از مجموعهٔ صحیح البخاری
· درس 7 از 113
خلاصه صحیح البخاری | قسمت (7) | ادامه کتاب الایمان و سپس کتاب معرفت - 1
0:000:00
متن کامل
ترجمهٔ ماشینی — ممکن است خطا داشته باشد
0:00
بسم الله الرحمن الرحیم
0:04
مرکز افاده
0:06
برای مطالعات و پژوهشهای انسانی
0:09
تقدیم میکند
0:12
مختصر صحیح بخاری
0:17
باب
0:19
ادای خمس از ایمان است
0:22
از ابن عباس روایت است که گفت:
0:25
هنگامی که هیئت عبدالقیس نزد پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) آمدند
0:31
(پیامبر) فرمود:
0:32
از کدام قوم یا از کدام هیئت هستید؟
0:36
گفتند: از ربیعهایم.
0:38
(پیامبر) فرمود:
0:40
به قوم یا به هیئت خوش آمدید،
0:44
نه خوار شده و نه پشیمان.
0:47
پس گفتند: ای رسول الله (ﷺ)!
0:50
ما نمیتوانیم جز در ماه حرام نزد تو بیاییم،
0:55
و میان ما و تو این قبیله از کفار مضر فاصله است،
1:00
پس به ما امر کن به کاری قاطع و روشن
1:03
که آن را به کسانی که پشت سرما هستند خبر دهیم
1:06
و به واسطه آن به بهشت درآییم.
1:08
و از نوشیدنیها پرسیدند،
1:11
پس ایشان آنان را به چهار (چیز) امر کرد
1:13
و از چهار (چیز) نهی فرمود.
1:16
ایشان را به ایمان به الله یگانه امر کرد.
1:20
(پیامبر) فرمود:
1:22
آیا میدانید ایمان به الله یگانه چیست؟
1:25
گفتند:
1:27
الله و رسولش داناترند.
1:30
(پیامبر) فرمود:
1:31
گواهی دادن که معبودی جز الله نیست،
1:35
و اینکه محمد رسول الله است،
1:38
و برپا داشتن نماز،
1:40
و پرداخت زکات،
1:42
و روزه رمضان،
1:44
و اینکه از غنیمت خمس را بدهید.
1:48
و از چهار (چیز) نهی کرد:
1:51
از حنتم و دباء،
1:53
و نقیر و مزفت،
1:56
و گاهی فرمود:
1:58
مقیر.
2:00
و فرمود:
2:01
اینها را حفظ کنید
2:03
و به کسانی که پشت سر شما هستند خبر دهید.
2:07
(عنوان) تعلیق بر حدیث
2:11
ادای خمس از ایمان است
2:14
یعنی دادن خمس غنیمت از شعب ایمان است.
2:18
وفد
2:19
یعنی گروه برگزیده از قوم
2:22
تا پیشاپیش آنان به دیدار بزرگان بروند.
2:26
مرحبا
2:27
از «رحب» (فراخی)
2:29
و آن به معنای گشادگی است،
2:30
یعنی به جای فراخ و خوش رسیدی و آمدی.
2:33
و مراد
2:34
نیکی و گرامیداشت و خوشآمدگویی نیکوست،
2:38
نه خوار شده و نه پشیمان.
2:41
(این) برای اظهار شرافت ایشان است
2:43
زیرا با اختیار و بدون خواری مسلمان شدند،
2:47
سپس چون مسلمان شدند، احترام یافتند
2:49
و پشیمان نشدند.
2:51
در ماه حرام
2:53
ماههای حرام چهارتاست:
2:55
ذوالقعده و ذوالحجه و محرم
2:58
و رجب.
3:00
حی
3:02
منزلگاه قبیله است
3:03
که برخی به برخی زندهاند.
3:06
به کاری قاطع
3:08
یعنی امری روشن که مقصود از آن جدا و آشکار باشد و مشکل نباشد.
3:12
حنتم
3:14
آنها خمرههایی بودند که از گل و مو و خون ساخته میشد.
3:19
دباء
3:20
آن ظرفی است از کدوی خشکشده.
3:24
و نقیر
3:25
آن تنه درختی است که میانش کنده و در آن نبیذ ریخته میشود.
3:29
و مزفت
3:31
یعنی ظرفی که با قیر اندود شده باشد.
3:33
مقیر
3:35
یعنی همان مزفت.
3:38
از فواید حدیث
3:41
نخست:
3:42
مشروعیت هیئتهای بزرگان و رؤسا
3:46
نزد پیشوایان در کارهای مهم.
3:49
دوم:
3:51
استحباب گفتن «مرحبا» توسط مرد به میهمانان خود و امثال آن.
3:55
مرحبا
3:57
سوم:
3:58
پیشنهادن عذرخواهی پیش از طرح مسئله.
4:02
چهارم:
4:03
داخل بودن اعمال در مفهوم ایمان.
4:07
پنجم:
4:09
ترغیب عالم به گرامی داشتن انسان فاضل.
4:13
ششم:
4:14
وجوب خمس در غنیمت،
4:16
کم باشد یا زیاد.
4:19
هفتم:
4:20
شایسته است عالم مردم را بر رساندن علم
4:24
و نشر احکام اسلام برانگیزد.
