از مجموعهٔ صحیح البخاری
· درس 67 از 113
خلاصه صحیح البخاری | قسمت (67) | سوره های عمره و سپس سوره های حبس و ثواب صید
0:000:00
متن کامل
ترجمهٔ ماشینی — ممکن است خطا داشته باشد
0:00
بسم الله الرحمن الرحیم
0:03
مرکز افاده
0:06
برای مطالعات و پژوهشهای انسانی
0:09
ارائه میکند
0:10
مختصر صحیح بخاری
0:15
ابواب عمره
0:19
باب وجوب عمره و فضیلت آن
0:24
از ابوهریره رضیاللهعنه
0:27
که رسول الله (ﷺ) فرمود:
0:32
عمره تا عمره، کفارهای است برای آنچه میان آن دو است
0:37
و حج مبرور
0:38
جز بهشت پاداشی ندارد
0:42
شرح حدیث
0:46
عمره
0:47
قصد زیارت خانهٔ حرام با شرایط ویژه
0:52
کفاره
0:53
یعنی هر سببی برای آمرزش گناهان
0:56
حج مبرور
0:58
آن است که هیچ گناهی با آن آمیخته نباشد
1:00
و گفته شده: آن حجی است که پذیرفته شده باشد
1:03
جزا
1:04
یعنی ثواب
1:06
از فواید حدیث
1:10
از حدیث استفاده میشود
1:12
بیان فضیلت حج مبرور
1:14
و در آن ترغیب به پیاپی آوردن عمره پس از عمره است
1:18
و در آن آن است که اخلاص در عمل همراه با پرهیز از مخالفت با سنت لازم است
1:22
موجب بهشت میشود
1:24
و در آن تشویق به دوری از گناهان است
1:26
و هر آنچه که شایسته است از (پاداش) حج بکاهد
1:33
باب کسی که پیش از حج عمره به جا آورد
1:36
از ابن عمر رضیاللهعنهما نقل شده که گفت:
1:38
پیامبر (ﷺ) عمره به جا آورد
1:41
پیش از آنکه حج کند
1:44
از فواید حدیث
1:48
از حدیث استفاده میشود
1:50
مشروع بودن عمره پیش از حج
1:53
و در آن آن است که بنای عبادت بر توقیف (دلیل شرعی) است
1:59
باب
2:00
پیامبر (ﷺ) چند بار عمره به جا آورد
2:05
از مجاهد نقل شده که گفت:
2:07
من و عروة بن زبیر وارد مسجد شدیم
2:10
که ناگاه عبدالله بن عمر رضیاللهعنهما را دیدیم
2:13
که کنار حجره عایشه نشسته بود
2:16
و گروهی در مسجد نماز چاشت میخواندند
2:21
(مجاهد) گفت:
2:22
از او دربارهٔ نمازشان پرسیدیم
2:24
گفت:
2:25
بدعت است
2:26
سپس به او گفت:
2:28
رسول الله (ﷺ) چند بار عمره به جا آورد؟
2:32
گفت:
2:33
چهار بار
2:34
یکی از آنها در رجب بود
2:36
خوش نداشتیم که بر او رد کنیم
2:39
(مجاهد) گفت:
2:40
و صدای مسواک زدن عایشه امالمؤمنین را در حجره شنیدیم
2:45
پس عروه گفت:
2:46
ای مادر
2:48
ای امالمؤمنین!
