از مجموعهٔ صحیح البخاری · درس 55 از 113

خلاصه صحیح البخاری | قسمت (55) | کتاب تشییع جنازه - 7

◉ 65 بازدید ⏱ 30:02 صدای اصلی (عربی)
صوت ترجمه‌شده برای این درس هنوز در دسترس نیست — ضبط اصلی عربی پخش می‌شود. متن زیر به‌طور کامل ترجمه شده است.
0:000:00

متن کامل

ترجمهٔ ماشینی — ممکن است خطا داشته باشد
0:00 به نام الله بخشنده مهربان
0:03 مرکز افاده
0:06 برای پژوهش‌ها و تحقیقات انسانی
0:09 تقدیم می‌کند
0:10 مختصر صحیح البخاری
0:15 باب آنچه درباره قبر پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) و ابوبکر و عمر رضی‌الله‌عنهما آمده است
0:22 و ابوبکر و عمر رضی‌الله‌عنهما
0:25 از عایشه روایت است که به عبدالله بن زبیر گفت
0:30 مرا با همسرانم دفن کنید
0:33 و مرا با پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) در خانه دفن نکنید
0:38 زیرا من خوش ندارم که پاک‌دامن شمرده شوم
0:41 شرح حدیث
0:45 مرا با همسرانم دفن کنید
0:47 یعنی در بقیع
0:49 خوش ندارم که پاک‌دامن شمرده شوم
0:51 یعنی تا به سبب آن بر من ستایش نشود
0:55 از فواید حدیث
0:58 در این حدیث
1:00 بیان فضیلت ام‌المؤمنین عایشه رضی‌الله‌عنها است
1:05 و در آن بیان فضیلت فروتنی است
1:10 از عمر بن میمون روایت است که گفت
1:13 عمر بن خطاب رضی‌الله‌عنه را دیدم
1:16 چند روز پیش از آنکه در مدینه زخمی شود
1:19 بر حذیفة بن یمان
1:22 و عثمان بن حنیف ایستاد
1:24 گفت: چگونه عمل کردید؟
1:27 آیا می‌ترسید که زمین را بیش از توان آن بار کرده باشید؟
1:32 گفتند:
1:34 آن را کاری بار کردیم که توان آن را دارد
1:37 در آن زیادی‌ای نیست
1:40 گفت:
1:41 بنگرید که زمین را بیش از توانش بار نکرده باشید
1:45 گفتند:
1:46 نه
1:48 آنگاه عمر گفت:
1:50 اگر الله مرا سالم بدارد
1:52 بیوه‌زنان اهل عراق را رها خواهم کرد
1:54 که هرگز پس از این به مردی نیازمند نشوند
1:58 گفت:
1:59 پس از آن جز چهار روز نگذشت
2:01 تا آنکه زخمی شد
2:03 گفت:
2:04 من ایستاده بودم و میان من و او
2:07 جز عبدالله بن عباس کسی نبود
2:10 او فردا به (آن) مصیبت گرفتار شد
2:12 و چون میان صف‌ها می‌گذشت
2:15 می‌گفت:
2:15 صفوف را راست کنید
2:17 تا آنکه در آن‌ها هیچ کجی‌ای نمی‌دید
2:20 پیش می‌رفت و تکبیر می‌گفت
2:22 و گاه سوره یوسف یا نحل یا مانند آن را
2:26 در رکعت اول می‌خواند
2:28 تا آنکه مردم گرد آیند
2:30 همین که تکبیر گفت
2:32 شنیدم که می‌گفت:
2:34 مرا کشت یا سگ مرا خورد
2:37 هنگامی که او را زد
2:39 آن کافر با خنجری دو سر پرید
2:42 بر هیچ کس از راست و چپ نمی‌گذشت مگر آنکه او را می‌زد
2:47 تا آنکه سیزده مرد را زد
2:50 هفت نفر از آنان مردند
2:52 چون مردی از مسلمانان این را دید
2:56 بُرنسی بر او انداخت
2:58 چون کافر گمان کرد که گرفتار شده است
3:01 خویشتن را کشت
3:03 عمر دست عبدالرحمن بن عوف را گرفت و او را به پیش کشید
3:07 کسی که پهلوی عمر است، آنچه را من دیدم دیده است
3:11 اما اطراف مسجد
3:13 آنان (از ماجرا) آگاه نبودند
3:15 جز آنکه صدای عمر را گم کرده بودند
3:18 و می‌گفتند:
3:20 سبحان الله، سبحان الله
3:23 پس عبدالرحمن نمازی مختصر با آنان خواند
3:27 چون (مردم) بازگشتند
3:28 گفت: ای پسر عباس
3:30 بنگر چه کسی مرا کشت
3:32 ساعتی گشت
3:34 سپس آمد و گفت:
3:36 غلام مغیره
3:38 گفت:
3:39 همان صنعتگر؟
3:40 گفت: آری
3:42 گفت:
3:43 الله او را بکشد
3:45 من به او نیکی کرده بودم
3:47 ستایش از آنِ الله که مرگ مرا به دست مردی که ادعای اسلام می‌کند قرار نداد
3:50 به دست مردی که ادعای اسلام می‌کند
3:53 تو و پدرت دوست داشتید که در مدینه کافران بسیار شوند
3:58 و عباس از همه‌ی آنان کم‌ترین گرایش (به اسلام) را داشت
4:02 گفت:
4:03 اگر بخواهی، (آن کار را) می‌کنیم
4:05 یعنی اگر بخواهی، ما را خواهد کشت
4:08 گفت: دروغ گفتی
4:09 پس از آنکه به زبان شما سخن گفتند
4:12 و به قبله شما نماز گزاردند
4:14 و حج شما را به جا آوردند
4:16 او را به خانه‌اش بردند
4:18 ما با او رفتیم
4:20 گویی مردم پیش از آن روز هیچ مصیبتی ندیده بودند
