنان، هنگامی که مردی صالح از ایشان بمیرد،
0:59 بر قبر او مسجدی ساختند
1:02 سپس در آن، آن تصویر را نقش کردند
1:05 ایشان نزد الله بدترین خلایق‌اند.
1:10 در روایتی
1:11 اینان نزد الله در روز قیامت بدترین آفریدگان‌اند.
1:16 تعلیق بر حدیث
1:20 باب آیا قبور مشرکان دوران جاهلیت نبش می‌شود؟
1:24 نبش قبور
1:26 این همان بیرون آوردن مردگان از قبرهایشان پس از دفن است.
1:30 شکایت کرد
1:31 هر بیماری
1:33 و این همان بیماری پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) است که در آن وفات یافت.
1:37 بعضی از همسرانش
1:39 ام‌سلمه و ام‌حبیبه رضی‌الله‌عنهما
1:44 کلیسا
1:45 هر معبد نصارا
1:47 آن‌ها را در سرزمین حبشه دیدم
1:50 یعنی در ترک کردنشان (در خوابگاه‌ها)
1:52 ام سلمه
1:53 او ام‌المؤمنین است
1:55 هند دختر ابی‌امیه مخزومیه رضی‌الله‌عنها
2:00 ام حبیبه
2:01 او ام‌المؤمنین است
2:03 ام‌حبیبه رمله دختر ابوسفیان رضی‌الله‌عنها
2:08 خوبی‌هایش
2:09 چه زیبایی‌ای با آن آراسته‌اش کردی
2:11 تصاویر
2:13 هر نقش و تمثال
2:16 فواید حدیث
2:20 از این حدیث استفاده می‌شود
2:22 نهی از ساختن بنا بر قبرها و گرفتن آن‌ها به‌عنوان مسجد
2:26 و در آن (حدیث) حرمت تصویرگری از انسان بیان شده است.
2:29 و در این حدیث دلیلی بر قاعدهٔ «سدّ الذرایع» وجود دارد.
2:34 در این حدیث دلیلی است بر جواز نقل آنچه انسان از شگفتی‌ها می‌بیند.
2:38 و در آن نکوهش انجام‌دهندهٔ محرّمات (آمده) است.
2:42 و اینکه ملاک در احکام، شرع است نه عقل.
2:48 باب نماز در جاهایی که شتر (در آن‌ها) است
2:52 از نافع
2:53 از ابن عمر
2:55 از پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) روایت شده که
2:58 او شترش را عرضه می‌کرد
3:00 به سوی آن نماز می‌گزارد
3:03 گفتم
3:04 آیا دیدی هنگامی که کاروان‌ها (شتران سواری) به حرکت درآمدند؟
3:07 گفت
3:08 او این پالان (زین شتر) را برمی‌گرفت و آن را درست و مرتب می‌کرد.
3:12 و در آخرت خود نماز می‌گزارد
3:14 یا گفت: «مؤخره» (آخر آن)
3:17 و ابن عمر رضی‌الله‌عنه این کار را انجام می‌داد.
3:21 تحلیق بر حدیث
3:24 راحلهٔ خود را عرضه می‌کند
3:26 یعنی آن را عرضی (افقی) قرار می‌دهد.
3:28 هنگامی که کاروان‌ها (به حرکت) درآیند
3:30 یعنی برانگیخته شد و از جایگاه خود به حرکت درآمد
3:34 او این پالان (رحل) را می‌گرفت و آن را درست و مرتب می‌کرد.
3:37 یعنی آن را رو به‌روی خود برپا دارد
3:40 زیرا شتران هنگامی که به هیجان می‌آیند
3:42 مُصلّی را آزار داد
3:44 آنگاه پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم)
3:47 به‌سوی آن (زود) به سوی منزل (یا: کجاوه/وسیله سواری) شتاب می‌کند.
3:49 آن را سترهای قرار دهد
3:51 و نماز می‌گزارد تا آخرت او
3:54 همان چوبی است که سوارکار به آن تکیه می‌کند.
3:58 از فواید حدیث
4:02 از این حدیث استفاده می‌شود
4:04 جواز نماز به سوی آنچه از حیوان ثابت است
4:08 و اینکه اشکالی ندارد که نمازگزار خود را پوشیده نگه دارد.
4:10 با مرکب سواری و شتر در نماز
4:13 و اینکه نماز به سوی شتر
4:15 نهی از نماز با آن مخالفت ندارد
4:17 در آغل‌های شتران
4:19 زیرا «معاطن» جایگاه‌های اقامت شتران است.
4:25 باب کراهیت نماز در قبرستان‌ها
4:29 از ابن عمر
4:30 از پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) روایت شده که فرمود
4:34 نمازهای خود را در خانه‌هایتان قرار دهید
4:38 «و خانه‌های خود را گورستان نسازید»
4:42 تعلیق بر حدیث
4:45 از نمازتان
4:47 مراد، نماز نافله است
4:49 «و خانه‌های خود را گورستان قرار ندهید.»
