از مجموعهٔ صحیح البخاری
· درس 82 از 113
خلاصه صحیح البخاری | قسمت (82) | ادامه کتاب «المصارعه» و سپس «کتاب المساقات».
0:000:00
متن کامل
ترجمهٔ ماشینی — ممکن است خطا داشته باشد
0:00
بسم الله الرحمن الرحیم
0:03
مرکز افادة
0:06
برای مطالعات و پژوهشهای انسانی
0:09
پیش میدهد
0:10
مختصر صحیح بخاری
0:16
باب استفاده از گاو برای شخمزدن
0:20
از ابوهریره رضیاللهعنه روایت است که گفت
0:25
پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) نماز صبح را خواند
0:30
سپس رو به مردم کرد
0:32
فرمود
0:33
در میان [حکایت] مردی که گاوی را میراند
0:36
وقتی بر آن سوار شد، آن را زد
0:39
پس گفت
0:40
ما برای این [کار] آفریده نشدهایم
0:43
ما فقط برای کشت و کار آفریده شدهایم
0:45
مردم گفتند
0:47
سبحان الله
0:49
گاوی سخن گفت
0:51
فرمود
0:52
من به این ایمان دارم
0:54
من و ابوبکر و عمر
0:57
و آن دو گناهکار نیستند
0:59
در همان حال که مردی با گوسفندانش بود
1:01
هنگامی که گرگی بر گوسفندی هجوم آورد و آن را با خود برد
1:05
تا جایی که گویی آن را از چنگ او رهانده است، به دنبالش رفت.
1:09
گرگ به او گفت
1:11
این را از من نجات دادی
1:14
پس چه کسی در روز هفتم برای آن (کار را انجام میدهد؟)
1:17
روزی که جز من برای آن هیچ سرپرستی نیست
1:20
مردم گفتند
1:21
سبحان الله
1:23
گرگ سخن میگوید
1:25
گفت
1:26
من به این ایمان دارم
1:28
من و ابوبکر و عمر
1:30
و آن دو [نیز] گناهکار نیستند.
1:32
تعلیق بر حدیث
1:36
به مردم روی میآورد
1:39
یعنی با چهرهاش
1:40
میراند
1:42
یعنی آن را پیشاپیش خود میکشد
1:44
برای این [کار] آفریده نشدیم
1:46
یعنی (ما) برای سوار شدن آفریده نشدهایم
1:48
برای کِشت و زرع آفریدیم
1:50
من برای کارهای کشاورزی آفریده شدهام
1:53
این [مطلب/حکم] برای انحصار نیست.
1:55
و این تنها اشارهای است به بخش عمدهٔ آنچه برای آن آفریده شدهام.
1:59
پس گاو ذبح میشود و خورده میشود.
2:01
و از شیرش مینوشد
2:03
و آن دو گناهکار نیستند
2:05
یعنی حاضر نیستند
2:07
گرگ را بشمار
2:09
بر آن هجوم برد
2:11
پس با یک گوسفند از آنجا رفت.
2:13
یعنی آن را به ستم و تجاوز گرفت
2:15
درخواست کرد
2:17
به دنبال او دوید
2:19
او را از چنگ او نجات داد
2:21
یعنی آن را گرفت و بازگرداند
2:23
پس چه کسی برای آن (هست)؟
2:25
هر کس آن را حفظ و نگهداری کند
2:27
روز هفتم
2:30
مراد روز قیامت است
2:32
و گفته شده است
2:34
آن جایگاهی که هفت
2:36
نزد او محشر است، روز قیامت
2:38
از فواید
2:40
حدیث
2:43
حدیث از نشانههای نبوت است
2:45
و در آن بیانی است
2:47
فضیلت دو شیخ، ابوبکر و عمر
2:49
رضیاللهعنهما
2:51
وثقة رسول الله
2:53
به ایمان آندو، صلیاللهعلیهوسلم
2:55
ایمانی که پس از آن (شکی یا کفری) به دنبال ندارد.
2:57
ارتیاب
2:59
و در آن آمده که آن جانور را به کار نمیگیرند.
3:01
مگر در آنچه عادت بر آن جاری شده است
3:03
در بهکارگیری آن در آن
3:05
و در آن مشروعیت پند و اندرز (موعظه) است.
