از مجموعهٔ صحیح البخاری · درس 85 از 113

خلاصه صحیح البخاری | قسمت (85) | ادامه کتاب اللقطه سپس کتاب مظالم و غصب

◉ 196 بازدید ⏱ 28:54 صدای ترجمه‌شده — فارسی
0:000:00

متن کامل

ترجمهٔ ماشینی — ممکن است خطا داشته باشد
0:00 به نام الله رحمان و رحیم
0:03 مرکز افاده
0:06 برای پژوهش‌ها و تحقیقات انسانی
0:09 تقدیم می‌کند
0:10 مختصر صحیح بخاری
0:17 باب
0:18 از براء بن عازب روایت است که گفت:
0:22 ابوبکر رضی‌الله‌عنه به خانهٔ پدرم آمد
0:26 و از او یک رحل (زین شتر) خرید
0:28 پس به عازب گفت:
0:30 پسرت را بفرست تا آن را با من حمل کند
0:33 گفت:
0:34 پس من آن را همراه او بردم
0:36 و پدرم برای گرفتن بهای آن بیرون آمد
0:39 پس به او گفت:
0:41 ای ابوبکر!
0:42 برایم بگو که وقتی با رسول الله صلی الله علیه وسلم شب‌روی کردید، چه کردید؟
0:49 گفت:
0:50 بله
0:51 شب را تا صبح حرکت کردیم و فردای آن روز
0:54 تا آن‌که خورشید در وسط آسمان ایستاد،
0:57 و راه خالی شد،
0:59 و کسی از آن نمی‌گذشت.
1:01 پس صخره‌ای بلند برای ما نمایان شد
1:04 که سایه‌ای داشت که خورشید به آن نرسیده بود.
1:07 پس نزد آن فرود آمدیم.
1:09 و برای پیامبر صلی الله علیه وسلم
1:12 جایی را با دست خود صاف کردم تا بر آن بخوابد
1:15 و پوستینی بر آن گستردم
1:18 و گفتم:
1:19 ای رسول الله، بخواب،
1:21 من اطراف تو را برایت می‌پایم (بررسی می‌کنم).
1:24 پس خوابید.
1:25 و من بیرون رفتم تا اطراف او را بپایم،
1:27 ناگهان چوپانی را دیدم که گوسفندانش را به سوی آن صخره می‌آورد،
1:32 و او هم می‌خواست از آن سایه بهره ببرد، همان‌گونه که ما می‌خواستیم.
1:35 پس به او گفتم:
1:36 ای جوان، تو از آنِ کیستی؟
1:39 گفت:
1:40 از آنِ مردی از اهل مدینه یا مکه،
1:44 در روایتی آمده:
1:45 از آنِ مردی از قریش،
1:47 و نام او را برد و من او را شناختم.
1:50 گفتم:
1:51 آیا در گوسفندانت شیرده‌ای هست؟
1:53 گفت: بله.
1:55 گفتم: آیا می‌دوشی؟
1:57 گفت: بله.
1:59 پس یک بز را گرفت.
2:00 گفتم:
2:01 پستان را از خاک و موی و آلودگی پاک کن.
2:05 گفت:
2:06 پس دیدم که براء دست‌هایش را به هم می‌زد تا پاک کند.
2:11 پس در ظرف چوبی کوچکی کمی شیر دوشید،
2:15 و همراه من مشکی بود که آن را برای پیامبر صلی الله علیه وسلم برده بودم تا از آن بنوشد و وضو بگیرد،
2:22 می‌نوشید و وضو می‌گرفت.
2:24 در روایتی آمده:
2:26 و برای رسول الله صلی الله علیه وسلم مشکی بود که دهانه‌اش با پارچه‌ای بسته شده بود،
2:33 پس نزد پیامبر صلی الله علیه وسلم آمدم،
2:36 و خوش نداشتم که او را بیدار کنم،
2:38 پس زمانی که بیدار شد با او روبه‌رو شدم،
2:41 و بر شیر آب ریختم
2:44 تا آن‌که قسمت پایینی آن خنک شد.
2:46 گفتم:
2:47 ای رسول الله، بنوش!
2:49 گفت:
2:50 پس نوشید تا آن‌که من خشنود شدم.
2:53 سپس فرمود:
2:54 آیا وقت کوچ کردن نرسیده است؟
2:57 گفتم: چرا.
2:58 فرمود:
3:00 پس بعد از آن‌که خورشید متمایل شد، کوچ کردیم،
3:03 و سراقه بن مالک ما را دنبال کرد.