2:50
آیا نمیشنوی که ابو عبدالرحمن چه میگوید؟
2:53
(عایشه) گفت:
2:54
چه میگوید؟
2:56
(عروه) گفت:
2:57
میگوید: رسول الله (ﷺ) چهار عمره به جا آورد
3:03
که یکی از آنها در رجب بود
3:05
(عایشه) گفت:
3:06
خدا ابو عبدالرحمن را رحمت کند
3:09
هیچ عمرهای نبود مگر آنکه او حاضر بود (در آن شرکت داشت)
3:13
و هرگز در رجب عمره نگزارد
3:16
شرح حدیث
3:20
مسجد
3:21
یعنی مسجد مدینه نبوی
3:24
حجره
3:25
یعنی اتاق
3:27
بدعت
3:28
بدعت
3:29
کار تازهای که در دین پدید آمده باشد
3:32
بر او رد کنیم
3:33
یعنی سخن او را نقض کنیم
3:35
استنان
3:37
صدای ساییدن مسواک بر دندانهاست
3:41
ای مادر
3:42
امالمؤمنین عایشه رضیاللهعنها
3:45
خالهٔ عروه
3:47
و خاله به منزلهٔ مادر است
3:49
شاهده
3:51
یعنی در عمرهاش حاضر بود
3:54
قط
3:55
برای تأکید نفی زمان گذشته
3:57
و این نفی را تفصیلی که در حدیث انس رضیاللهعنه میآید تأیید میکند
4:03
از فواید حدیث
4:07
از حدیث استفاده میشود
4:09
بیان فضیلت صحابه رضیاللهعنهم
4:13
و در آن مشروع بودن نماز چاشت در مسجد است
4:16
و در آن استحباب مداومت بر سنت مسواک است
4:20
و در آن بیان فضیلت عایشه رضیاللهعنها است
4:24
و استدراک (تذکر) او بر صحابه رضیاللهعنهم
4:28
و در آن شناخت تابعین از فضل و مقام یاران گرامی رضیاللهعنهم است
4:34
و در آن مشروعیت ندا زدن با کنیه است
4:38
در آن است راهنمایی به نیکو برگزیدن واژگان در پاسخ به مخالف
4:43
و دعا برای مخالف
4:45
و در آن است که کسی که حفظ کرده، بر کسی که حفظ نکرده حجت است
4:50
و در حدیث اشاره است به اینکه خاله به منزلهٔ مادر است
4:55
و در آن است راهنمایی به ضبط تاریخ برای حفظ وقایع و رویدادها
5:02
از انس رضیاللهعنه روایت است که گفت:
5:05
پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) چهار عمره انجام داد،
5:10
که همگی در ذیالقعده بودند،
5:13
مگر آنکه همراه حجش بود.
5:16
عمرهای از حدیبیه در ذیالقعده،
5:19
در روایتی که مشرکان او را بازداشتند،
5:23
و عمرهای از سال آینده در ذیالقعده،
5:27
در روایتی که با آنان صلح کرد،
5:31
و عمرهای از جعرانه،
5:33
آنجا که غنایم حنین را در ذیالقعده تقسیم کرد،
5:37
و عمرهای همراه حجش.
5:41
توضیح حدیث:
5:44
حدیبیه روستایی نزدیک مکه است،
5:48
به سبب چاهی که آنجاست، این نام را گرفته است.
5:51
و آن عمره در سال ششم هجرت بود،
5:55
یعنی «عام مقبل» سال هفتم هجرت است.
5:59
جعرانه میان طائف و مکه قرار دارد،
6:03
و به مکه نزدیکتر است.
6:06
تقسیم غنایم حنین (در آنجا انجام شد).
6:08
حنین درهای است که میان آن و مکه سه میل فاصله است.
6:13
و غزوه حنین در شوال
6:17
سال هشتم هجرت، پس از فتح مکه بود.
6:21
و «عمره همراه حجش» یعنی حجة الوداع.
6:25
«صده» یعنی او را بازداشت.
6:28
از فواید حدیث:
6:32
از حدیث استفاده میشود:
6:34
حفظ صحابه رضیاللهعنهم از جزئیات سیرهٔ پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم)
6:41
و در آن است مشروعیت عمره در ذیالقعده،
6:44
و اینکه تکرار پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) عمره را در این ماه،
6:50
برای آن بود که در بیان جواز رساتر باشد،
6:53
و باطل کردن آنچه جاهلیت بر آن بود از ترک عمره در این اوقات.
7:01
از براء بن عازب رضیاللهعنهما روایت است که گفت:
7:05
پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) پیش از آنکه حج کند، دو بار در ذیالقعده عمره انجام داد.
7:14
از فواید حدیث:
7:17
از حدیث استفاده میشود:
7:20
مباح بودن عمره و تکرار آن پیش از حج،
7:23
و اینکه بنیان عبادت بر توقیف است.
7:29
باب عمره در رمضان
7:33
از ابن عباس رضیاللهعنهما روایت است که گفت:
7:37
پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) به زنی از انصار فرمود:
7:42
«چه چیز تو را از همراهی با ما در حج بازداشت؟»
7:45
گفت:
7:47
«ما یک شتر آبکش داشتیم،
7:49
که پدر فلان و پسرش بر آن سوار شدند
7:52
(یعنی شوهرش و پسرش)،
7:54
و شتری که با آن آب میکشیدیم، رها کردند.»