3:07
بعد از نماز صبح
3:09
باب هنگامی که (کسی) گفت
3:13
کفایت کن مرا مؤونه (هزینه/زحمت) نخل و غیر آن
3:15
و در میوهاش با من شریک میشوی
3:17
از ابوهریره
3:19
رضیاللهعنه گفت
3:21
انصار گفتند
3:23
برای پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم)
3:25
میان ما تقسیم کرد
3:27
و میان برادرانمان نخلها
3:29
گفت: نه
3:31
گفتند
3:33
آنان مؤونه (هزینههای زندگی) را بر عهدهات میگیرند
3:35
و شما را در میوهها شریک میکنیم
3:37
گفتند: شنیدیم
3:39
و اطاعت کردیم
3:42
تعلیق بر حدیث
3:44
مَأونه
3:46
مرادِ اینجا
3:48
سقی و جذاب
3:50
و هر آنچه که نخل را به صلاح میآورد
3:52
و شما را
3:54
یعنی به شما از میوه میدهیم
3:57
از فوایدِ حدیث
3:59
از این حدیث استفاده میشود
4:01
مشروعیت مساقاة
4:03
و در آن بیانی است
4:05
فضیلت برادری در راه الله
4:07
و در آن استحباب (آن)
4:09
همدردی با فقیران
4:11
و در آن است فضیلت کسب درآمد با دست (کار یدی).
4:13
باب قطع درختان
4:17
و درخت خرما
4:20
از ابن عمر رضیاللهعنه
4:22
گفت که
4:24
سوزاندن رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم)
4:26
نخل بن النظیر
4:28
و قطع
4:31
در روایتی
4:33
و در این باره حسان بن ثابت میگوید
4:35
وهان علی سرات
4:37
بنیل أی
4:38
آتشسوزی در البویره
4:40
مستطیر
4:42
ابوسفیان پاسخ او را داد
4:44
ابن الحارث
4:46
خدای تعالی این کار نیک را پایدار بدارد.
4:48
و در نواحی آن آتش زد
4:50
سعیر
4:52
بهزودی خواهی دانست کدامیک از ما
4:54
بنزهن
4:56
و بدان که کدام زمین ما زیان میبیند
4:58
پس نازل شد
5:00
آنچه از درخت خرمای نوع «لینه» بریدید،
5:02
یا آن را رها کرده باشید
5:04
قائمةٌ بر اصول خود
5:06
به اذن الله
5:09
تعلیق بر حدیث
5:11
بویره
5:13
این جایگاهی است از شهر بنی النضیر.
5:15
شما قطع کردید
5:18
از درخت خرمای «لینه» یا آن را واگذاشتید،
5:20
قائم بر اصول خود
5:22
به اذن الله
5:24
لما، لام بن نظیر
5:26
رسول الله (ﷺ)
5:28
و مسلمانان
5:30
در بریدن نخلها و درختان
5:32
و گمان کردند که آن
5:34
از فساد
5:36
و با این کار به طعن و تشکیک (در دین) دست یابند
5:38
با مسلمانان
5:40
خداوند متعال خبر داد که بریدن درختان خرما
5:42
اگر آن را قطع کنند یا آنها را باقی بگذارند
5:44
اگر او را زنده نگه دارند
5:46
به اذن او سبحانه و تعالی
5:48
و امرش (چنین) تا آن (کار) پدید آید
5:50
عبرتی برای آنان و رسواییای (برای ایشان)
5:52
و در دنیا خواری
5:54
«اللینة» اسم است
5:56
برای سایر نخلها بر اصح (قول)
5:58
احتمالها و اولای آنها
6:00
از فواید
6:02
حدیث
6:05
از این حدیث استفاده میشود
6:07
جواز بریدن درختان خرما و آتش زدن (آنها)
6:09
مال دشمن را بهشدت (در کشتار و سرکوب) به غنیمت گرفتن
6:11
و نکایت
6:13
و در این حدیث اشارهای به نهی وجود دارد
6:15
دربارهی تباه کردن مال
6:17
باب
6:21
از رافع بن خدیج روایت است که گفت
6:23
ما بیشترین اهل
6:25
مدینه کشتزار است.
6:27
ما زمین را در بخشی از آن (زمین) زیر و رو میکردیم.