4:24 پس گوینده‌ای می‌گفت:
4:26 مشکلی نیست
4:28 و کسی می‌گوید:
4:29 می‌ترسم بر او (از آن) باشد
4:31 پس نبیذ آوردند و او نوشید
4:34 پس (آن) از درونش بیرون آمد
4:36 سپس شیر آوردند و او نوشید
4:39 پس (آن) از زخمش بیرون آمد
4:41 پس دانستند که او مرده است
4:43 پس بر او وارد شدیم
4:45 و مردم آمدند و شروع کردند به ستایش او
4:48 و مردی جوان آمد
4:51 پس گفت:
4:52 مژده باد تو را ای امیرالمؤمنین، به مژده‌ای از سوی الله
4:56 از همراهی با رسول الله (صلی‌الله‌علیه‌وسلم)
5:00 و آنچه در اسلام پیش فرستادی که خود می‌دانی
5:03 سپس زمامدار شدی و عدالت ورزیدی
5:05 سپس شهادت (یافتی)
5:07 (عمر) گفت:
5:08 دوست داشتم که آن (کار) برابر باشد؛ نه به زیان من و نه به سودم
5:13 پس چون (آن مرد) پشت کرد
5:14 ناگهان ازارش زمین را می‌سایید
5:17 (عمر) گفت:
5:18 آن پسر را نزد من بازگردانید
5:21 (عمر) گفت:
5:22 ای برادرزاده
5:23 دامنت را بالا بزن
5:25 زیرا آن برای جامه‌ات پایدارتر و برای پروردگارت پرهیزگارانه‌تر است
5:29 ای عبدالله بن عمر
5:31 بنگر که چه قدر وامی بر گردن من است
5:34 پس حساب کردند
5:35 آن را شصت و شش هزار یا نزدیک به آن یافتند
5:40 (عمر) گفت:
5:41 اگر خاندان عمر را مال کفاف دهد
5:43 پس آن را از اموالشان بپرداز
5:46 وگرنه در میان بنی عدی بن کعب بپرس
5:49 و اگر اموالشان (هم) کفاف نداد
5:52 پس در میان قریش بپرس
5:54 (عمر) گفت: آنان را به غیر ایشان وامگذار
5:56 و این مال را از جانب من ادا کن
5:59 نزد عایشه ام‌المؤمنین برو
6:02 و بگو: عمر به تو سلام می‌رساند
6:05 و مگو امیرالمؤمنین
6:08 زیرا من امروز امیر مؤمنان نیستم
6:12 و بگو:
6:13 عمر بن الخطاب اجازه می‌خواهد که با یارم (دو همراهم) دفن شود
6:18 پس سلام کن و اجازه بخواه
6:20 سپس (وی) بر او وارد شد
6:22 او را نشسته و گریان یافت
6:25 پس (وی) گفت:
6:26 عمر بن الخطاب به تو سلام می‌رساند
6:30 و اجازه می‌خواهد که با یارم دفن شود
6:33 (عایشه) گفت:
6:34 من آن (جایگاه) را برای خود می‌خواستم
6:37 اما امروز آن را بر خویش ترجیح می‌دهم
6:40 پس چون (عبدالله) بازگشت
6:42 گفته شد: این عبدالله بن عمر است که آمده است
6:46 (عمر) گفت:
6:47 مرا بلند کنید
6:48 مردی او را تکیه داد
6:51 (عمر) گفت:
6:52 چه داری؟
6:53 (عبدالله) گفت:
6:54 آنچه دوست داری ای امیرالمؤمنین
6:58 اجازه داد
6:59 (عمر) گفت:
7:00 ستایش الله را
7:02 هیچ چیز نزد من مهم‌تر از این نبود
7:06 پس چون جان دادم
7:08 مرا (بر دوش) بردارید
7:09 سپس سلام کن
7:11 و بگو:
7:12 عمر بن الخطاب اجازه می‌خواهد
7:15 اگر اجازه داد، مرا وارد کنید
7:17 و اگر (اجازه) بازگرداند
7:19 مرا به گورستان مسلمانان بازگردانید
7:23 و ام‌المؤمنین حفصه با زنان همراه او می‌آمدند
7:28 چون او را دیدیم برخاستیم
7:31 پس (حفصه) بر او وارد شد
7:32 و نزد او ساعتی گریست
7:35 و مردان اجازه خواستند
7:37 پس (حفصه) به درون رفت و برای ایشان (اجازه را) گرفت
7:39 پس گریه او را از درون شنیدیم
7:43 (مردم) گفتند:
7:44 ای امیرالمؤمنین، وصیت کن
7:46 جانشین تعیین کن
7:48 (عمر) گفت:
7:49 کسی را شایسته‌تر به این امر از این گروه نمی‌یابم
7:53 یا این گروهی که رسول الله (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) در حالی که از ایشان خشنود بود، از دنیا رفت
7:58 (و او) از ایشان خشنود بود
8:00 پس علی و عثمان و زبیر را شنید
8:03 و طلحه و سعد و عبدالرحمن (را)
8:07 و گفت:
8:08 عبدالله بن عمر شما را شاهد می‌گیرد
8:11 و او را از این امر چیزی نیست
8:13 تنها به‌عنوان تسلیت (برای او)
8:16 اگر امارت به سعد رسید، پس همان (است)
8:20 وگرنه هر یک از شما که (امیر) شد، از او یاری بجوید
8:24 زیرا من او را نه از ناتوانی و نه از خیانت برکنار نکردم
8:28 و گفت:
8:30 جانشین پس از من را به مهاجران نخستین سفارش می‌کنم
8:34 این‌که حق ایشان را بشناسد
8:36 و حرمت ایشان را حفظ می‌کند
8:39 و او را به انصار سفارش می‌کنم که به آنان نیکی کند.