3:06 گفتم:
3:07 ای رسول الله، او به ما رسید!
3:09 فرمود:
3:11 غم مخور،
3:12 الله با ماست.
3:14 پس پیامبر صلی الله علیه وسلم بر او نفرین کرد،
3:18 و اسبش تا شکمش در زمین فرو رفت،
3:22 و او بر زمین سخت (یا خاک) افتاد،
3:25 در روایتی آمده:
3:26 و اسبش در زمین فرو رفت.
3:29 گفت:
3:30 می‌بینم که شما دو تن بر من نفرین کرده‌اید،
3:34 پس برایم دعا کنید،
3:36 به الله سوگند که شما را از تعقیب باز می‌دارم.
3:40 پس پیامبر صلی الله علیه وسلم برای او دعا کرد
3:43 و نجات یافت.
3:45 پس به هیچ‌کس برنمی‌خورد مگر آن‌که می‌گفت:
3:48 من کار شما را در این سوی کفایت کردم،
3:51 پس به هیچ‌کس نمی‌رسید مگر آن‌که او را بازمی‌گرداند.
3:55 گفت:
3:56 و به وعده‌اش برای ما وفا کرد.
3:59 توضیح حدیث
4:02 رحلاء:
4:04 آن چیزی است که بر پشت ستور گذاشته می‌شود،
4:06 و آن برای شتر مانند زین برای اسب است.
4:09 ینتقد ثمنه:
4:11 یعنی بهای آن را کامل می‌گیرد.
4:13 سرتُ
4:14 یعنی شبانه راه رفتم
4:16 قائم الظهیره
4:18 یعنی نیمروز
4:20 فرفعت لنا
4:21 یعنی برای چشمان ما نمایان شد
4:24 فروه
4:25 آن پوستی است که پوشیده می‌شود
4:27 برای تو آنچه را پیرامونت است می‌افشانم
4:29 یعنی از غبار و مانند آن
4:32 تا باد آن را بر او برنینگیزد
4:35 و گفته شده است
4:36 معنای نفض در اینجا نگهبانی است
4:39 از آن چیزی را می‌خواهد که ما خواستیم
4:42 یعنی از آسایش در سایه
4:45 قذا
4:46 آلودگی‌هایی را که در پستان (شیر) پیدا می‌شود به
4:49 خاشاکِ درون چشم تشبیه کرده است
4:51 در قعب
4:53 قعب
4:54 آن کاسه‌ای چوبی است
4:56 کثبه‌ای از شیر
4:58 یعنی پاره‌ای از شیر به اندازهٔ پر کردن کاسه
5:01 و گفته شده است به اندازهٔ دوشیدن اندکی
5:05 اداوه
5:06 آن ظرفی است که از پوست ساخته می‌شود
5:08 که مسافر همراه خود می‌برد
5:11 پس او را هنگامی که بیدار شد دریافتم
5:13 یعنی رسیدن من با وقت بیدار شدنش مصادف شد
5:17 تا خشنود شدم
5:18 یعنی دلم از زیادی نوشیدنش خوش شد
5:22 خورشید متمایل شد
5:23 یعنی زائل شد
5:25 پس اسبش به او برخورد کرد
5:27 یعنی سُمّ‌هایش در آن زمین سخت فرو رفت
5:31 و داخل آن شد و گیر کرد
5:34 أری
5:34 یعنی گمان می‌کنم
5:36 در پوستی از زمین
5:38 آن زمین سخت و هموار است
5:41 پس نجات یافت
5:42 یعنی از برخورد و گیر کردن
5:44 شما را از آنچه اینجاست کفایت کردم
5:47 یعنی از آنچه اینجاست که می‌جویید
5:51 از فواید حدیث
5:54 از حدیث استفاده می‌شود
5:56 همراه داشتن اداوه در سفر
5:59 و خدمت تابع به متبوع
6:02 و در آن بیان فضیلت ابوبکر رضی‌الله‌عنه است
6:06 و در آن جواز این است که انسان دوست و همراه خود را
6:10 به حمل بار و کالایش وادار کند
6:13 و در آن جواز بهره‌گیری از کودکان در انجام نیازها است
6:17 و در آن این است که نشستن در سایه
6:20 بهتر از نشستن در آفتاب است
6:23 و در آن این است که نرم و آراسته کردن بستر مکروه نیست
6:27 و از فضیلت کسی که بر آن می‌خوابد نمی‌کاهد
6:31 و در آن این است که از حسن ادب
6:33 این است که پرسش بر حسب درجات باشد
6:36 و در آن مشروعیت پاکیزگی است
