از مجموعهٔ صحیح البخاری · درس 90 از 113

خلاصه صحیح البخاری | قسمت (90) | ادامه کتاب هدیه و فضیلت آن

◉ 157 بازدید ⏱ 26:15 صدای اصلی (عربی)
صوت ترجمه‌شده برای این درس هنوز در دسترس نیست — ضبط اصلی عربی پخش می‌شود. متن زیر به‌طور کامل ترجمه شده است.
0:000:00

متن کامل

ترجمهٔ ماشینی — ممکن است خطا داشته باشد
0:00 بسم الله الرحمن الرحیم
0:03 مرکز افادهٔ
0:06 برای مطالعات و پژوهش‌های انسانی
0:09 ارائه می‌دهد
0:12 مختصر صحیح بخاری
0:16 باب بخشش مرد به همسرش و زن به شوهرش
0:22 از ابن عباس رضی‌الله‌عنه روایت است که گفت:
0:26 پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) فرمود:
0:29 برای ما شایسته نیست که مانند بدترین (حالت)
0:32 کسی باشیم که در بخشش خود بازگردد
0:34 مانند سگی که به استفراغ خود بازمی‌گردد
0:37 در روایتی (آمده است):
0:39 کسی که در بخشش خود بازمی‌گردد، مانند کسی است که به استفراغ خود بازمی‌گردد
0:44 شرح حدیث:
0:47 «لیس لنا» (برای ما نیست)
0:48 یعنی: برای ما شایسته نیست
0:50 «مثل السوء» (مثل بد)
0:52 مراد از «مثل السوء»:
0:54 متصف شدن به صفتی ناپسند
0:57 که در آن، پست‌ترین جانوران در پست‌ترین حالاتشان شبیه (انسان) می‌شوند
1:02 «یعود»
1:03 یعنی: بازمی‌گردد
1:04 «قیئه»
1:05 «قیء» (استفراغ)
1:06 خوراکی که پیش از کامل هضم شدن، از معده بیرون آورده شود
1:11 از فواید حدیث:
1:15 از حدیث چنین استفاده می‌شود:
1:17 دوری جستن از شباهت به صفات ناپسند جانوران
1:22 و در آن است که مثال زدن، در بازداشتن و امر کردن، در جان اثرگذارتر است
1:29 باب بخشش زن به غیر همسرش و آزاد کردن او، در صورتی که زن شوهر داشته باشد
1:34 اگر سفیه نباشد، جایز است
1:39 از میمونهٔ بنت حارث رضی‌الله‌عنها
1:43 که کنیزی را آزاد کرد و از پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) اجازه نگرفت
1:49 پس وقتی نوبت (شب) او فرارسید که در آن نوبت بود،
1:53 گفت:
1:54 ای رسول خدا! آیا آگاه شدی که من کنیزم را آزاد کردم؟
1:59 فرمود:
2:00 آیا چنین کردی؟
2:01 گفت: آری
2:03 فرمود:
2:04 اما اگر آن را به دایی‌هایت می‌بخشیدی،
2:07 در روایتی (آمده است):
2:09 اگر به برخی از دایی‌هایت صله می‌دادی،
2:11 پاداشت بزرگ‌تر بود
2:14 شرح حدیث:
2:17 «ولیدة» (کنیز)
2:19 یعنی: کنیز
2:20 و او کنیزی سیاه‌پوست داشت
2:23 «یومها»
2:24 یعنی: نوبت و سهم او
2:27 «أشعرت»
2:28 یعنی: آگاه کردی (آیا آگاه شدی؟)
2:30 «أعطیتها»
2:32 یعنی: آن را بخشیدی
2:33 «أخوالک»
2:35 دایی‌های او از بنی هلال بودند
2:38 «أعظم»
2:39 یعنی: بیشتر و برتر
2:42 از فواید حدیث:
2:46 در حدیث دلیلی است برای کسی که گفته است:
2:48 بخشش به خویشاوندان نزدیک، از آزاد کردن (برده) برتر است
2:52 و در آن راهنمایی زن به کارهای شایسته و امور والاست
2:57 و در آن جواز بخشش زن از مال خود بدون اجازهٔ شوهر است
3:04 از عایشه رضی‌الله‌عنها روایت است که گفت:
3:07 پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم)
3:10 هرگاه قصد سفر می‌کرد،
3:12 میان همسرانش قرعه می‌انداخت،
3:15 و هر کدام که سهمش برمی‌آمد،
3:17 او را همراه خود می‌برد
3:19 و برای هر زن از آنان، نوبت و شب او را (به عدالت) تقسیم می‌کرد
3:24 جز آنکه سوده بنت زمعه
3:27 نوبت و شب خود را به عایشه، همسر پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم)، بخشید
3:33 و با این کار رضای پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) را می‌جست
3:39 شرح حدیث:
3:42 «أقرع»
3:43 «القرع» (قرعه‌کشی)
3:44 تیرهایی است که بر آن‌ها نام‌ها نوشته می‌شود
3:47 پس هرکس که تیری به نامش درآید،
3:49 بهره‌ای را که بر آن نشان شده بود، به دست می‌آورد
3:52 «خرج بها»
3:54 یعنی: او را در سفرش همراه خود برد
3:58 «تبتغی»
3:59 یعنی: می‌جوید
4:01 از فواید حدیث:
4:04 از حدیث چنین استفاده می‌شود:
4:06 مشروعیت قرعه‌کشی در تقسیم میان شرکا
4:11 و در آن جواز چشم‌پوشی زن از برخی حقوق لازم خود نسبت به شوهرش است
4:18 باب
4:19 چگونگی قبض برده و کالا
4:23 از مسور بن مخرمه روایت است
4:25 که پدرش مخرمه به او گفت:
4:27 ای پسرم!
4:29 به من خبر رسیده که برای پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) قباهایی آورده‌اند
4:34 و او آن‌ها را تقسیم می‌کند،
4:36 پس ما را نزد او ببر
4:38 پس بردیم
4:39 و پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) را در خانه‌اش یافتیم
4:44 پس به من فرمود:
4:45 ای پسرم!
4:46 پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) را برای من صدا بزن
4:50 پس این را بزرگ شمردم.
4:52 پس گفتم:
4:53 برای تو از رسول الله (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) دعا می‌کنم
4:57 پس فرمود:
4:58 ای پسرم،
4:59 او سرکش و ستمگر نیست.
5:02 پس او را فراخواندم.
5:04 در روایتی آمده است:
5:05 پدرم کنار در ایستاد و سخن گفت.
5:08 پس پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) صدایش را شناخت.
5:12 پس بیرون آمد، در حالی که قبایی از دیباج بر تن داشت که با طلا دوخته شده بود.
5:18 در روایتی آمده است:
5:19 و او آن (قبا) را به او نشان می‌داد، زیبایی‌هایش را.
5:21 پس فرمود:
5:23 ای مخرمه،
5:24 این را برایت پنهان کرده‌ایم.
5:27 در روایتی آمده است:
5:28 این را برای تو نگه داشته‌ام،
5:30 این را برای تو نگه داشته‌ام.
5:32 پس آن را به او بخشید.
5:35 در روایتی آمده است:
5:36 و در خلق او سختی بود.
5:39 و در روایتی آمده است:
5:40 پس فرمود:
5:41 ای مخرمه، خشنود شدی؟
5:44 شرح حدیث:
5:47 «اقبیه» (جمع قباء) یعنی لباس‌های عجمی تنگ.
5:49 یعنی لباس‌های عجمی تنگ.
5:52 پس این را بزرگ شمردم.
5:53 یعنی آن را بزرگ دانستم.
5:55 پس این سخن شایسته جایگاه نبوت نیست.
5:59 او سرکش و ستمگر نیست.
6:01 یعنی او پادشاه ستمگر نیست.
6:04 از دیباج:
6:06 لباس‌هایی که از ابریشم ساخته شده باشد.
