از مجموعهٔ صحیح البخاری
· درس 53 از 113
خلاصه صحیح البخاری | قسمت (53) | کتاب تشییع جنازه - 5
0:000:00
متن کامل
ترجمهٔ ماشینی — ممکن است خطا داشته باشد
0:00
بسم الله الرحمن الرحیم
0:03
مرکز افاده
0:06
برای مطالعات و پژوهشهای انسانی
0:09
ارائه میدهد
0:10
مختصر صحیح بخاری
0:15
باب
0:19
مرده صدای کفشهای (همراهانش) را میشنود
0:22
از انس رضیاللهعنه روایت است
0:25
از پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) که فرمود
0:30
بنده هنگامی که در قبرش نهاده شود
0:32
و (همراهانش) پشت میکنند
0:34
و یارانش میروند
0:35
تا آنجا که صدای کفشهای آنان را میشنود
0:39
دو فرشته نزد او میآیند
0:41
و او را مینشانند
0:42
و به او میگویند
0:44
درباره این مرد، محمد (صلیاللهعلیهوسلم)، چه میگفتی؟
0:50
پس میگوید
0:51
گواهی میدهم که او بنده و فرستاده الله است
0:55
پس گفته میشود
0:56
به جایگاهت از دوزخ بنگر
0:59
الله آن را به جایگاهی از بهشت برای تو عوض کرد
1:03
پس هر دو را میبیند
1:06
اما کافر یا منافق
1:09
پس میگوید
1:10
نمیدانم
1:12
من همان را میگفتم که مردم میگفتند
1:15
پس گفته میشود
1:16
نه خود دانستی و نه (کسی را) پیروی کردی
1:19
سپس با پتکی آهنین بر میان دو گوشش ضربهای میزنند
1:24
پس فریادی میکشد که هر کس نزدیک او باشد جز دو گروه جن و انس آن را میشنود
1:30
شرح حدیث
1:34
بنده
1:35
یعنی مؤمن
1:37
و (همراهانش) پشت میکنند
1:38
یعنی روی برمیگرداند و یارانش میروند
1:41
صدای کفشهایشان
1:42
صدای کفشها به هنگام قدم نهادن بر زمین است
1:46
دو فرشته نزد او میآیند
1:48
آن دو منکر و نکیر هستند
1:51
و او را مینشانند
1:52
یعنی او را مینشانند
1:54
پس هر دو را میبیند
1:56
یعنی دو جایگاه را که یکی از بهشت و دیگری از دوزخ است
2:02
نه خود دانستی و نه (کسی را) پیروی کردی
2:04
یعنی از دانایی و تلاوتت سودی نبردی
2:08
و غیر این نیز گفته شده است
2:11
جز دو گروه
2:12
یعنی انس و جن
2:15
از فواید حدیث
2:19
ظاهر حدیث
2:20
دلالت دارد بر اینکه مرده آنچه را پیرامونش است میشنود
2:24
و در حدیث اثبات پرسش دو فرشته از مرده در قبرش است
2:29
و اینکه مرده در قبرش درباره پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) پرسیده میشود
2:34
و در حدیث اثبات نعمت و عذاب قبر است
2:38
و اینکه مرده جایگاه خود را از بهشت و جایگاه خود را از دوزخ میبیند
2:44
و در آن جواز پوشیدن کفش برای زائر قبرها که میان آنها راه میرود نیز هست
2:50
و در آن اثبات شنیدن مخلوقات عذاب قبر است
2:54
غیر از انس و جن
2:56
و در آن نکوهش تقلید در اعتقادات است
2:59
برای مجازات کسی که گفت
3:01
من همان را میگفتم که مردم میگفتند
3:04
و در حدیث اشاره است به اینکه نجات جز با پیروی از پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) نیست
3:14
باب آنکه دوست دارد در سرزمین مقدس یا مانند آن دفن شود
3:20
از ابوهریره رضیاللهعنه روایت است که گفت
3:24
فرشته مرگ به سوی موسی علیهالسلام فرستاده شد
3:28
پس چون نزد او آمد
3:31