6:38 به‌ویژه برای مهمان انسان و برادر و دوست مؤمنش
6:43 و در آن مشروعیت آمیختن شیر با آب است
6:46 از نوشیدن تا فروش
6:49 و در آن ژرفای فقه ابوبکر رضی‌الله‌عنه است
6:52 و کمال ادب او با پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وسلم
6:56 پس او را از خوابش بیدار نکرد
6:59 زیرا ممکن بود بر رسول الله صلی‌الله‌علیه‌وسلم وحی نازل شود
7:03 در حالی که او خوابیده بود
7:05 و در آن بیان شدت محبت ابوبکر رضی‌الله‌عنه است
7:09 به پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وسلم
7:12 و در آن بیان معجزه‌ای آشکار است
7:15 برای پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وسلم
7:18 و آن همان است که برای سراقه و اسبش رخ داد
7:21 و در آن بیان فضیلت یقین است
7:23 و کمال توکل بر الله عز وجل
7:27 و در آن راهنمایی به نیکویی وفای به عهدها است
7:34 کتاب مظالم و غصب
7:39 باب قصاص مظالم
7:42 از ابوسعید خدری رضی‌الله‌عنه
7:45 از رسول الله صلی‌الله‌علیه‌وسلم روایت است که فرمود
7:50 هرگاه مؤمنان از آتش رها شوند
7:52 در پلی میان بهشت و دوزخ بازداشت می‌شوند
7:57 و ستم‌هایی را که در دنیا میانشان بود از یکدیگر تلافی می‌کنند
8:01 تا آنگاه که پاک و پالوده شوند
8:04 آنگاه به ورود به بهشت اجازه داده می‌شود
8:07 سوگند به آن که جان محمد در دست اوست
8:10 هر یک از آنان به جایگاهش در بهشت
8:12 داناتر است از جایگاهی که در دنیا داشت
8:16 شرح حدیث
8:20 هرگاه مؤمنان رها شوند
8:22 یعنی هرگاه سالم و نجات یافته از آتش باشند
8:25 بازداشت می‌شوند؛ یعنی منع و متوقف می‌گردند
8:29 در پل
8:30 قنطره هر چیزی است که بر چشمه یا دره نصب شود
8:35 تلافی می‌کنند
8:37 یعنی برخی از آنان از برخی دیگر به‌سبب ستم‌هایی که میانشان رخ داده است مطالبه می‌کنند
8:42 پاک شوند
8:44 یعنی از ستم‌ها پاکیزه شوند
8:46 و پالوده شوند
8:48 یعنی از گناهان رهایی یابند
8:50 آنگاه اجازه داده شد
8:52 یعنی به ایشان اجازه داد
8:54 من به خانهٔ او راهنمایی می‌کنم
8:56 یعنی من به راه خانهٔ او آگاه‌ترم
8:59 از فواید این حدیث
9:03 در حدیث اشاره است به این‌که اهل توحید برای همیشه در دوزخ نمی‌مانند
9:08 و در آن آمده است که هیچ‌کس از اهل بهشت حق ندارد به بهشت وارد شود
9:13 مگر آن‌که پیش از آن، مظلمه‌ای (حقی از دیگری) بر گردن او باشد
9:16 و در حدیث دلالت است بر این‌که «قنطره» پلی است میان بهشت و دوزخ
9:22 برخلاف «صراط» که پلی است بر متن دوزخ
9:27 و در آن مشروعیت سوگند خوردن بدون آن‌که از کسی خواسته شده باشد، آمده است
9:31 و در حدیث اشاره است به وجوب حلالیت‌طلبی از مظالم مردم پیش از مرگ
9:37 و در آن آمده است که چون اهل بهشت وارد بهشت شوند
9:41 به ایشان گفته می‌شود: هر یک به منزل‌های خود پراکنده شوید
9:45 زیرا ایشان به منزل‌های خود از اهل جمعه (در دنیا) آشناترند، هنگامی که به سوی خانه‌های خود بازگردند
9:49 و گفته شده که این شناساندن به منازل، به دلیلی است
9:53 و آن‌ها فرشتگان‌اند
9:57 باب: سخن خداوند متعال
10:00 آگاه باشید که لعنت الله بر ستمکاران باد.
