از مجموعهٔ صحیح البخاری · درس 87 از 113

خلاصه صحیح البخاری | قسمت (87) | کتاب ظلم و غصب بعد کتاب شرکت

◉ 137 بازدید ⏱ 30:40 صدای اصلی (عربی)
صوت ترجمه‌شده برای این درس هنوز در دسترس نیست — ضبط اصلی عربی پخش می‌شود. متن زیر به‌طور کامل ترجمه شده است.
0:000:00

متن کامل

ترجمهٔ ماشینی — ممکن است خطا داشته باشد
0:00 بسم الله الرحمن الرحیم
0:03 مرکز افاده
0:06 برای پژوهش‌ها و تحقیقات انسانی
0:09 تقدیم می‌کند
0:10 مختصر صحیح بخاری
0:15 باب
0:18 آیا ظرف‌های بزرگی که در آن شراب است شکسته می‌شود
0:21 یا مشک‌ها پاره می‌شوند؟
0:23 پس اگر بت یا صلیب یا طنبور را شکست
0:27 یا چیزی را که از چوبش بهره‌برداری نمی‌شود
0:31 از سلمه بن اکوع روایت است که گفت:
0:33 با رسول الله (ﷺ) به سوی خیبر بیرون رفتیم
0:38 پس شبی را حرکت کردیم
0:40 پس مردی از قوم به عامر بن اکوع گفت:
0:44 آیا از اشعار حدی‌ات به ما نمی‌شنوانی؟
0:47 گفت:
0:48 و عامر مردی شاعر بود
0:51 پس فرود آمد و با آواز حدی قوم را می‌راند و می‌گفت:
0:54 خدایا اگر تو نبودی، هدایت نمی‌یافتیم
0:57 در روایتی (آمده است):
0:59 به الله سوگند اگر تو نبودی هدایت نمی‌یافتیم
1:02 و صدقه نمی‌دادیم و نماز نمی‌گزاردیم
1:05 پس ببخشای، فدای تو باد آنچه (از ما) که پیروی‌کننده‌ایم
1:08 در روایتی (آمده است):
1:10 پس ببخشای، فدای تو باد آنچه از ما باقی است
1:13 و قدم‌ها را در جنگ استوار دار
1:16 و آرامش را بر ما فرو فرست
1:19 که ما چون (به جنگ) فرا خوانده شویم، می‌آییم
1:22 و به فریاد (دشمن) بر ما روی آورده‌اند
1:25 پس رسول الله (ﷺ) فرمود:
1:29 این راننده کیست؟
1:31 گفتند: عامر بن اکوع است
1:34 فرمود: الله او را رحمت کند
1:37 پس مردی از قوم گفت:
1:40 ای پیامبر خدا، (شهادت) بر او واجب شد
1:42 کاش ما را از او بهره‌مند می‌کردی
1:44 (راوی) گفت:
1:45 پس به خیبر رسیدیم و آنان را محاصره کردیم
1:48 تا آنکه گرسنگی سختی به ما رسید
1:52 سپس الله آن (قلعه) را بر آنان گشود
1:55 پس چون شب آن روزی فرا رسید که (قلعه) بر آنان گشوده شد
1:59 آتش‌های بسیاری برافروختند
2:02 پس رسول الله (ﷺ) فرمود:
2:05 این آتش‌ها چیست؟
2:07 بر چه چیزی آتش می‌افروزید؟
2:10 گفتند: بر گوشت
2:12 فرمود: بر گوشت چه چیزی؟
2:15 گفتند: بر گوشت الاغ‌های اهلی
2:19 پس رسول الله (ﷺ) فرمود:
2:23 آن‌ها را بریزید و (ظرف‌ها را) بشکنید
2:26 پس مردی گفت:
2:27 ای رسول الله!