4:52 خانه‌ای که در آن نماز خوانده نمی‌شود، مانند قبر است.
4:56 از فوایدِ حدیث
5:00 از این حدیث استفاده می‌شود
5:01 که قبرها محل عبادت نیستند
5:05 و مشروع بودن نماز نافله در خانه‌ها
5:08 تا اهل خانه به نمازگزار اقتدا کنند
5:14 باب نماز در جاهای فرو رفتن زمین و عذاب
5:19 از ابن عمر رضی‌الله‌عنهما روایت است که گفت
5:22 هنگامی که پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) از سرزمین حجر گذشت
5:27 فرمود: به خانه‌های کسانی که به خود ستم کردند وارد نشوید
5:33 در روایتی (آمده است)
5:34 به این عذاب‌شدگان وارد نشوید
5:38 مبادا آنچه به ایشان رسید به شما برسد
5:41 مگر آنکه گریان باشید
5:44 سپس سر خود را پوشاند
5:46 و شتاب کرد تا از دره گذشت
5:51 شرح حدیث
5:54 باب نماز در جاهای فرو رفتن زمین و عذاب
5:58 خسف یعنی رفتن در زمین و ناپدید شدن در آن
6:03 (در) حجر
6:04 حجر شهری است میان شام و حجاز
6:08 و آن خانه‌های قوم ثمود، قوم صالح (علیه‌السلام) است
6:13 آنچه به ایشان رسید یعنی از عذاب
6:16 قنع رأسه یعنی سر خود را پوشاند
6:20 اجاز الوادی یعنی آن را قطع کرد و از آن گذشت
6:25 از فوایدِ حدیث
6:28 از این حدیث استفاده می‌شود
6:30 نهی شده است از اتخاذ خانه‌های عذاب‌شدگان
6:33 به عنوان وطن و محل اقامت
6:35 و در آن راهنمایی است به عبرت گرفتن از خانه‌های عذاب‌شدگان
6:42 باب
6:44 از عایشه و عبدالله بن عباس
6:46 گفتند
6:48 هنگامی که بیماری پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) شدت یافت
6:52 شروع کرد به افکندن چادر نازکی بر چهره‌اش
6:56 و چون نفسش تنگ می‌شد
6:58 آن را از چهره‌اش برمی‌داشت
7:00 و در همان حال فرمود
7:02 لعنت خدا بر یهودیان و مسیحیان باد
7:06 که قبرهای پیامبرانشان را مسجد قرار دادند
7:10 (پیامبر) از آنچه ایشان کردند پرهیز می‌داد
7:13 شرح حدیث
7:17 هنگامی که بیماری پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) شدت یافت
7:21 یعنی بیماری مرگ
7:23 طفق یعنی شروع کرد
7:26 یطرح یعنی می‌افکند
7:28 خمیصه
7:30 آن پارچه‌ای نازک و چهارگوش است که نقش‌هایی دارد
7:34 و از ابریشم یا پشم است
7:37 اغتم
7:38 یعنی از شدت گرما نفسش تنگ می‌شد
7:41 لعنت خدا
7:43 لعنت یعنی راندن و دور کردن از رحمت خدای عز و جل
7:48 از فوایدِ حدیث
7:52 از این حدیث استفاده می‌شود
7:54 پرهیز از پیروی از سنت‌های یهودیان و مسیحیان
7:58 و در آن نهی از ساختن بنا بر قبرها و قرار دادن آنها به‌عنوان مسجد است
8:05 از ابوهریره
8:07 که رسول خدا (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) فرمود
8:11 خدا یهودیان را بکشد
8:14 که قبرهای پیامبرانشان را مسجد قرار دادند
8:19 شرح حدیث
8:22 قاتل الله
8:23 یعنی ایشان را بکشد
8:25 و گفته شده است
8:26 مراد در اینجا لعنت است
8:29 از فوایدِ حدیث
8:32 از این حدیث استفاده می‌شود
8:34 منع ساختن بنا بر قبر
8:36 و در آن راهنمایی است به ترک اسباب خشم و غضب خدای عز و جل
8:42 و آن با قرار دادن قبرها به‌عنوان مسجد است
8:45 و در آن وجوب دوری از سنت‌ها و شعائر یهودیان است
8:50 و اینکه شرع پیشینیان برای ما شرع نیست
8:53 اگر با شرع ما مخالف باشد
8:58 باب خوابیدن زن در مسجد
9:02 از عایشه
9:03 که کنیزی سیاه‌پوست متعلق به قبیله‌ای از عرب بود
9:08 پس آزادش کردند
9:10 و او با ایشان ماند
9:12 (عایشه) گفت
9:13 پس دختربچه‌ای از ایشان بیرون رفت
9:15 که بر او روسری‌ای قرمز از بند چرم بود
9:19 گفت
9:20 پس آن را گذاشت
9:21 یا از او افتاد
9:23 پس پرندگانی (کرکس‌هایی) از آنجا گذشتند
9:25 و آن (روسری) افتاده بود
9:27 پس آن را گوشت پنداشتند
9:28 و ربودند
9:30 گفت
9:31 پس به دنبال آن گشتند
9:32 و آن را نیافتند
9:34 گفت
9:35 پس مرا به آن متهم کردند
9:37 گفت
9:38 پس شروع به جستجو کردند
9:40 تا آنکه زیر جای او را نیز جستجو کردند
9:43 گفت
9:44 به خدا سوگند که من با ایشان ایستاده بودم
9:48 که ناگهان پرندگان گذشتند و (آن را) انداختند
9:51 گفت
9:52 پس (روسری) میان ایشان افتاد
9:54 گفت