به سوی پروردگارش بازگشت و گفت
3:34
مرا نزد بندهای فرستادی که مرگ را نمیخواهد
3:38
پس الله چشمش را به او بازگرداند
3:41
و فرمود
3:42
بازگرد و به او بگو
3:44
دستش را بر پشت گاوی بگذارد
3:47
پس به تعداد موهایی که دستش بر آنها قرار گیرد، برای هر مو یک سال (زندگی) خواهد داشت
3:52
گفت
3:53
ای پروردگار، سپس چه؟
3:56
فرمود
3:57
سپس مرگ
3:59
گفت
4:00
پس همین حالا
4:02
پس از الله خواست که او را به اندازه پرتاب سنگی به سرزمین مقدس نزدیک کند
4:08
گفت
4:09
پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) فرمود
4:13
اگر من آنجا بودم
4:14
قبرش را به شما نشان میدادم
4:17
کنار راه
4:19
نزد تپه شنی سرخ
4:22
شرح حدیث
4:25
سیلی
4:27
یعنی چنان زد که چشمش را کور کرد
4:30
به سوی پروردگارش بازگشت
4:32
یعنی فرشته مرگ نزد الله عزوجل بازگشت
4:36
نزد بندهای که مرگ را نمیخواهد
4:38
یعنی موسی علیهالسلام
4:41
بر پشت گاو
4:43
یعنی بر پشت آن
4:45
پس از الله خواست که او را نزدیک کند
4:47
یعنی که او را نزدیک گرداند
4:49
به سرزمین مقدس
4:51
یعنی بیتالمقدس
4:53
تیراندازی با سنگریزهای
4:55
یعنی اگر کسی از همان جایی که اکنون قبر اوست، سنگی پرتاب کند،
5:01
آن سنگ به بیتالمقدس میرسید.
5:04
پس اگر من آنجا بودم،
5:06
یعنی آنجا، در بیتالمقدس،
5:09
قبرش را به شما نشان میدادم.
5:11
یعنی قبر موسی علیهالسلام.
5:13
نزد تپهی سرخرنگ،
5:16
کثیب همان ریگ انباشته است.
5:18
از فواید حدیث:
5:22
در این حدیث، نام فرشتهی مرگ و وظیفهی او بیان شده است.
5:26
و در آن آمده که فرشته را توانایی آن است که به صورتی غیر از صورت اصلی خود متمثل شود.
5:32
و در آن استحباب دفن در جاهای فاضل و برتر آمده است،
5:35
که فضیلت آن جاها با نص ثابت شده است.
5:38
و این حدیث از نشانههای نبوت است،
5:41
زیرا پیامبر صلیاللهعلیهوسلم
5:44
از محل قبر موسی علیهالسلام خبر داد،
5:47
و آن را با دقت مشخص نکرد،
5:49
یعنی با اوصافی که بهطور دقیق آن را تعیین کند،
5:52
بهعنوان جلوگیری از ذریعه (بهانهی انحراف).
5:54
و در آن آمده که موسی علیهالسلام به فرشتهی مرگ سیلی زد،
5:58
زیرا او را نشناخته بود.
6:02
باب نماز بر شهید.
6:06
از جابر بن عبدالله رضیاللهعنهما روایت است که گفت:
6:10
پیامبر صلیاللهعلیهوسلم
6:13
دو مرد را که
6:15
از شهدای احد بودند و در یک جامه کفن شده بودند، کنار هم جمع میکرد،
6:18
سپس میفرمود:
6:20
کدامیک از این دو بیشتر قرآن آموخته است؟
6:23
وقتی به یکی از آن دو اشاره میشد،
6:27
او را در لحد پیشتر میگذاشت،
6:29
و میفرمود:
6:30
من در روز قیامت بر اینان گواهم.
6:35
و امر کرد که با خونهایشان دفن شوند،
6:37
و نه غسل داده شدند و نه بر آنان نماز خوانده شد.
6:41
در روایتی (آمده است):
6:43
و جابر گفت:
6:45
پس پدرم و عمویم را در یک نمره (پارچهی راهراه) کفن کردند.
6:49
توضیح حدیث:
6:53
«در یک جامه کفن شده بودند» یعنی
6:56
در یک گور.
6:58
و گفته شده:
6:59
پیامبر صلیاللهعلیهوسلم
7:01
بهسبب ضرورت، جامه را میان دو نفر تقسیم میکرد.