2:29 یا آن را بریزیم و (ظروف) را بشوییم؟
2:32 فرمود:
2:33 یا همین (کافی است)
2:34 در روایتی (آمده است):
2:36 بشویید
2:37 پس چون صف‌ها (در جنگ) به هم رسیدند
2:40 شمشیر عامر کوتاه بود
2:43 پس با آن به یهودی‌ای حمله کرد تا او را بزند
2:46 و لبه شمشیرش برگشت
2:48 پس به زانوی عامر خورد و از همان (زخم) درگذشت
2:52 پس چون (از خیبر) بازگشتند
2:54 سلمه گفت:
2:55 رسول الله (ﷺ) مرا دید که رنگ‌پریده هستم
3:00 پس به من فرمود:
3:01 تو را چه شده است؟
3:02 گفتم:
3:03 پدر و مادرم فدای تو باد؛ (مردم) می‌گویند عامر عملش تباه شد
3:06 فرمود:
3:09 گفت؟
3:10 چه کسی این را گفته است؟
3:12 گفتم:
3:13 فلان و فلان و فلان (این را) گفته‌اند،
3:16 و اُسید بن حُضیر انصاری (نیز)
3:20 پس رسول الله (ﷺ) فرمود:
3:23 آن کس که این را گفت دروغ گفت؛
3:25 قطعاً او را دو پاداش است
3:28 و دو انگشتش را به هم پیوست
3:30 او راستین مجاهدی است که (در راه خدا) جهاد کرد
3:33 در روایتی (آمده است):
3:35 و چه کشته شدنی بالاتر از آن است؟
3:38 عربی که با آن بزرگ شده باشد، مانند او (کم است)
3:41 در روایتی (آمده است):
3:43 که مانند او (با آن) راه رفته است
3:46 توضیح حدیث
3:49 دنان همان خمره‌ها و کوزه‌های بزرگ است
3:53 تخرق یعنی شکافته و پاره شود
3:57 زقاق همان مشک‌هایی است که از پوست ساخته می‌شوند
4:01 طنبورة ابزاری مشهور از ابزارهای سرگرمی (لهو) است
4:07 از هنیهاتک
4:08 هنة کنایه از چیزی است
4:11 و مراد از «هنیهاتها» در اینجا
4:14 اراجیز (ابیات رجزخوانی) است
4:17 مراد
4:18 پس گرفت و آغاز کرد
4:20 نحدو
4:21 حدا
4:22 آن آوازخوانی هنگام راندن شتران است
4:26 مقتفینا
4:27 مکتسبِ ما (یعنی: ای کسی که ما را کسب‌کننده‌ای)
4:29 «و گام‌های ما را ثابت گردان» یعنی: جز این نیست که ما را ثابت‌قدم نما
4:32 یعنی: از تو ثبات در هنگام رویارویی با دشمن را می‌خواهیم
4:36 و بر ما آرامش نازل فرما
4:38 یعنی: طمأنینه و رحمت را بر ما فرو فرست
4:42 هرگاه ما را فرا خوانند، می‌آییم
4:45 یعنی: هرگاه برای نبرد یا به سوی حق فراخوانده شویم، می‌آییم
4:49 و با فریاد بر ما حمله کردند
4:52 یعنی: با فریاد بر ما یورش آوردند، نه با شجاعت
4:56 مردی که او عمر رضی‌الله‌عنه است
5:00 واجب شد
5:01 یعنی: به برکت دعای تو برای او، بهشت بر او واجب گشت
5:05 و گفته شده است
5:06 به برکت دعای تو، شهادت بر او واجب شد
5:09 اگر او را از ما بهره‌مند نمی‌کردی
5:11 یعنی: آیا او را برای ما باقی نمی‌گذاشتی
5:14 تا از عامر بهره‌مند شویم
5:16 یعنی: از شجاعت او
5:18 گرسنگی
5:19 یعنی: قحطی
5:21 می‌افروزید
5:23 یعنی: برمی‌افروزید
5:25 الاغ‌های اهلی
5:26 آن‌هایی هستند که با خانه‌ها خو گرفته‌اند
5:29 و «انس» در برابر «وحشت» است
5:31 آن‌ها را بریزید
5:33 یعنی: آنچه در آن‌هاست را بر زمین بریزید
5:35 و آن‌ها را بشکنید
5:37 یعنی: دیگ‌ها را
5:39 یا آن را
5:40 یعنی: به جای شکستن، آن را بشویید
5:43 صف‌ها در برابر هم قرار گیرند
5:44 یعنی: برای نبرد در دو صف با یکدیگر روبه‌رو شوند
5:48 پس با آن دست برد
5:49 یعنی: آن را گرفت و با آن اشاره کرد
5:52 نوک شمشیرش
5:53 یعنی: بالاترین بخش آن
5:56 بازگشتند
5:57 یعنی: بازگشتند
5:58 رنگ‌پریده
6:00 یعنی: رنگش دگرگون شده
6:02 عملش تباه شد
6:03 یعنی: پذیرفته نشد
6:05 به‌راستی تلاش کرد
6:07 یعنی: در کارهایش جدّیت ورزید
6:09 متحمل سختی شد
6:11 مجاهد
6:12 یعنی: برای دشمنان خداوند عزوجل
6:16 از فواید حدیث
6:20 از حدیث استفاده می‌شود
6:22 بیان فضیلت آرامش (سکینه)
6:25 و اینکه آن از کمال نعمت خداوند بر بنده است
6:27 در هنگام سختی‌ها و ترس‌ها
6:30 که دل‌ها با آن‌ها به لرزه می‌افتند
6:33 و اینکه آرامش به میزان شناخت بنده از پروردگارش می‌باشد