7:57
فرمود:
7:58
«چون رمضان فرا رسید، در آن عمره بجا آور،
8:02
زیرا عمره در رمضان برابر با حج است.»
8:05
در روایتی آمده است:
8:07
«و آن حجی است همراه من.»
8:10
توضیح حدیث:
8:13
برای زنی از انصار
8:15
او ام سنان انصاریه رضیاللهعنها است.
8:20
ناضح
8:22
همان شتری است که با آن آب کشیده میشود.
8:25
نمضح
8:26
یعنی آب میکشیدیم.
8:28
«عمره در رمضان حجی است»
8:30
یعنی در ثواب همانند حج است،
8:33
و اجماع دلالت دارد بر اینکه این عمره جای حجة الاسلام را نمیگیرد.
8:39
از فواید حدیث:
8:43
از حدیث استفاده میشود:
8:45
اینکه تشبیه مستلزم برابری مشبه و مشبهبه از همهٔ جهات نیست،
8:52
و اینکه فضایل اعمال جز با نص ثابت نمیشود.
8:59
باب عمره تنعیم
9:02
از عبدالرحمن بن ابیبکر صدیق رضیاللهعنهما روایت است که گفت:
9:08
پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) به من فرمود که عایشه را پشت سرم سوار کنم
9:13
و او را از تنعیم عمره دهم.
9:16
توضیح حدیث:
9:20
«أردف» یعنی
9:21
پشت سر او بر مرکب سوار شد.
9:24
«و أعمرها» یعنی
9:26
برای عمره احرام بست.
9:28
تنعیم
9:29
جایی است در یک فرسخی مکه، در راه مدینه،
9:34
و در آن مسجد عایشه رضیاللهعنها است.
9:38
از فواید حدیث:
9:42
از حدیث استفاده میشود:
9:44
خروج کسی که قصد عمره دارد به حل تا از آنجا احرام ببندد،
9:48
و جواز سوار کردن محرم، محارم خود را پشت سر،
9:52
و بیان حرص صحابه رضیاللهعنهم بر کمال عبادت،
9:58
و مشروعیت عمره پس از حج.
10:03
باب اینکه معتمر کی از احرام خارج میشود
10:07
از عبدالله، آزادشدهٔ اسماء دختر ابیبکر،
10:12
که میشنید اسماء هرگاه از حجون میگذشت میگفت:
10:17
«درود خدا بر پیامبرش محمد.»
10:20
ما با او در اینجا فرود آمدیم،
10:23
و آن روز سبکبار بودیم،
10:25
مرکبهایمان اندک بود،
10:27
و توشههایمان کم.
10:29
من و خواهرم عایشه و زبیر و فلان و فلان عمره گزاردیم،
10:33
(یعنی برخی دیگر از یاران)
10:35
و چون خانه کعبه را لمس کردیم،
10:37
از احرام بیرون آمدیم.
10:38
سپس از شامگاه، احرام حج بستیم.
10:43
شرح حدیث
10:46
در حَجون
10:47
الحَجون
10:49
گردنهای که به مقبره (المعلاة) منتهی میشود
10:52
و امروز به آن «ریع الحجون» گفته میشود
10:55
خِفاف، یعنی بار و توشهدانها
10:58
ظهرنا، یعنی مرکبهای ما
11:01
أزوادنا، یعنی خوراکیهای ما
11:05
پس چون خانه (کعبه) را مسح کردیم، از احرام خارج شدیم
11:08
مراد
11:09
چون گرد خانه طواف کردیم، حلال شدیم
11:13
العشی
11:14
وقت آن از پس زوال خورشید تا غروب است
11:19
از فوائد حدیث
11:22
از حدیث استفاده میشود
11:24
که مناسک حج توقیفی است
11:27
و در آن بیان فضیلت کمگرفتن از دنیا است
11:31
و در آن جواز احرام عمره در همه اوقات است
11:38
باب آنچه کسی که از حج یا عمره یا جهاد بازمیگردد میگوید
11:44
از عبدالله بن عمر رضیاللهعنهما
11:47
که رسول الله (ﷺ)
11:51
هرگاه از جنگ یا حج یا عمره بازمیگشت
11:55
بر هر بلندی از زمین سه بار تکبیر میگفت
11:59
سپس میگفت:
12:01
لا إله إلا الله وحده لا شریک له
12:05
او راست پادشاهی و او راست ستایش.