10:04 از صفوان بن محرز مازنی روایت است که گفت:
10:07 در حالی که با ابن عمر رضی‌الله‌عنهما راه می‌رفتم
10:12 دست او را گرفته بودم
10:14 که ناگهان مردی به ما برخورد کرد
10:15 و گفت:
10:17 از پیامبر (ﷺ) درباره‌ی نجوا چگونه شنیدی که می‌فرمود؟
10:22 گفت:
10:24 از رسول الله (ﷺ) شنیدم که می‌فرمود:
10:28 الله مؤمن را نزدیک می‌گرداند
10:31 و پرده‌ی خود را بر او می‌افکند و او را می‌پوشاند
10:34 و می‌فرماید:
10:36 آیا گناه فلان را می‌شناسی؟
10:38 آیا گناه فلان را می‌شناسی؟
10:40 می‌گوید:
10:42 آری، ای پروردگارم
10:44 تا آن‌که او را به گناهانش اقرار دهد
10:46 و او در دل خود گمان کند که هلاک شده است
10:49 می‌فرماید:
10:50 آن‌ها را در دنیا بر تو پوشانده بودم
10:53 و امروز آن‌ها را برایت می‌بخشم
10:56 آن‌گاه نامهٔ حسنات او به او داده می‌شود
10:59 و اما کافر و منافقان
11:02 پس گواهان می‌گویند:
11:04 در روایتی آمده است:
11:06 سپس صحیفهٔ حسنات او پیچیده می‌شود
11:09 و اما دیگران یا کافران
11:12 بر سر اشهاد (گواهان) ندا داده می‌شود:
11:15 اینان همان کسانی‌اند که بر پروردگارشان دروغ بستند.
11:19 آگاه باشید که لعنت الله بر ستمکاران باد.
11:24 شرح حدیث
11:27 درباره‌ی نجوا
11:28 یعنی آن رازگویی که میان الله متعال و بندهٔ مؤمنش در روز قیامت واقع می‌شود
11:34 «یدنی»
11:35 یعنی نزدیک می‌کند
11:37 «فیضع علیه کنفه»
11:39 یعنی پرده‌پوشی و گذشت او
11:41 و آنچه در آن هنگام از فضل خود به او عطا می‌کند
11:45 «الأشهاد»
11:46 یعنی کسانی که بر ایشان به افترا و دروغشان گواهی دادند
11:51 آگاه باشید که لعنت الله بر ستمکاران باد.
11:54 یعنی لعنتی که قطع نمی‌شود
11:56 زیرا ستم ایشان صفتی همیشگی برای آنان شده است
11:59 که تخفیف‌پذیر نیست
12:02 از فواید حدیث
12:06 از حدیث استفاده می‌شود
12:08 که اهل گناهان از مؤمنان با گناهان کافر نمی‌شوند
12:13 و در آن حرمت دروغ‌بستن و افترا در دین خداوند متعال آمده است
12:20 باب
12:21 مسلمان بر مسلمان ستم نمی‌کند و او را تنها نمی‌گذارد
12:25 از عبدالله بن عمر رضی‌الله‌عنهما
12:29 که رسول الله (ﷺ) فرمود:
12:33 مسلمان برادر مسلمان است
12:35 نه بر او ستم می‌کند و نه او را وامی‌گذارد
12:38 و هر که در نیاز برادرش باشد، الله در نیاز او خواهد بود
12:43 و هر که گرفتاری مسلمانی را برطرف کند
12:46 الله گرفتاری‌ای از گرفتاری‌های روز قیامت را از او برطرف می‌کند
12:51 و هر که عیب مسلمانی را بپوشاند، الله در روز قیامت عیب او را خواهد پوشاند
12:56 شرح حدیث
13:00 «لا یسلمه»
13:01 یعنی او را به هلاکت نمی‌اندازد
13:03 و او را با کسی که آزارش می‌دهد تنها نمی‌گذارد
13:06 «کان الله فی حاجته»
13:09 یعنی الله نیازش را برآورده می‌کند
13:11 «فرج» یعنی برطرف کرد و از دیگری اندوه‌زدایی نمود
13:16 «کربة» یعنی اندوهی که جان را فرا می‌گیرد
13:19 و آن سختی بزرگی است که صاحبش را در تنگنا می‌افکند
13:24 «ستر» یعنی عیب‌ها و زشتی‌ها را پنهان کرد و آن‌ها را آشکار نساخت
13:30 از فواید حدیث
13:33 از حدیث استفاده می‌شود که پاداش از جنس عمل است
13:38 و در آن ترغیب به همکاری و حسن معاشرت و الفت آمده است
13:42 و در آن تشویق به پوشاندن عیب مؤمن و ترک رسوایی او آمده است
13:47 و در آن بیان فضیلت برادری است
13:49 و هر مسلمان برادر هر مسلمان است
13:53 و در آن حرمت ستم در تمام شکل‌هایش آمده است
13:57 و در آن بیان فضیلت یاری مسلمان به مسلمان در هر کار خیر است
14:02 و پیوند دادن او با نیکی
14:06 باب
14:07 برادرت را یاری کن، چه ستمکار باشد یا ستمدیده
14:11 از انس رضی‌الله‌عنه روایت است که گفت:
14:15 رسول الله (ﷺ) فرمود:
14:18 برادرت را یاری کن، چه ستمکار باشد یا ستمدیده
14:22 مردی گفت:
14:24 یا رسول الله
14:26 او را یاری کن هنگامی که ستم‌دیده است.
