از مجموعهٔ صحیح البخاری · درس 29 از 113

خلاصه صحیح البخاری | قسمت (29) | ادامه کتاب دعا، سپس سوره های سوتره نمازگزار

◉ 75 بازدید ⏱ 31:51 صدای ترجمه‌شده — فارسی
0:000:00

متن کامل

ترجمهٔ ماشینی — ممکن است خطا داشته باشد
0:00 بسم الله الرحمن الرحیم
0:03 مرکز افاده
0:06 برای مطالعات و تحقیقات انسانی
0:09 تقدیم می‌کند
0:12 مختصر صحیح بخاری
0:16 باب
0:19 مساجدی که بر راه‌های مدینه‌اند
0:22 و جاهایی که پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) در آن‌ها نماز گزارد
0:27 از موسی بن عقبه روایت است که گفت
0:31 سالم بن عبدالله را دیدم که جاهایی از راه را جستجو می‌کرد و در آن‌ها نماز می‌گزارد
0:37 و نقل می‌کرد که پدرش در آن‌ها نماز می‌گزارد
0:41 و او پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) را دیده بود که در آن مکان‌ها نماز می‌گزارد
0:47 و نافع از ابن عمر برایم روایت کرد
0:50 که او در آن مکان‌ها نماز می‌گزارد
0:53 و از سالم پرسیدم
0:55 و نمی‌دانم جز این‌که در همه این مکان‌ها با نافع موافق بود
1:01 جز این‌که درباره مسجدی در شرف الروحاء اختلاف داشت
1:06 توضیح حدیث
1:09 «یتحرّی»
1:11 یعنی قصد می‌کند، برمی‌گزیند و تلاش می‌ورزد
1:14 جز این‌که اختلاف دارد
1:16 یعنی سالم و نافع
1:19 در مسجدی در شرف الروحاء
1:21 شرف: جای بلند و مرتفع
1:24 و الروحاء
1:26 آبادی بزرگی که دو شب راه از مدینه فاصله دارد
1:30 میان روحاء و مدینه
1:32 حدود ۷۵ کیلومتر
1:35 از فواید حدیث
1:39 از حدیث استفاده می‌شود
1:41 بیان فضیلت ابن عمر (رضی‌الله‌عنهما)
1:45 و شدت پای‌بندی او به سنت
1:47 و در آن است حرص صحابه و تابعین بر پی‌گیری آثار پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم)
1:55 از نافع
1:58 که عبدالله بن عمر به او خبر داد
2:01 که رسول الله (صلی‌الله‌علیه‌وسلم)
2:04 هنگامی که عمره می‌گزارد، در ذوالحلیفه فرود می‌آمد
2:08 و در حجّ خود، وقتی حج می‌گزارد
2:10 زیر درخت سمره در جایی که مسجد ذوالحلیفه است
2:15 و هنگامی که از جنگ بازمی‌گشت، از آن راه می‌آمد
2:19 یا از حج یا عمره
2:22 از شکم دره فرود می‌آمد
2:24 و چون از شکم دره بالا می‌آمد
2:27 در بطحاء که بر کناره شرقی دره است زانو می‌زد
2:32 و شب را آن‌جا می‌ماند تا صبح، و نه نزد مسجدی که با سنگ ساخته شده
2:37 و نه بر تپه‌ای که مسجد بر آن است
2:41 آن‌جا گودالی بود که عبدالله در آن نماز می‌گزارد
2:45 در دل آن ریگ‌های نرم بود
2:47 پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) آن‌جا نماز می‌گزارد
2:52 پس سیل در آن بطحاء جاری شد
2:55 تا آن مکانی که عبدالله در آن نماز می‌گزارد دفن شد
3:01 و عبدالله بن عمر نقل کرد
3:04 که پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) در جایی که مسجد کوچک است نماز گزارد
3:10 که پایین‌تر از مسجد شرف روحاء است
3:14 و عبدالله جایی را که پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) در آن نماز گزارده بود می‌شناخت
3:21 و می‌گفت
3:23 سپس از سمت راست تو وقتی در مسجد می‌ایستی نماز می‌گزاری
3:28 و آن مسجد بر کناره راست راه است
3:32 و تو به سوی مکه می‌روی
3:34 میان آن و مسجد بزرگ‌تر به اندازه پرتاب سنگی یا نزدیک به آن فاصله است
3:40 و ابن عمر به سوی عرق که نزد منصرف در روحاء است نماز می‌گزارد
3:46 و آن عرق
3:48 پایانش بر کناره راه و پایین‌تر از مسجدی است که میان آن و منصرف است
3:55 و تو به سوی مکه می‌روی