12:07
و او بر هر چیزی تواناست.
12:11
آیبون تائبون عابدون ساجدون
12:15
لربنا حامدون
12:17
در روایتی
12:19
عابدون حامدون
12:21
لربنا ساجدون
12:24
صدق الله وعده
12:26
و نصر عبده
12:28
و هزم الأحزاب وحده
12:31
شرح حدیث
12:35
قفل، یعنی بازگشت
12:37
کل شرف
12:39
شرف، یعنی مکان بلند
12:42
آیبون
12:43
یعنی بازگشتگان به سوی الله تعالی
12:47
وعده
12:48
یعنی ورود به مسجد الحرام با امنیت
12:51
عبده
12:52
یعنی محمد (ﷺ)
12:56
الأحزاب
12:57
یعنی قریش و همپیمانان آن
13:00
از فوائد حدیث
13:04
از حدیث استفاده میشود
13:06
که از کمال نعمتها
13:08
ستایش الله تعالی است
13:09
و اقرار به نعمتهای او
13:11
و خضوع در برابر او
13:12
و ثناگویی بر او
13:14
به هنگام بازگشت از حج و جهاد
13:17
و در آن مشروعیت سجع غیرمتکلّف در دعا است
13:22
و در آن آن است که دعا، ثنا و درخواست است
13:25
و ثنا بر درخواست مقدم است
13:28
و در آن استحباب یادآوری نعمتهای پیشین و شکر آن است
13:35
باب استقبال از حاجیانِ بازگشته و سوار شدن سه نفر بر یک مرکب
13:41
از ابن عباس رضیاللهعنهما روایت است که گفت:
13:45
چون پیامبر (ﷺ) به مکه آمد
13:49
کودکان بنی عبدالمطلب به استقبالش آمدند
13:53
پس یکی را پیش روی خود و دیگری را پشت سر خود سوار کرد
13:57
در روایتی
13:59
قثم پیش رویش و فضل پشت سرش
14:02
یا قثم پشت سرش و فضل پیش رویش
14:07
شرح حدیث
14:10
أغیلمة
14:12
یعنی کودکان خردسال
14:14
یکی را پیش روی خود و دیگری را پشت سر خود
14:17
قثم پیش روی و فضل پشت سر
14:20
و گفته شده که برعکس بوده است
14:23
از فوائد حدیث
14:26
از حدیث استفاده میشود
14:28
مشروعیت استقبال از مسافر
14:31
و در آن بیان مهربانی پیامبر (ﷺ)
14:35
نسبت به کودکان و نوازش آنان است
14:40
باب ورود در شامگاه
14:44
از انس رضیاللهعنه روایت است که گفت:
14:47
پیامبر (ﷺ) شبانگاه بر خانوادهاش وارد نمیشد
14:51
جز در بامداد یا شامگاه وارد نمیشد
14:56
شرح حدیث
14:59
لا یطرق أهله
15:01
یعنی شبانه بر خانوادهاش وارد نمیشد هنگامی که از سفر بازمیگشت
15:06
غدوة
15:07
مراد اول روز است
15:09
عشیة
15:11
العشی
15:12
از وقت زوال تا غروب خورشید
15:15
و بر آنچه پس از غروب تا عَتَمه است نیز اطلاق میشود
15:19
از فوائد حدیث
15:23
از حدیث استفاده میشود
15:25
پرهیز از مواضع تهمت
15:27
و در آن آن است که مسلمان باید از نقایص دوری کند
15:32
تا از کسانی باشد که به او اقتدا میشود
15:37
باب کسی که چون به مدینه برسد شتر خود را تندتر میراند
15:41
از انس رضیاللهعنه روایت است که گفت:
15:45
همانا پیامبر (ﷺ)
15:47
هرگاه از سفر بازمیگشت
15:49
به دیوارهای شهر مدینه نگریست
15:52
در یک روایت
15:54
و درجات (پلههای) شهر مدینه را دید
15:56
شتر خود را تندتر راند
15:59
و اگر (در حال نماز) بر چهارپایی سوار باشد، آن را حرکت میدهد.
16:02
از دوستی او (آن)
16:04
تعلیق بر حدیث
16:08
جدرات المدینة
16:09
یعنی منازل آن (ماه)
16:11
و گفته شده: راههای بلند آن
16:14
شترش را با شتاب میراند
16:16
یعنی سرعت را بیشتر کن
16:18
از فوایدِ این حدیث
16:22
از این حدیث استفاده میشود
16:24
مشروعیت دوست داشتن میهن و اشتیاق به آن
16:27
و در آن بیان فضیلت مدینه است
16:30
محبت پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) به او
16:36
باب قول الله تعالی
16:38
و خانهها را از درهایشان درآیید.