8:41 و کسانی که سرای (مدینه) و ایمان را پیش از آنان (مهاجران) جای گرفته بودند
8:45 که از نیکوکارانشان پذیرفته شود
8:48 و اینکه از بدکار آنان درگذشته شود
8:50 و او را به نیکی با اهل شهرها سفارش می‌کنم.
8:53 آنان پشتیبان اسلام‌اند
8:55 وجبات المال
8:57 و خشم دشمن
8:59 و اینکه از ایشان جز مازاد (زکات) بر ایشان گرفته نشود، آنچه از رضایت ایشان فزون باشد
9:04 و او را به نیکی با اعراب (بادیه‌نشینان) سفارش می‌کنم.
9:06 آنان ریشه و اصل عرب‌اند.
9:08 و ماده‌ی اسلام
9:10 اینکه از حاشیه‌های اموال ایشان گرفته شود
9:13 و بر فقیرانشان بازگردانده می‌شود
9:16 و او را به ذمّهٔ الله و ذمّهٔ رسولش (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) سفارش می‌کنم.
9:21 این‌که به عهدشان وفا شود
9:24 و اینکه پشت سر آنان بجنگد
9:27 و جز به اندازهٔ توانشان به ایشان تکلیف نمی‌شود
9:31 هنگامی که [پیامبر (ﷺ)] رحلت کرد
9:32 ما آن را بیرون آوردیم
9:33 پس راه افتادیم و رفتیم
9:35 عبدالله بن عمر سلام کرد
9:38 گفت
9:39 عمر بن خطاب اجازه می‌خواهد
9:42 گفت
9:43 او را داخل کنید
9:44 پس (او را) داخل (بهشت) کن
9:46 پس او آنجا همراه با دو یارش نهاد.
9:49 پس از آنکه از دفن او فارغ شد
9:51 این گروه‌ها گرد آمدند
9:54 عبدالرحمن گفت
9:56 کار خود را به سه نفر از میان خودتان واگذار کنید.
10:00 زبیر گفت
10:01 کارم را به علی واگذار کرده‌ام
10:04 طلحه گفت
10:06 کارم را به عثمان واگذاشتم
10:09 و سعد گفت
10:11 کار خود را به عبدالرحمن بن عوف واگذار کردم
10:15 عبدالرحمن گفت
10:17 کدام‌یک از شما از این کار بیزاری جست؟
10:20 پس آن را به سوی او قرار می‌دهیم
10:21 و الله علیه و الاسلام
10:24 تا برترین ایشان در خویشتن خود بنگرد
10:27 شیخان ساکت شدند
10:29 عبدالرحمن گفت
10:31 آیا او را شریک قرار می‌دهید برای من؟
10:34 به الله سوگند که بر من است که از بهترین شما دست برندارم
10:38 گفت: بله
10:40 دستِ یکی از آن دو را گرفت.
10:41 گفت: تو با رسول الله (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) خویشاوندی داری.
10:47 و قدم (سابقه) در اسلام آنچه می‌دانی
10:51 پس الله بر تو (باد)
10:52 زیرا تو را امر کردم تا عدالت ورزی
10:55 و اگر دستور داده بودم به عثمان
10:56 تا ما را بشنوید و فرمان ببرید
10:59 و سپس [او] با آخرین [نفر] تنها ماند
11:01 به او همین‌گونه گفت.
11:03 هنگامی که پیمان گرفته شد
11:06 گفت
11:07 دستت را بالا ببر ای عثمان
11:09 پس با او بیعت کرد
11:11 پس برای او با او بیعت کرد علی
11:13 اهل خانه وارد شدند و با او بیعت کردند.
11:17 تعلیق بر حدیث
11:21 چگونه انجام دادید؟
11:22 در سرزمین سواد عراق
11:25 آن‌را که مسح آن را بر عهده گرفتید
11:27 آنچه را که توان آن را نداری
11:29 یعنی توانِ حمل آن را ندارد
11:31 و این به آن سبب بود که او آن دو را فرستاده بود تا خراج را بر آن (زمین‌ها) تعیین کنند.
11:36 و جزیه بر اهل آن (واجب است).
11:38 در آن (کار/عمل) فضل بزرگی نیست.
11:40 هر افزایشی
11:42 فقط آن را اندکی از بار (تکلیف) حمل کردیم
11:45 هرآینه بیوه‌زنان اهل عراق را چنان رها خواهم کرد که به هیچ‌کس نیازمند نباشند.