14:29 دیدی اگر ستمگر باشد، چگونه او را یاری کنم؟
14:33 فرمود:
14:34 او را بازدار یا از ستم منع کن.
14:37 در روایتی آمده است:
14:39 دستش را بگیر.
14:41 پس این همان یاری اوست.
14:44 شرح حدیث
14:48 یعنی: کمک کن و یاری رسان.
14:51 یاری کن.
14:53 یعنی: کمک کن و یاری رسان.
14:55 او را بازدار یا از ستم منع کن.
14:58 یعنی: او را از ستم باز دار.
15:01 از فواید حدیث
15:05 از حدیث فهمیده می‌شود:
15:07 تشویق به همکاری و تعاون.
15:09 و در آن تأکید بر یاری رساندن به مسلمان است،
15:11 [یاری رساندن] در برابر شیطانی که او را گمراه کرده،
15:14 و نفسی که او را به بدی فرمان داده است.
15:19 باب
15:20 ستم، در روز قیامت تاریکی‌هاست.
15:24 از عبدالله بن عمر رضی‌الله‌عنهما
15:28 از پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم)
15:30 روایت است که فرمود:
15:31 ستم، در روز قیامت تاریکی‌هاست.
15:35 شرح حدیث
15:39 ستم، تاریکی‌هاست.
15:41 یعنی بر اهل آن [ستم‌کاران].
15:43 آنگاه که نور مؤمنان می‌شتابد،
15:45 پیش رو و از سمت راستشان،
15:48 و گفته شده که «تاریکی‌ها»
15:49 به معنای سختی‌ها و هراس‌های [آن روز] است.
15:52 از فواید حدیث
15:56 از حدیث فهمیده می‌شود:
15:58 حرمت ستم.
16:00 و در آن آمده است که هر کس از ستم بر برادرش دست نکشد،
16:03 آن [ستم] برای او مانند تاریکی شب خواهد بود،
16:06 که از دنیایش به دنیای دیگر پیوسته می‌شود.
16:12 باب کسی که نزد او مظلمه‌ای [حق ضایع‌شده‌ای] از دیگری باشد،
16:14 [درباره] مرد،
16:15 اگر او را حلال کند [ببخشد]،
16:16 آیا لازم است مظلمه‌اش را بیان کند؟
16:19 از ابوهریره رضی‌الله‌عنه روایت است که گفت:
16:23 رسول الله (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) فرمود:
16:27 هر کس نزد برادرش مظلمه‌ای داشته باشد،
16:29 [مظلمه‌ای] از آبرو یا چیز دیگری،
16:31 باید امروز از او حلالیت بطلبد،
16:34 پیش از آنکه نه دیناری باشد و نه درهمی.
16:38 اگر عمل صالحی داشته باشد،
16:41 به اندازه مظلمه‌اش از او گرفته می‌شود،
16:44 و اگر حسناتی نداشته باشد،
16:46 از گناهان همراهش گرفته می‌شود
16:48 و بر او نهاده می‌شود.
16:50 در روایتی آمده است:
16:52 و بر او افکنده می‌شود.
16:54 شرح حدیث
16:58 از آبرو [عرض]،
16:59 یعنی آبروی مرد،
17:01 یعنی جایگاه ستایش و نکوهش او،
17:04 یا چیزی [دیگر]،
17:05 مانند کمال [منزلت] یا زخم‌ها و امثال آن.
17:08 باید از او حلالیت بطلبد،
17:10 مثلاً به او بگوید:
17:12 مرا از حق خود حلال کن [ببخش]،
17:15 امروز،
17:16 یعنی در دنیا.
17:18 و بر او نهاده می‌شود،
17:20 یعنی بر او افکنده می‌شود.
17:22 از فواید حدیث
17:26 از حدیث برمی‌آید:
17:28 در روز قیامت تهاتر [مقاصه] خواهد بود
17:30 با حسنات و سیئات،
17:33 به این صورت که ثواب حسنات به صاحب مظلمه داده می‌شود،
17:37 و کیفر سیئات بر ستم‌کار به جای حقش نهاده می‌شود.