6:29
نامیدهشده به سید زمین
6:31
گفت
6:33
از این رو، آنچه به آن میرسد
6:35
و زمین سالم بماند
6:37
و از آنچه زمین را میرسد و (آن را) سالم میدارد، آن است
6:39
از آن نهی شدیم
6:41
در روایتی
6:43
پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) ایشان را نهی فرمود
6:47
و اما طلا و نقره
6:49
آن روز چنین نبود
6:51
در روایتی
6:53
و چرا از (نوشتنِ) برگ/ورق نهی شدیم؟
6:55
تعلیق بر حدیث
6:57
مزدرع
7:00
کدام مکان کشت؟
7:02
نکری
7:04
یعنی پاداش داده میشویم
7:06
بهسوی آن ناحیه، یعنی به آن جهت
7:08
برای سید زمین
7:10
برای صاحبش
7:12
مبتلا میشود
7:14
یعنی برای او مصیبتی پیش میآید و (مالش) تلف میشود
7:16
برگ
7:18
کدام نقره؟
7:20
از فواید حدیث
7:23
از حدیث استفاده میشود
7:25
نهی از اجاره دادن زمین
7:27
در برابر آنچه از آن بیرون میآید
7:29
از جهت معین
7:31
و در آن مشروعیت اجاره دادن زمین
7:33
به پول نقد
7:35
و در آن نهی از معاملات مالی
7:37
که در آن هر گونه جهالت (ابهام) باشد
7:39
و به دشمنی و نزاع منجر شود
7:43
باب مزارعه به سهم یکسوم (شَطر)
7:45
و مانند آن
7:47
عبدالله بن عمر رضیاللهعنهما
7:49
که پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم)
7:51
با اهل خیبر معامله کرد (زمین را به آنان سپرد)
7:53
به نصف آنچه از آن بیرون میآید
7:55
از میوه یا کشت
7:58
و او به همسرانش میداد
8:00
صد وسق
8:02
هشتاد وسق خرما
8:04
و بیست وسق جو
8:06
پس عمر خیبر را تقسیم کرد
8:08
و همسران پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) را مخیّر ساخت
8:10
صلیاللهعلیهوسلم
8:12
که از آب و زمین برای آنان جدا شود
8:14
یا به همان روال برای آنان ادامه یابد
8:16
پس برخی از آنان (زمین) را برگزیدند
8:18
زمین را
8:20
و برخی وسق را برگزیدند
8:22
و عایشه (رضیاللهعنها) برگزیده بود
8:24
شرح حدیث
8:26
به نصف
8:29
یعنی به یکدوم
8:31
صد وسق
8:33
وسق برابر شصت صاع است
8:35
و معادل صد و پنجاه
8:37
کیلوگرم است
8:39
پس صد وسق معادل است با
8:41
پانزده هزار کیلوگرم
8:43
تقریباً
8:45
که برای آنان جدا شود
8:47
«سلطان فلانی را زمین فلانجا واگذار کرد»
8:49
هنگامی که آن را به او بدهد
8:51
و آن را قطیعه (واگذاری دائمی) او قرار دهد
8:53
یا به همان روال برای آنان ادامه یابد
8:55
یعنی یا تقسیم پیشین آنان همچنان جاری شود
8:57
پیشین
8:59
از فواید حدیث
9:01
این حدیث اصل و پایهای است
9:04
برای کسانی که مزارعه را جایز میدانند
9:06
و در آن مشروعیت مساقات است
9:08
و در آن آمده که آنچه
9:10
پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) بر جای گذاشت
9:12
ارث برده نمیشود
9:14
و آنچه پس از او باقی ماند
9:16
نفقه همسرانش است، پس آن
9:18
صدقه است
9:20
و در حدیث اشارهای است به مشروعیت
9:22
ذخیره کردن (برای نفقه)
9:26
باب: از ابن عباس
9:28
رضیاللهعنهما
9:30
که پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم)
9:32
در روایتی
9:34
که پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم)
9:36
از آن نهی نکرد
9:38
بلکه
9:40
به سرزمینی بیرون رفت
9:42
که از کشت به لرزه درآمده بود
9:44
پس فرمود: این از آن کیست؟
9:46
گفتند: فلانی آن را اجاره کرده است
9:48
فلانی
9:50
فرمود:
9:52
اگر آن را رایگان به کسی ببخشد
9:54
برای او بهتر است از آنکه
9:56
در برابر آن اجرت معین بگیرد
9:58
در روایتی
10:00
(آن دو) بیرون رفتند
10:03
شرح حدیث
10:05
«تهتز زرعا» (به لرزه درآمده از کشت)
10:08
یعنی به حرکت درآمده
10:10
بهسبب کشتی که در آن است
10:12
«اکتراها» یعنی آن را اجاره کرده است
10:14
یعنی آن را کرایه کرده است
10:16
«منحها» یعنی آن را بهعاریت داده است
10:18
یعنی آن را عاریتاً داده است
10:20
از فواید حدیث
10:22
از حدیث استفاده میشود
10:24
فضیلت یاری رساندن برادران
10:26
با مال
10:28
و در آن راهنمایی به فضیلتهای
10:30
اعمال است
10:32
و در آن بیان فضیلت تجارت با الله تعالی است
10:34
باب
10:39
اوقاف اصحاب پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم)
10:41
و زمین
10:43
خراج و مزارعهی آنان
10:45
و معاملهی آنان
10:47
از عمر بن خطاب رضیاللهعنه
10:49
گفت:
10:51
قسم به آن که جانم در دست اوست
10:53
اگر نبود که آخرین مردم را وا نمیگذارم
10:55
برای ایشان نیست
10:57
شی
10:59
هیچ شهری بر او گشوده نشد
11:01
جز اینکه آن را همانگونه تقسیم کرد که
11:03
پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم)
11:05
خیبر
11:07
اما من آن را بهعنوان یک گنجینه (خزانه) رها میکنم.