11:49 خواست کفایت ایشان را (فراهم کند)
11:52 تا اینکه آسیب دید
11:53 حتی با چاقو ضربه زد
11:56 استوا
11:57 صف‌های خود را منظم کنید
12:00 تا آنگاه که در آن‌ها هیچ خللی ندید.
12:03 خلل
12:04 فاصله میان دو چیز
12:06 افطار العلج
12:08 ابو لؤلؤه
12:10 و نامش فیروز
12:12 بر او طرح شد: برنسا
12:14 «البرنس» (کلاهِ بلند) — سرش را با آن می‌پوشاند؛ *(نه: در حال ترجمهٔ متن دشوار)*
12:16 چسبیده به
12:18 خودکشی کرد
12:20 هر کس خودش را بکشد
12:22 او را پیش انداخت
12:23 هر کسی را امام قرار دهد تا با مردم نماز بخواند
12:26 اما نواحی مسجد
12:28 زیرا آنان نمی‌دانند
12:29 از دورشان
12:31 با این حال، آنان صدای عمر را از دست دادند
12:34 یعنی آنان قرائت او را نشنیدند
12:36 و آنان می‌گویند
12:38 سبحان الله
12:39 گمان‌برده‌اند که عمر رضی‌الله‌عنه در نمازش دچار سهو شده است
12:44 پس ساعتی سرگردان ماند
12:46 «جال» (سرگشتن و گشتن)
12:47 یعنی رفت و آمد کرد
12:49 «الصنع» (ساختن)
12:50 یعنی سازنده
12:52 «قاتله الله»
12:53 یعنی خداوند او را بکشد و نابود کند
12:56 «لم یجعل میتتی»
12:58 یعنی مرگ مرا به این شیوه قرار نداد
13:01 مدعی اسلام است
13:02 یعنی در ظاهر
13:04 «العلوج»
13:06 «العلج» یعنی مردی از کفار
13:08 «أکثرهم رقیقا»
13:10 یعنی بیشترشان بردگان بودند
13:12 «کذبت»
13:13 اهل حجاز در موضع خطا «کذبت» می‌گویند
13:17 پس [آن را] برداشت
13:19 یعنی رضی‌الله‌عنه آن را حمل کرد
13:21 پس با او رفتیم
13:23 یعنی رضی‌الله‌عنه با او رفتیم
13:26 «لا بأس»
13:28 مراد این است که از این زخم بیمی بر او نیست
13:32 پس نبیذ آوردند
13:34 مراد
13:35 مراد
13:36 خرماهایی که برای گوارا کردن آب در آن خیسانده می‌کردند
13:40 بدون اینکه تند یا مست‌کننده باشد
13:44 پس [نبیذ] از درونش بیرون آمد
13:46 یعنی از زخمش
13:48 او را ستایش می‌کردند
13:49 یعنی به نیکی
13:51 و در اسلام پیشگام بود
13:53 یعنی برتری و سبقت داشت
13:55 سپس تو حکومت کردی و عدالت ورزیدی
13:57 یعنی در ولایت تو
13:59 سپس شهادت
14:01 یعنی در راه الله عزوجل
14:03 دوست داشت
14:05 یعنی دوست داشتم یا آرزو کردم
14:07 که آن [حالت] برابر باشد، نه به سود من و نه به زیان من
14:11 یعنی برابر با برابر راضی شدم
14:14 به‌گونه‌ای که شر از من دور باشد
14:16 نه عقابش بر من باشد و نه ثوابش برای من
14:20 پس چون پشت کرد
14:22 یعنی رفت
14:24 ناگاه ازارش زمین را می‌سایید
14:26 یعنی ازارش را فرو افکنده بود
14:28 جامه‌ات را بالا بکش
14:30 یعنی بالاتر از دو برآمدگی قدم
14:32 این برای جامه‌ات پایدارتر است
14:34 پس پاره و تباه نمی‌شود
14:36 و برای پروردگارت پرهیزگارانه‌تر است
14:38 زیرا تو را از تکبر دور می‌دارد، ای
14:40 و «وفاله»
14:42 یعنی کفایت کرد
14:44 که با یارم دفن شوم
14:46 یعنی با پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وسلم
14:48 و با ابوبکر رضی‌الله‌عنه
14:50 آن [جایگاه] را برای خودم می‌خواستم
14:52 یعنی محل دفن را
14:54 و آن را ترجیح می‌دادم
14:56 یعنی آن را اختصاص می‌دادم یا مقدم می‌داشتم
14:58 بر خودم
15:00 به سبب آنچه درباره دفن از او خواسته شده بود
15:02 و نزد پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وسلم
15:04 مرا بلند کنید
15:06 یعنی از زمین
15:08 گویا او تکیه‌زده بود
15:10 پس به آنان دستور داد که او را بنشانند
15:12 پس مردی او را تکیه داد
15:14 به او
15:16 گفته شده آن مرد ابن عباس رضی‌الله‌عنهما است
15:18 و گفته شده غیر او است
15:20 اجازه دادی
15:22 یعنی عایشه رضی‌الله‌عنها
15:24 که با دو یارت دفن شوی
15:26 نزد من مهم‌تر است
15:28 یعنی دلم و فکرم را بسیار مشغول می‌کند
15:30 بمیری
15:32 یعنی بمیری
15:34 پس اگر به من اجازه دادی، مرا [در آنجا] دفن کنید
15:36 این درخواست اجازه پس از اجازه [قبلی] است
15:38 به احتمال اینکه
15:40 اجازه در درخواست نخست [داده شده] بود
15:42 در حیات او از روی حیا از او
15:44 و اینکه پس از مرگش از آن بازگردد