17:41 و در آن راهنمایی به لزوم سبک‌بار شدن و حلالیت طلبیدن
17:45 از همه مظالم است.
17:49 باب اگر [صاحب حق] او را از ستمش حلال کرد،
17:52 دیگر بازگشتی در آن نیست.
17:55 از عایشه رضی‌الله‌عنها [روایت است]
17:57 و اگر زنی از شوهرش بیم نافرمانی یا روی‌گردانی داشته باشد،
18:03 [عایشه] گفت:
18:04 آن زنی است که نزد مردی باشد
18:07 که از [معاشرت] با او زیاد نمی‌کند.
18:09 در روایتی:
18:11 آن مردی است که از همسرش چیزی را ناخوش می‌دارد،
18:14 از روی تکبر یا چیز دیگر،
18:17 پس می‌خواهد او را طلاق دهد و زن دیگری بگیرد،
18:20 آن زن به او می‌گوید:
18:22 مرا نگه دار و طلاقم مده،
18:24 سپس زن دیگری بگیر،
18:27 و تو از نفقه‌ای که بر من است و از نوبت من آزادی.
18:32 در روایتی:
18:33 پس اگر با رضایت [طرفین] باشد، اشکالی ندارد.
18:36 و این است سخن خداوند متعال:
18:39 «پس بر آن دو گناهی نیست که میان خود صلحی برقرار کنند،
18:44 و صلح بهتر است.»
18:46 شرح حدیث
18:49 و اگر زنی از شوهرش بیم نافرمانی یا روی‌گردانی داشته باشد،
18:54 یعنی اگر زن بترسد که شوهرش او را رها کند.
18:58 و عدم رغبت او به آن و روی‌گردانی‌اش از آن
19:02 از آن زیاد برنمی‌دارد
19:04 یعنی از او چیزی نمی‌بیند که او را در دوام همنشینی با وی راغب کند
19:09 و می‌خواهد از او جدا شود
19:11 و تقسیم
19:12 یعنی شب‌بیتوته (نزد هر یک)
19:14 پس بر آن دو گناهی نیست که میان خود صلحی برقرار کنند، و صلح بهتر است
19:20 یعنی هرگاه با هم توافق کنند
19:22 پس بر آن دو گناه و حرجی نیست
19:25 در این صورت برای شوهرش جایز است که با آن زن در همین حال بماند
19:29 و این بهتر از جدایی است
19:32 از فواید حدیث
19:36 از حدیث استفاده می‌شود
19:38 جواز بخشیدن روز برخی از همسران به برخی دیگر
19:43 و در آن مشروعیت گذشت زن از برخی حقوق لازمِ خود نسبت به شوهرش نهفته است
19:49 و در حدیث راهنمایی است بر این که صلح میان دو طرف نزاع
19:53 بهتر است از پیگیری هر یک از آن دو بر هر حقی
19:58 زیرا در آن اصلاح و بقای الفت است
20:01 و متصف شدن به صفت گذشت
20:04 و در آن آمده که صلح در همه چیز جایز است
20:08 مگر آن‌که حرامی را حلال کند یا حلالی را حرام گرداند
20:12 که در این صورت صلح نخواهد بود
20:14 بلکه ستم خواهد بود
20:19 باب گناه کسی که چیزی از زمین را به ستم بگیرد
20:23 از سعید بن زید بن عمرو بن نفیل
20:26 که با او (زنی به نام) اروی به خصومت برخاست
20:28 در حقی که ادعا می‌کرد او آن را برای وی کاسته است، نزد مروان (به داوری)
20:33 پس سعید گفت:
20:35 من از حق او چیزی کم نکرده‌ام
20:38 گواهی می‌دهم که از رسول الله صلی الله علیه وسلم شنیدم که می‌فرمود:
20:44 هر که یک وجب از زمین را به ستم بگیرد
20:47 در روایتی (آمده است):
20:48 هر که چیزی از زمین را به ستم بگیرد
20:51 به‌راستی روز قیامت آن را از هفت زمین به گردنش حلقه می‌کنند
20:58 شرح حدیث
21:01 اروی دختر اویس است
21:04 ادعا کرد
21:05 یعنی مدعی شد
21:07 که او آن را برای وی کاسته است
21:09 یعنی چیزی از زمین او را گرفته است
21:12 یطوقه (به گردنش حلقه می‌کند)
21:14 یعنی آن را احاطه‌کننده بر او می‌سازند
21:15 یا مانند طوقی در گردنش خواهد بود
21:19 از فواید حدیث