3:58 و در آن‌جا مسجدی ساخته شده است
4:00 و عبدالله در آن مسجد نماز نمی‌گزارد
4:05 آن را از سمت چپ و پشت سر خود وامی‌گذاشت
4:08 و جلوی خود به همان عرق نماز می‌گزارد
4:12 و عبدالله از روحاء بازمی‌گشت
4:15 و نماز ظهر را نمی‌گزارد تا به آن مکان برسد
4:19 و در آن‌جا نماز ظهر را می‌گزارد
4:22 و هنگامی که از مکه می‌آید
4:24 اگر یک ساعت پیش از صبح یا در آخر سحر از آن‌جا بگذرد
4:29 فرود می‌آید تا صبح در آن‌جا نماز صبح را بگزارد
4:33 و عبدالله نقل کرد
4:35 که پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم)
4:38 زیر درخت سرحه بزرگی پایین‌تر از رویثه فرود می‌آمد
4:42 در سمت راست راه
4:44 و روبه‌روی راه در جایی هموار و صاف
4:49 تا این‌که از تپه‌ای نزدیک بُرید رویثه به فاصله یک میل فرود آید
4:54 که بالای آن شکسته بود
4:57 و در میان آن خم شده بود و بر ساقه‌ای ایستاده بود
5:01 و در ساقه‌اش ریگ‌های فراوان بود
5:04 و عبدالله بن عمر نقل کرد
5:07 که پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم)
5:10 در کناره تلعه‌ای پشت عرج نماز گزارد
5:14 و تو به سوی تپه‌ای می‌روی
5:17 نزد آن مسجد دو یا سه قبر است
5:21 بر قبرها سنگ‌چین‌هایی از سنگ است
5:24 در سمت راست راه
5:26 نزد گردنه‌های راه
5:28 میان آن گردنه‌ها
5:31 عبدالله از عرج بازمی‌گشت
5:33 پس از آن‌که خورشید در گرمای نیم‌روز به سوی غروب میل کند
5:36 و نماز ظهر را در آن مسجد می‌گزارد
5:40 و عبدالله بن عمر نقل کرد
5:43 که رسول الله (صلی‌الله‌علیه‌وسلم)
5:46 نزد درختان سرحه در سمت چپ راه فرود آمد
5:50 در مسیل پایین‌تر از هرشا
5:53 آن مسیل به پای هرشا چسبیده است
5:57 فاصله‌اش تا راه نزدیک به یک غلوه (مسافت پرتاب تیر) است.
6:01 و عبدالله (بن عمر) در حالی که زیر درخت سرحه‌ای نماز می‌گزارد
6:04 آن درختی است که به راه نزدیک‌تر است
6:06 و آن بلندتر (از دیگران) است.
6:09 و عبدالله بن عمر روایت کرد
6:12 که پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم)
6:14 در آبراهه‌ای فرود می‌آمد
6:17 که در پایین‌ترین بخش مَرّ الظهران
6:19 پیش از مدینه، هنگامی که از صفراوات فرود می‌آمد،
6:23 در دامنهٔ آن آبراهه فرود می‌آمد،
6:26 سمت چپ راه (کسی که) به سوی مکه می‌رود.
6:30 میان منزل رسول الله (صلی‌الله‌علیه‌وسلم)
6:34 و راه
6:36 جز به اندازهٔ پرتاب یک سنگ فاصله‌ای نبود.
6:39 و عبدالله بن عمر روایت کرد
6:42 که پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم)
6:44 در ذی‌طوی فرود می‌آمد
6:47 و شب را آنجا می‌ماند تا صبح شود،
6:49 و هنگامی که به مکه می‌رسید نمازِ صبح را (همان‌جا) می‌گزارد.
6:53 و نمازگاه رسول الله (صلی‌الله‌علیه‌وسلم)
6:56 آن بر تپه‌ای بلند و برآمده بود،
6:59 نه در مسجدی که اکنون در آنجا ساخته شده است،
7:03 بلکه پایین‌تر از آن
7:05 بر تپه‌ای بلند و برآمده.
7:08 و عبدالله روایت کرد
7:10 که پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم)
7:13 رو به شکاف‌های دو کوه کرد،
7:15 کوهی که میان آن و کوه بلند فاصله است،
7:19 به سوی کعبه،
7:20 و مسجدی را که اکنون آنجا ساخته شده
7:23 در سمت راستِ مسجد،
7:25 در کنار تپه
7:27 و نمازگاه پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) بود
7:29 پایین‌تر از آن،
7:31 بر تپهٔ سیاه،
7:33 ده ذراع یا نزدیک به آن از تپه فاصله داشت،
7:37 سپس نماز می‌گزارد
7:39 رو به دو شکاف کوه
7:41 که میان تو و کعبه است.