11:09
آنان آن را میان خود تقسیم میکنند
11:12
تعلیق بر حدیث
11:14
بِبانا
11:17
یک چیز، یکی
11:19
و گفته شده است
11:21
او آن معدومی است که هیچ چیزی از آنِ او نیست.
11:23
و گفته شده که غیر از این است.
11:25
آن را رها کن
11:27
ای، آن را رها میکنم
11:29
خزانه
11:31
یعنی همچون گنجینهای که خوراک و مال را نگه میدارد
11:33
آن را میان خود تقسیم میکنند
11:35
مراد
11:37
آنان غنیمتها و خراج آن (سرزمین) را میان خود تقسیم میکنند.
11:39
فوایدِ حدیث
11:41
در خبر
11:44
اشاره به سنت خلفا
11:46
خلفای راشدین رضیاللهعنهم
11:48
و در آن مشروعیت (آن) وجود دارد
11:50
اجتهاد
11:52
در آن (این مسئله) است که تصرّف امام
11:54
منوط به مصلحت رعیت
11:56
و در آن مشروعیت (آن) است
11:58
برای ذخیره و ارشاد
12:00
به حسن تدبیر معیشت
12:02
باب هر که زنده کرد
12:06
زمینی مرده
12:08
از عروه
12:10
از عایشه رضیاللهعنها
12:12
از پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم)
12:14
گفت
12:16
هر کس زمینی را آباد کند که از آنِ کسی نیست
12:18
هیچکس را حقتر از آن نیست؛ پس او سزاوارتر است.
12:20
عروه گفت
12:23
وصیت به عمر رضیاللهعنه
12:25
در خلافت او
12:27
تعلیق بر حدیث
12:29
موات
12:32
کدام زمین که آباد نشده است
12:34
عمر
12:36
یعنی زنده میکنم
12:38
حق
12:40
یعنی اولی
12:42
از فوایدِ حدیث
12:45
از این حدیث استفاده میشود
12:47
مشروعیت احیای زمینِ غیرِ مملوکه
12:49
و ملکش بدین وسیله
12:51
احیاء
12:53
حکم حاکم مستند
12:55
به متن ملزم
12:57
باب «إذا قال: رب»
13:01
زمین، اقرک
13:03
خدا تو را پایدار بدارد
13:05
و زمان معینی را ذکر نکرده است
13:07
آن دو بر پایه رضایت متقابل خود
13:09
از ابن عمر
13:12
اینکه عمر بن الخطاب
13:14
رضیاللهعنه، بله
13:16
یهودیان و مسیحیان از سرزمین
13:18
حجاز
13:20
و پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) همواره
13:22
هنگامی که (پیامبر ﷺ) بر خیبر پیروز شد
13:24
این بخش بهصورت ناقص و نامفهوم از پیادهسازی گفتار رونویسی شده و متن قابلاتکایی برای ترجمه ندارد.
13:26
او میخواست یهودیان را از آنجا بیرون کند
13:28
و زمین، هنگامی که [آن امر] بر آن آشکار شد،
13:30
«برای الله و رسولش»
13:31
صلیاللهعلیهوسلم
13:33
و برای مسلمانان
13:35
و (پیامبر) قصد بیرون راندن یهودیان را داشت.
13:37
از آن
13:39
از یهودیان، از رسول الله (ﷺ) پرسیدم
13:41
صلیاللهعلیهوسلم
13:43
تا آنها را بدان چشم روشن کند
13:45
که کار خود را کفایت کند
13:47
و برای ایشان نیمی از میوه است.
13:49
پس رسول الله (ﷺ) به ایشان فرمود:
13:51
پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم)
13:53
آنان را با آن (خیبر) محروم کردند تا اینکه عمر ایشان را به تیماء و اریحاء تبعید کرد.