9:55 گفتم: این همان است که مرا به آن متهم کردید
9:59 گمان کردید، و حال آن‌که من از آن پاکم
10:02 و او این است
10:04 گفت
10:05 پس نزد رسول الله (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) آمد
10:09 و اسلام آورد
10:10 عایشه گفت
10:12 و او را در مسجد خیمه‌ای بود، یا کلبه‌ای کوچک
10:16 گفت
10:18 و او نزد من می‌آمد و نزد من سخن می‌گفت
10:21 گفت
10:23 و هیچ‌گاه نزد من نمی‌نشست مگر این‌که می‌گفت
10:27 و روز وِشاح از شگفتی‌های پروردگار ماست
10:31 آگاه باش که مرا از شهر کفر رهانید
10:35 عایشه گفت
10:37 پس به او گفتم: کارت چیست؟
10:39 با من نمی‌نشینی مگر این‌که این را می‌گویی
10:44 گفت
10:45 پس این حدیث را برایم بازگو کرد
10:48 شرح حدیث
10:51 «ولیده»
10:53 «ولیده» همان کودک دختر است
10:55 و گاه بر کنیز و کنیزک نیز اطلاق می‌شود
10:58 «وشاح»
11:00 وشاح از پوست پهن بافته می‌شود
11:03 و با جواهر آراسته می‌گردد
11:05 زن آن را میان شانه و پهلوی خود می‌بندد
11:09 از بندها، جمع «سیر»
11:11 و آن تسمه‌ای است که از پوست ساخته می‌شود
11:14 «حِدْیا» پرنده‌ای شناخته‌شده است
11:17 کنیه‌اش ابوالخطاف است
11:19 موش‌ها را شکار می‌کند
11:22 پس ربود
11:23 «خَطْف» یعنی ربودن و به سرعت گرفتن چیزی
11:27 پس آن را جستجو کردند
11:29 یعنی آن را طلب کردند و از آن پرسیدند
11:32 پس مرا متهم کردند
11:33 یعنی به دزدیدن وشاح
11:35 پس شروع کردند
11:37 یعنی آغاز کردند
11:38 به جست‌وجو پرداختن
11:40 یعنی کاویدن
11:42 «قُبُل» او
11:43 یعنی فرج او
11:45 «زعمتم»
11:46 یعنی ادعا کردید
11:48 و من از آن بری هستم
11:50 یعنی از گمان و اتهام ایشان به دزدیدن وشاح بری‌ام
11:55 «خباء»
11:57 «خباء» خیمه‌ای است که از پشم یا پشم شتر ساخته می‌شود
12:01 و بر دو ستون یا بیشتر استوار است
12:04 «حِفْش»
12:05 «حِفْش» خانه‌ای کوچک و بی‌ارزش است
12:08 کم‌ارتفاع
12:09 از شگفتی‌ها
12:11 جمع «اعجوبه»
12:13 «أنجانی»
12:14 یعنی مرا نجات داد
12:16 با من نمی‌نشینی
12:19 یعنی با من مجلس نمی‌آرایی
12:23 از فواید حدیث
12:26 در حدیث آمده است
12:27 که هرکس خانه و جای خوابی نداشته باشد
12:31 برای او ماندن در مسجد مباح است
12:34 چه مرد باشد چه زن
12:37 هنگامی که از فتنه ایمن باشد
12:40 و در آن برپا کردن خیمه و مانند آن برای مسکین است
12:44 چه مرد باشد چه زن
12:46 و در آن است که سنت، خروج از شهری است
12:49 که در آن فتنه‌ای بر انسان جریان یافته باشد
12:53 و در حدیث
12:54 آمده است که محنت گاه سبب خیری می‌شود
12:57 که خداوند عزّ و جلّ برای بنده اراده کرده است
13:00 همان‌گونه که برای آن کنیزک رخ داد
13:02 و در آن بیان فضیلت هجرت است
13:05 و در حدیث
13:06 بیان این است که کرکس (حدأه) از فاسقانی است که در زمین فساد می‌کنند
13:11 از همین رو حدیث به کشتن آن در حل و حرم آمده است
13:15 و در حدیث دلیلی است بر این‌که خداوند متعال
13:18 گاه گرفتاری‌های مصیبت‌زدگان را برطرف می‌کند
13:21 و عادات را برای ایشان می‌شکند
13:23 هرچند کافر باشند
13:25 پس اگر کافر ستم‌دیده باشد
13:28 همچون این زن
13:29 به برطرف شدن اندوهش و پذیرفته شدن دعایش نزدیک‌تر است
13:34 و در آن بیان فضیلت عایشه (رضی‌الله‌عنها) و فصاحت و حفظ او از اخبار و اشعار عرب است
13:39 و حفظ او از اخبار و اشعار عرب
13:42 و در آن جواز آمیختن موعظه با شعر نیکو است
13:46 باب خوابیدن مردان در مسجد
13:53 از نافع
13:54 که ابن عمر گفت
13:56 مردانی از اصحاب رسول الله (صلی‌الله‌علیه‌وسلم)
14:01 در زمان رسول الله (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) خواب می‌دیدند
14:07 و آن را بر رسول الله (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) بازگو می‌کردند
14:12 و رسول الله (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) در آن هرچه خدا بخواهد می‌فرمود
14:18 و من نوجوانی کم‌سن بودم
14:21 و پیش از آن‌که زن بگیرم، در مسجد می‌خوابیدم
14:25 پس در دل خود گفتم
14:27 اگر در تو خیری باشد
14:29 همان‌گونه که این‌ها می‌بینند، من هم دیدم.