7:44 شرح حدیث:
7:47 در ذی‌الحلیفه
7:50 که نُه کیلومتر در مسیر مکه از مدینه فاصله دارد،
7:55 زیر درخت سَمُره،
7:56 یعنی درخت طلح دارای خارها،
8:00 فرود آمد،
8:01 یعنی نشست و پایین آمد،
8:03 در بطحاء زانو زد،
8:05 بطحاء همان مکان گسترده است،
8:08 و گفته شده رودخانهٔ وسیع است،
8:10 که در آن ریگ‌های ریز و سنگریزه‌ها باشد،
8:12 کنارهٔ دره،
8:15 یعنی طرف آن،
8:16 پس شب را (آنجا) گذراند،
8:18 یعنی برای خواب و استراحت و اقامت فرود آمد،
8:22 سپس
8:23 یعنی در آن مکان،
8:26 بر تپه،
8:27 اَکَمه همان پشته یا تپهٔ کوچک است،
8:30 سپس خلیج،
8:32 یعنی بخشی از رود،
8:34 گویی از آن جدا شده است،
8:36 و گفته شده:
8:37 دره‌ای ژرف
8:39 که از دره‌ای بزرگ‌تر از آن جدا می‌شود،
8:42 و در درونش تپه‌ای شنی است،
8:44 کَثیب همان توده‌ای از ریگ است،
8:45 قطعه‌ای از ماسه
8:47 کشیده و محدود به آن،
8:49 پس سیل در آنجا با بطحاء (شن و ریگ) انباشته شد،
8:52 تا آن مکان پوشیده شد
8:55 و (زمین) هموار گشت،
8:56 یعنی گسترده شد،
8:57 و معنا
8:58 آن است که با آنچه از بطحاء حمل کرد (آن را پوشاند).
9:01 و بطحاء
9:02 سنگ و ماسه است،
9:05 در بلندیِ روحاء،
9:07 یعنی در جایی مرتفع در روحاء،
9:10 بر کنارهٔ راه،
9:12 یعنی بر کنار جادّه،
9:15 به اندازهٔ پرتاب یک سنگ،
9:17 یعنی به قدر و مسافت پرتاب یک سنگ،
9:20 (زمین) به عرق می‌رسید،
9:23 عَرَق:
9:24 شوره‌زاری که درخت طرفاء در آن می‌روید،
9:26 و گفته شده غیر از این است،
9:29 نزد پایان روحاء،
9:31 یعنی نزد آخر آن،
9:33 دو بنا، سپس مسجدی،
9:35 یعنی در آنجا مسجدی ساخته شد،
9:38 پس هرگاه از آنجا بگذرد
9:40 یعنی از عَرَق بگذرد،
9:42 فرود آمد
9:43 یعنی برای خواب یا استراحت فرود آمد،
9:46 زیر درخت سِرحهٔ بزرگ،
9:48 یعنی درخت بزرگی که میوه دارد،
9:51 که به آن «سَخمه» گفته می‌شود،
9:54 پایین‌تر از رُوَیثه،
9:55 یعنی زیر آن و نزدیک به آن،
9:58 و رُوَیثه.
10:00 روستایی که حدود ۸۵ کیلومتر با شهر فاصله دارد
10:06 «ووجاه الطریق» (در کنار راه)
10:07 یعنی روبه‌روی آن
10:09 در مکانی گسترده
10:11 یعنی در جایی وسیع
10:13 «یفضی» (منتهی می‌شود)
10:15 یعنی بیرون می‌آید
10:16 میان «بریدِ الرویثه» و «بریدِ» دو میل فاصله است
10:19 یعنی میان او و مکانی که پست در «الروِیثه» در آن فرود می‌آمد، دو میل فاصله است
10:26 «فنثنی» (سپس پیچ می‌خورد)
10:27 یعنی پس انحراف پیدا می‌کند
10:29 «جوفها» (درونش)
10:30 یعنی داخلش
10:32 «قائمة علی ساق» (بر پایه‌ای ایستاده)
10:34 یعنی مانند ساختمانی است
10:36 از پایین گسترده نیست و از بالا تنگ است
10:41 در کرانهٔ «تلعه»
10:43 «تلعه» همان مسیل آب است که از بلندی به پستی جاری می‌شود
10:47 از پشت «العرج»
10:49 «العرج» دره‌ای در جنوب مدینه است
10:52 در حدود ۱۳۰ کیلومتری
10:56 به سوی تپه‌ای
10:57 «هضبه» همان تپه‌ای است که بالای تودهٔ ریگ قرار دارد
11:01 و از کوه در ارتفاع کمتر است
11:03 «رضم» (توده‌ای)
11:05 یعنی سنگ‌های سفید و بزرگ
11:08 نزدیک گردنه‌های راه
11:10 «السَّلَم»
11:11 درختی که برگش همان دباغ‌گیاه است که با آن پوست را دباغی می‌کنند
11:16 در «الهاجرة» (گرمای نیمروز)
11:17 «الهاجرة» همان نیمروز است، هنگامی که گرما شدت می‌گیرد
11:22 در مسیل
11:23 یعنی در شیب زمین
11:25 پایین «هرشاء»
11:27 «هرشاء» کوهی در سرزمین تهامه است
11:29 و آن در محل تلاقی راه شام و مدینه قرار دارد