7:05
«بیشتر قرآن آموخته» یعنی
7:07
بیشتر تلاوت و حفظ قرآن داشته است.
7:12
لحد
7:13
آن است که در کنارهی گور کنده شود.
7:16
من بر اینان گواهم
7:18
یعنی گواهی میدهم که آنان جانهای خود را در راه الله تعالی فدا کردند.
7:24
از فواید حدیث:
7:27
در این حدیث، فضیلت حامل قرآن بیان شده است.
7:31
و در آن جواز تقسیم جامه برای کفن میان دو نفر آمده است،
7:35
در صورت ضرورت،
7:36
حتی اگر جز بخشی از بدن را نپوشاند.
7:40
و در آن تقدم صاحب قرآن آمده است،
7:43
و اگر در قرائت برابر باشند،
7:45
بزرگتر مقدم داشته میشود،
7:47
زیرا سن فضیلتی دارد.
7:49
و در حدیث، دفن شهید با خونش آمده است،
7:52
و در آن مشروعیت عمل به اشارهی گویا آمده است.
7:58
از عقبه بن عامر روایت است
8:00
که پیامبر صلیاللهعلیهوسلم
8:03
روزی بیرون آمد
8:04
و بر اهل احد نماز خواند،
8:06
یعنی نماز بر میت.
8:09
در روایتی آمده است:
8:11
پیامبر صلیاللهعلیهوسلم
8:14
بر کشتهشدگان احد
8:16
پس از هشت سال نماز خواند،
8:18
همچون کسی که از زندگان و مردگان وداع میکند.
8:22
سپس به سوی منبر بازگشت و فرمود:
8:25
من پیشرو شما هستم،
8:27
و بر شما گواهم،
8:30
و به خدا سوگند که اکنون به حوض خود مینگرم،
8:34
و به من کلیدهای خزائن زمین داده شده،
8:37
یا کلیدهای زمین.
8:40
و به خدا سوگند که بر شما از شرک ورزیدن پس از خود نمیترسم،
8:45
اما بر شما میترسم که در دنیا به رقابت برخیزید.
8:50
در روایتی (آمده است):
8:52
(راوی) گفت:
8:53
پس آخرین نگاهی که به رسول الله صلیاللهعلیهوسلم کردم، همان بود.
9:01
توضیح حدیث:
9:04
«نماز بر او» یعنی
9:06
همان نماز جنازهی معهود.
9:09
«سپس به سوی منبر بازگشت»
9:12
مراد این است که
9:13
برای خطبه به منبر بالا رفت.
9:16
«من پیشرو شما هستم»
9:18
فَرَط
9:19
کسی است که پیش میرود و پیش از وارد شدن (به آب) میرسد،
9:22
تا برای آنان حوضها و دلوها و مانند آنها را آماده کند.
9:26
«به شما کلیدهای خزائن زمین داده شد»
9:29
اشاره است به آنچه برای امتش از سرزمینها گشوده شد،
9:34
و اموال آنها را غنیمت گرفتند و خزانههایشان را مالک شدند،
9:37
مانند خزائن کسری و قیصر.
9:40
«که در آن رقابت کنید»
9:42
یعنی در دنیا.
9:44
و مُنافسه
9:46
میل به چیزی و انحصار آن برای خود است.
9:49
از فوایدِ این حدیث
9:53
این حدیث دلالت دارد که حوض (کوثر) مخلوقی است که هماکنون موجود است.
9:57
و اینکه او حقیقی است
9:59
و حدیث از نشانههای نبوت است.
10:02
پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) در دنیا به حوض نگریست و از آن خبر داد
10:08
و در آن آمده است که پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) کلیدهای گنجینههای زمین داده شد
10:14
و امتِ او پس از او مالک آن شد.
10:17
و در حدیث آمده است که صحابه رضیاللهعنهم
10:21
از ایشان بیمی نیست که در شرک بیفتند.
10:24
در این [حدیث] جواز سوگند خوردن بدون آنکه کسی از او بخواهد، وجود دارد.
10:28
و در آن هشداری است از حسد ورزیدن و بخل.