14:32 پس چون شبی (دیر وقت) خوابیدم،
14:34 گفتم:
14:36 بارالها، اگر در من خیری می‌دانی،
14:39 پس خوابی به من نشان ده.
14:41 در روایتی (آمده است):
14:43 بارالها، اگر نزد تو برای من خیری هست،
14:46 پس خوابی به من بنما،
14:48 که رسول الله (ﷺ) آن را برایم تعبیر کند.
14:52 پس در حالی که من چنین بودم،
14:55 در روایتی (آمده است):
14:56 در خواب دیدم
14:58 که گویی در دستم پاره‌ای از ابریشم است،
15:01 به هیچ جایی از بهشت با آن اشاره نمی‌کنم،
15:05 مگر آن‌که مرا به همان‌جا می‌برد.
15:08 ناگاه دو فرشته نزد من آمدند،
15:10 که در دست هر یک از آن دو، گرزی از آهن بود،
15:15 و مرا به سوی دوزخ می‌کشیدند.
15:18 و من میان آن دو بودم و از الله می‌خواندم:
15:21 بارالها، از دوزخ به تو پناه می‌برم.
15:24 سپس دیدم که فرشته‌ای با گرزی آهنین مرا دید،
15:30 و گفت:
15:31 نترس.
15:33 تو چه مرد خوبی هستی!
15:35 در روایتی (آمده است):
15:37 تو مرد صالحی هستی،
15:39 اگر نماز را بسیار می‌گزاردی.
15:41 پس مرا بردند
15:43 تا آن‌که مرا بر لبهٔ دوزخ ایستاندند.
15:47 ناگاه دیدم که آن (دوزخ) همچون چاه، کنده‌کاری و بسته شده است،
15:50 و برای آن دو شاخ است، همچون شاخ‌های چاه،
15:53 میان هر دو شاخ، فرشته‌ای است که در دستش گرزی آهنین است.
15:58 و در آن مردانی را دیدم که با زنجیرها آویخته‌اند،
16:03 سرهایشان به پایین است.
16:05 در آن برخی از مردان قریش را شناختم.
16:09 سپس مرا از سمت راست برگرداندند.
16:12 آن (خواب) را برای حفصه نقل کردم،
16:15 و حفصه آن را به رسول الله (ﷺ) بازگو کرد.
16:20 پس رسول الله (ﷺ) فرمود:
16:24 عبدالله مرد صالحی است.
16:28 در روایتی (آمده است):
16:29 عبدالله چه مرد خوبی است!
16:32 اگر شب‌ها نماز می‌گزارد.
16:35 نافع گفت:
16:37 پس از آن، او همواره نماز را بسیار می‌گزارد.
16:42 شرح حدیث:
16:45 رؤیا آن چیزی است که مؤمن در خوابش می‌بیند.
16:49 آن را برای (تعبیر) حکایت می‌کنند،
16:51 یعنی آن را برای (تعبیرکننده) بازگو می‌کنند،
16:53 و او درباره آن می‌گوید،
16:55 یعنی آن را تعبیر می‌کند.
16:57 «حدیث السن» (یعنی):
16:59 کم‌سن.
17:01 و «بیت المسجد» (یعنی):
17:03 در مسجد می‌خوابید.
17:05 «فلما اتجعت» یعنی:
17:07 خواستم بخوابم.
17:09 «مقمعة» (یعنی):
17:10 همان ستون (گرز) است،
17:11 یا چیزی شبیه چوب خمیده‌ای،
17:13 که با آن سر فیل را می‌زنند.
17:16 و گفته شده که مانند تازیانه‌ای آهنین است،
17:18 که سرش خمیده است.
17:21 «یقبل بی إلی جهنم» (یعنی):
17:23 مرا پیش از دوزخ می‌آوردند.