15:46 پس عمر رضی‌الله‌عنه خواست
15:48 که او را در این امر ناخوشایند نیاید
15:50 پس بر من وارد شد
15:52 یعنی بر عمر رضی‌الله‌عنه داخل شد
15:54 پس داخل شد
15:56 برای آنان
15:58 یعنی حفصه رضی‌الله‌عنها داخل شد
16:00 ورودی
16:02 که برای خانواده‌اش بود
16:04 جانشین شد
16:06 من وصیت می‌کنم درباره‌ی خلافت
16:09 شما را گواه می‌گیرد
16:11 یعنی حاضر می‌کند شما را
16:13 پس باید از او یاری بجوید
16:15 یعنی از سعد بن ابی وقاص رضی‌الله‌عنه
16:17 او را برکنار نکردم
16:19 یعنی سعد را برکنار نکردم
16:21 رضی‌الله‌عنه
16:23 از روی ناتوانی
16:25 یعنی از اداره‌ی امور
16:27 در امور مالی
16:29 به مهاجرین نخستین
16:31 گفته شده: ایشان کسانی‌اند که بیعت رضوان را درک کردند
16:33 و گفته شده
16:35 کسانی‌اند که به هر دو قبله نماز گزاردند
16:37 و حرمت ایشان را نگه می‌دارد
16:39 مراد این است
16:41 که به ایشان با گفتار و کردار بدی نکنند
16:43 با گفتار و کردار
16:45 کسانی که خانه را جای گرفتند
16:47 یعنی سرای هجرت
16:49 که انصار پیش از مهاجرین در آن فرود آمدند
16:51 و مسجدها را ساختند
16:53 پیش از هجرت
16:55 با اهل ایمان
16:57 یعنی و ایمان را بر دیگر چیزها برگزیدند
16:59 با اهل شهرها
17:01 یعنی شهرها
17:03 پشتیبان اسلام‌اند
17:05 یعنی یاور اسلام‌اند که از آن دفاع می‌کند
17:07 هزینه‌های مالی را
17:09 یعنی آن‌ها را گرد می‌آورند
17:11 و دشمن را به خشم می‌آورند
17:13 یعنی با فراوانی و نیرومندی خود دشمن را به خشم می‌آورند
17:15 و توان خود
17:17 جز زیادی ایشان
17:19 یعنی جز آنچه از ایشان زیاد آمد
17:21 و از نیاز ایشان فزونی یافت
17:23 و پشتوانه‌ی اسلام‌اند
17:25 یعنی کسانی که ایشان را یاری می‌دهند
17:27 و کمکشان می‌کنند
17:29 و لشکرهایشان را بسیار می‌کنند
17:31 هرگاه آنان را به جهاد فرا خوانند
17:33 اموال حاشیه‌ای ایشان را
17:35 یعنی آنچه نه برگزیده است و نه گرامی
17:37 به پیمان خدا
17:39 و پیمان پیامبرش
17:41 صلی‌الله‌علیه‌وسلم
17:43 مراد از آن اهل ذمّه است
17:45 و گفته شده: عموم مؤمنان
17:47 و اینکه بجنگند
17:49 از پشت سر ایشان
17:51 مسلمانان از اهل ذمّه دفاع کنند
17:53 هرگاه دشمنی به آنان روی آورد
17:55 و به ایشان تکلیفی جز این داده نشود که
17:57 توان ایشان است
17:59 یعنی از جزیه
18:01 پس چون درگذشت
18:03 یعنی مرد
18:05 از برترین شما کوتاهی نمی‌کنم
18:07 یعنی از برترین شما کوتاهی نمی‌کنم
18:09 و پیشگامی در اسلام
18:11 یعنی پیشی و فضیلت
18:13 زیرا تو را فرمان دادم تا دادگری کنی
18:15 یعنی به عدالت حکم کنی
18:17 با دیگری خلوت کرد
18:19 او عثمان رضی‌الله‌عنه است
18:21 پیمان گرفت
18:23 یعنی عهد گرفت بر آنچه
18:25 به ایشان گفت
18:27 و اهل آن خانه داخل شدند
18:29 یعنی برای بیعت وارد شدند
18:32 از فواید حدیث
18:34 در حدیث بیان شده است
18:36 فضل عمر رضی‌الله‌عنه
18:38 و شدت اهتمام او
18:40 به رعیت و ترسش
18:42 از ایستادن در برابر الرحمن
18:44 و در آن است که شایسته است
18:46 بر حاکم که پیگیری کند
18:48 و از ایشان بازخواست کند درباره‌ی آنچه مربوط است
18:50 به امور رعیت
18:52 و در آن ترغیب به مدارا
18:54 و نرمی در معامله با مردم است
18:56 و نیاوردن سختی
18:58 بر مردم
19:00 و در آن ترغیب به یاری
19:02 نیازمندان از فقیران و بیوه‌زنان است
19:04 و در آن امر است
19:06 به برابر کردن صف‌ها در نماز
19:08 و در آن مشروعیت طولانی کردن
19:10 قرائت در نماز صبح است
19:12 و در آن استحباب است
19:14 طولانی کردن در رکعت نخست
19:16 و در آن استحباب کوتاه کردن نماز است
19:18 به سبب امری که در نماز پیش آید
19:20 و در آن جواز جانشین گماشتن
19:22 در نماز است
19:24 و در حدیث اشاره‌ای است
19:26 به اینکه مستحب است که متصدی شود
19:28 امام، از اهل فقه و علم
19:30 و در حدیث
19:32 مأموم می‌گوید
19:34 سبحان الله
19:36 اگر امام در نمازش آسان‌گیری کند
19:38 و در این [حدیث] جواز انجام کارهای بسیار [در نماز] وجود دارد.