11:34 در کنار «کراع هرشاء»
11:36 یعنی در کناره‌اش
11:38 از فاصلهٔ یک «غلوه»
11:39 یعنی به اندازهٔ برد یک تیر
11:41 از «مرّ الظّهران» گذشت
11:43 «مرّ الظهران» دره‌ای است که تا مکه ۱۶ میل فاصله دارد
11:47 پیش از مدینه
11:49 یعنی به سمت آن
11:51 از «الصفراوات»
11:53 یعنی دره‌ها یا کوه‌هایی که پس از «مرّ الظهران» قرار دارند
11:57 در «ذی‌طُوی»
11:58 «ذی‌طوی» دره‌ای در مکه است
12:01 بر تپه‌ای بلند و ستبر
12:03 یعنی تپه‌ای بزرگ
12:05 رو به دو دهانهٔ کوه کرد
12:08 «فرضة الجبل» یعنی ورودی راه به آن کوه
12:12 به سوی کعبه
12:14 یعنی جهت و ناحیهٔ کعبه
12:17 در کنار آن تپه
12:19 یعنی در پهلوی آن
12:20 و «اکمه» (تپه)
12:21 یعنی همان «تلّ» یا «رابیه»
12:24 از فواید حدیث
12:28 از این حدیث استفاده می‌شود
12:30 بیان فضیلت ابن عمر رضی‌الله‌عنهما
12:33 و دقت او در پیگیری مکان‌هایی که رسول الله (ﷺ) در آن‌ها فرود آمد
12:40 و در آن پیگیری ابن عمر رضی‌الله‌عنهما از جایی‌هایی است که پیامبر (ﷺ) در آن‌ها نماز گزارد
12:49 و در آن حرص صحابه و تابعین بر پیگیری آثار پیامبر (ﷺ) است
12:56 در آن بیانِ مکان‌های جغرافیایی در مسیر پیامبر (ﷺ) به مکه هنگام عمره و حج است
13:05 و اینکه عبور از این مکان‌ها از سنت‌ها و واجبات حج نیست
13:11 و در آن جواز پیگیری جاهایی است که رسول الله (ﷺ) در آن‌ها نماز گزارد
13:18 به شرط آنکه غلو صورت نگیرد
13:20 از مالک درباره نماز خواندن در جاهایی که پیامبر (ﷺ) در آن‌ها نماز گزارده پرسیده شد
13:27 او گفت: این کار را نمی‌پسندم، جز در مسجد قبا
13:32 زیرا پیامبر (ﷺ) به آنجا سواره و پیاده می‌آمد
13:38 و در آن مکان‌ها چنین نکرد
13:41 و در آن است که برخی از مکان‌های یادشده در خبر هنوز باقی‌اند و برخی از میان رفته‌اند
13:49 و در آن جواز ساختن مسجد در جاهایی است که پیامبر (ﷺ) در آن‌ها نماز گزارد
13:56 و در آن است که مسافر آنچه را از نظر زمان و مکان برایش آسان‌تر است نماز می‌گزارد
14:02 و اینکه تمام زمین برای مسلمان مسجد و پاک‌کننده است
14:06 و در آن جواز انحراف از مسجد کنار راه و نماز خواندن در جای دیگر است
14:12 و جواز نماز خواندن در مسجدی که کنارش گورستان است
14:17 و در آن مشروعیت گرفتن سترهٔ نماز در سفر و حضر است
14:22 و اینکه برای کسی که کعبه را نمی‌بیند، رو کردن به جهت قبله لازم است
14:28 و در آن تفاوت میان نمازگزار عارضی و مسجد دائمی در احکام است
14:34 و در حدیث بیان اهمیت نماز در زندگی مسلمان، چه در سفر و چه در حضر است
14:43 ابواب سترهٔ نمازگزار
14:49 سترهٔ امام، سترهٔ کسی است که پشت سر اوست
14:53 از نافع، از ابن عمر
14:56 که رسول الله (ﷺ) هرگاه در روز عید بیرون می‌آمد
15:02 در روایتی دستور داد نیزه‌ای را ببرند
15:05 و عَنَزه (عصای نیزه‌مانند) پیش رویش حمل می‌شد
15:08 و در نمازگاه پیش رویش نصب می‌شد
15:11 و پیش رویش نهاده می‌شد
15:13 او رو به آن نماز می‌گزارد و مردم پشت سرش بودند
15:17 و این کار را در سفر هم انجام می‌داد
15:20 از همین رو امیران آن را اتخاذ کردند
15:24 شرح حدیث
15:28 ابواب سترهٔ نمازگزار
15:30 سترهٔ چیزی است که نمازگزار در برابرش قرار می‌دهد
15:34 از عصا یا غیر آن
15:36 تا کسی که میان او و سترهاش عبور می‌کند، بازداشته شود
15:39 «کان» دلالت بر تداوم و استمرار دارد
15:43 هرگاه در روز عید بیرون می‌آمد
15:45 به سوی مصلّی (محل نماز عید)
15:47 با نیزه