6:36 و اعتمادش به وعده راستین او
6:39 و به اندازه ایمان و شجاعتش
6:42 و در آن جواز شعر و حِداء (آواز حماسی) در جنگ‌ها هست
6:46 و اینکه آن از ابزارهای جنگ روانی است
6:49 و در حدیث مشروعیت دعا برای دیگری به شهادت وجود دارد
6:54 و در آن بیان فضل عمر رضی‌الله‌عنه و زیرکی او هست
6:58 و در آن مشروعیت محاصره دشمن وجود دارد
7:01 و اینکه هدایت به دست خداوند سبحانه و تعالی است
7:06 و ثابت‌قدم کسی است که خداوند تعالی او را ثابت‌قدم گرداند
7:09 و در حدیث مشروعیت آرزوی افزایش عمر وجود دارد
7:13 و در آن اشاره‌ای است به جواز اینکه مردی برای مردی دیگر در میدان‌های جنگ دعا کند
7:19 هنگامی که در مرزی از مرزهای نبرد باشد
7:22 با دعایی که معنایش سلامتی و بقاست
7:26 به دلیل جایگاه او در خط مقدم صف مسلمانان
7:29 و حدیث دلیلی است برای کسی که به نجاست گوشت الاغ اهلی قائل است
7:35 زیرا در آن امر به ریختن آن آمده است
7:37 و این بر حرمت، رساتر است
7:39 و پیش از آن، گوشت الاغ‌ها خورده می‌شد
7:43 و در آن بیان منقبتی برای عامر بن اکوع رضی‌الله‌عنه است
7:48 و اینکه او دو پاداش دارد
7:50 و در آن اصل این است که برای هیچ‌کس حکم بهشت یا دوزخ صادر نمی‌شود
7:55 مگر با نص
7:59 از عبدالله بن مسعود رضی‌الله‌عنه روایت است که گفت:
8:03 پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) وارد مکه شد
8:07 و پیرامون خانه کعبه سیصد و شصت بت بود
8:11 پس با چوبی که در دست داشت به آن‌ها ضربه می‌زد و می‌گفت:
8:15 حق آمد و باطل نابود شد.
8:18 بی‌گمان باطل همواره نابودشدنی بوده است.
8:22 حق آمد و باطل نه آغاز می‌کند و نه بازمی‌گرداند
8:28 توضیح حدیث
8:31 «نُصُب» سنگ‌هایی‌اند که در دوران جاهلیت برای عبادت نصب می‌کردند
8:37 و گفته شده که بر آن‌ها ذبح می‌کردند و از خون سرخ می‌شدند
8:42 «یطعنها» یعنی آن‌ها را می‌زد
8:45 حق آمد
8:47 حق همان است که خداوند بر رسولش محمد (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) وحی کرد
8:53 پس خداوند به او فرمان داد که بگوید و اعلام کند
8:56 بی‌تردید حق آمد که هیچ چیز در برابرش نمی‌ایستد
9:00 و باطل نابود شد، یعنی از میان رفت و محو گشت
9:06 از فواید حدیث
9:09 از حدیث استفاده می‌شود
9:11 مشروعیت شکستن ابزارهای باطل
9:14 و آنچه جز برای گناه مناسب نیست
9:17 تا شکل و هیئتش از میان برود
9:19 و اینکه باطل تا وقتی که حق با آن مقابله نکند، صولت و رونق دارد
9:25 و با آمدن حق، باطل نابود می‌شود
9:28 پس دیگر هیچ جنبشی برای آن باقی نمی‌ماند.
9:31 و در این حدیث اشاره‌ای است به این‌که باطل تنها در زمان‌ها
9:35 و مکان‌هایی رواج می‌یابد که از علم به آیات و دلایل روشن الله تعالی تهی باشند.
9:43 از عایشه رضی‌الله‌عنها روایت است که گفت:
9:47 رسول الله (ﷺ) از سفری بازگشت،
9:51 و من در حالی که پرده‌ای نازک بر طاقچه‌ای داشتم که در آن تمثال‌هایی بود، آن را پوشانده بودم.
9:57 در روایتی (آمده است):
9:58 و پرده‌ای آویختم که در آن تصاویری بود،
10:02 پس مرا فرمود که آن را بردارم، و من برداشتم.
10:05 چون رسول الله (ﷺ) آن را دید،
10:10 آن را پاره کرد.
10:11 در روایتی (آمده است):
10:12 پس چهره‌اش دگرگون شد،
10:14 سپس پرده را گرفت و آن را پاره کرد
10:17 و فرمود:
10:19 سخت‌ترین مردم از نظر عذاب در روز قیامت،
10:22 کسانی هستند که با آفرینش الله برابری می‌کنند.
10:25 در روایتی (آمده است):
10:27 که این صورت‌ها را می‌سازند.
10:30 (عایشه) گفت:
10:31 پس آن را یک یا دو بالش کردیم،
10:35 در روایتی (آمده است):
10:36 دو متکا،
10:38 و در خانه بود و بر آن دو می‌نشستند.
10:42 شرح حدیث:
10:46 «بقرام»:
10:47 یعنی پرده‌ای نازک.
10:49 «سهوه»:
10:50 یعنی طاقچه‌ای در دیوار که چیزی در آن نهاده می‌شود.