19:40 قطع نماز برای ضرورت
19:42 دفع صائل (دفع متجاوز)
19:44 کشتن عقرب و مانند آن
19:46 و در حدیث اهتمامی (وجود دارد)
19:48 عمر رضی‌الله‌عنه
19:50 به امور دین
19:52 بیشتر از توجهش
19:54 به فرمان خودش
19:56 و در آن امر به تثبت (وارسی و اطمینان یافتن) آمده است.
19:58 در همه‌ی امور
20:00 و در این حدیث بیانِ جایگاه و منزلتِ
20:02 ابن عباس رضی‌الله‌عنهما
20:04 نزد عمر رضی‌الله‌عنه
20:06 و تکلیف‌کردن او به کارهای بزرگ
20:08 و در آن جواز دعا [است].
20:10 بر منافق و کافر
20:12 در این (حدیث) استحباب ستایش الله سبحانه و تعالی (حمد الله) آمده است.
20:14 به هر حال
20:16 و در حدیث است: «مؤمن شادمان می‌شود»
20:18 به مصیبت
20:20 و شادی‌اش که با ستایش آمیخته است
20:22 این‌که آن (ابزار/وسیله) به دست مسلمانی نبوده است.
20:24 ودل الحدیث
20:26 بر مشروعیت کار
20:28 مآلات و سدّ ذرائع
20:30 و از همین رو بود که عمر رضی‌الله‌عنه
20:32 ورود ممنوع است
20:34 علوج رقیقی
20:36 برای مدینه
20:38 و در آن راهنمایی است بر این که
20:40 اسلام به مصلحت عمومی وابسته است
20:42 در حدیث آمده است که
20:44 اسلام خون‌ها را محفوظ می‌دارد.
20:46 در این حدیث جواز نوشیدن نبیذ بیان شده است.
20:48 آن‌که به کمال نرسیده است
20:50 و مست نشد
20:52 و آنان خرما را شبانه در ظرف‌ها (آب) می‌انداختند تا نبیذ شود.
20:54 آن را در روز می‌نوشند.
20:56 اگر روزهایش طولانی شد
20:58 آن را بریزید، از ترس آن‌که مست‌کننده شود.
21:00 در این (حکم) مشروعیت (آن) وجود دارد.
21:02 اخذ به قول پزشکان
21:04 ثقات
21:06 و در حدیث آمده است که شهادت
21:08 مرده پذیرفته‌شده است
21:10 و در آن آمده است که مسلمان، هرگاه بکشد
21:12 برای کسی که عمداً (گناه می‌کند) امید (آمرزش) می‌رود
21:14 مغفرت
21:17 و در آن راهنمایی است به سوی وصیت برای کسی که محتضر است.
21:19 بوفاء الدین
21:21 و (گفته شد) دین به‌تفصیل ذکر شده است
21:23 در این (حدیث) جواز (آن) وجود دارد.
21:25 آرزوی بیرون رفتن از این دنیا
21:27 کَفافاً؛ یعنی به‌اندازهٔ نیاز و بسنده
21:29 پس انسان بابت آنچه کسب کرده (از مال) حساب داده نمی‌شود.
21:31 وقترف
21:33 و در آن وجوب امر به معروف است.
21:35 نهی از منکر در هر
21:37 و اگر این امر در بیماری مرگ باشد
21:39 و در حدیث
21:41 نهی از فروهشتن ازار
21:43 و در آن آمده است که حکمت
21:45 هرکس اسبال را ترک کند
21:47 حفظ لباس از آزار
21:49 و تلف
21:51 نگهداری دل از تکبر و بیماری
21:53 در این (حدیث) جواز برکناری (از ولایت یا امارت) وجود دارد.
21:55 حاکم خودش (از) امارت (کناره‌گیری کرد)
21:57 در حدیث آمده است که
21:59 بیماری مرگ همان سبب است
22:01 در باب برکنار شدن از امارت
22:03 و در آن بیانِ فروتنی عمر است.
22:05 رضی‌الله‌عنه
22:07 و در آن راهنمایی است به اهتمام ورزیدن به تدفین (کفن و دفن میت).
22:09 نزد اهل خیر
22:11 و در آن بیانِ شدّتِ [آن] است.