15:49 جنگ‌افزار (نیزه)
15:50 نیزهٔ پهن‌نوک
15:53 پس آن را پیش روی او قرار می‌دادند
15:55 یعنی نیزه را پیش روی پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) نصب می‌کردند
16:00 امیران آن را به‌کار می‌گرفتند
16:02 این جمله از سخن نافع است
16:05 آزادکردهٔ ابن عمر رضی‌الله‌عنهما
16:09 از فواید حدیث
16:12 از حدیث استفاده می‌شود
16:15 استحباب قرار دادن سترهٔ (شیء حایل) در نماز
16:17 برای امام و نمازگزار تنها
16:19 و این سنتی است که به آن ترغیب شده است
16:22 کسی که آن را ترک کند سرزنش می‌شود
16:24 و در حدیث آمده که نماز عید
16:26 در مصلّی برگزار می‌شود
16:28 و در آن جواز برداشتن نیزه است
16:31 و عَنَزه و عصا
16:32 در سفر و حضر
16:34 و در آن وجوب احتیاط است
16:36 و گرفتن ابزار دفع دشمنان
16:38 به‌ویژه در سفر
16:41 و در آن جواز بهره‌گیری و کمک گرفتن است
16:42 در برخی امور نماز
16:46 و برخی فقیهان استنباط کرده‌اند
16:47 از سخن راوی
16:49 که (پیامبر) به جنگ‌افزار فرمان داد
16:51 اندازهٔ معتبر در درازا و پهنای سترهٔ
16:54 و آن به‌اندازهٔ درازا و پهنای نیزه است
16:58 و در این مسئله تفصیل وجود دارد
17:03 باب: اندازهٔ مناسب فاصله
17:05 میان نمازگزار و سترهٔ
17:09 از سهل روایت است که گفت
17:11 میان مصلّای رسول الله
17:13 (صلی‌الله‌علیه‌وسلم)
17:15 و دیوار
17:17 در روایتی
17:19 میان دیوار مسجد
17:21 که به سمت قبله است
17:22 و منبر
17:24 فاصله‌ای به اندازهٔ عبور یک گوسفند بود
17:26 و از سلمه روایت است که گفت
17:28 دیوار مسجد نزد منبر بود
17:31 که گوسفند به‌سختی می‌توانست از آن عبور کند
17:35 شرح حدیث
17:38 مصلّی
17:40 یعنی جایی که نماز گزارده می‌شود
17:42 و پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) در آن می‌ایستاد
17:46 دیوار
17:47 یعنی دیوار مسجد در جهت قبله
17:51 عبور گوسفند
17:52 یعنی مسافتی که گوسفند از آن می‌گذرد
17:55 دیوار مسجد
17:57 یعنی دیوار مسجد پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم)
18:01 در جهت قبله
18:03 که گوسفند به‌سختی از آن عبور می‌کرد
18:05 یعنی مسافت عبور گوسفند
18:09 از فواید حدیث
18:13 دو حدیث دلالت دارند که نزدیکی به سترهٔ مطلوب است
18:17 و اینکه مسافت یادشده در دو حدیث
18:20 میان نمازگزار و سترهٔ
18:22 همان اندازه‌ای است که نمازگزار بتواند
18:25 کسی را که از پیش رویش می‌گذرد دفع کند
18:27 و دستش به او برسد
18:32 باب: نماز به سوی ستون
18:36 از یزید بن ابی عبید روایت است که گفت
18:39 با سلمه بن اکوع می‌آمدم
18:42 و او نزد ستونی که کنار مصحف است نماز می‌گزارد
18:47 گفتم: ای ابا مسلم
18:49 می‌بینم که نماز را نزد این ستون برمی‌گزینی
18:54 گفت:
18:55 زیرا دیدم که پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم)
18:59 نماز را نزد آن برمی‌گزید
19:02 شرح حدیث
19:06 اُسطوانه
19:07 یعنی ستون و پایه
19:10 نزد مصحف
19:11 آن ستون سوم از منبر است
19:15 و سوم از قبله
19:17 و سوم از قبر (پیامبر)
19:19 و به آن ستون عایشه رضی‌الله‌عنها نیز گفته می‌شود
19:23 و همچنین ستون مهاجرین نامیده می‌شود
19:28 نماز را برمی‌گزیند
19:30 یعنی عمداً و قصداً در آن جا نماز می‌گزارد
19:35 از فواید حدیث
19:39 در حدیث
19:40 که ستون و آنچه در حکم آن است سترهاست
19:43 و آن بهتر از نیزه است
19:46 و لازم است که ستون پیش روی نمازگزار باشد