21:22 از حدیث استفاده می‌شود
21:24 که غصب (زمین دیگران) از گناهان کبیره است
21:27 و در آن آمده که جزا از جنس عمل است
21:30 و در آن بیان فضیلت سعد رضی‌الله‌عنه است
21:33 و توقف او نزد حدود الله تعالی
21:39 از ابوسلمه بن عبدالرحمن
21:42 و میان او و مردمی
21:44 در زمینی خصومتی بود
21:46 پس بر عایشه وارد شد
21:48 و آن ماجرا را برای او یادآوری کرد
21:50 پس (عایشه) گفت:
21:52 ای ابا سلمه
21:53 از زمین دوری کن
21:55 زیرا رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمود:
21:59 هر که به اندازه یک وجب ستم کند
22:02 در روایتی (آمده است):
22:03 به اندازه یک وجب از زمین
22:06 آن را از هفت زمین به گردنش حلقه می‌کنند
22:10 شرح حدیث
22:13 خصومت
22:14 یعنی نزاع
22:16 از زمین دوری کن
22:17 یعنی از خصومت در زمین، از ترس ستم، دوری گزین
22:21 به اندازه یک وجب
22:23 یعنی به میزان یک وجب
22:24 و مقصود بزرگ داشتن موضوع است
22:27 هرچند مساحت زمین اندک و بی‌اهمیت باشد
22:31 از فواید حدیث
22:34 از حدیث استفاده می‌شود
22:37 که جزا از جنس عمل است
22:39 و در آن حرمت ستم و غصب حقوق آمده است
22:43 و در آن پند دادن به خصومت‌کنندگان است
22:45 و یادآوری ایشان به عواقب امور
22:51 از ابن عمر رضی‌الله‌عنهما روایت است که گفت:
22:54 پیامبر صلی الله علیه وسلم فرمود:
22:57 هر که چیزی از زمین را به ناحق بگیرد
23:01 روز قیامت به هفت زمین فرو برده می‌شود
23:06 شرح حدیث
23:10 هر که چیزی از زمین را به ناحق بگیرد
23:13 یعنی زمین را از صاحبانش غصب کند
23:16 خسف به (فرو برده می‌شود)
23:17 یعنی فرو رفته و در زمین ناپدید می‌شود
23:21 از فواید حدیث
23:24 از حدیث استفاده می‌شود
23:26 که جزا از جنس عمل است
23:29 و در آن حرمت ستم و غصب حقوق آمده است
23:35 باب اگر کسی به دیگری اجازه چیزی دهد، جایز است
23:40 از جبله روایت است که گفت:
23:42 ما در مدینه با برخی از اهل عراق بودیم
23:45 پس قحطی به ما رسید
23:47 و ابن زبیر خرما به ما روزی می‌داد
23:51 پس ابن عمر رضی‌الله‌عنهما بر ما می‌گذشت و می‌گفت:
23:56 به‌راستی رسول الله صلی الله علیه وسلم
23:59 از قِرَان (جمع کردن دو خرما در یک بار خوردن) نهی فرمود
24:01 در روایتی (آمده است):
24:03 که مرد میان دو خرمای با هم جمع کند
24:07 مگر آنکه مردی از شما از برادرش اجازه بخواهد.
24:11 شرح حدیث
24:15 در میان برخی از اهل عراق
24:17 مقصود از برانگیختن اهل عراق
24:20 «سنة» یعنی گرانی و خشکسالی.
24:23 ما را با خرما روزی دهد.
24:25 یعنی به ایشان عطا و بخشش کند.
24:28 اقران (جفت‌کردن خرما)
24:29 اینکه هر بار دو دانه خرما بخورد.
24:33 از فواید حدیث
24:36 در این حدیث اشاره‌ای است به نهی از حرص و آز.
24:41 و در آن راهنمایی به خصلت ایثار هست.
24:46 باب سخن خداوند متعال
24:49 «و او سرسخت‌ترین ستیزه‌گر است.»
24:52 از عایشه رضی‌الله‌عنها
24:55 از پیامبر (ﷺ) روایت است که فرمود:
24:59 «همانا مبغوض‌ترین مردان نزد الله
25:02 «الألد» یعنی سرسخت‌ترین ستیزه‌گر.
25:04 شرح حدیث
25:08 «و او سرسخت‌ترین ستیزه‌گر است.»
25:10 یعنی هرگاه با او به ستیز برخیزی.
25:12 در او لجاجت و سختی و تعصب می‌یابی
25:15 و آنچه از این امور بر آن مترتب می‌شود.