10:33
باب گیاه اذخر و علف در قبر
10:37
از ابن عباس رضیاللهعنهما روایت است که گفت
10:41
پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) در روز فتح مکه فرمود:
10:46
«لا هجرة» — هیچ هجرتی نیست.
10:48
اما جهاد و نیّت
10:51
و هرگاه (از سوی امام یا فرمانده) به جهاد فراخوانده شدید، پس کوچ کنید.
10:54
این شهر، شهر حرم الله است، از روزی که آسمانها و زمین را آفرید.
11:00
و آن حرام است به حرمت الله تا روز قیامت.
11:05
و همانا جنگیدن در آن (مکه) برای هیچکس پیش از من حلال نشده است.
11:09
و برای من جز ساعتی از روز حلال نشده بود.
11:14
در روایتی
11:15
جز ساعتی از روزگار
11:19
این کار به حرمت الله تا روز قیامت حرام است
11:23
درخت خاردارش را قطع نمیکند.
11:25
و شکارش رم داده نشود
11:27
و کسی جز آنکه آن را بشناسد، لقطهاش را برنمیدارد.
11:32
در روایتی
11:33
مگر برای خوانندهی سرود (منشد)
11:36
و [آنها] خلاها (خالیها) را نمیپیماید یا خالی نمیگذارد.
11:39
گفت: عباس
11:40
ای رسول الله (ﷺ)
11:42
مگر گیاه اذخر
11:44
ولقای ایشان و خانههایشان (آنها را دیدار کرد و به خانههایشان...)
11:47
در روایتی
11:49
برای ساختن ما و گورهای ما
11:52
گفت
11:53
مگر اذخر (گیاه معطری)
11:56
تعلیق بر حدیث
12:00
هیچ هجرتی نیست
12:01
یعنی پس از فتح
12:03
و هرگاه (از سوی پیامبر) فراخوانده شدید، کوچ کنید (به جهاد) برخیزید.
12:05
یعنی هرگاه امام شما را به بیرون رفتن برای غزوه فراخواند، پس بیرون روید.
12:10
مگر ساعتی از روز.
12:12
کمی از وقت و زمان
12:15
تا حدی از روز گذشته بود.
12:17
و هیچگاه (روزی) کامل نبود
12:20
درخت خاردارش را قطع نمیکند.
12:22
یعنی قطع نمیکند
12:23
صیدش رم داده نمیشود
12:25
یعنی برانگیختهاش نمیکند
12:27
و چون (پیامبر ﷺ) از رمیدن (مردم) نهی کرد
12:29
شکار آن (حرمت آن) در تحریم تأکیدیتر بود.
12:33
آن را شناخت
12:34
هر که بخواهد آن را بشناسد
12:36
تا آنکه صاحبش بیاید
12:39
این بخش ناقص است و معنای آن از روی متن قابل اطمینان بازسازی نمیشود.
12:41
یعنی گیاهانش بریده نمیشود
12:44
اذخر
12:45
گیاهی است خوشبو
12:48
آنان را ملاقات کردند
12:49
القین
12:50
الحداد
12:52
و به خانههای خود
12:54
برای سقفهای خانههایشان
12:57
فواید حدیث
13:00
از این حدیث استفاده میشود
13:03
تقدیس مکانها و گرامی داشتن آنها با نص است، نه با رأی و نظر
13:07
و در این [حدیث] آمده است که این ویژگی مخصوص پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) است.
13:11
تنها با نص ثابت میشود
13:14
در این (حدیث) آمده است که برای مکه احکام ویژهای خاص خودش است.
13:18
پس در آن (حالت) چیزهایی حرام میشود
13:20
در غیر آن از شهرها (نباید) احرام بست.
13:23
در این حدیث آمده است که بریدن گیاهان مکه جایز نیست.
13:26
آنچه خودبهخود میروید، به اتفاق (اجماع) علما.
13:29
و ظاهر حدیث
13:31
این نشان میدهد که درختان آزاردهنده، مانند خار،
13:34
از حرم [چیزی] قطع نمیشود.
13:36
و در آن آمده است که گمشدهی حرم
13:39
در سایر شهرها، از حکم لقطه متفاوت است.
13:42
در این (حدیث) جواز رجوع به عالم در مصالح عمومی شرعی است.
13:47
و شتاب کردن در این امر در گردهماییها و مجالس (جمعی).