16:42
از براء رضیاللهعنه روایت است که گفت
16:46
این آیه درباره ما نازل شد
16:49
انصار وقتی حج میکردند، هنگامی که آمدند...
16:52
از پیشتر از درهای خانههایشان وارد نمیشدند.
16:55
اما از پشت آنها
16:58
مردی از انصار آمد
17:00
از در خانهاش وارد شد
17:02
گویی او با این کار (کسی را) سرزنش کرد.
17:05
پس نازل شد
17:06
و نیکی آن نیست که به خانهها [از پشت آنها] درآیید.
17:09
از ظهور آن
17:11
ولی نیکی آن است که کسی پرهیزگاری کند.
17:14
و خانهها را از درهایشان درآیید.
17:18
تعلیق بر حدیث
17:21
پیش از این
17:22
از جهتی
17:24
مردی
17:25
«وقیله» همان قطبة بن عامر است.
17:28
عیر
17:29
آنان بر او عیب گرفتند
17:31
و نیکی آن نیست که به خانهها از پشتشان درآیید.
17:35
ولی نیکی آن است که کسی پرهیزگاری کند.
17:38
اعمال صالحه و نیکوکاری
17:40
آنچه شرع آن را بهعنوان امر و نهی تأیید کرده است
17:43
بیتردید برای تقوا
17:45
و اعتبار (پند گرفتن) از عیبهای جاهلیت و نهیهای آن
17:50
فواید حدیث
17:54
از این حدیث استفاده میشود
17:56
هر کس به عبادتی بپردازد که الله عزّ وجلّ آن را تشریع نکرده باشد
18:00
و نه رسولش صلیاللهعلیهوسلم
18:03
پس عبادت او رد
18:05
و در اینباره آن است که در هر کاری از کارها شایسته است
18:09
اینکه انسان از راه آسان و نزدیک به آن برسد
18:13
و در آن لزوم تقوای الله عز وجل در همهی اوقات است.
18:17
با پیروی از فرمانهای او و دوری از نهیهایش
18:20
زیرا آن سببِ رستگاری است، که همان دست یافتن به آنچه خواسته شده است.
18:25
و رهایی از آنچه مایه ترس است
18:29
باب
18:30
سفر پارهای از عذاب است
18:34
از ابوهریره رضیاللهعنه
18:37
از پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) روایت شده که فرمود
18:41
سفر پارهای از عذاب است
18:44
یکی از شما خوراک و نوشیدنی و خوابش را (از خود) باز ندارد.
18:48
پس هرگاه به حاجت (یا شهوت) خود رسید، باید بهزودی به سوی خانوادهاش بازگردد.
18:53
تعلیق بر حدیث
18:56
سفر پارهای از عذاب است
18:59
کدام بخش از آن
19:01
و مراد از عذاب
19:02
درد ناشی از سختی است
19:05
یکی از شما نباید از خوراک و نوشیدنی و خواب خود بازداشته شود.
19:09
مراد، بازداشتن (یا ممانعت از) کمال آن است
19:12
نیازش را برآورده کرد
19:14
یعنی از نیازش فارغ شد
19:16
باید شتاب کند.
19:18
پس باید با شتاب بازگردد
19:21
از فواید حدیث
19:24
از این حدیث استفاده میشود
19:26
کراهت دوری گزیدن از خانواده بدون نیاز
19:30
و در آن (حدیث) آمده است که اقامت نزد خانواده، آسایش است.
19:33
تعین بر صلاح دین و دنیا
19:39
ابواب محصر و جزای صید
19:45
باب «هرگاه معتمر (از ادای عمره) بازداشته شود»
19:48
از ابن عباس رضیاللهعنهما روایت است که گفت
19:52
رسول الله (ﷺ) محصور شد.
19:56
سرش را تراشید
19:57
و با همسرانش آمیزش میکرد
19:59
و قربانی را هدیه میکنیم
20:01
تا آنکه سال آینده عمره بهجا آورد
20:05
تعلیق بر حدیث
20:08
ابواب محصَر
20:10
احصار
20:11
ممنوعیت اتمام حج و عمره
20:15
رسول الله (ﷺ) را حصر کردند
20:19
در سال حدیبیه
20:21
سال آینده
20:23
سال آینده، کدام سال؟
20:25
از فواید حدیث
20:29
از این حدیث استفاده میشود
20:31
سختی آسانی میآورد.