17:26 «أرانی» (یعنی):
17:28 در خواب دیدم.
17:30 «لن تراع» (یعنی):
17:32 ترسی به تو نخواهد رسید.
17:34 «نعم الرجل» (یعنی):
17:36 این عبارت ستایش است.
17:38 «لو تکثر الصلاة» (یعنی):
17:40 در شب.
17:42 «فانطلقوا بی» (یعنی):
17:43 پس مرا بردند.
17:45 «شفیر جهنم» (یعنی):
17:47 لبهٔ آن.
17:49 «مطویة کطی البئر» (یعنی):
17:51 دیواره‌هایش ساخته شده، همچون چاه.
17:55 «له قرون کقرن البئر» (یعنی):
17:58 «القرون» (یعنی):
17:59 کناره‌هایی که از سنگ ساخته می‌شوند،
18:02 و بر آن‌ها چوبی گذاشته می‌شود که قرقره به آن آویخته است.
18:06 و معمول آن است که چاه دو شاخه داشته باشد.
18:10 آویخته به زنجیرها، سرهایشان به پایین.
18:14 یعنی از پاهایشان وارونه آویخته شده‌اند.
18:18 «فانصرفوا بی عن ذات الیمین» (یعنی):
18:21 یعنی از سوی راست.
18:23 «فلم یزل بعد ذلک یکثر الصلاة» (یعنی):
18:27 عبدالله بن عمر رضی‌الله‌عنهما.
18:31 از فواید حدیث:
18:35 از حدیث استفاده می‌شود:
18:37 جواز خوابیدن در مسجد،
18:39 و جواز آرزوی دیدن خوابِ نیک،
18:42 تا صاحب آن بداند که نزد الله عزوجل چه جایگاهی دارد.
18:47 و در آن مشروعیت آرزوی خیر و دانش و حرص بر آن است.
18:52 و در آن جواز وکالت در بازگو کردن خواب نزد دانشمند است،
18:56 و پذیرش خبر یک راوی عادل.
18:59 و در آن جواز تعبیر خواب با شرط آن است.
19:03 و بیان آن‌که خوابِ نیک، بر خیر بیننده‌اش دلالت دارد.
19:08 در این حدیث استحباب بازگو کردن خواب برای عالم [دین] آمده است.
19:12 در حدیث توصیف جهنم آمده است.
19:14 و توصیفی که در حدیث وارد شده [نیز بیان شده است].
19:17 آن [حدیث] حکم مرفوع دارد.
19:19 و در آن جواز دیدن فرشتگان در خواب [وجود دارد].
19:22 و هشدار دادن ایشان به [گناهکاران/اهل ریا] ...
19:25 و در آن جواز دیدن جهنم در خواب [وجود دارد].
19:29 و در حدیث بیان نوعی از عذاب جهنم [آمده است].
19:33 و آن «تنکیس» [سرنگون ساختن] است.
19:35 و در آن راهنمایی به پناه بردن از عذاب جهنم [وجود دارد].
19:39 و در آن استحباب پوشاندن عیب مسلمان و ترک غیبت او [آمده است].
19:43 بر این [امر] دلالت دارد سخن او رضی‌الله‌عنهما:
19:47 «در آن [جمع] مردانی از قریش را شناختم»
19:50 و نام ایشان را نبرد.
19:52 و در آن بیان حیا و صلاح ابن عمر رضی‌الله‌عنهما [آمده است].
19:57 و حرص او بر خیر [نیز بیان شده است].
19:59 و در آن بیان فضیلت عبادت جوان [آمده است].
20:03 و اینکه قیام شب از آتش [دوزخ] رهایی می‌بخشد.
20:06 و در آن کراهت خواب بسیار در شب [آمده است].
20:12 از سهل بن سعد روایت است که گفت:
20:15 برای علی نامی محبوب‌تر از «ابوتراب» [یعنی: پدر خاک] نبود،
20:20 و اگر کسی او را به آن [کنیه] می‌خواند، شادمان می‌شد.
20:24 رسول الله صلی الله علیه وسلم آمد
20:27 به خانهٔ فاطمه رضی‌الله‌عنها،
20:30 اما علی را در خانه نیافت.
20:33 پس فرمود: «پسرعمویت کجاست؟»
20:36 [فاطمه] گفت: «میان من و او چیزی پیش آمد،
20:40 پس با من قهر کرد و بیرون رفت،
20:43 و نزد من [هم] استراحت نکرد.»
20:45 پس رسول الله صلی الله علیه وسلم به یک نفر فرمود:
20:49 «ببین او کجاست».
20:52 آن مرد رفت
20:53 و گفت: «ای رسول الله!
20:55 او در مسجد خوابیده است.»
20:58 پس رسول الله صلی الله علیه وسلم آمد
21:01 و دید او به پهلو خوابیده و ردایش از یک سو افتاده است،
21:05 و خاک بر او نشسته بود.