13:52
و در آن بیان جایگاه عباس نزد پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) است.
14:00
باب
14:01
آیا مرده از قبر و لَحد بیرون میآید؟ شاید
14:06
جابر رضیاللهعنه روایت کرده که گفت
14:09
هنگامی که جنگ احد فرا رسید
14:11
پدرم در شب مرا صدا زد
14:13
فرمود:
14:14
جز این نیست که میبینم خودم در نخستین کسانی از اصحاب پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) کشته خواهم شد.
14:22
و همانا پس از تو، هیچکس را عزیزتر از تو نمیگذارم
14:26
بهجز ذات رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم)
14:30
زیرا بر گردن ما (دین/حقی) است
14:33
پس (حکم) قضا کرد
14:34
و درباره خواهرانت به نیکی سفارش کن.
14:37
پس صبح کردیم
14:39
اولین کشته
14:41
و با او در یک قبر دیگری دفن کرد
14:44
سپس دلم راضی نشد که او را با دیگری واگذارم
14:48
آن را شش ماه بعد بیرون آوردم
14:52
آنگاه او همانند روزی بود که مادرش او را زایید، با آرامشی که پیش از این نداشت.
14:55
(واژهای که معنای روشن آن در این خط پیداست؛ ادامهٔ همان معنا) بدون تغییر گوش.
14:58
شرح حدیث
15:01
من نمیبینم (گمان نمیکنم)
15:02
یعنی گمان نمیکنم
15:05
نزد من عزیزتر از تو است
15:06
یعنی گرامیتر و محبوبتر
15:09
زیرا بر من وامی است
15:11
وام بر گردن من است؛ (چنانکه) خرمای یهودی بر ذمهٔ من است
15:14
و سفارش کن خواهرانت را به نیکی
15:17
او نه خواهر داشت
15:19
و گفته شده غیر از این
15:21
(گفتهٔ) دیگر
15:23
او عمرو بن جموح انصاری است، رضیاللهعنه
15:27
همانند روزی که مادرش او را زایید
15:30
یعنی نزدیک
15:31
بدون تغییر گوش
15:33
یعنی دگرگون شد
15:35
از فوایدِ حدیث
15:39
از حدیث استفاده میشود
15:41
ترغیب به وصیت برای کسی که در آستانهٔ از دست رفتن جان است
15:46
و در آن بیان شدت محبت صحابه، رضیاللهعنهم،
15:50
به پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) است
15:53
و مقدم داشتن محبت ایشان (صلیاللهعلیهوسلم)
15:57
بر محبت پدر و فرزند است
16:00
و در آن سفارش به خواهر است
16:02
و در حدیث آمده که پیکر شهید را زمین نمیخورد
16:09
باب: اگر کودکی مسلمان شود و بمیرد
16:12
آیا بر او نماز گزارده میشود؟
16:14
و آیا اسلام بر کودک عرضه میشود؟
16:17
از عبدالله بن عمر
16:19
که عمر بن خطاب
16:21
همراه رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) به راه افتاد
16:25
با گروهی از یارانش، به سوی ابن صیاد رفت
16:29
تا اینکه او را یافت که با کودکان بازی میکرد
16:32
در قلعهٔ بنی مغاله
16:35
و ابن صیاد در آن روز به سن بلوغ نزدیک شده بود
16:38
پس متوجه نشد تا اینکه رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) با دست خود بر پشت او زد
16:43
(و او را آگاه کرد)
16:45
سپس فرمود
16:46
آیا گواهی میدهی که من رسول الله هستم؟
16:49
او به ایشان نگاه کرد و گفت
16:52
گواهی میدهم که تو رسول امّیین هستی
16:55
سپس ابن صیاد گفت
16:58
آیا تو گواهی میدهی که من رسول الله هستم؟
17:00
پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) او را رها کرد
17:04
در روایتی
17:06
او (ابن صیاد) نپذیرفت
17:07
سپس فرمود
17:08
به الله و پیامبرانش ایمان آوردم
17:11
سپس به ابن صیاد فرمود
17:14
چه میبینی؟
17:15
گفت
17:16
نزد من راستگو و دروغگو میآید
17:20
رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) فرمود
17:23
کار بر تو مشتبه شده است