14:02
شرح و تعلیق بر حدیث
14:06
بله، یعنی یهودیان را از خانههایشان بیرون کرد.
14:10
از سرزمین حجاز، یعنی مکه و مدینه
14:14
بر خیبر چیره شد، یعنی بر اهلش غلبه کرد و پیروز شد
14:19
تا آنها را با آن آرام کند، یعنی تا ساکنشان گرداند
14:23
اینکه کارش را کفایت کنند، یعنی بر نخلها و کشتزارهایش قیام کنند.
14:28
و متعهد شوند که آن را آباد کنند
14:31
و برای آنان نیمی از میوه است؛ یعنی مزدی در برابر کارشان.
14:35
تیماء شهری است نزدیک وادی القری
14:40
اریحا روستایی در شام است
14:44
از فواید حدیث
14:47
این حدیث حجتی است برای کسی که به جواز مساقات تا مدت نامعلوم قائل است.
14:54
و در این حدیث مشروعیت «مُساقات» در همهٔ اصول (ریشهدار) دیده میشود.
14:58
درخت خرما و درختهای دیگر و جز آنها
15:01
در این حدیث آمده است که عمر رضیاللهعنه یهودیان را از حجاز بیرون کرد
15:06
این کار اجرای فرمان پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) در هنگام وفات ایشان بود.
15:11
باب آنچه از اصحاب پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) روایت شده است
15:18
یکدیگر را در کشاورزی و میوهها یاری میدهند
15:22
از رافع بن خدیج بن رافع
15:26
از عمویش ظهیر بن رافع نقل میکند که گفت
15:30
پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) ما را از کاری نهی کرد که برای ما سودمند و مایهٔ آسانی بود.
15:37
گفتم: آنچه رسول الله (ﷺ) فرموده، پس آن حق است.
15:43
پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) مرا فراخواند.
15:48
فرمود: با کشتزارهای خود چه میکنید؟
15:52
گفتم: آن را بر یکچهارم (محصول) و بر اوسُق از خرما و جو اجاره میدهیم.
15:59
گفت: «انجام ندهید؛ بکارید آن را یا بکارید آن را، یا نگهش دارید.»
16:07
رافع گفت
16:09
گفتم: شنیدم و فرمانبرم.
16:13
تعلیق بر حدیث
16:17
با او مدارا کنید؛ یعنی مدارا کنید.
16:20
«بمحاقلکم» یعنی با مزارع شما
16:24
اوسق؛ هر وسق برابر ۶۰ صاع است و معادل ۱۵۰ کیلوگرم میشود.
16:32
آن را بکارید، یعنی خودتان آن را بکارید.
16:36
آن را بکارید، یعنی آن را به دیگران بدهید تا آنها بیاجاره بکارندش.
16:42
شنیدن و اطاعت؛ یعنی سخنت شنیده میشود و فرمانت اطاعت میگردد
16:48
از فواید حدیث
16:50
از این حدیث استفاده میشود که امام به احوال رعیت خود رسیدگی و سرکشی میکند.
16:56
و راهنمایی کردن ایشان به آنچه در امور معیشتشان آسانتر و مناسبتر است.
17:00
و این حدیث دلیلی است برای کسی که به کراهت اجاره دادن زمین در برابر بخشی از آنچه از آن بیرون میآید، قائل است.
17:07
در این (حدیث) آمده است که بنیاد احکام شرعی بر مدارا و برداشتن سختی و دشواری است.
17:12
در این حدیث بیان فضیلت منیحه و عطیه و هبات است.
17:16
و در آن راهنمایی است به دلداری و یاری رساندن به فقرا.
17:20
از جابر رضیاللهعنه روایت است که گفت
17:26
برخی از مردان ما زمینهای اضافی داشتند
17:30
گفتند: آن را به یک سوم و یک چهارم و یک نیم اجاره میدهیم.
17:35
پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) فرمود:
17:39
هر کس زمینی داشته باشد، باید آن را زراعت کند یا آن را به برادرش بدهد.
17:45
اگر (او) نپذیرفت، پس باید زمینش را نگه دارد.
17:48
تعلیق بر حدیث
17:51
«فضول» یعنی زیادی، تا آن را بدهد؛ یعنی آن را عاریه بدهد.
17:58
ابی یعنی امتناع کرد
18:01
از فواید حدیث
18:04
از این حدیث استفاده میشود که مشروعیت مزارعه و مساقات ثابت است.
18:10
و در آن راهنمایی به دلجویی و یاری رساندن به فقیران است.