19:50 و در کنار او نباشد
19:52 تا چیزی میان صف‌ها فاصله نیندازد
19:55 و در آن مشروعیت نگهداری مصاحف در مساجد است
20:02 از انس بن مالک روایت است که گفت
20:04 هرگاه مؤذن اذان می‌گفت
20:07 گروهی از اصحاب پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) برمی‌خاستند
20:12 و به سوی ستون‌ها می‌شتافتند
20:14 تا آن که پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) بیرون آید
20:18 و آنان در همان حال
20:20 دو رکعت پیش از نماز مغرب را می‌گزاردند
20:23 و میان اذان و اقامه چیزی نبود
20:28 شرح حدیث
20:31 از اصحاب پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم)
20:35 آنان بزرگان اصحاب پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) بودند
20:40 به سوی ستون‌ها می‌شتافتند
20:42 که به سرعت به سوی ستون‌های مسجد می‌رفتند
20:45 تا آن‌ها را سترهٔ نماز دو رکعت قرار دهند
20:49 و میان اذان و اقامه چیزی نبود
20:53 یعنی میان اذان مغرب و اقامه
20:56 جز زمانی اندک نبود
20:59 از فواید حدیث
21:02 از حدیث استفاده می‌شود
21:04 استحباب خواندن دو رکعت نماز پیش از نماز مغرب
21:08 و در این مسئله اختلاف است
21:11 و در آن تشویق به شتافتن به سوی طاعات است
21:14 و زیاد خواندن نوافل
21:16 و در حدیث اشاره‌ای است به تنگی وقت نماز مغرب
21:21 و در آن (آمده) که کار صحابه رضی‌الله‌عنهم
21:24 در باب عبادات در حضور پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم)
21:29 از سنت‌های تقریری است
21:34 باب نماز به سوی تخت‌خواب
21:37 از عایشه
21:39 نزد او از چیزهایی یاد شد که نماز را قطع می‌کند
21:42 سگ و الاغ و زن
21:45 پس (عایشه) گفت
21:46 ما را به الاغ و سگ همانند کردید
21:50 در روایتی آمده است
21:51 ما را با سگ و الاغ برابر دانستید
21:55 به خدا سوگند، پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) را دیدم که نماز می‌گزارد
21:59 و من بر تخت‌خواب، میان او و قبله، به پهلو خوابیده بودم
22:04 پس نیازی برایم پیش می‌آمد
22:06 پس خوش نداشتم که بنشینم
22:09 در روایتی آمده است
22:10 پس خوش نداشتم که مانع او شوم
22:13 و در روایتی
22:14 پس خوش نداشتم که روبه‌روی او شوم
22:17 پس پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) را آزار می‌دادم
22:21 پس از نزد پاهای او آرام بیرون می‌خزیدم
22:24 در روایتی آمده است
22:26 تا آنکه از لحاف خود بیرون بخزم
22:29 و در روایتی
22:30 پس آهسته آهسته بیرون می‌خزیدم
22:34 شرح حدیث
22:37 ما را به الاغ و سگ همانند کردید
22:40 یعنی در مسئله قطع نماز
22:43 چون آمده که الاغ و سگ نماز را قطع می‌کنند
22:47 پس پیش می‌آمد
22:48 یعنی پیش می‌آمد و ظاهر می‌شد
22:51 پس بیرون می‌خزیدم
22:52 یعنی با آرامی و نرمی می‌گذشتم
22:54 کم‌کم
22:57 پس خوش نداشتم که مانع او شوم
22:59 یعنی از راست به چپ از کنار او بگذرم
23:02 و مراد
23:04 این است که خوش نداشتم در نمازش مزاحم او شوم
23:07 از فواید حدیث
23:11 از حدیث استفاده می‌شود
23:13 که زن نماز را قطع نمی‌کند
23:16 و همچنین عبور آدمیان از پیش روی نمازگزار
23:19 نماز را قطع نمی‌کند، از (هر) باب (که باشد) یا نه
23:23 و در آن جواز نماز به سوی تخت‌خواب است
23:26 و جواز نماز به سوی خفته و دراز کشیده
23:29 و فقیهان در این باره تفصیلی دارند
23:33 و در حدیث، (دلیل است بر) نپرداختن نمازگزار
23:35 به حرکت یا صدا یا مانند آن دو