17:26
رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) فرمود
17:29
من چیزی برای تو پنهان کردهام
17:33
گفت
17:34
آن دخ است
17:35
گفت
17:37
دور شو
17:38
تو هرگز از قدر خود فراتر نخواهی رفت
17:40
عمر گفت
17:41
ای رسول الله
17:43
آیا به من اجازه میدهی گردنش را بزنم؟
17:46
رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) فرمود
17:50
اگر او همان (دجال) باشد، تو نمیتوانی بر او مسلط شوی
17:53
در روایتی
17:55
رهایش کن
17:56
اگر او همان باشد، تو توان مقابله با او را نداری
17:59
و اگر او همان نباشد
18:01
پس کشتن او برای تو خیری ندارد
18:04
عبدالله بن عمر گفت
18:06
پس از آن رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) به راه افتاد
18:11
و أبی بن کعب انصاری (نیز همراه او بود)
18:14
به سوی نخلستانی که ابن صیاد در آن بود
18:17
تا آنکه رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) وارد شد
18:22
رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) شروع کرد
18:25
خود را پشت تنههای نخل پنهان کند
18:28
و میخواست پیش از آنکه ابن صیاد او را ببیند، چیزی از او بشنود
18:31
(تا او را نبیند)
18:33
و ابن صیاد بر بستر خود، در پارچهای که داشت، پیچیده بود و در آن زمزمه یا همهمهای بود
18:41
در روایتی
18:43
زمزمه یا همهمهای
18:46
مادر ابن صیاد پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) را دید
18:50
در حالی که خود را پشت تنههای نخل پنهان کرده بود
18:53
پس به ابن صیاد گفت
18:55
ای صاف (ای پسرم)
18:57
و این نام او بود
18:58
این محمد است
19:00
ابن صیاد به سختی برانگیخته شد
19:03
رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) فرمود
19:06
اگر او را رها میکرد (کار او روشن میشد)
19:09
عبدالله (بن عمر) گفت
19:11
رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) در میان مردم ایستاد
19:16
و الله را به آنچه شایستهٔ اوست ستود
19:19
سپس از دجال یاد کرد
19:21
و فرمود
19:23
من شما را هشدار میدهم
19:25
هیچ پیامبری نبود مگر آنکه قومش را هشدار داد.
19:29
نوح قوم خود را هشدار داد.
19:33
اما من درباره او سخنی به شما میگویم که هیچ پیامبری به قوم خود نگفته است.
19:39
میدانید که او یکچشم است،
19:41
و الله یکچشم نیست.
19:45
شرح حدیث
19:48
گروه
19:49
آنان مردانی کمتر از ده نفر بودند.
19:52
پیش از ابن صیاد
19:54
یعنی در جهت او.
19:55
در قلعهٔ بنی مغاله
19:58
«اطم» همچون دژ است.
20:00
و بنی مغاله
20:01
قبیلهای از انصار بودند.
20:04
ابن صیاد در آن روز به سن بلوغ نزدیک بود.
20:07
یعنی به سن بلوغ نزدیک شده بود.
20:09
پیامبر امیین
20:12
مراد از «امیین» مشرکان عرب است.
20:15
و آنان نوشتن نمیدانستند.
20:17
او را فشار داد.
20:18
یعنی او را آنقدر هل داد تا افتاد و شکست.
20:22
و گفته شده است:
20:23
او را فشرد و به شدت فشار داد.
20:25
چه میبینی؟
20:27
یعنی چه چیزی به سوی تو میآید؟
20:29
کار را بر تو مشتبه کرد.
20:31
یعنی شیطانت آنچه را از شنیدن به تو القا میکند با دروغهایش بر تو مشتبه ساخت.
20:37
برای تو چیزی پنهان کردهام.
20:39
یعنی چیزی را در دل تو نهان داشتم.
20:41
و آنچه نهان داشته شده، سورهٔ دخان است.
20:45
«دخ»
20:46
یعنی «دخان».
20:48
«اخسأ»
20:49
یعنی خاموش باش، خوار و راندهشده.
20:51
پس از حد و اندازهٔ خود فراتر نخواهی رفت.
20:53
زیرا تو کاهنی.