18:13
و در آن راهنمایی به اصلاح مال است.
18:17
از عبدالله بن عمر رضیاللهعنهما نقل است که گفت
18:23
در زمان پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) میدانستم
18:27
زمین (بهزودی) در هم پیچیده میشود
18:30
در یک روایت
18:31
این که ابن عمر رضیاللهعنهما
18:34
در زمان پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) او مزرعههای خود را اجاره میداد.
18:39
و ابوبکر و عمر و عثمان
18:42
و صدراً از امارت معاویه
18:45
سپس عبدالله ترسید که مبادا پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم)
18:51
در آن کار، چیزی را پدید آورد که (کسی) آن را نمیدانست.
18:55
ترک اجارهی زمین
18:58
تعلیق بر حدیث
19:02
تکرار کن، تا پاداش داده شوی
19:05
«خشی» یعنی «ترسید»؛ یعنی «خاف» (ترس)
19:07
در آن کار، چیزی را بدعت گذاشت.
19:10
هر حکمی که ناسخِ آنچه (پیش از این) او میدانست از جواز کرا(یه)...
19:15
از فواید حدیث
19:19
از این حدیث استفاده میشود
19:21
فضیلت احتیاط و پرهیزکاری در معاملات مالی
19:25
و در این حدیث دلیلی است برای کسی که به کراهت اجاره دادن زمین قائل است.
19:31
بجزء مما یخرج منها
19:33
و در آن (آمده) است که هرگاه ناسخ وارد شود
19:36
واجب است به سوی او بازگشت کرد.
19:38
باب اجاره دادن زمین با طلا و نقره
19:44
از حنظله بن قیس
19:46
از رافع بن خدیج
19:48
گفت
19:50
از من دربارهی مایا روایت کرد که آنان زمین را اجاره میدادند
19:53
در زمان پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم)
19:57
با آنچه بر چهار (پایه) میروید
19:59
یا چیزی که صاحب زمین استثنا میکند
20:03
پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) از آن کار نهی فرمود.
20:07
به رافع گفتم
20:09
پس چگونه است حکم آن در مورد دینار و درهم؟
20:12
رافع گفت
20:14
در آن (مورد) اشکالی نیست؛ با دینار و درهم (معامله شود).
20:18
تعلیق بر حدیث
20:22
عمای
20:25
یکی از آن دو نامش ظهیر است.
20:27
و آن دیگری گفته شده نامش مظهر است.
20:30
یکرون
20:32
یعنی پاداش داده میشوند
20:33
عهد پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم)
20:36
زمان او و حال زندگیاش، صلیاللهعلیهوسلم
20:41
«الأربع» — چهار
20:42
کدام رودخانههای کوچک
20:45
پس وضع آن با دینار و درهم چگونه است؟
20:48
حکم مزارعه با دینار و درهم چیست؟
20:52
در آن اشکالی نیست؛ با دینار و درهم (انجام دادن معامله) اشکالی ندارد.
20:56
کدام جایزه
20:58
از فواید حدیث
21:01
از این حدیث استفاده میشود
21:03
نهی از اجاره دادن زمین در برابر بخشی از آنچه از جهت معینی حاصل میشود
21:09
در این حدیث مشروعیت اجاره دادن زمین در برابر پول نقد وجود دارد.
21:13
و در آن نهی شده است از هر نادانی و ابهامی در معاملات مالی که به دشمنی و نزاع بینجامد.
21:19
باب
21:24
از ابوهریره
21:26
این که پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) روزی سخن میگفت و حدیث بیان میکرد
21:30
و نزد او مردی از اهل بادیه بود
21:33
مردی از اهل بهشت از پروردگارش برای کشاورزی اجازه خواست.