6:10 «مزرّر» (دارای دکمه)
6:11 یعنی دارای دکمه است.
6:13 این را برایت نگه داشته‌ایم،
6:15 یعنی آن را به خاطر تو پنهان کرده‌ایم.
6:18 از فواید حدیث:
6:21 از این حدیث استفاده می‌شود:
6:23 استحباب جلب دل‌ها (تألیف قلوب).
6:26 و در آن است که قبض (تصرف) با صرف انتقال به هدیه‌گیرنده حاصل می‌شود.
6:33 باب: هدیه‌ای که پوشیدن آن ناپسند است.
6:37 از ابن عمر رضی‌الله‌عنهما روایت است که گفت:
6:40 پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) به خانه فاطمه آمد،
6:44 پس بر او وارد نشد.
6:47 و علی آمد
6:48 پس آنچه را رخ داده بود، برای او بازگو کردم.
6:50 پس او آن را برای پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) یادآوری کرد.
6:54 فرمود:
6:55 من بر در خانه او پرده‌ای نقش‌دار دیدم.
6:59 پس فرمود:
7:00 مرا با دنیا چه کار؟
7:03 پس علی نزد فاطمه آمد و آن را برایش بازگو کرد.
7:06 پس (فاطمه) گفت:
7:07 او درباره آن هر چه بخواهد به من دستور دهد.
7:10 (علی) گفت:
7:11 آن را نزد فلانی بفرست،
7:14 (زیرا او) خانواده‌ای است که نیازمندند.
7:17 شرح حدیث:
7:20 پس آنچه را رخ داده بود، برای او بازگو کردم.
7:22 یعنی فاطمه رضی‌الله‌عنها آنچه را رخ داده بود، برای علی رضی‌الله‌عنه بازگو کرد.
7:27 آمدن و بازگشتن پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم).
7:32 پرده نقش‌دار.
7:34 «موشّی» یعنی راه‌راه و به رنگ‌های گوناگون نقش‌دار.
7:38 آن را بفرست.
7:39 یعنی آن را بفرست و صدقه بده.
7:42 (خانواده) که نیازمندند،
7:44 یعنی تا از آن برای پوشش در برابر سرما بهره‌مند شوند،
7:47 از فرش یا پتو یا لباس.
7:51 از فواید حدیث:
7:55 از این حدیث استفاده می‌شود:
7:57 کراهت ورود به خانه‌ای که در آن چیز ناپسند باشد.
8:01 و در آن است ترک جای‌های مخالف احکام شرعی.
8:05 و در آن است بیان فقه فاطمه رضی‌الله‌عنها،
8:08 و خردمندی او.
8:10 پس برای از بین بردن پرده شتاب نکرد،
8:13 بلکه گفت: او درباره آن هر چه بخواهد به من دستور دهد.
8:17 و در آن است تأدیب مرد دختر متأهل خود را.
8:24 از علی رضی‌الله‌عنه روایت است که گفت:
8:27 پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) به من «حله سیراء» هدیه داد،
8:32 پس آن را پوشیدم.
8:33 پس خشم را در چهره‌اش دیدم.
8:36 پس آن را میان زنانم تقسیم کردم.
8:40 شرح حدیث:
8:43 «حله سیراء»
8:45 نوعی از برد است که با ابریشم آمیخته و مانند نوارهاست.
8:49 پس آن را شکافتم.
8:51 یعنی آن را تقسیم کردم.
8:53 از فواید حدیث:
8:57 از این حدیث استفاده می‌شود:
8:58 خشم به هنگام دیدن امر ناپسند.
9:01 و در آن است تحریم پوشیدن ابریشم برای مردان.
9:07 باب: پذیرفتن هدیه از مشرکان.