21:08 پس رسول الله صلی الله علیه وسلم
21:11 آن را از او پاک می‌کرد و می‌فرمود:
21:14 «برخیز ای ابوتراب!»
21:16 «برخیز ای ابوتراب!»
21:19 شرح حدیث:
21:22 «پسرعمویت کجاست؟»
21:24 یعنی علی بن ابی طالب رضی‌الله‌عنه.
21:27 رسول الله صلی الله علیه وسلم اراده داشت دل او را به سوی علی نرم کند
21:31 با یادآوری خویشاوندی نسبی که میان آن دو بود.
21:36 «میان من و او چیزی پیش آمد پس با من قهر کرد»
21:40 یعنی میان ما اختلاف و نزاعی رخ داد
21:43 که خشم را در من و او برانگیخت.
21:47 «پس بیرون رفت»
21:48 یعنی برای قطع کردن ریشهٔ سخن [و جلوگیری از ادامهٔ آن]
21:51 و آرام کردن شعلهٔ خشم آن دو.
21:54 «نزد من [هم] استراحت نکرد»
21:56 یعنی خوابیدن در نیمروز.
21:59 «به یک نفر»
22:01 گفته شده او سهل رضی‌الله‌عنه است،
22:03 راوی حدیث.
22:05 «خوابیده»
22:06 یعنی در خواب بود.
22:08 «به پهلو»
22:09 یعنی به یک سوی بدنش.
22:11 از فواید حدیث:
22:15 از حدیث استفاده می‌شود:
22:17 جواز کنیه گذاشتن [برای بزرگسال] به غیر از [نام] فرزند؛
22:20 زیرا پیامبر صلی الله علیه وسلم او را «ابوتراب» کنیه داد.
22:24 و در آن مشروعیت مدارا با داماد و دلجویی از او [آمده است].
22:29 و جواز شوخی کردن با کسی که خشمگین است، به غیر از کنیه‌اش،
22:33 وقتی که آن [شوخی] او را نرنجاند و ناخوشایند نباشد،
22:36 بلکه مایهٔ انس او شود.
22:38 و در آن جواز قیلوله [خوابیدن نیمروز] در مسجد [آمده است].
22:41 و بیان فضیلت علی رضی‌الله‌عنه [نیز آمده است].
22:47 از ابوهریره روایت است که گفت:
22:49 «هفتاد نفر از اصحاب صُفّه را دیدم
22:53 که هیچ‌یک از ایشان ردایی نداشت،
22:56 یا ازاری [لنگی] داشت یا پارچه‌ای [به تن].
22:59 آن را به گردن‌هایشان بسته بودند،
23:02 پس برخی [از آن پارچه‌ها] تا نیمهٔ ساق‌ها می‌رسید
23:05 و برخی تا قوزک‌ها.
23:09 پس او آن را با دستش جمع می‌کرد،
23:11 از ترس اینکه عورتش دیده شود.»
23:14 شرح حدیث:
23:18 «از اصحاب صُفّه»
23:20 ایشان فقیران و مسکینانی بودند
23:22 که در صُفّهٔ مسجد رسول الله صلی الله علیه وسلم سکونت داشتند.
23:28 «رداء»
23:29 آن است که نیمهٔ بالایی بدن را می‌پوشاند.
23:33 «ازار»
23:34 آن است که نیمهٔ پایینی را می‌پوشاند.
23:38 از فواید حدیث:
23:41 از حدیث استفاده می‌شود:
23:43 وجوب پوشاندن عورت تا آنجا که ممکن است؛
23:46 و در آن جواز اختصاص دادن مسجد
23:49 به عنوان پناهگاه برای فقیران و مسکینان [آمده است].
23:54 باب: نماز هنگام بازگشت از سفر.
23:58 از جابر بن عبدالله رضی‌الله‌عنهما روایت است که گفت:
24:03 «با پیامبر صلی الله علیه وسلم در یک غزوه بودم
24:08 در روایتی [آمده است]:
24:09 «پس بر شتر کندروی [تنبل/کُند] سوار بودم،
24:12 و در روایتی [آمده است]:
24:14 «و من بر شتر خودم بودم که ...»