20:55
پس از اندازهٔ کاهنان فراتر نخواهی رفت.
20:58
اگر او باشد،
21:00
یعنی دجال.
21:02
تو بر او مسلط نخواهی شد.
21:04
زیرا کسی که او را میکشد عیسی علیهالسلام است.
21:08
ای دو یار درختان خرما.
21:09
یعنی قصد درختان خرما را دارند.
21:12
شروع کرد.
21:13
یعنی گرفت و آغاز کرد.
21:15
میپرهیزد.
21:17
یعنی خود را پنهان میکند.
21:18
کمین میکند.
21:19
یعنی پنهان میشود، به امید آنکه سخنی بشنود که حال ابن صیاد را آشکار کند.
21:25
در پارچهای.
21:26
یعنی در جامهٔ مخملین.
21:28
در آن زمزمه یا همهمهای بود.
21:31
«رمرمة» و «زمزمة»
21:33
صدای پنهان و آهستهای است.
21:35
که با حرکت دادن لبها و سخنی نامفهوم پدید میآید.
21:39
ابن صیاد را غافلگیر کرد.
21:41
یعنی از زمزمه بازایستاد.
21:44
اگر او را رها میکردی،
21:46
یعنی اگر مادر ابن صیاد فرزندش را رها میکرد،
21:49
آنچه ما از حقیقت حال او بدان آگاه شویم آشکار میشد.
21:54
شما را هشدار میدهم،
21:55
یعنی شما را از او برحذر میدارم.
21:58
میدانید که او یکچشم است.
22:00
«اعور»
22:01
کسی است که یکی از چشمانش رفته باشد.
22:05
از فواید حدیث
22:08
در حدیث اشارهای است به اینکه احادیث فتنهها
22:13
و احادیث آخرالزمان را نباید قطعی بر وقایع و اشخاص معین تطبیق کرد.
22:18
و این از سخن پیامبر صلیاللهعلیهوسلم دانسته میشود که فرمود:
22:22
«اگر او باشد»
22:24
و در آن است دروغ گفتن جنیان بر کاهنان.
22:27
پس اصل در کاهنان دروغگویی است.
22:29
و در حدیث اشارهای است به لزوم تثبت در امور.
22:33
و در آن نهی از ریختن خونهای محترم است.
22:37
و در آن بیان فضیلت عمر رضیاللهعنه است
22:40
و استواری و قوت دین او.
22:43
و در آن هشدار از دجالان است.
22:46
و در حدیث است که دجال ادعای ربوبیت خواهد کرد.
22:50
و به او از خوارق عادات داده خواهد شد تا مردم را بدان گمراه کند.
22:54
مگر چشمش.
22:56
پس نمیتواند آن را سالم بازگرداند.
22:58
و در حدیث است که همه پیامبران علیهمالسلام
23:02
از دجال و فتنهٔ او برحذر داشتهاند.
23:05
و در آن است که پیامبر صلیاللهعلیهوسلم
23:09
او را با وصفی دقیق توصیف کرد تا مردم از او برحذر باشند.
23:13
و در حدیث است تنزیه الله تعالی از صفات نقص.
23:19
از انس رضیاللهعنه روایت است که گفت:
23:23
پسری یهودی به پیامبر صلیاللهعلیهوسلم خدمت میکرد.
23:28
پس بیمار شد.
23:29
پیامبر صلیاللهعلیهوسلم به عیادتش آمد.
23:34
کنار سرش نشست.
23:36
به او فرمود: اسلام بیاور.
23:39
او به پدرش که نزدش بود نگاه کرد.
23:41
پدرش به او گفت: از ابوالقاسم صلیاللهعلیهوسلم اطاعت کن.
23:47
پس مسلمان شد.
23:49
پیامبر صلیاللهعلیهوسلم بیرون رفت در حالی که میفرمود:
23:53
ستایش الله را که او را از آتش رهانید.
23:58
شرح حدیث
24:01
پسری یهودی بود.
24:03
گفته شده نامش عبدالقدوس بود.