9:11 از انس رضی‌الله‌عنه روایت است که گفت:
9:14 به پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) جبّه‌ای از سندس هدیه داده شد،
9:19 و او از ابریشم نهی می‌کرد،
9:21 پس مردم از آن در شگفت شدند،
9:23 پس (پیامبر) فرمود:
9:25 سوگند به آن‌که جان محمد به دست اوست
9:27 اگر بالش سعد بن معاذ در بهشت است، از این بهتر است
9:33 شرح حدیث
9:37 برای پیامبر (ﷺ) جُبّه‌ای هدیه داده شد
9:41 مهدی همان اکیدر دومة الجندل است
9:44 سُندُس
9:46 یعنی دیباج نازک
9:48 اگر بالش
9:50 دستمال
9:51 پارچه‌ای که برای پاک کردن آلودگی به کار می‌رود
9:55 بهتر
9:56 یعنی برتر و والاتر
9:59 از فواید حدیث
10:03 در این حدیث منقبتی برای سعد بن معاذ رضی‌الله‌عنه است
10:07 و در آن جواز هدیه دادن چیزی است که پوشیدنش ناپسند است
10:11 و در آن نهی از پوشیدن ابریشم برای مردان است
10:16 از انس بن مالک رضی‌الله‌عنه
10:19 که زنی یهودی گوسفندی مسموم را نزد پیامبر (ﷺ) آورد
10:25 پس از آن خورد
10:27 آن را آوردند
10:29 گفته شد
10:30 آیا او را نکشیم؟
10:32 فرمود: نه
10:33 پس من همواره آن اثر را در کام‌های رسول الله (ﷺ) می‌شناختم
10:40 شرح حدیث
10:43 یهودی
10:45 نامش زینب بود
10:46 در مسلمان شدنش اختلاف است
10:49 در «لَهَوات»
10:50 «ألها»
10:51 یعنی گوشتی که در بالای حنجره، از انتهای دهان است
10:56 از فواید حدیث
11:00 در حدیث دلیلی است بر خوردن غذای کسی که خوردن غذایش حلال است
11:05 بی‌آنکه درباره اصل آن پرسیده شود
11:07 و در آن آمده که اصل بر حمل امور بر سلامت است
11:11 تا زمانی که دلیلی بر خلاف آن قائم شود
11:14 همچنین است حکم آنچه در بازار مسلمانان فروخته می‌شود
11:17 بر سلامت حمل می‌شود تا خلاف آن آشکار گردد
11:24 باب هدیه دادن به مشرکان
11:27 از اسماء دختر ابوبکر رضی‌الله‌عنها روایت است که گفت
11:32 مادرم که مشرک بود نزد من آمد
11:35 در دوران پیمان قریش، هنگامی که آنان با رسول الله (ﷺ) پیمان بستند
11:40 و مدت آن پیمان با پدرش بود
11:43 پس از رسول الله (ﷺ) فتوا خواست
11:47 و گفت
11:48 ای رسول الله
11:49 مادرم با علاقه نزد من آمده است
11:53 آیا با او صله رحم کنم؟
11:55 فرمود
11:56 آری
11:57 با او صله کن
11:59 شرح حدیث
12:02 مادر
12:03 نامش قتیله بود
12:05 در دوران پیمان قریش
12:07 یعنی میان حدیبیه و فتح
12:10 با علاقه
12:12 برخی گفته‌اند
12:13 یعنی به اسلام علاقه‌مند
12:14 و برخی گفته‌اند
12:16 یعنی به صله
12:18 از فواید حدیث
12:22 برخی به این حدیث استدلال کرده‌اند که نفقه پدر و مادر کافر بر فرزند مسلمان واجب است
12:29 و در آن مشروعیت مصالحه با اهل حرب و معامله با ایشان در زمان آتش‌بس است
12:35 و در آن جواز سفر برای دیدار خویشاوند است
12:38 و در آن بیان فضیلت اسماء رضی‌الله‌عنها است
12:42 زیرا درباره امر دین خود جست‌وجو کرد
12:45 و در حدیث اشاره‌ای است به وجوب احتیاط و جست‌وجوی دقیق
12:52 باب
12:54 از عبدالله بن عبیدالله بن ابی ملیکه روایت است