10:54 «تماثیل»:
10:56 یعنی صورت‌هایی از موجودات دارای روح.
10:59 «هتکه»:
11:00 یعنی آن را شکافت.
11:01 «یضاهون بخلق الله»:
11:04 یعنی با آن مخالفت می‌کنند
11:05 و خود را در ساختن آن‌ها به الله تعالی تشبیه می‌کنند.
11:10 «وساده»:
11:11 یعنی بالش.
11:13 از فواید حدیث:
11:16 از این حدیث استفاده می‌شود:
11:18 که اگر محل تصویر چنان از میان برود که اجزای آن از هم گسسته شود،
11:23 استفاده از آن جایز است.
11:25 و در آن (آمده) که همه تصاویر نهی شده‌اند،
11:28 خواه صورت‌های شخصیت‌دار و قائم باشند یا غیر آن،
11:32 خواه در پرده یا فرش یا بر دیوار باشند،
11:36 یا غیر آن.
11:38 و در آن کراهت پوشیدن لباسی که در آن تصویر است، به طریق اولی (ثابت می‌شود).
11:44 و در آن مشروعیت نابود کردن لباسی که در آن تصویر است (وجود دارد).
11:51 باب: کسی که در دفاع از مالش می‌جنگد.
11:54 از عبدالله بن عمر رضی‌الله‌عنهما روایت است که گفت:
11:58 از پیامبر (ﷺ) شنیدم که می‌فرمود:
12:02 هر که در دفاع از مالش کشته شود، شهید است.
12:07 شرح حدیث:
12:10 «من قتل دون ماله»:
12:12 یعنی کسی که در حال دفاع از مالش کشته شود.
12:16 از فواید حدیث:
12:19 از این حدیث استفاده می‌شود:
12:21 جواز دفع کسی که با قصد تصاحب مال به ناحق حمله می‌کند،
12:26 خواه مال اندک باشد یا بسیار.
12:30 و در این حدیث اشاره‌ای است به این‌که حمله‌کننده‌ای که با قصد (تصاحب مال) کشته شود،
12:34 نه دیه‌ای برای او است و نه قصاص.
12:37 و در آن جواز اطلاق عنوان شهید بر غیر شهید میدان جنگ (وجود دارد)،
12:42 و این اطلاق جز با نص روا نیست.
12:46 و احکام شهید میدان جنگ بر او جاری نمی‌شود.
12:52 باب: اگر کسی کاسه یا چیزی از دیگری را بشکند.
12:56 از انس روایت است که گفت:
12:58 پیامبر (ﷺ) نزد برخی از همسرانش بود،
13:03 که یکی از امهات المؤمنین ظرفی حاوی غذا فرستاد،
13:08 پس آن همسری که پیامبر (ﷺ) در خانه‌اش بود، دست خادم را زد
13:14 و ظرف افتاد و شکست.
13:17 پیامبر (ﷺ) تکه‌های ظرف را جمع کرد،
13:22 سپس شروع کرد به جمع کردن غذایی که در ظرف بود،
13:26 و می‌فرمود:
13:27 مادرتان غیرت کرد.
13:30 در روایتی (آمده است):
13:31 بخورید.
13:32 سپس خادم را نگه داشت تا ظرفی از خانه همسری که پیامبر (ﷺ) در خانه‌اش بود آورده شد،
13:38 و ظرف سالم را به همسری داد که ظرفش شکسته شده بود.
13:43 در روایتی (آمده است):
13:45 کاسه.
13:46 در همه این موارد (همین است).
13:48 و ظرف شکسته را در خانه همسری که آن را شکسته بود نگه داشت.
13:53 شرح حدیث:
13:56 «بعض نسائه» مقصود عایشه رضی‌الله‌عنها است.
14:01 «إحدی أمهات المؤمنین» مقصود زینب رضی‌الله‌عنها است.
14:06 «بصحفة»:
14:08 صحفه ظرفی است که غذای پنج نفر را سیر می‌کند،
14:12 و قصعه غذای ده نفر را سیر می‌کند.
14:14 «فانفلقت»:
14:16 یعنی شکست.
14:18 «فلق الصحفة»:
14:19 یعنی تکه‌های شکسته آن.
14:22 «غارت»:
14:23 یعنی غیرتش برانگیخته شد.
14:26 «حبس الخادم»:
14:27 یعنی او را متوقف کرد.
14:29 «فدفع»:
14:30 یعنی داد.
14:32 «أمسک»:
14:33 یعنی نگه داشت.