21:38
به او گفت
21:39
آیا در آنچه میخواهی نیستی؟
21:42
گفت: چرا
21:43
ولی دوست دارم بکارم
21:46
پس شتاب کرد و بذر پاشید
21:48
پس چشمبههمزدنی رویش و رشد و رسیدن و درو کردنش و کوهوار انبار شدنش
21:56
آنگاه الله تعالی میفرماید
21:58
ای فرزند آدم، این را بگیر
22:00
چرا که چیزی تو را سیر نمیکند
22:03
پس آن بادیهنشین گفت
22:05
ای رسول الله
22:07
این را جز قرشی یا انصاری نمییابی
22:11
زیرا آنان صاحبان کشتاند
22:14
اما ما صاحبان کشت نیستیم
22:17
پس رسول الله (ﷺ) خندید
22:23
شرح حدیث
22:26
از پروردگارش برای کشت اجازه خواست
22:28
یعنی از الله تعالی خواست که بکارد
22:31
آیا در آنچه میخواهی نیستی؟
22:34
یعنی آیا تو در آنچه از خواستهها میخواهی نیستی؟
22:38
و مراد
22:40
آیا در جایی نیستی که در آن هرچه بخواهی برای تو هست؟
22:44
پس چشمبههمزدنی
22:46
«طرف» حرکت چشم است
22:48
و مراد
22:50
میان پاشیدن بذر و رسیدن کشت و کامل شدن کارش
22:55
از برداشت و درو و کوبیدن و جمع کردن
22:58
جز به اندازهٔ یک نگاه فاصلهای نیست
23:01
«تکویر» یعنی جمع کردن آن
23:04
«دونک» یعنی بگیر
23:07
از فواید حدیث
23:11
از این حدیث استفاده میشود
23:13
که در بهشت هر چیزی که جانها از کارهای دنیا و لذتهای آن بخواهند موجود است
23:19
و در آن اثبات کلام الله عز وجل است
23:23
و در آن آن است که هر کس به راهی یا حالی از خیر یا شر ملازم شود
23:28
پس وصف او به آن جایز است
23:30
و بر وصفکنندهاش حرجی نیست
23:33
و در آن آن است که نفسها بر فزونخواهی و میل به کالای دنیا سرشته شدهاند
23:39
جز آنکه الله تعالی اهل بهشت را از رنج و خستگی دنیا بینیاز کرده است
23:45
و در حدیث اشارهای است به فضیلت قناعت و نکوهش طمع
23:51
و در آن بیان این است که لطف الله تعالی بندگانش را تا آنجا میرساند که در بخشش او گشادهدست میشوند
24:00
کتاب المساقات
24:03
مساقات قراردادی است که دادن درختان به کسی است که به اصلاح آنها میپردازد
24:09
در برابر بخشی معلوم از میوههایشان
24:12
باب در آبیاری
24:15
و کسی که صدقه بودن آب و بخشش و وصیت آن را جایز میداند، چه تقسیمشده باشد یا نباشد
24:24
از سهل بن سعد رضیاللهعنه روایت است که گفت
24:28
برای رسول الله (ﷺ) با کاسهای نوشیدنی آوردم، پس نوشید
24:33
و در سمت راست او نوجوانی بود که کمسنترین قوم بود و پیرمردان در سمت چپ او بودند
24:39
گفت: ای نوجوان، آیا اجازه میدهی که به پیرمردان بدهم؟
24:45
گفت: ای رسول الله، من هرگز سهم خود را از تو به کسی ایثار نمیکنم
24:51
در روایتی: به فضل من
24:54
پس آن را به او داد
24:56
در روایتی: آن را در دستش گذاشت
24:59
شرح حدیث
25:03
«قدح» ظرفی است که دو یا سه مرد را سیراب میکند
25:09
«غلام» فضل بن عباس است و گفته شده برادرش
25:15
«أحدث القوم» یعنی کمسنترین آنان
25:19
«الأشیاخ» یعنی بزرگسالان
25:23
«لأثر»
25:25
«ایثار» برتری دادن دیگری بر خود است
25:29
«بنصیبی» یعنی به بهرهام
25:32
از فواید حدیث
25:36
از این حدیث استفاده میشود
25:38
بیان برتری طرف راست بر چپ در نوشیدن و دادن و مانند آن
25:43
و در آن آن است که هر کس سزاوار چیزی باشد، جز با اجازهاش از او گرفته نمیشود
25:51
از انس رضیاللهعنه روایت است که گفت
25:54
رسول الله (ﷺ) در این خانهمان نزد ما آمد و آب خواست
26:00
پس برای او از بز خودمان دوشیدیم
26:03
سپس آن را با آب این چاهمان آمیختیم و به او دادیم
26:07
و ابوبکر در سمت چپ او بود
26:09
و عمر روبهروی او بود
26:11
و بادیهنشینی در سمت راست او بود
26:14
چون نوشید، عمر گفت: این ابوبکر است
26:19
پس باقیماندهٔ ظرف را به بادیهنشین داد
26:22