23:38 بر این دلالت دارد
23:40 خزیدن عایشه رضی‌الله‌عنها
23:43 باب
23:47 نمازگزار کسی را که از پیش رویش عبور می‌کند بازمی‌دارد
23:51 از ابو صالح سمان روایت است که گفت
23:54 ابو سعید خدری را در روز جمعه‌اش دیدم
23:58 که به سوی چیزی که او را از مردم می‌پوشاند نماز می‌گزارد
24:02 پس جوانی از بنی ابی معیط خواست
24:06 که از پیش روی او بگذرد
24:08 ابو سعید در سینه‌اش زد
24:12 پس آن جوان نگاه کرد
24:13 و جز از پیش روی او راهی نیافت
24:17 پس بازگشت تا بگذرد
24:19 ابو سعید او را سخت‌تر از بار اول راند
24:23 پس (جوان) به ابو سعید ناسزا گفت
24:26 سپس نزد مروان رفت
24:28 و از آنچه از ابو سعید دیده بود به او شکایت کرد
24:32 و ابو سعید نیز به دنبال او نزد مروان رفت
24:35 پس (مروان) گفت
24:37 ای ابا سعید، تو را با برادرزاده‌ات چه کار است؟
24:40 (ابو سعید) گفت
24:42 از پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) شنیدم که می‌فرمود
24:46 هرگاه یکی از شما به سوی چیزی که او را از مردم می‌پوشاند نماز گزارد
24:51 و کسی خواست از پیش رویش بگذرد
24:55 پس باید او را بازدارد
24:57 در روایتی
24:58 پس باید او را منع کند
25:00 زیرا که ابو
25:01 پس باید او را منع کند
25:03 زیرا که ابو
25:04 پس با او بجنگد
25:06 زیرا که او جز شیطان نیست
25:10 شرح حدیث
25:13 یرد یعنی دفع می‌کند
25:16 جوان از بنی ابی معیط
25:19 گفته شده که او ولید بن عقبه است.
25:21 و گفته شده غیر از او.
25:23 از پیش روی او عبور می‌کند.
25:25 یعنی از جلوی او می‌گذرد.
25:27 پس جایی جز میان دو دست او نیافت.
25:31 یعنی راهی نیافت که بتواند از آن بگذرد.
25:35 پس به ابو سعید دشنام داد.
25:37 یعنی او را ناسزا گفت و بد گفت.
25:39 سپس بر مروان وارد شد.
25:42 یعنی مروان بن حکم اموی.
25:45 پس باید او را دفع کند.
25:46 یعنی با اشاره و منع ملایم.
25:50 زیرا ابو
25:51 یعنی آن عبورکننده.
25:52 و از بازگشت خودداری کند.
25:54 پس باید با او بجنگد.
25:56 یعنی با شدت او را دور کند.
25:58 و او را به بازگشت وادارد.
26:01 زیرا او شیطان است.
26:03 چون خودداری او از بازگشت و از عبور،
26:06 از کارهای شیطان است.
26:09 از فواید حدیث.
26:13 از حدیث استفاده می‌شود:
26:15 راهنمایی به اتخاذ سترہ در نماز.
26:18 و اینکه کسی که در ترک سترہ کوتاهی کند،
26:21 یا به اندازه مشروع از آن دوری کند،
26:24 و کسی میان او عبور کند،
26:27 نباید او را به خاطر کوتاهی‌اش دفع کند.
26:30 و در آن است که عمل اندک در نماز برای مصلحت آن زیان‌بار نیست.
26:35 و در آن است که اطلاق شیطان بر سرکش از انسان‌ها
26:40 جایز و رایج است.
26:42 و در آن است که دفع بدترین
26:45 تنها با آسان‌ترین و سپس آسان‌تر انجام می‌شود.
26:48 و اینکه نزاع‌ها ناگزیر باید به حاکم ارجاع شود،
26:53 و طرف دعوا خود به انتقام نپردازد.
26:56 و در حدیث اشاره‌ای است به نهی از عبور میان دست نمازگزار،
27:01 حتی اگر نمازگزار در اتخاذ سترہ کوتاهی کرده باشد.
27:05 و در آن است که توصیف کسی که اصرار بر عبور میان دست نمازگزار دارد به شیطان،
27:11 دلالت بر زشتی این عمل از نظر شرع دارد.
27:17 باب گناه عبورکننده میان دست نمازگزار.
27:21 از ابو نضر، آزادشده عمر بن عبید الله،
27:25 از بسر بن سعید،
27:27 که زید بن خالد او را نزد ابو جهیم فرستاد تا بپرسد
27:32 از رسول الله ﷺ چه شنیده است
27:36 درباره عبورکننده میان دست نمازگزار.