14:35 فواید حدیث
14:38 از حدیث استفاده می‌شود
14:40 استحباب مدارا با زنان
14:43 و گستراندن عذر زن در حال غیرت
14:47 و در حدیث اشاره است به اینکه زن غیور به آنچه از او صادر می‌شود مؤاخذه نمی‌شود
14:53 و اینکه در آن حالت، عقلش به شدت خشمی که غیرت برانگیخته پوشیده می‌شود
15:00 و در آن مشروعیت جریمه با مال است
15:03 و در آن است که هرکس مال دیگری را تلف کند، ضامن آن است
15:10 کتاب شرکت
15:12 شرکت
15:14 عقدی است میان دو نفر یا بیشتر بر اشتراک در کار یا مال
15:21 باب شرکت در خوراک و توشه و کالاها
15:26 از جابر بن عبدالله رضی‌الله‌عنهما روایت است که گفت
15:30 رسول الله (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) لشکری به سوی ساحل اعزام کرد
15:36 و ابوعبیده بن جراح را بر ایشان امیر کرد، و آنان سیصد نفر بودند
15:41 در روایتی
15:42 کاروان قریش را رصد می‌کردیم
15:44 پس نیم ماه در ساحل ماندیم
15:47 پس گرسنگی شدیدی به ما رسید
15:50 تا آنجا که برگ درختان را خوردیم
15:52 از این رو آن لشکر «لشکر خَبَط» نامیده شد
15:56 و من نیز در میان ایشان بودم
15:58 پس بیرون شدیم
15:59 در روایتی
16:01 توشه‌مان را بر گردن‌هایمان حمل می‌کردیم
16:04 تا آنگاه که به بخشی از راه رسیدیم و توشه تمام شد
16:09 پس ابوعبیده دستور داد توشه‌های آن لشکر را
16:12 همه را گرد آورند
16:15 پس توشه من خرما بود
16:17 و او هر روز برای ما اندکی اندک جیره می‌داد
16:21 تا آنکه تمام شد
16:23 و جز یک خرما یک خرما به ما نمی‌رسید
16:27 گفتم
16:28 و یک خرما چه کفایت می‌کند؟
16:30 گفت
16:31 ما کمبود آن را هنگام تمام شدن آن دریافتیم
16:35 گفت
16:36 سپس به دریا رسیدیم
16:38 ناگهان ماهی‌ای بزرگ مانند تپه کوچک دیدیم
16:41 پس آن لشکر هجده شب از آن خوردند
16:46 در روایتی
16:47 پس نیم ماه از آن خوردیم
16:50 و از چربی آن برای خود برداشتیم تا بدن‌هایمان دوباره نیرو گرفت
16:55 سپس ابوعبیده دستور داد دو استخوان از دنده‌های آن را برافراشتند
17:00 سپس دستور داد شتری را بار کردند
17:03 پس [شتر] از زیر آن دو [استخوان] گذشت و به آن دو نرسید
17:08 در روایتی
17:09 جابر گفت
17:11 و مردی از آن قوم سه شتر را قربانی کرد
17:15 سپس سه شتر دیگر را قربانی کرد
17:17 سپس سه شتر دیگر را قربانی کرد
17:20 سپس ابوعبیده [از این کار] نهی کرد
17:23 و در روایتی
17:25 ابوعبیده گفت
17:27 بخورید
17:28 پس چون به مدینه رسیدیم
17:30 آن را برای پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) یادآوری کردیم
17:34 پس فرمود
17:35 بخورید
17:36 روزی‌ای است که الله بیرون آورده است
17:39 اگر با شما [چیزی] بود، به ما هم بخورانید
17:42 پس برخی از ایشان نزد او آمد و از آن خورد
17:45 شرح حدیث
17:49 نهد
17:50 آن است که همسفران هزینه سفر را بیرون آورند و با هم مخلوط کنند
17:55 و عروض همان کالا و متاع است
17:58 رسول الله (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) لشکری اعزام کرد
18:02 این اعزام در رجب
18:05 سال هشتم هجرت بود
18:07 به سوی ساحل
18:09 یعنی جهت کنار دریا
18:11 پس امر کرد
18:13 یعنی او را امیر کرد
18:15 فنیزاد
18:16 یعنی کم شد و نزدیک به تمام شدن بود
18:19 مزود
18:22 ظرفی که توشه در آن قرار می‌گیرد، مانند خورجین
18:25 یقوتنا
18:27 یعنی به ما خوراک می‌داد
18:29 وما تغنی تمرة
18:31 مراد این است
18:32 یک خرما گرسنگی را برطرف نمی‌کند
18:35 لقد وجدنا فقدها حین فنیت
18:38 یعنی کمبود آن را هنگام تمام شدن، اثری دشوار بر ما دیدیم