25:18 «أبغض»
25:19 یعنی شدیدترین دشمنی و نفرت.
25:22 «الألد»
25:23 یعنی بسیار جدال‌کننده.
25:26 «الخصم»
25:27 یعنی کسی که به ستیزه‌جویی دل‌بسته و در آن ماهر است.
25:31 از فواید حدیث
25:35 از این حدیث استفاده می‌شود
25:37 نکوهش ستیزه‌جویی برای کسی که به ناحق و بدون علم ستیزه کند.
25:42 و در آن، ستیزه برای کسی که از حق خود دفاع می‌کند مباح است،
25:45 در حالی که او مظلوم است،
25:47 با شیوه‌های استدلال شرعی.
25:50 و در آن راهنمایی به گذشت و سهل‌گیری در پایان دادن به حقوق است.
25:56 باب گناه کسی که در باطل ستیزه می‌کند در حالی که می‌داند.
26:01 از ام سلمه رضی‌الله‌عنها
26:03 همسر پیامبر (ﷺ)
26:07 از رسول الله (ﷺ)
26:10 که صدای ستیزه‌ای را در درِ حجره‌اش شنید
26:14 پس به سوی ایشان بیرون آمد و فرمود:
26:16 «جز این نیست که من بشری هستم،
26:19 و نزد من می‌آید دعوی‌کننده‌ای،
26:21 در روایتی (آمده است):
26:23 «و شما نزد من داوری می‌آورید،
26:26 پس شاید برخی از شما در بیان حجت، رساتر از دیگری باشد،
26:30 در روایتی (آمده است):
26:31 و در استدلال زبان‌آورتر باشد،
26:33 پس گمان می‌برم که او راست می‌گوید
26:36 و بر اساس آن برایش حکم می‌کنم.
26:38 پس هر کس را که به حق مسلمانی برایش حکم کنم
26:41 همانا آن پاره‌ای از آتش است،
26:44 پس اگر خواست آن را بگیرد یا اگر خواست آن را رها کند.»
26:48 در روایتی (آمده است):
26:49 «پس آن را نگیرد.»
26:52 شرح حدیث
26:56 «حجرته»
26:57 یعنی اتاقش.
26:58 «أنا بشر»
27:00 یعنی غیب و باطن امور را نمی‌دانم.
27:03 «أبلغ»
27:04 یعنی در بیان حجتش رساتر و فصیح‌تر باشد.
27:07 «فأحسب»
27:08 یعنی گمانم بر این غالب می‌شود.
27:10 «فأقضی»
27:12 یعنی پس حکم می‌کنم.
27:13 «فلیأخذها أو فلیترکها»
27:16 این امر تهدید است نه تخییر.
27:20 از فواید حدیث
27:23 از حدیث استفاده می‌شود
27:25 که حکم بر اساس ظاهر است،
27:27 و سرایر را الله بر عهده دارد.
27:30 و در آن رفع گناه خطا هست.
27:31 درباره قاضی مجتهد
27:34 و در آن مشروعیت عمل
27:36 بر اساس گمان غالب است.
27:40 باب قصاص مظلوم
27:41 هرگاه مال ستمگرش را بیابد
27:45 از عقبه بن عامر رضی‌الله‌عنه
27:47 که گفت:
27:49 گفتیم: ای رسول الله!
27:51 همانا تو ما را (به مأموریتی) می‌فرستی
27:53 پس بر قومی فرود می‌آییم
27:55 و از ما پذیرایی نمی‌کنند،
27:57 پس نظرت چیست؟
27:58 پس رسول الله (ﷺ) به ما فرمود:
28:02 «اگر بر قومی فرود آمدید
28:04 و برای شما آنچه را که شایسته مهمان است فراهم کردند، بپذیرید،
28:07 پس اگر چنین نکردند،
28:08 ..................
28:10 پس حق مهمان را از ایشان بگیرید،
28:12 همان چیزی که برای آنان شایسته است.»
28:15 شرح حدیث
28:18 «فلا یقروننا»
28:20 یعنی حق مهمانی به ما نمی‌دهند.
28:23 «فما تری»
28:25 یعنی در این حالت چه باید کرد؟
28:28 «فأمروا لکم»
28:30 یعنی حق مهمانی خود را از آنان بگیرید.
28:33 از فواید حدیث
28:37 از حدیث بهره‌برده می‌شود
28:39 تأکید بر حق مهمان‌نوازی
28:41 و ظاهر حدیث بر وجوب پذیرایی از مهمان دلالت دارد
28:45 و جمهور بر این‌اند که آن سنت است