22:13 محبت عمر رضی‌الله‌عنه
22:15 برای پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم)
22:17 تا آن‌که دوست بدارم
22:19 اینکه (او) در کنار او دفن شود
22:21 و در آن بیانِ شدّتِ (آن) است
22:23 محبت عمر رضی‌الله‌عنه
22:25 برای ابوبکر رضی‌الله‌عنه
22:27 زیرا دوست داشت که با او دفن شود
22:29 و در حدیث
22:31 شناخت مادران مؤمنان
22:33 رضی‌الله‌عنهن
22:35 فضل عمر رضی‌الله‌عنه
22:37 و منزلتش
22:39 و در آن وجوب اجازه‌خواستن (استئذان) است.
22:41 صاحب حق
22:43 در کاری که آن کار برای اوست
22:45 و در این حدیث اشاره‌ای است به این‌که
22:47 عایشه رضی‌الله‌عنها
22:49 آن خانه‌ای بود که
22:51 پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) در آن دفن شد
22:53 و ابوبکر رضی‌الله‌عنه
22:55 و در آن جواز گریستن
22:57 بر میت
22:59 بدون نوحه‌سرایی و
23:01 و در آن آمده که برای حاکم حق
23:03 عزل والیان بدون سوءظن (و تهمت) است
23:05 و در حدیث، سفارش
23:07 به کارگزاران و والیان
23:09 و در حدیث اشاره‌ای است
23:11 به وجوب عزل والیان
23:13 هنگامی که از ادای
23:15 وظایف خود ناتوان شوند
23:17 و وجوب عزل والیان
23:19 هنگامی که خیانت‌شان ثابت شود
23:21 در انجام وظیفه‌شان،
23:23 مانند خوردن مال مردم به ناحق
23:25 و در آن آمده که برای خلیفه
23:27 تعیین مجلس شورا (جایز است)
23:29 همان‌گونه که عمر رضی‌الله‌عنه انجام داد
23:31 و در آن مشروعیت اندوه
23:33 و مشغول شدن دل و اندیشه
23:35 به امور بزرگ (آمده است)
23:37 و در حدیث بیان
23:39 زیرکی عمر رضی‌الله‌عنه (آمده است)
23:41 که پسرش عبدالله را
23:43 فرزند عمر، رضی‌الله‌عنهما،
23:45 در شمار اهل شورا قرار نداد
23:47 از ترس بر او
23:49 و در حدیث بیان فضیلت هجرت
23:51 و فضیلت مهاجرین نخستین است
23:53 و در آن بیان
23:55 جایگاه انصار رضی‌الله‌عنهم است
23:57 که ایمان در دل‌هایشان داخل شد
23:59 پیش از هجرت
24:01 و در آن ترغیب به گذشت است
24:03 از نیکوکاری که از او
24:05 لغزش یا خطایی سر زند
24:07 و در حدیث سفارش
24:09 به اهل ذمه و نیکی
24:11 در رفتار با آنان
24:13 و وفای به پیمانشان
24:15 و در آن آمده که بر اهل
24:17 ذمه و کارگزاران، بیش از
24:19 توانشان تکلیف نشود
24:21 و در آن آمده که برای اهل ذمه
24:23 حق دفاع از ایشان (ثابت) است
24:25 و (نیز) در صورت تعدی به حقوقشان
24:27 و در حدیث سفارش
24:29 به اهل شهرها و بادیه‌نشینان است
24:31 که هر یک فضیلت و جایگاه خود را دارد
24:33 و در آن آمده که عمر رضی‌الله‌عنه
24:35 در وصیت خود
24:37 همه گروه‌ها را (در نظر) گرفت
24:39 زیرا مردم یا مسلمان‌اند
24:41 یا کافر
24:43 کافر یا حربی است
24:45 که به او سفارش نمی‌شود
24:47 یا ذمی است
24:49 و (عمر) آن را یادآور شده است
24:51 و مسلمان یا مهاجر است
24:53 یا غیر ایشان
24:55 و همگی یا بادیه‌نشین‌اند
24:57 یا شهرنشین
24:59 و (عمر) همه را بیان کرده است
25:01 و در آن بیان خشنودی عایشه
25:03 رضی‌الله‌عنها از عمر
25:05 رضی‌الله‌عنه (آمده است)
25:07 که او را بر خود برگزیده است
25:09 و در آن ترغیب به ایثار (آمده) است
25:11 که آن خویی پسندیده است
25:13 که شارع حکیم به آن فرمان داده
25:15 و بهترین کسانی که به آن عمل کردند صحابه بودند
25:17 رضی‌الله‌عنهم
25:19 و در آن جواز وکیل قرار دادن
25:21 در مشورت (آمده است)
25:23 و در حدیث (آمده) که مشورت در امور
25:25 امانتی بزرگ است
25:27 و در آن (آمده) که برتری از آن کسی است که پیشی گرفت
25:29 و در حدیث (آمده) که
25:31 خلافت عثمان رضی‌الله‌عنه
25:33 با شورا بود
25:35 باب آنچه از
25:39 دشنام دادن به مردگان نهی شده
25:42 از عایشه رضی‌الله‌عنها
25:44 روایت است که گفت:
25:46 پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) فرمود:
25:48 مردگان را دشنام مدهید
25:50 زیرا آنان
25:52 به آنچه پیش فرستاده‌اند رسیده‌اند
25:54 شرح
25:56 حدیث
25:59 مردگان را دشنام مدهید
26:01 یعنی آنان را دشنام ندهید و به بدی یاد نکنید
26:03 (زیرا)
26:05 به آنچه پیش فرستاده‌اند رسیده‌اند
26:07 یعنی به پاداش اعمالشان رسیده‌اند
26:09 از فوایدِ
26:11 حدیث
26:14 از حدیث استفاده می‌شود
26:16 دشنام دادن به مردگان همان‌گونه است که
26:18 غیبت
26:20 و در حدیث آمده که دشنام و ناسزا
26:22 اخلاق مسلمان
26:24 باب یاد کردن از بدترین مردگان
26:27 از ابن عباس
26:30 رضی‌الله‌عنهما
26:32 گفت:
26:34 هنگامی که نازل شد
26:36 «و خویشاوندان نزدیکت را هشدار ده»
26:38 در روایتی
26:40 «و کسانی از ایشان را که بندگان مخلص‌اند»
26:42 پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) بر صفا بالا رفت
26:44 بر صفا
26:46 در روایتی
26:48 فریاد زد
26:50 «ای وای صباح‌ا!»