18:42 و ما برای کمبود آن اندوهگین شدیم
18:45 انتهینا
18:46 یعنی رسیدیم
18:48 مثل الضرب
18:49 یعنی مانند تپه کوچک
18:52 براحلة
18:53 راحله همان شتر ماده است
18:56 الخبط
18:57 یعنی برگ درخت
18:59 ودکه
19:00 یعنی چربی آن
19:02 جزائر
19:03 جزور از شتران است
19:06 فواید حدیث
19:09 از حدیث استفاده می‌شود
19:11 برای امام است که میان مردم در خوراک‌ها همدردی و مواسات برقرار کند
19:15 در حضر، به بهای آن و غیر آن
19:17 همان‌گونه که در سفر نیز چنین کرد
19:20 و در این حدیث بیان شدت ایمان و توکل صحابه رضی‌الله‌عنهم است
19:26 و در آن بیان فضیلت ابو عبیده رضی‌الله‌عنه است
19:30 و در آن مشروعیت امارت مقیّده در سفر است
19:34 برای رسیدگی به امور قوم و تدبیر کارهای ایشان
19:38 و در آن وجوب اطاعت از امیر در امور معروف است
19:41 و در آن این است که توکل با اخذ به اسباب منافات ندارد
19:45 و در آن جواز خوردن آنچه دریا از ماهی مرده به ساحل می‌افکند، آمده است
19:50 و در آن بیان فضیلت قناعت و خشنودی از الله به قضای اوست
19:57 از سلمه رضی‌الله‌عنه روایت است که گفت
20:01 توشه‌های قوم کم شد و تنگدست گشتند
20:04 پس نزد پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) آمدند برای ذبح شترانشان
20:09 پس به ایشان اجازه داد
20:10 پس عمر با ایشان روبرو شد
20:12 و به او خبر دادند
20:13 پس گفت
20:15 پس از نابودی شترانتان، چگونه زنده خواهید ماند؟
20:18 پس بر پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) وارد شد و گفت
20:22 ای رسول الله، پس از نابودی شترانشان، ایشان چگونه زنده خواهند ماند؟
20:27 پس رسول الله (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) فرمود
20:30 در میان مردم ندا ده، پس هرکس زاد و توشهٔ زیادی‌اش را بیاورد
20:35 پس نِطعی (سفره‌ای چرمی) گسترده شد
20:37 و آن را بر نِطع نهادند
20:40 پس رسول الله (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) برخاست
20:44 دعا کرد و برای آن برکت خواست
20:46 سپس ایشان را به ظرف‌هایشان فراخواند
20:49 پس مردم [از آن] برداشتند تا سیر شدند
20:52 آنگاه رسول الله (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) فرمود
20:56 گواهی می‌دهم که هیچ معبودی جز الله نیست
21:00 و اینکه من رسول الله هستم
21:03 توضیح حدیث
21:06 «خفت» یعنی گفتم
21:09 «أملقوا» یعنی تنگدست شدند
21:12 «در نحر شترانشان»
21:14 یعنی آمدند تا از او اجازه بگیرند که شترانشان را ذبح کنند
21:17 «پس از نابودی شترانتان، چگونه زنده خواهید ماند؟»
21:20 یعنی پس از ذبح شترانشان
21:23 با این سخن به غلبه هلاکت بر پیاده اشاره دارد
21:26 هنگامی که شتر سواری‌اش را ذبح کند
21:29 «به فضل توشه‌هایشان»
21:31 یعنی به آنچه از خوراک ذخیره‌شده‌شان زیاد آمده بود
21:34 نِطع
21:35 یعنی پوست دباغی‌شده‌ای که گسترده می‌شود
21:38 «و برای آن برکت خواست»
21:40 یعنی دعا کرد به برکت
21:42 و فزونی خیر و پایداری آن
21:45 «پس مردم [از آن] برداشتند»
21:46 یعنی با دستان خود برداشتند
21:49 از فواید حدیث
21:53 از حدیث استفاده می‌شود
21:55 که از معجزات پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم)
21:59 افزایش غذا است
22:01 و در آن بیان فضیلت و زیرکی عمر رضی‌الله‌عنه است
22:05 و در آن استحباب نصیحت و ابتدا کردن به مشورت است
22:10 و حدیث دلیلی است برای کسی که گفته
22:12 برای امام در زمان گرانی و سختی روا است
22:16 که ثروتمندان را ملزم کند به پرداخت آنچه مناسب مصلحت عمومی می‌بیند
22:20 ...