20:34
و در آن (آمده) که با ناتوانی هیچ واجبی (بر عهده نیست).
20:37
در این (حدیث) مشروعیت قضای حج و عمره (وجود دارد).
20:43
باب تقدیم نحر بر حلق در حصر (محصور شدن)
20:47
از مِسوَر رضیاللهعنه
20:49
که رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم)
20:52
قربانی کرد، پیش از آنکه سر بتراشد.
20:55
و اصحاب خود را به آن امر کرد
20:58
تعلیق بر حدیث
21:01
نحر یعنی ذبح هدی
21:05
فوایدِ حدیث
21:08
از این حدیث استفاده میشود
21:10
ترتیب اعمال حج امری توقیفی است
21:15
در این حدیث اشارهای است به اینکه تراشیدن (سر) افضل است.
21:18
در بیان حقّ حاجّ و معتمر و محصَر
21:24
باب قول الله تعالی
21:26
پس هر کدام از شما که بیمار باشد یا در سرش آزاری داشته باشد،
21:31
باید فدیهای بدهد: از روزه، یا صدقه، یا قربانی.
21:37
از عبدالله بن معقل روایت کرده که گفت:
21:40
نزد کعب بن عجره رضیاللهعنه نشستم
21:44
از او درباره فدیه پرسیدم.
21:46
فرمود
21:47
این آیه تنها دربارهی من نازل شده است.
21:50
در یک روایت
21:51
این آیه نازل شد
21:53
پس هر کدام از شما که بیمار باشد یا در سرش آزاری داشته باشد،
21:59
تا آخر آن
22:01
و این (حکم/وعده) برای همهٔ شما عمومی است.
22:03
«به نزد رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) آورده شدم»
22:08
در روایتی
22:09
بر پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) در زمان حدیبیه (روزگاری) گذشت
22:14
و من زیر دیگ آتش میافروختم
22:17
و در روایتی
22:18
نزد او آمدم، یعنی نزد پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم)
22:22
پس فرمود: «اجازه بده» و من نزدیک شدم.
22:26
و در روایتی دیگر
22:27
و برای ایشان روشن نشد که در آن فرود خواهند آمد
22:31
و ایشان به امید آن بودند که وارد مکه شوند.
22:35
و شپشها بر صورتم میریختند
22:38
گفت
22:39
من نمیدیدم که درد به آنجا رسیده باشد که اکنون در تو میبینم.
22:43
آیا نمیدیدم که کوشش تو را به آنجا رسانده که میبینم؟
22:47
در روایتی
22:49
هوامّ تو تو را آزار میدهد
22:51
گفتم: بله
22:52
گفت
22:53
پس سرت را بتراش
22:55
تجد شاه
22:57
گفتم: نه
22:59
فرمود
23:00
سه روز روزه بگیرد.
23:02
یا شش مسکین را طعام دهد.
23:05
در روایتی
23:07
یا صدقهای از تفاوت میان شش
23:10
برای هر مسکین نیم صاع
23:14
تعلیق بر حدیث
23:18
پس هر کس از شما که بیمار باشد،
23:21
هر بیماریای که او را به انجام کاری ممنوع در حالت احرام وادار کند
23:26
یا به گوش از سرش
23:28
از جملهی شپش و زخم
23:31
باید فدیهای بدهد: از روزه، یا صدقه، یا قربانی.
23:36
یعنی اگر بتراشد، بر او لازم میآید
23:38
سه روز روزه
23:40
یا صدقهای به شش مسکین
23:43
یا نسیکه
23:44
و آن ذبیحه است
23:47
الفدیه
23:48
کفّاره کدام است؟
23:50
حملت یعنی نقلت کردم
23:53
پراکنده میشود
23:54
یعنی فرو میریزد
23:56
میبینم
23:57
گمان میکنم
23:58
درد
24:00
آیا این آزار بهسبب شپش است؟
24:02
بلغ
24:03
به کجا رسیدی؟
24:05
میبینم
24:06
یعنی بنگر (یا: یعنی ببین)
24:08
جهد
24:09
کدام سختی؟
24:11
نیم صاع
24:13
صاع چهار مُد است.