27:39 پس ابو جهیم گفت:
27:41 رسول الله ﷺ فرمود:
27:45 اگر عبورکننده میان دست نمازگزار می‌دانست بر او چه (گناهی) است،
27:50 ایستادن چهل (سال) برایش بهتر بود از اینکه از میان دو دست او عبور کند.
27:56 ابو نضر گفت: نمی‌دانم،
27:59 آیا گفت چهل روز یا ماه یا سال؟
28:05 توضیح حدیث.
28:08 ابو جهیم
28:10 نامش عبد الله بن جهیم رضی‌الله‌عنه است.
28:14 بر او چه (گناهی) است؟
28:15 یعنی از گناه و خطا.
28:18 میان دو دست او یعنی جلوی او و نزدیک او.
28:23 از فواید حدیث.
28:26 از حدیث استفاده می‌شود:
28:28 منع از عبور میان دست نمازگزار،
28:32 و گناه تنها بر کسی است که از نهی آگاه باشد.
28:35 و در آن است مشروعیت نمایندگی در طلب علم.
28:39 و در آن راهنمایی به اینکه علما از یکدیگر علم بگیرند،
28:44 و اکتفا به فرود (سند نازل‌تر) با توانایی بر (سند عالی‌تر).
28:48 و در آن است پذیرش خبر واحد.
28:53 باب نماز خواندن پشت خوابیده.
28:57 از عایشه روایت است که گفت:
28:59 پیامبر ﷺ نماز می‌خواند و من خوابیده بودم
29:04 به صورت عرضی روی بستر او.
29:07 پس هرگاه می‌خواست وتر بخواند،
29:09 یعنی مرا برانگیخت و من وتر خواندم.
29:12 توضیح حدیث.
29:15 پیامبر ﷺ نماز می‌خواند.
29:19 این ترکیب بر تکرار دلالت دارد.
29:23 و من خوابیده بودم، یعنی در خواب بودم.
29:26 به صورت عرضی روی بستر او.
29:28 یعنی در سمت قبله.
29:31 یعنی مرا برانگیخت و من وتر خواندم.
29:33 دلالت دارد بر استحباب بیدار کردن خوابیده برای عبادت.
29:38 از فواید حدیث.
29:41 از حدیث استفاده می‌شود:
29:43 تأکید بر سنت بودن نماز وتر.
29:47 و در آن بیان فضیلت قیام شب است.
29:51 و در آن تشویق به مراقبت از خانواده در امور قربت است.
29:57 باب هرگاه کودک خردسالی را در نماز بر گردن بگیرد.
30:03 از ابو قتاده انصاری،
30:06 که رسول الله ﷺ نماز می‌خواند
30:11 در حالی که امامه دختر زینب را حمل می‌کرد،
30:14 دختر رسول الله ﷺ،
30:18 و (فرزند) ابو العاص بن ربیع بن عبد شمس (بود).
30:22 پس هرگاه سجده می‌کرد، او را می‌گذاشت،
30:24 و هرگاه برمی‌خاست، او را برمی‌داشت.
30:27 در روایتی (آمده است):
30:29 پس هرگاه رکوع می‌کرد، او را می‌گذاشت،
30:31 و هرگاه سر برمی‌داشت، او را بلند می‌کرد.
30:35 توضیح حدیث.
30:38 امامه دختر زینب.
30:40 یعنی دختر رسول الله ﷺ.
30:44 و نسبت دادن او به مادرش برای تشریف (گرامی‌داشت) است.
30:47 پس هرگاه سجده می‌کرد، او را می‌گذاشت.
30:50 یعنی بر روی زمین
30:52 و چون برمی‌خاست، آن را (بر دوش) حمل می‌کرد
30:54 یعنی بر شانه‌اش
30:56 از فواید این حدیث
31:00 از این حدیث استفاده می‌شود
31:02 درستی نماز کسی که کودکی را حمل کند
31:05 و هر چیز پاکی
31:07 و در آن پاکی لباس و بدن کودکان است
31:11 تا زمانی که نجاست ثابت شود
31:14 و در آن است که نماز با عمل اندک باطل نمی‌شود
31:18 و همچنین عمل زیاد اما پراکنده
31:20 و در آن است فروتنی با کودکان و مهربانی و رحمت بر ایشان
31:25 و در آن است جواز ورود کودکان به مساجد
31:29 و در آن است راهنمایی به گرامی داشتن فرزندان محارم با حمل کردن ایشان
31:33 برای جبران خاطر ایشان و نسبت به اصل و تبارشان
31:36 و در حدیث است استصحاب اصل
31:39 و آن پاکی است بر اساس غالب (احوال)
31:42 و در آن است که چون حمل کودکان در نماز زیان نمی‌رساند
31:46 همچنین عبور ایشان از برابر نمازگزار زیانی ندارد