12:57 که بنی صهیب، غلام ابن جدعان
13:00 دو خانه و یک حجره را ادعا کردند
13:03 که رسول الله (ﷺ) آن را به صهیب داده بود
13:08 پس مروان گفت
13:10 چه کسی بر این امر برای شما شهادت می‌دهد؟
13:13 گفتند: ابن عمر
13:15 پس او را فراخواند و شهادت داد
13:17 که رسول الله (ﷺ) دو خانه و یک حجره را به صهیب داده بود
13:24 پس مروان با شهادت او به نفع ایشان حکم کرد
13:28 شرح حدیث
13:31 صهیب همان ابن سنان بن خالد موصلی، سپس رومی رضی‌الله‌عنه است
13:38 مروان همان ابن حکم بن ابی العاص است
13:41 او در آن زمان امیر مدینه از جانب معاویه بن ابی سفیان رضی‌الله‌عنه بود
13:48 «فقضی» یعنی حکم کرد
13:51 از فواید حدیث
13:54 در حدیث دلیلی است بر وجوب اقامه شهادت
13:59 و در آن بیان فضل ابن عمر رضی‌الله‌عنهما است
14:03 و حدیث حجتی است برای کسانی که قائل به پذیرش شهادت فرد واحد مشهور به عدالت‌اند
14:11 باب آنچه درباره عُمری و رُقبی گفته شده است
14:15 از جابر رضی‌الله‌عنه روایت است که گفت
14:18 پیامبر (ﷺ) حکم کرد که عمری از آنِ کسی است که به او بخشیده شده است
14:24 و از ابوهریره رضی‌الله‌عنه
14:27 از پیامبر (ﷺ) روایت است که فرمود
14:31 عمری جایز است
14:33 شرح حدیث
14:37 باب آنچه درباره عُمری و رُقبی گفته شده است
14:40 رُقبی آن است که مردی به مرد دیگری بگوید
14:44 خانه‌ام را به تو رُقبی دادم
14:46 اگر تو پیش از من بمیری، آن از تو است
14:49 و اگر من پیش از تو بمیرم، آن از من است
14:52 بالعمری
14:53 آن‌که مردی به دیگری بگوید:
14:55 خانه‌ام را به تو عُمری دادم
14:57 یعنی آن را برای او در مدت عمرم بخشیدم
15:01 «وهیبت» یعنی بخشیدم
15:04 جایزه‌ای
15:05 یعنی جایزه‌ای برای کسی که عمری به او داده شده
15:07 دیگر هیچ حقی در آن برای بخشنده پس از آن هرگز نیست
15:12 از فواید حدیث
15:16 از حدیث استفاده می‌شود
15:18 که عُمری بخششی جایزه و نافذ است
15:21 و در آن تشویق به صدقات است
15:24 و در حدیث اشاره‌ای است به احتیاط در هدایا
15:30 باب درخواست عاریه کردن اسب و چارپا و غیر آن از مردم
15:36 از انس روایت است که گفت:
15:38 پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) نیکوترین مردم
15:42 و بخشنده‌ترین مردم و شجاع‌ترین مردم بود
15:46 و یک شب اهل مدینه ترسیدند
15:49 پس مردم به سوی صدا شتافتند
15:52 پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) به استقبالشان آمد
15:55 در حالی که پیش از مردم به سوی صدا رفته بود
15:57 و می‌فرمود:
15:59 نترسید، نترسید
16:02 و او بر اسبی از ابوطلحه بود که زین نداشت
16:07 و شمشیری بر گردنش بود
16:09 در روایتی آمده است:
16:11 پس پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) اسبی را از ابوطلحه عاریه گرفت
16:14 که به آن «مندوب» گفته می‌شد
16:18 و در روایتی آمده است:
16:20 «کان یقطف» یا «کان فیه قطاف» یعنی اسب تندرو بود
16:24 پس فرمود:
16:25 و در روایتی آمده است:
16:27 ما چیزی ندیدیم
16:29 و در روایتی آمده است:
16:30 ما ترسی ندیدیم
16:33 همانا آن را دریا یافتم
16:36 یا آن‌که او واقعاً دریاست
16:38 و در روایتی آمده است:
16:39 پس پس از آن روز هیچ‌کس [اسب] را پیش نیفتاد
16:43 توضیح حدیث
16:47 «احسن الناس» یعنی برترین ایشان
16:50 و «اجود الناس»
16:52 یعنی گرامی‌ترین ایشان
16:54 «فزع» یعنی ترسید
16:55 یعنی ترسید
16:56 «فانطلق الناس قبل الصوت» یعنی مردم سوار شدند و پشت سر او می‌تاختند
16:59 یعنی سوار شدند و پشت سر او دویدند
17:02 «لن تراعوا» یعنی نترسید
17:04 یعنی نترسید
17:06 «لابی طلحه»
17:07 نام او زید بن سهل رضی‌الله‌عنه است
17:11 «سرج» [زین]
17:12 آن چیزی است که بر چارپا گذاشته می‌شود تا سوار شوند
17:16 «وجدته بحرا» کنایه از تندی اسب است
17:17 کنایه از تندی اسب است
17:21 از فواید حدیث
17:24 از حدیث استفاده می‌شود
17:26 جواز عاریه گرفتن حیوان
17:29 و در آن است که عاریه به صاحبش بازگردانده می‌شود
17:33 و در آن بیان شجاعت پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) است
17:38 و در آن راهنمایی به آرام کردن مردم و مدارا با ایشان است
17:42 هنگام رخ دادن حوادث سخت
17:46 باب عاریه گرفتن برای عروس هنگام بناء [زفاف]
17:50 از ابی منی روایت است که گفت:
17:52 بر عایشه رضی‌الله‌عنها وارد شدم
17:56 در حالی که بر او پیراهنی از قطر بود که ارزش پنج درهم داشت
18:00 پس گفت:
18:02 نگاهت را به کنیزم بالا بیاور
18:04 به او بنگر
18:06 زیرا او از پوشیدن آن در خانه ابا دارد
18:10 و برای من از آنان پیراهنی در زمان رسول الله (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) بود
18:16 پس هیچ زنی در مدینه برای زفاف زینت نمی‌کرد
18:20 مگر آنکه نزد من می‌فرستاد تا آن را عاریه بگیرد
18:24 توضیح حدیث
18:28 «الدرع» یعنی پیراهن زن
18:31 «قطر» منسوب به جایی در بحرین است
18:35 و آن جامه‌ای از پنبه ضخیم است
18:38 و گفته شده غیر از این
18:40 «تزهی»
18:41 یعنی تکبر می‌ورزد یا ابا می‌کند
18:44 «تقین»
18:45 یعنی برای زفاف خود زینت می‌کند
18:49 از فواید حدیث
18:52 از حدیث استفاده می‌شود
18:54 مشروعیت عاریه دادن لباس برای عروس
18:58 و این از کارهای نیکی است که تابع عادت و عرف است
19:02 و در آن است که زن ممکن است در خانه خود لباس زیبایی بپوشد
19:07 و آنچه بعضی خدمتکاران می‌پوشند
19:10 و در آن بیان فروتنی عایشه رضی‌الله‌عنها است
19:14 و پایبندی او به قناعت در حال توانگری
19:19 باب فضیلت منیحه
19:22 از ابوهریره رضی‌الله‌عنه روایت است
19:25 که رسول الله (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) فرمود:
19:29 چه نیکو صدقه‌ای است
19:31 و در روایتی آمده است:
19:32 چه نیکو منیحه‌ای است
19:34 شتر شیرده که شیرش [به دیگری] داده می‌شود
19:37 و گوسفند شیرده که شیرش [به دیگری] داده می‌شود
19:40 صبح با ظرفی [شیر] می‌دهد و شب با ظرفی دیگر
19:44 توضیح حدیث
19:48 «منیحه»
19:49 آن ناقه یا میشی است که مردی به دیگری می‌دهد تا آن را بدوشد و سپس بازگرداند.