24:17 این در آن نیست شبهه‌ای
24:19 پس شترم مرا کُند کرد و درماند
24:22 پس پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) به من رسید
24:26 پس فرمود:
24:28 جابر؟
24:29 گفتم: آری
24:31 فرمود: کارت چیست؟
24:34 گفتم:
24:35 شترم بر من کُند شد و درماند
24:38 پس عقب ماندم
24:40 پس او فرود آمد و با چوب خمیده‌اش آن را (شتر را) زد
24:43 سپس فرمود:
24:44 سوار شو
24:45 پس سوار شدم
24:47 پس به‌راستی دیدم که آن را از رسول الله (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) باز می‌داشتم
24:53 در روایتی (آمده است)
24:55 پس به من فرمود:
24:56 شترت را چگونه می‌بینی؟
24:58 گفت:
24:59 گفتم: به خیر است
25:01 به‌تحقیق برکت تو به آن رسیده است
25:04 فرمود:
25:05 در روایتی (آمده است)
25:07 فرمود:
25:08 چه چیز تو را شتاب داد؟
25:10 گفتم:
25:11 من تازه‌عروس هستم
25:14 فرمود:
25:15 ازدواج کرده‌ای؟
25:16 گفتم: آری
25:18 فرمود:
25:19 باکره یا بیوه؟
25:21 گفتم:
25:22 بلکه بیوه
25:24 در روایتی (آمده است)
25:26 پس فرمود:
25:27 تو را با دختر باکره و بازی‌اش چه کار؟
25:31 فرمود:
25:32 چرا کنیزکی نداری که با او بازی کنی و او با تو بازی کند؟
25:36 در روایتی (آمده است)
25:38 و با او بخندی و او با تو بخندد؟
25:41 گفتم:
25:42 مرا خواهرانی است
25:44 پس دوست داشتم زنی بگیرم که آنان را گرد آورد و موهایشان را شانه کند و به امورشان رسیدگی کند
25:52 در روایتی (آمده است)
25:53 پس فرمود:
25:55 الله برکت دهد بر تو
25:57 یا فرمود:
25:58 خیر
26:00 و در روایتی (آمده است)
26:01 الله برکت دهد بر تو
26:04 فرمود:
26:05 هان، تو به‌زودی (به خانه) می‌رسی
26:07 پس چون رسیدی
26:09 پس زیرکی، زیرکی (کن)
26:11 در روایتی (آمده است)
26:13 اگر شبانگاه داخل شدی، بر خانواده‌ات داخل مشو
26:17 تا آنکه زن غایب (از شوهر) خود را بتراشد (موی زهار را بزداید)
26:19 و زن ژولیده‌موی شانه کند
26:22 و در روایتی (آمده است)
26:23 پس چون (به مدینه) نزدیک شدیم
26:26 پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) فرمود:
26:29 هر که دوست دارد به خانواده‌اش زودتر برسد، پس شتاب کند
26:34 سپس فرمود:
26:36 آیا شترت را می‌فروشی؟
26:38 گفتم: آری
26:39 پس آن را به یک اوقیه از من خرید
26:43 در روایتی (آمده است)
26:44 فرمود:
26:45 بلکه آن را به من بفروش
26:47 به‌تحقیق آن را به چهار دینار گرفتم
26:50 و سواری آن تا مدینه برای تو باشد
26:53 و در روایتی (آمده است)
26:54 پس (به مدینه) آمدم
26:55 پس دایی‌ام را از فروش شتر آگاه کردم
26:58 پس او مرا ملامت کرد
27:00 پس او را از درماندگی شتر خبر دادم
27:02 و از آنچه از پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) رخ داده بود
27:06 و از زدن او آن را (شتر را)
27:09 سپس رسول الله (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) پیش از من (به مدینه) رسید
27:12 پیش از من
27:14 و من صبحگاهان (به مدینه) رسیدم
27:16 در روایتی (آمده است)
27:18 پس چون به صرار رسید
27:20 دستور داد گاوی
27:22 پس ذبح شد
27:23 پس از آن خوردند
27:25 سپس به مسجد آمدیم
27:27 پس او را بر درِ مسجد یافتم
27:30 در روایتی (آمده است)
27:32 پس من داخل شدم نزد او
27:33 و شتر را در گوشه‌ای از صحن (مسجد) بستم
27:37 پس گفتم:
27:38 این شتر تو است
27:40 پس بیرون آمد
27:41 پس به گرد شتر می‌گشت
27:44 فرمود:
27:45 آیا هم‌اکنون رسیدی؟
27:48 گفتم: آری
27:49 فرمود:
27:50 آن را رها کن، شترت را
27:52 سپس داخل شو و برای من دو رکعت نماز بخوان
27:55 پس داخل شدم و نماز خواندم
27:57 پس به بلال دستور داد که برایم یک اوقیه وزن کند
28:01 پس بلال برایم وزن کرد
28:03 و [او] در ترازو سنگین‌تر کرد
28:05 پس رفتم تا اینکه پشت کردم
28:09 پس [پیامبر] فرمود
28:10 و جابر را برای من بگذار
28:12 گفتم
28:13 الآن شتر من به من بازمی‌گردد
28:16 و هیچ چیزی نزد من مبغوض‌تر از آن نبود
28:20 [پیامبر] فرمود
28:21 شترت را بگیر