سپس فرمود: «راستترها، راستترها، آگاه باشید که [حق را] راستترها بدهید»
26:28
انس گفت: پس این سنت است، این سنت است، سه بار
26:35
شرح حدیث
26:37
«فاستسقی» یعنی آب خواست
26:42
«شبته» یعنی آن را آمیخت
26:45
«تجاهه» یعنی روبهرو و مقابلش
26:49
«هذا أبو بکر» یعنی این ابوبکر است
26:51
او این سخن را گفت زیرا ترسید که بادیهنشین به او دهد
26:56
گفت: ای رسول الله، به ابوبکر بده که نزد توست
27:01
«فضله» یعنی آنچه پس از نوشیدن در ظرف باقی میماند
27:05
از فواید حدیث
27:08
از این حدیث استفاده میشود که در نوشیدن، مقدم داشتن طرف راست نوشنده مشروع است
27:15
و در آن آن است که همنشینان در هدیه، از باب ادب، شریکاند نه از باب وجوب
27:24
باب کسی که گفته است صاحب آب تا سیراب نشود سزاوارتر به آب است
27:31
از ابوهریره رضیاللهعنه روایت است که رسول الله (ﷺ) فرمود
27:38
زیادهٔ آب را منع مکن تا با آن زیادهٔ علف را منع کنی
27:44
شرح حدیث
27:48
«فضل الماء» یعنی آنچه از نیاز زائد است
27:52
«الکلأ» یعنی علف
27:55
از فواید حدیث
27:59
از این حدیث استفاده میشود که مردم در آب و علف مباح شریکاند
28:05
و در آن ترغیب به مکارم اخلاق و یاری رساندن به مردم است
28:12
باب دشمنی بر سر چاه و داوری در آن
28:16
از شقیق از عبدالله رضیاللهعنه
28:20
از پیامبر (ﷺ) روایت کرد که فرمود
28:24
کسی که در روایتی سوگند یاد کند
28:28
در سمت راست صبر
28:30
با آن مالِ مرد مسلمانی را جدا میکند
28:33
او بر آن فاجر است
28:35
با الله در روایتی دیدار کند
28:38
روز قیامت
28:40
و او بر او خشمگین است
28:42
پس الله تعالی نازل فرمود
28:45
«همانا کسانی که عهد الله و سوگندهای خود را به بهای اندک میفروشند،
28:51
آیه
28:54
پس اشعث آمد و گفت
28:56
ابو عبدالرحمن برای شما در مورد نزول این آیه چه حدیث کرده است؟
29:01
چاهی در زمین پسرعموی من داشتم.
29:05
در روایتی
29:07
میان من و مردی از یهودیان زمینی بود، اما او انکارم کرد.
29:12
گفت: «گواهانت کجایند؟»
29:15
در روایتی
29:16
آیا برای آن دلیلی داری؟
29:18
گفتم: «مرا شاهدانی نیست».
29:21
قال فیمینه
29:23
گفتم: ای رسول الله (ﷺ)
29:25
پس قسم میخورد
29:27
پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) این حدیث را یادآوری کرد
29:32
پس الله آن را تصدیقاً برای او نازل فرمود
29:35
تعلیق بر حدیث
29:38
با آن میبرد (قطعهای را جدا میکند)
29:41
یعنی (کسی) قطعهای از مال را به سبب سوگند میگیرد.
29:45
فاجر
29:46
ای دروغگو
29:48
با الله دیدار کرد
29:49
یعنی روز قیامت
29:52
«همانا کسانی که عهد الله و سوگندهای خود را به بهای اندک میفروشند،
29:58
این حکم شامل هر کسی میشود که چیزی از دنیا را به دست آورد.
30:02
در برابر آنچه از حق الله یا حق بندگان او رها کرده است
30:06
و همچنین کسی که سوگند بخورد، سوگندی که با آن مال معصوم (محترم) را غصب کند،
30:11
پس او داخل در این آیه است
30:14
ابو عبدالرحمن
30:16
کنیهٔ عبدالله بن مسعود رضیاللهعنه همین است.
30:20
پسرعموی من
30:22
او پسرعموی اشعث پسر قیس است.
30:24
و نامش معدان بن اسود کندی است
30:28
شهود تو
30:29
شاهدانت را حاضر کن
30:31
سوگند صبر
30:33
هر سوگندی که (انسان) خود را به آن پایبند و محدود سازد
30:36
و منظور (از آن)
30:37
سوگند دروغین
30:39
از فوایدِ حدیث
30:42
از این حدیث استفاده میشود
30:45
دلیل بر عهده مدعی است.
30:48
و سوگند بر عهدهٔ مدعیٰعلیه است، هرگاه انکار کند.
30:52
و در آن آمده است که هرکس به الله سبحانه دروغگویانه سوگند یاد کند
30:56
تا با آن چیزی از دنیا را به دست آورد.
30:59
سزاوار خشم او عزّ وجلّ گردد