19:55 «لِقْحه»
19:56 یعنی ناقه یا میشی که شیر دارد.
20:00 «صَفِی»
20:01 یعنی آن‌که شیر فراوان دارد.
20:04 صبح با یک ظرف (از آن) می‌رود و عصر با ظرفی دیگر بازمی‌گردد.
20:07 یعنی صبح‌گاهان یک ظرف و شامگاهان ظرفی دیگر را از آن می‌دوشد.
20:11 از فواید حدیث
20:15 از حدیث استفاده می‌شود:
20:17 راهنمایی به برطرف کردن نیاز فقیر از راه صدقه‌ی جاری.
20:23 و در آن آمده است که منیحه از صدقه‌ی جاریه است،
20:26 زیرا صبح و شام روزی می‌آورد.
20:32 از ابن شهاب
20:34 از انس بن مالک رضی‌الله‌عنه نقل شده که گفت:
20:38 هنگامی که مهاجرین از مکه به مدینه آمدند،
20:41 و چیزی در دست نداشتند،
20:45 انصار صاحبان زمین و باغ بودند.
20:49 پس انصار با آنان چنین قرار گذاشتند که هر سال میوه‌ی اموال خود را به ایشان بدهند،
20:54 و کار و هزینه‌ی (نگهداری) را بر عهده‌ی ایشان نگذارند.
20:57 مادر انس، ام سلیم، (از همین گروه) بود،
21:01 و او مادر عبدالله بن ابی طلحه نیز بود.
21:04 پس ام انس به رسول الله صلی‌الله‌علیه‌وسلم چند مجموعه‌ی خرما (عذق) داده بود،
21:11 و پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وسلم آن‌ها را به ام ایمن، کنیزش و مادر اسامه بن زید، بخشید.
21:16 (در این روایت آمده است)
21:19 در روایتی دیگر:
21:20 مردی برای پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وسلم چند درخت خرما اختصاص می‌داد،
21:26 تا آن‌که قریظه و نضیر فتح شد.
21:29 و آن‌که پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وسلم
21:32 چون از کشتن اهل خیبر فارغ شد
21:35 و به سوی مدینه بازگشت،
21:37 مهاجرین منیحه‌هایی را که انصار از میوه‌ی درختانشان به آنان داده بودند، پس دادند.
21:44 پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وسلم نیز مجموعه‌های خرمای آن (ام انس) را به او بازگرداند.
21:49 در روایتی دیگر:
21:51 خانواده‌ام مرا مأمور کردند که نزد پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وسلم بروم
21:56 و آنچه را که به او داده بودند، یا بخشی از آن را، درخواست کنم.
21:59 پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وسلم آن را به ام ایمن داده بود،
22:05 پس ام ایمن آمد و جامه را بر گردنم انداخت
22:09 و گفت:
22:10 «نه، سوگند به آن‌که جز او خدایی نیست،
22:13 آن را به شما نخواهد داد، در حالی که آن را به من بخشیده است.»
22:17 و رسول الله صلی‌الله‌علیه‌وسلم به جای آن‌ها، از باغ خود به ام ایمن داد،
22:24 در روایتی دیگر:
22:26 ده برابر آن را به او عطا کرد.
22:29 شرح حدیث
22:32 «پس انصار با آنان تقسیم کردند»
22:34 یعنی با هم توافق کردند.
22:36 «و کار و هزینه را بر عهده‌ی ایشان نگذاشتند»
22:39 این از باب مساقات است.
22:42 «عذاقاً» جمع «عِذْق» است،
22:44 و آن درخت خرماست.
22:46 و مقصود از «منحتها»، نخلات (درختان خرما) است.
22:49 «پس پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وسلم به آنان داد»
22:53 یعنی آن‌ها را بخشید.
22:55 «و چون پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وسلم از کشتن اهل خیبر فارغ شد»
23:00 یعنی چون از آن کار پایان یافت.
23:03 «پس بازگشت»
23:04 یعنی برگشت.