24:15
و معادل صاع
24:17
دو و نیم کیلوگرم تقریباً
24:20
برمه
24:21
هر قدر (دیگ) ساختهشده از سنگ معروف در حجاز و یمن
24:27
هوامک
24:28
الهامة
24:30
هر جانداری که روی زمین میخزد، حتی اگر کشته نشود
24:33
مانند حشرات
24:34
و مقصود
24:35
شپش و مانند آن، از آنچه معمولاً به بدن انسان میچسبد، هرگاه مدت زیادی از پاکنکردن (تمیزکردن) آن گذشته باشد
24:43
فواید حدیث
24:47
از این حدیث استفاده میشود
24:49
پرسیدن کلید دانش است
24:52
و در این مسئله آمده است که ملاک، عمومیت لفظ است نه خصوصیت سبب.
24:56
در این حدیث جواز تراشیدن موی سر برای محرم در صورت نیاز، همراه با کفاره، آمده است.
25:01
در این باره آمده است که اگر محرم بدون ضرورت سر خود را بتراشد،
25:05
بر او فدیه لازم است
25:07
در این حدیث آمده است که مشقت، آسانی (تیسیر) را به دنبال میآورد.
25:10
و در آن (آمده) که سنت، مجمل کتاب را بیان میکند.
25:14
برای آزاد کردن فدیه در قرآن (آمده است)
25:17
و مقید شدن آن به سنت
25:19
و در آن راهنمایی است به مهربانی بزرگ با یارانش و اهتمام او به احوال ایشان و پرسش از آنان
25:26
و هرگاه در یکی از یارانش زیانی ببیند
25:29
از آن پرسان میشود و او را به راه رهایی از آن راهنمایی میکند
25:32
و در حدیث اشارهای است به اینکه زیان اندک محتمل، تراشیدن موی سر را مباح نمیگرداند
25:41
باب: اگر شخص حلال شکار کند و شکار را به محرم هدیه دهد، خوردنش (برای او جایز است)
25:47
از ابوقتاده روایت است که گفت:
25:49
با پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) در سال حدیبیه بیرون رفتیم
25:55
در روایتی (آمده است):
25:56
که ما با پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) در قاحه، از مدینه، در سه (روز راه) بودیم
26:03
و در روایتی (آمده است):
26:04
که رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) برای حاجتی بیرون آمد
26:09
و ایشان نیز با او بیرون آمدند
26:11
پس او گروهی از ایشان را جدا کرد که ابوقتاده نیز در میان آنان بود
26:15
پس فرمود:
26:16
کنار ساحل دریا بروید تا با هم دیدار کنیم
26:19
پس کنار ساحل دریا رفتند
26:22
پس یارانم احرام بستند، اما من احرام نبستم
26:25
سپس خبر یافتیم از دشمنی در غیقه
26:28
پس به سوی ایشان روی آوردیم
26:31
پس یاران من گورخری را دیدند
26:34
پس برخی از ایشان به یکدیگر میخندیدند
26:37
پس من نگاه کردم و او را دیدم
26:39
پس بر او اسب را حمله بردم
26:41
پس او را نیزه زدم و از پای درآوردم
26:44
پس از ایشان یاری خواستم
26:45
پس از یاریم دریغ کردند
26:47
پس ما از آن خوردیم
26:50
در روایتی (آمده است):
26:51
پس آن را نزد یارانم آوردم
26:53
پس برخی از ایشان گفتند: بخورید
26:55
و برخی گفتند: مخورید
26:59
سپس به رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) ملحق شدم
27:03
و ترسیدیم که (از او) جدا بمانیم
27:05
اسبم را با شتاب میراندم
27:07
و با شتاب بر آن سوار بودم
27:10
پس با مردی از بنی غفار دیدار کردم
27:12
در دل شب
27:14
پس گفتم:
27:15
رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) را کجا گذاشتی؟
27:19
پس گفت:
27:20
او را در تعهن (جایی) گذاشتم
27:22
و او در سقیا (مکانی) است
27:25
پس خود را به رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) رساندم
27:28
تا نزد او آمدم
27:30
پس گفتم:
27:31
ای رسول الله!