24:06
عیادت میکند او را
24:07
عیادت، بهویژه زیارت بیمار است
24:11
ستایش خدای را که او را از آتش نجات داد
24:15
یعنی او را رهانید و از آتش نجات داد
24:18
از فواید حدیث
24:22
از این حدیث استفاده میشود
24:24
بیان کمال مهربانی پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) نسبت به مردم
24:29
و در آن جواز عیادت از اهل ذمه است
24:32
برای آشکار ساختن محاسن اسلام
24:35
و تشویق ایشان به پذیرش اسلام
24:38
و در آن راهنمایی به نیکی همسایگی و پیمان است
24:41
و در آن جواز بهرهگیری از کافر و کودک است
24:47
از ابن عباس رضیاللهعنهما
24:51
در روایتی
24:52
تلاوت کرد: «مگر مردان و زنان و کودکانِ ناتوان»
24:59
گفت
25:00
من و مادرم از ناتوانان بودیم
25:04
در روایتی
25:05
از مردان و زنان
25:08
و در روایتی دیگر
25:09
من و مادرم از کسانی بودیم که خدا عذر ایشان را پذیرفت
25:13
من از کودکان بودم
25:15
و مادرم از زنان بود
25:18
شرح حدیث
25:22
من و مادرم — مادرم لبابه دختر حارث هلالیه رضیاللهعنها —
25:29
از ناتوانان بودیم؛ یعنی کسانی که در مکه اسلام آوردند و مشرکان ایشان را از هجرت بازداشتند
25:36
پس در میان آنان ماندند در حالی که ناتوان بودند و آزار سختی از ایشان میدیدند
25:43
از فواید حدیث
25:46
از این حدیث استفاده میشود که فضیلت ابن عباس رضیاللهعنهما بیان شده است
25:52
و در حدیث اشاره است به ساقط شدن تکلیف واجب در صورت ناتوانی و ضعف
25:59
از ابوهریره روایت است که گفت
26:02
رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) فرمود
26:06
هیچ نوزادی متولد نمیشود جز بر فطرت
26:10
پس پدر و مادرش او را یهودی یا نصرانی میکنند
26:14
در روایتی
26:15
یا مجوسی میکنند
26:17
همانگونه که چهارپا بچهای سالم میزاید
26:20
در روایتی
26:22
همانگونه که چهارپا بچهٔ کامل میزاید
26:25
آیا در آن گوشبریدهای میبینید؟
26:29
تا آنکه شما خودتان گوشش را ببرید
26:32
در روایتی
26:34
سپس ابوهریره رضیاللهعنه گفت
26:37
فطرت الله که مردم را بر آن آفرید
26:41
هیچ تغییری در آفرینش الله نیست.
26:44
آن است دین استوار
26:47
گفتند: ای رسول الله
26:50
آیا میبینی کسی را که در کودکی بمیرد؟
26:53
فرمود
26:54
الله داناتر است به آنچه ایشان عمل میکردند
26:59
شرح حدیث
27:02
بر فطرت
27:03
اصل فطرت در لغت
27:05
آغاز آفرینش است
27:07
و خداوند در دلهای همهٔ مخلوقات گرایش
27:10
به احکام شریعت، آشکار و پنهان، را نهاده است
27:14
و در دلهای ایشان محبت حق و ترجیح دادن آن را قرار داده است
27:18
پس این است حقیقت فطرت
27:21
یهودی یا نصرانیشان میکنند
27:24
یعنی آنان را از فطرت منحرف میسازند و یهودی یا نصرانی بار میآورند
27:29
همانگونه که چهارپا میزاید
27:31
مراد آن است که سالم از نظر اعضا باشد
27:35
گوشبریده
27:36
یعنی گوشش بریده باشد
27:38
گوشش را میبرید
27:40
یعنی گوش آن را قطع میکنید
27:42
به آنچه ایشان عمل میکردند
27:45
یعنی اگر به سن عقل و بلوغ میرسیدند
27:48
کامل
27:50
یعنی سالم از نظر اعضا
27:52
از فواید حدیث
27:56
از این حدیث استفاده میشود
27:58
که یهودیت و نصرانیت دین فطرت نیستند
28:03
و در حدیث اشاره است به اهمیت دادن به عقیده کودکان و سلامت فطرت ایشان
28:09
و در آن مشروعیت مثال زدن از واقعیت برای توضیح است
28:14
و در حدیث اثبات علم برای خداوند متعال است
28:18
دانای غیب و شهادت