28:23 و بهای آن هم برای تو باشد
28:25 در روایتی [آمده است]
28:26 پس بهای شتر و خود شتر را به من داد
28:29 و سهم من با قوم [یکسان] است
28:32 و در روایتی [آمده است]
28:34 و او بر من دِینی داشت
28:36 پس [آن را] ادا کرد و افزود
28:39 شرح و توضیح حدیث
28:42 در غزا [بود]
28:44 یعنی غزوه تبوک
28:45 و گفته شده [غزوه] ذات الرقاع [بوده است]
28:48 أعیا [یعنی]
28:49 یعنی خسته شد و از راه رفتن ناتوان ماند
28:52 فتخلفت [یعنی]
28:53 یعنی عقب ماند
28:55 [پیامبر] با چوب خمیده‌اش آن [شتر] را [به حرکت] واداشت
28:57 محجن عصایی است که در سرش خمیدگی باشد
29:01 که سوار با آن آنچه را از او افتاده برمی‌دارد
29:04 أکفه
29:05 یعنی او را بازدارم
29:07 ثفال
29:08 یعنی سنگین که جز با کراهت برنمی‌خیزد
29:12 أرمک
29:13 یعنی سرخی‌اش با سیاهی آمیخته بود
29:16 که در آن لکه‌ای نبود
29:18 شیه درخشندگی‌ای از سیاهی یا سفیدی است
29:23 ثیب
29:24 ثیب کسی است که پیش‌تر ازدواج کرده باشد
29:27 أفلا جاریة
29:29 یعنی دوشیزه
29:31 تجمعهن
29:32 یعنی آنان را مانند مادر به سوی خود جمع کند
29:35 وتمشطهن
29:37 یعنی موهایشان را شانه کند
29:40 وتقوم علیهن
29:42 یعنی سرپرستی کند و حالشان را اصلاح نماید
29:45 فالکیس الکیس
29:47 کیس یعنی شدت محافظت بر چیزی
29:51 و گفته شده
29:52 کیس در اینجا [کنایه از] همبستری است
29:54 و گفته شده [یعنی] عقل
29:57 به یک اوقیه
29:58 اوقیه چهل درهم است
30:01 مقدار آن در ترازوهای امروزی
30:04 تقریباً صد و بیست گرم نقره است
30:08 بالغدا
30:10 یعنی میان نماز صبح و طلوع آفتاب
30:14 فدع
30:15 یعنی رها کرد
30:16 فأرجح
30:18 یعنی افزود
30:19 والیت
30:21 یعنی پشت کردم
30:22 یرد علی الجمل
30:24 یعنی آنها را بازمی‌گرداند
30:26 تستحد
30:28 استحداد یعنی تراشیدن موی عانه
30:31 المغیبة
30:33 زنی است که شوهرش از او غایب باشد
30:36 الشعثة
30:38 یعنی پراکنده‌موی
30:40 ولک ظهره
30:42 یعنی سوار شدن بر آن
30:44 فلامنی
30:45 یعنی مرا سرزنش کرد
30:47 ووکزه
30:48 وکز می‌تواند با عصا زدن باشد
30:51 و می‌تواند با جمع کف دست باشد
30:53 صرار
30:55 و نام مکانی در ظاهر مدینه است
30:57 در سه میلی آن از سوی مشرق
31:02 فعقلت الجمل
31:04 عقل یعنی ساق شتر را با دستش خم کنند
31:07 تا هر دو را با هم در میان دست ببندند
31:11 أبغض الی منه
31:13 یعنی از آن شتر
31:16 از فواید حدیث
31:19 از حدیث استفاده می‌شود
31:21 ارشاد به بررسی احوال یاران
31:25 و بیان شدت احترام صحابه رضی‌الله‌عنهم به پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وسلم
31:32 و احترام پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وسلم
31:34 بی‌شک واجب است
31:37 و در آن ترغیب به ازدواج با دوشیزگان است
31:40 و جواز بازی کردن مرد با همسرش
31:43 و نرمی با او و حسن معاشرت
31:46 و در آن بیان فضیلت جابر رضی‌الله‌عنهما است
31:51 و ایثار او مصلحت خواهرانش را بر خویش
31:55 و در آن استحباب خواندن دو رکعت نماز هنگام بازگشت از سفر است
32:00 و استحباب کامل‌تر کردن ترازو در ادای بهای کالا
32:04 و در آن صحت وکالت در وزن کردن است
32:07 اما وکیل جز با اجازه‌ی صاحب کار، ترازو را سنگین‌تر نمی‌کند
32:11 و در حدیث دلیلی است بر صحت افزودن بر کالا از سوی فروشنده
32:16 و صحت افزودن بر بها از سوی خریدار
32:20 و در آن جواز درخواست فروش کالا از سوی مرد، به‌صورت ابتدایی، است
32:25 هرچند کالای خود را برای فروش عرضه نکرده باشد
32:27 و در آن استحباب افزودن در ادای دین است
32:31 و این از باب مروّت است
32:33 و در آن استحباب آراستگی زن برای شوهرش است
32:37 و جواز مقدّم داشتن مفضول بر فاضل به‌خاطر مصلحت است
32:42 و اینکه بر زن است که چون شوهرش پس از غیبت نزدش آید، کار خود را سامان دهد
32:48 و در حدیث دلیلی است بر اینکه هر شرطی بیعی را فاسد نمی‌کند
32:54 و این حدیث از نشانه‌های نبوت است
32:56 که شتر کندرو و سنگین‌رفتار به شتر تیزرو و چابک تبدیل شد