27:33
یارانت فرستادهاند و به تو سلام و رحمت و برکات الهی میرسانند
27:37
و رحمت الله و برکاتش
27:40
در روایتی (آمده است):
27:41
که خانوادهات (در خطرند)
27:43
و ایشان ترسیدهاند که دشمن، بدون تو، آنان را جدا کند
27:47
پس به ایشان مهلت ده
27:48
پس چنین کرد
27:50
پس گفتم: ای رسول الله!
27:52
همانا صیدی که (شکار کردهام) گورخر است
27:55
و نزد ما باقیماندهای از آن است
27:57
پس رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) به یارانش فرمود:
28:02
بخورید
28:03
در حالی که شما محرم هستید
28:05
در روایتی (آمده است):
28:07
آن را بخورید که حلال است
28:09
و در روایتی (آمده است):
28:11
این جز خوراکی نیست که الله آن را به شما خورانده است
28:15
و در روایتی (آمده است):
28:17
آیا از شما کسی به او (ابوقتاده) دستور داده که بر آن حمله کند
28:20
یا به سوی آن اشاره کرده است؟
28:22
گفتند: نه
28:24
فرمود:
28:25
پس آنچه از گوشتش باقی مانده را بخورید
28:28
و در روایتی (آمده است):
28:30
پس ما (از آنجا) حرکت کردیم و قطعهای از آن را با خود پنهان کردم
28:33
پس به رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) رسیدیم
28:37
پس از او دربارهٔ آن پرسیدیم
28:39
پس فرمود:
28:40
آیا از آن چیزی با شماست؟
28:42
گفتم: آری
28:44
پس دست (ران) را به او دادم
28:46
پس آن را تا تمام کردن خورد در حالی که محرم بود
28:50
توضیح حدیث
28:54
پس به ما خبر داده شد
28:55
یعنی: پس ما را آگاه کردند
28:57
به غیقه
28:58
آن موضعی از سرزمین بنی غفار است
29:01
میان مکه و مدینه
29:04
پس او را (با نیزه) از پای درآوردم
29:05
یعنی او را در جایش ثابت (بیحرکت) رها کردم، نه از جایش جدا شد و نه جنبید
29:10
و مقصود کشتن اوست
29:13
پس از ایشان یاری خواستم
29:14
یعنی از ایشان کمک طلبیدم
29:17
پس امتناع کردند
29:18
یعنی خودداری ورزیدند
29:20
نقتطع (جدا بمانیم)
29:21
یعنی از پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) جدا و بریده بمانیم
29:25
و چون او بر ایشان پیشی گرفته بود، از او جدا باشیم
29:29
اسبم را با شتاب میراندم و با شتاب بر آن سوار بودم
29:33
مراد این است:
29:34
گاهی آن را به تاخت شدید میراندم
29:37
و گاهی سیر آن را آرام میکردم
29:39
نیمهشب
29:41
یعنی میانهاش
29:42
بتعهن
29:44
آن روستایی است میان مکه و مدینه
29:47
در آن چشمه آبی است
29:48
آن مکان به آن نامیده شده است
29:50
در سه میلی سُقیا در راه مکه
29:54
قائل
29:56
قیلوله خوابیدن در میانه روز است
30:00
سُقیا
30:01
آن منزلی است میان مکه و مدینه
30:04
و آن در دو روزی از مدینه است
30:07
خشوا
30:08
یعنی ترسیدند
30:09
که دشمن آنان را از تو جدا کند
30:12
یعنی از پیامبر صلیاللهعلیهوسلم بریده و جدا شوند
30:16
جدا از او
30:18
به سبب آنکه او از ایشان پیشی گرفته بود
30:20
فانظرهم
30:21
یعنی پس ایشان را انتظار بکش
30:23
لصدنا
30:25
«الإصادة» یعنی برانگیختن شکار
30:28
عندنا فاضلة
30:30
یعنی پارهای باقیمانده از آن
30:33
از فواید حدیث
30:36
از حدیث استفاده میشود
30:38
که گوشت شکار برای محرم مباح است، اگر در شکار کردن آن یاری نداده باشد
30:43
و در آن استحباب فرستادن سلام به غائب است
30:47
و در آن مشروعیت اجتهاد در مسائل فرعی است
30:51
و عمل کردن به آنچه اجتهاد به آن رسیده است
30:54
و در آن مشروعیت عمل به اشارهی گویا است
30:58
و در آن مشروعیت به کار گرفتن پیشاهنگ در غزوه است
31:02
و در آن جواز شکار الاغ وحشی است
31:06
و در آن این است که زخمی کردن شکار، ذبح آن است