26:52 پس شروع کرد به صدا زدن
26:54 «ای فرزندان فِهر!»
26:56 «ای فرزندان عَدِی!»
26:58 خطاب به طوایف قریش
27:00 تا آنکه گرد آمدند
27:02 و هرکس که نمی‌توانست خودش بیرون آید
27:04 کسی را فرستاد
27:06 تا ببیند موضوع چیست
27:08 پس ابولهب و قریش آمدند
27:10 پس فرمود:
27:12 «به من بگویید اگر به شما خبر دهم
27:14 که سواره‌ای در درّه است
27:16 و می‌خواهد بر شما هجوم آورد،
27:18 در روایتی
27:20 آیا اگر به شما خبر دهم
27:22 که دشمن صبحگاه یا شامگاه
27:24 بر شما می‌تازد
27:27 آیا مرا تصدیق می‌کنید؟»
27:29 گفتند: آری
27:31 «ما از تو جز راستی تجربه نکرده‌ایم»
27:33 جز راستی
27:35 فرمود: «پس من برای شما هشداردهنده‌ام
27:37 برای شما در برابر (روز) عذابی (در پیش) است.
27:39 سخت»
27:41 پس ابولهب گفت:
27:43 «نابود باد تو در تمام این روز!
27:45 آیا برای این ما را گرد آوردی؟»
27:47 پس نازل شد:
27:49 «نابود باد دو دست ابولهب و خود او نابود باد»
27:51 «مالش به کارش نیامد
27:53 و آنچه به دست آورد»
27:55 شرح
27:57 بر حدیث
28:00 «و خویشاوندان نزدیکت را هشدار ده»
28:02 «خویشاوندان نزدیک»
28:04 یعنی کسانی که از همه مردم به تو نزدیک‌ترند
28:06 و به احسان تو سزاوارترند
28:08 از نظر دینی و دنیوی
28:10 «ای فرزندان فِهر»
28:12 از طوایف قریش
28:14 «ای فرزندان عَدِی»
28:16 آنان خاندان عمر بن خطاب رضی‌الله‌عنه‌اند
28:18 «آیا به من بگویید؟»
28:20 یعنی: به من خبر دهید
28:22 «ما از تو جز راستی تجربه نکرده‌ایم»
28:24 یعنی: ما از تو جز
28:26 راستی نشناخته‌ایم
28:28 «نابود باد دو دست ابولهب»
28:30 «و نابود باد»
28:32 یعنی: دو دستش زیان کرد و تیره‌بخت شد
28:34 پس سود نبرد
28:37 مالش از او بی‌نیاز نکرد.
28:39 یعنی آنچه نزدش بود و او را سرکش کرد
28:41 «و آنچه به دست آورد»
28:43 یعنی و نه آنچه به دست آورده بود
28:45 پس چیزی از عذاب الله را از او دفع نکرد
28:47 هنگامی که بر او نازل شد
28:49 از فواید حدیث
28:54 در حدیث از فقه این است:
28:56 پایان‌یافتن رسول الله (صلی‌الله‌علیه‌وسلم)
28:58 به نهایت در تبلیغ
29:00 و در آن از حکمت است
29:02 آغاز کردن در این کار
29:04 با خویشاوندان نزدیک
29:06 از آن رو که ایشان اهل دانش‌اند
29:08 به درونیات انسان و رازهای او
29:10 و ایشان کسانی‌اند که آگاهند
29:12 بر احوال پنهان او
29:14 پس او نمی‌تواند
29:16 بر خویشاوندان نزدیک خود
29:18 به چیزی که مخالف ایشان است به دیگری امر کند
29:20 سپس پس از ایشان به مردم ابلاغ کند
29:22 و در آن مشروعیت است
29:24 انتساب هر قبیله
29:26 به پدرانشان
29:28 و در حدیث آمده که
29:30 قریش پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) را
29:32 به «صادق امین» می‌شناخت
29:34 و در آن بیان است
29:36 که پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم)
29:38 هشداردهنده قوم خود است
29:40 و برای همه مردم
29:42 و در حدیث آمده که
29:44 در آن آمده است که نسب (خویشاوندی) خالد در آتش دوزخ است.
29:46 و در آن آمده که هرکس عملش او را کند سازد،
29:48 نسبش او را شتاب نمی‌بخشد.
29:50 و در آن بیان شده که
29:52 انتساب به آل بیت
29:54 بدون ایمان سودی نمی‌بخشد.