23:06 «پس داد»
23:07 یعنی بازگرداند.
23:08 «منائحهم»
23:10 «منیحه»
23:11 آن ناقه و میشی است که داده می‌شود تا دوشیده شود و از شیرش بهره برده شود.
23:16 این معنای اصلی آن است.
23:18 سپس بر هر بخششی اطلاق شد
23:22 که آنان به ایشان داده بودند،
23:24 یعنی آنچه به آنان بخشیده بودند.
23:27 «مادرش»
23:28 یعنی مادر انس.
23:30 «به جای آن‌ها»
23:31 یعنی به عنوان جبران برای او.
23:33 و به او ده برابر آن را عطا کرد
23:36 «از باغش»
23:38 یعنی از بوستانش.
23:40 «مردی برای پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وسلم چند درخت خرما اختصاص می‌داد»
23:44 یعنی بخشش بازپس‌گرفتنی.
23:46 «پس جامه را بر گردنم انداخت»
23:49 کنایه از خشم اوست.
23:52 از فواید حدیث
23:56 از حدیث استفاده می‌شود:
23:58 راهنمایی به همدردی با برادران (دینی).
24:01 و در آن فضیلت انصار است،
24:03 و اخلاق نیکو و بزرگواری نفوس که داشتند،
24:07 و دوستی اسلام و اهل آن.
24:10 و در آن آمده است که منیحه از بخشش‌های منفعت است،
24:13 پس بازپس‌گرفتن آن در هر زمان درست است.
24:17 و در آن جواز سوگند خوردن بدون درخواست سوگند (از سوی دیگری) است.
24:20 و در حدیث اشاره‌ای است به این‌که منیحه از درخت خرما صدقه نیست،
24:25 زیرا پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وسلم آن را پذیرفت.
24:30 و در آن جواز بخشیدن منیحه به دیگری است،
24:33 پس از مالک شدن منفعت آن.
24:36 و در آن آمده است که منیحه، چون از آن بی‌نیاز شوند،
24:39 به صاحبانش بازگردانده می‌شود.
24:41 و در آن آمده است که اگر مردی به فقیری منیحه‌ای بدهد که نزد او باشد،
24:46 سپس بخواهد آن را به مالکش بازگرداند،
24:49 به سبب بی‌نیازی‌اش از پذیرفتن منیحه‌ها،
24:52 آن فقیر را از چیز دیگری جبران کند.
24:57 از عبدالله بن عمر رضی‌الله‌عنهما نقل شده که گفت:
25:01 رسول الله صلی‌الله‌علیه‌وسلم فرمود:
25:05 «چهل خصلت (خیر است)...»
25:07 اعطای شیر بز (منیحة العنز) از بهترین کارهاست.
25:10 هیچ‌کس نیست که یکی از این خصلت‌ها را انجام دهد
25:13 به امید پاداش آن و با باور به وعده‌ی آن،
25:17 مگر این‌که الله به‌سبب همان عمل او را به بهشت درمی‌آورد.
25:21 شرح حدیث
25:24 «خصلت» یعنی صفت و شعبه‌ای (از شعب ایمان یا اعمال نیک).
25:28 منیحة العنز (عطای شیر بز).
25:30 «العنز» همان ماده‌بز است.
25:33 امید به پاداش آن،
25:35 یعنی تا اجر و ثواب آن حاصل شود.
25:38 و باور به وعده‌ی آن،
25:40 یعنی وعده‌ای که به‌یقین از زبان پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وسلم بیان شده است.
25:46 از فوایدِ حدیث:
25:50 از این حدیث استفاده می‌شود که:
25:52 فضیلت عطای شیر بز بیان شده است،
25:54 و این‌که شیر، نیاز را برطرف می‌سازد.
25:57 در حدیث اشاره‌ای است به این‌که اخلاص از شرایط پذیرش عمل است.
26:02 و در آن وجوب باور داشتن به پاداشی است که از زبان رسول صلی‌الله‌علیه‌وسلم وعده داده شده است.