22:22 و در آن استحباب بازگشت به سخن نصیحت‌کننده است
22:25 هنگام آشکار شدن آنچه نخست‌تر و سزاوارتر است
22:28 و رها کردن تصمیم نخستین
22:32 از رافع بن خدیج رضی‌الله‌عنه روایت است که گفت
22:36 ما با پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) نماز عصر می‌خواندیم
22:41 پس شتری ذبح می‌کردیم
22:43 و آن را به ده بخش تقسیم می‌کردیم
22:45 و پیش از غروب آفتاب گوشت پخته‌شده می‌خوردیم
22:51 توضیح حدیث
22:54 «جَزور» یعنی شتر ماده
22:57 «لحمًا نضیجًا»
22:59 یعنی گوشت پخته و کاملاً آماده
23:01 از فواید حدیث
23:05 در حدیث بیان وقت نماز عصر است
23:08 و در آن شتاب در خواندن نماز در اول وقت است
23:12 و در آن تسامح در تقسیم گوشت بدون ترازو است
23:16 زیرا این از باب نیکوکاری است
23:18 و آن برای خوردن مهیا شده است
23:23 از ابو موسی روایت است که گفت
23:25 پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) فرمود
23:28 اشعریان هرگاه در جنگ توشه‌شان تمام شود
23:32 یا خوراک خانواده‌شان در مدینه کم شود
23:35 آنچه نزدشان بود را در یک جامه جمع می‌کنند
23:38 سپس آن را در یک ظرف میان خود به‌طور مساوی تقسیم می‌کنند
23:42 به‌طور مساوی
23:44 ایشان از منند و من از ایشانم
23:48 توضیح حدیث
23:50 «اشعریین»
23:52 قبیله‌ای از یمن هستند
23:54 «أرملوا»
23:56 یعنی توشه‌شان تمام شد و به خوراک نیازمند شدند
24:00 از فواید حدیث
24:02 از حدیث استفاده می‌شود
24:05 بیان منقبتی بزرگ برای اشعریان
24:09 و در آن فضیلت ایثار و یاری رساندن به برادران است
24:16 باب تقسیم گوسفندان
24:18 از رافع بن خدیج روایت است که گفت
24:21 ما با پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم)
24:24 در ذوالحلیفه بودیم
24:25 پس مردم گرسنه شدند
24:27 و شتر و گوسفند به دست آوردند
24:30 گفت (راوی)
24:32 و پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) بود
24:34 در آخر گروه (مردم)
24:36 پس شتاب کردند
24:38 و ذبح کردند و دیگ‌ها را برپا داشتند
24:40 پس پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) فرمان داد
24:43 به دیگ‌ها، پس واژگون شدند
24:45 سپس تقسیم کرد و (گوسفندان را) عادلانه به ازای هر ده گوسفند یک شتر قرار داد
24:50 پس از آن‌ها یک شتر گریخت
24:52 آن را جستجو کردند و از یافتنش ناتوان ماندند
24:54 و در میان آن قوم اسبی کم‌شمار بود
24:57 پس مردی از آنان تیری را نشانه گرفت
24:59 پس الله آن (شتر) را بازداشت
25:01 سپس فرمود
25:03 همانا برای این چهارپایان
25:05 رمیدگانی است همانند رمیدگان وحش
25:07 پس هرکدام از آن‌ها که بر شما چیره شد
25:09 در روایتی (آمده است)
25:11 پس هرکدام که بر شما گریخت
25:14 و در روایتی (آمده است)
25:16 پس هرکدام از آن‌ها چنین کرد
25:18 پس (شما) نیز مانند این کردند
25:20 پس با آن چنین کنید
25:22 آنگاه رافع (بن خدیج) گفت
25:24 ما امید داریم
25:26 یا می‌ترسیم که فردا با دشمن روبه‌رو شویم
25:28 و (ما) چاقو نداریم
25:30 آیا با نی ذبح کنیم؟
25:32 (پیامبر) فرمود
25:34 و در روایتی (آمده است)
25:36 بشتاب یا (آن را) به من نشان بده
25:38 آنچه خون را جاری کند و نام الله بر آن برده شود
25:40 پس بخورید
25:42 و (جز) دندان و ناخن
25:44 و به‌زودی درباره آن برای شما توضیح خواهم داد
25:46 اما دندان، استخوان است
25:48 و اما ناخن
25:50 پس کارد حبشیان است
25:53 شرح حدیث
25:55 در ذوالحلیفه
25:57 که همان (میقات) است که از تهامه و نزد ذات عرق است
25:59 و گفته شده
26:01 میقات معروف (همین است)
26:03 در آخر گروه (مردم)
26:05 یعنی در پایان و واپسین ایشان
26:07 و برپا داشتن دیگ‌ها
26:09 کنایه از پختن است
26:12 پس واژگون شدند
26:14 یعنی برگردانده و کج شدند
26:16 و آنچه در آن‌ها بود ریخته شد
26:18 پس عادلانه (تقسیم کرد)
26:20 یعنی بر حسب ارزش آن روز (قیمت‌گذاری کرد)
26:22 پس گریخت
26:24 یعنی رم کرد و بر روی خود شتابان رفت
26:26 پس از یافتنش ناتوان ماندند
26:28 یعنی ایشان را درمانده کرد
26:30 پس بازداشته شد
26:32 یعنی منع شد
26:34 چهارپایان
26:36 مقصود از آن حیوانات اهلی است
26:38 رمیدگان
26:40 یعنی از انسان رمیدند و وحشی شدند
26:42 پس هرکدام که بر شما چیره شد
26:44 یعنی سرکش شد و از آن گریخت
26:46 پس با آن چنین کنید
26:48 این‌گونه
26:50 یعنی با تیر به آن زدند
26:52 نرجو یعنی بیم داریم
26:54 مُدی یعنی چاقوها
26:56 با نی
26:58 یعنی پوست نازک آن
27:00 اُنهر یعنی جاری کند
27:02 و روان سازد
27:04 و به‌زودی درباره آن برای شما توضیح خواهم داد
27:06 یعنی و به‌زودی علت آن را برای شما روشن خواهم کرد
27:08 در این باره
27:10 پس کارد حبشیان است
27:12 مقصود آن است که ایشان با ناخن‌های خود گلوی حیوان را می‌برند
27:14 با ناخن‌هایشان
27:16 و آن‌ها را به‌جای چاقویی قرار می‌دهند
27:18 که مسلمانان به کار می‌برند
27:20 از فواید
27:23 حدیث
27:26 از حدیث استفاده می‌شود
27:28 ناروایی خوردن از غنیمت
27:30 پیش از تقسیم
27:32 و در آن جواز تقسیم گوسفندان و گاوان
27:34 و شتران بدون قیمت‌گذاری (دقیق) نیز هست
27:36 ظریف
27:38 و کیفیت ذبح برای رمیدگان
27:40 و حدیث حجت است
27:42 برای کسی که به جواز تعزیر
27:44 با تلف کردن مال قائل است
27:48 باب قیمت‌گذاری اشیا
27:50 میان شریکان به ارزش
27:52 عادلانه
27:54 عبدالله بن عمر رضی‌الله‌عنهما
27:56 که رسول الله
27:58 (صلی‌الله‌علیه‌وسلم)
28:00 فرمود
28:02 کسی که در بنده‌ای سهم شریکی از خود را آزاد کند
28:04 در یک روایت
28:06 کسی که بخشی از بنده‌ای را که از آنِ اوست آزاد کند
28:08 یا سهمی را
28:10 یا گفت: بهره‌ای را
28:12 و او دارایی‌ای داشته باشد
28:14 که به بهای بنده برسد
28:16 در یک روایت
28:18 پس اگر توانگر باشد
28:20 بنده را به قیمت عادلانه‌ای برآورد کنند
28:22 و به شریکانش
28:24 سهم آنان را بدهد و بنده
28:26 بر او آزاد می‌شود
28:28 وگرنه از آن بنده همان بخشی آزاد می‌شود
28:30 که آزاد شده است
28:32 شرح حدیث
28:34 «شریکاً» یعنی
28:37 «در بنده‌ای»
28:39 این شامل مرد و زن می‌شود
28:41 «یبلغ»
28:43 یعنی به‌اندازهٔ عادلانه و برابر با
28:45 «قیمت عادلانه»
28:47 مقصود آن است که بنده برآورد شود
28:49 با آنکه تمامش بنده است
28:51 و عیب‌های بنده در ارزش‌گذاری لحاظ نمی‌شود
28:53 از فواید
28:55 حدیث
28:58 از حدیث استفاده می‌شود
29:00 ترغیب به آزادسازی برده و رهایی بردگان
29:02 و در آن است که هرگاه به دست آید
29:04 در بنده‌ای سهمی از آزادی
29:06 خداوند سبحانه و تعالی تشریع فرموده است
29:08 آزادسازی باقی‌مانده را
29:10 و در آن است که اگر شریک
29:12 در آنچه تقسیم‌پذیر نیست
29:14 تصرفی کند که مالکیت را زایل می‌کند
29:16 ضامن سهم
29:18 شریکش باشد
29:22 از ابوهریره رضی‌الله‌عنه
29:24 از پیامبر صلی‌الله‌علیه
29:26 و سلم روایت است که فرمود:
29:28 کسی که بخشی
29:30 از برده‌اش را آزاد کند
29:32 در روایتی «آزاد کند»
29:34 بهره‌ای یا بخشی را
29:36 پس بر اوست رهایی‌اش از مال خودش
29:38 در یک روایت
29:40 «تمامش را آزاد کند اگر
29:42 دارایی داشته باشد»
29:44 و اگر دارایی نداشته باشد
29:46 برده را به قیمت
29:48 عادلانه برآورد کنند، سپس
29:50 از او بخواهند کار کند، بدون آنکه بر او سخت گرفته شود
29:52 شرح
29:54 حدیث
29:57 «شقیصاً» یعنی بخشی
29:59 «فعلیه خلاصه»
30:01 یعنی بر اوست پرداخت
30:03 قیمت باقی‌مانده از مال خودش
30:05 و از بردگی رها شود
30:07 «استسعی»
30:09 یعنی کار کند و برای سرورش کسب نماید
30:11 «غیر مشقوق»
30:13 «علیه»: یعنی بی‌آنکه
30:15 در کسب و کار بر او تکلیف سنگین شود
30:17 و بر او سخت گرفته نشود
30:20 از فواید حدیث
30:22 از حدیث استفاده می‌شود
30:24 مشروعیت برآورد
30:26 اموال
30:28 و در آن است راهنمایی به مدارا
30:30 با بردهٔ مکاتب