4:27
هشتم:
4:29
النهی از نوشیدنیسازی در ظروف خاص
4:35
باب
4:36
آنچه دربارهی این آمده که اعمال به نیت و طلب پاداش (احتساب) است
4:40
و برای هر کس آنچه نیت کرده است (هست)
4:44
از ابومسعود انصاری
4:46
از پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) نقل است که فرمود
4:51
هرگاه مسلمان هزینهای برای خانوادهاش کند و آن را با طلب پاداش انجام دهد،
4:57
برای او صدقه به شمار میرود
5:00
شرح حدیث
5:03
«یحتسبها» (یعنی آن را با طلب پاداش انجام دهد)
5:05
یعنی با آن خواستار رضای الله باشد
5:08
«کانت له صدقة» (برای او صدقه به شمار میرود)
5:10
یعنی پاداش دارد
5:12
از فواید حدیث
5:16
نخست
5:17
تشویق به حاضر ساختن نیت در همهی اعمال
5:22
دوم
5:23
هزینه کردن بر خانواده و عیال
5:26
اگر با نیت رضای الله عزوجل انجام شود، طاعت (عبادت) خواهد بود
5:33
از سعد بن ابی وقاص رضیاللهعنه نقل است که گفت
5:38
رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) در سال حجةالوداع از من عیادت میکرد
5:44
از بیماریای که سخت شد
5:47
پس گفتم
5:49
من به حدی از بیماری رسیدهام
5:52
و من دارای مال هستم
5:54
و جز یک دخترم کسی از من ارث نمیبرد
5:58
آیا دو سوم مالم را صدقه دهم؟
6:01
فرمود: نه
6:04
پس گفتم
6:05
نصف (را صدقه دهم)
6:06
فرمود: نه
6:09
سپس فرمود
6:10
یک سوم (کافی است)
6:12
و یک سوم زیاد است
6:14
یا بسیار است
6:16
همانا اگر وارثانت را بینیاز رها کنی
6:19
از آن بهتر است که آنان را نیازمند رها کنی که از مردم گدایی کنند
6:25
و همانا هیچ هزینهای نمیکنی که با آن رضای الله را بخواهی
6:30
مگر آنکه به آن پاداش داده شوی
6:33
حتی آنچه را در دهان همسرت میگذاری
6:37
گفتم: ای رسول الله
6:40
آیا پس از یارانم (در مکه) باقی بمانم؟
6:43
فرمود
6:44
همانا تو باقی نخواهی ماند
6:46
پس کار شایستهای انجام دهی
6:49
مگر آنکه به سبب آن درجه و منزلتی بر تو افزوده شود
6:53
سپس شاید تو باقی بمانی
6:55
تا آنکه گروههایی از تو سود برند
6:58
و دیگرانی زیان ببینند
7:01
خداوندا، هجرت یارانم را تمام گردان
7:05
و آنان را به عقب برنگردان
7:09
و در روایتی (آمده است)
7:11
سپس دستش را بر پیشانیام نهاد
7:14
سپس دستش را بر صورت و شکمم کشید
7:18
سپس فرمود
7:20
خداوندا، سعد را شفا ده
7:23
و هجرتش را برایش تمام گردان
7:26
پس همواره سردی دستش را بر جگرم احساس میکردم
7:29
به گمان من (این احساس باقی بود)
7:31
تا امروز
7:33
اما آن تیرهبخت، سعد بن خوله است
7:37
که رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) برای او دلسوزی میکرد
7:41
زیرا در مکه درگذشت
7:44
شرح حدیث
7:48
«یعودنی» (از من عیادت میکرد)
7:49
عیادت همان دیدار بیمار است
7:52
«من وجع» (از بیماری)
7:54
«وجع» نام هر بیماری است
7:57
«اشتد بی» (سخت شد)
7:59
یعنی شدت یافت
8:01
«ابنه» (دخترش)
8:02
نامش عایشه است
8:04
سپس سعد رضیاللهعنه پس از آن بهبود یافت
8:08
و او را فرزندانی روزی شد
8:10
«بالشطر» (به نصف)
8:12
یعنی به نیمه
8:14
«تذر» (رها کنی)
8:15
یعنی ترک کنی و واگذاری
8:17
«عالة» (نیازمندان)
8:18
یعنی فقیران
8:20
«یتکففون الناس» (از مردم گدایی کنند)
8:23
یعنی با دستهای خود از مردم صدقه بخواهند
8:27
«لعلک أن تخلف» (شاید تو باقی بمانی)
8:29
مقصود از باقی ماندن او طول عمر اوست
8:32
و چنین نیز شد
8:34
او بیش از چهل سال زیست
8:37
و یارانش از او سود بردند
8:40
و دیگران از او زیان دیدند
8:43
«أمض لأصحابی هجرتهم» (هجرت یارانم را تمام گردان)
8:46
یعنی آن را برایشان بیآنکه باطل شود، کامل گردان
8:50
«ولا تردهم علی أعقابهم» (و آنان را به عقب برنگردان)
8:53
یعنی با ترک هجرتشان
8:55
و بازگشت آنان از حال پسندیدهی مستقیمشان
8:59
پس قصدشان تباه گردد و حالشان بد شود
9:03
«البائس» (تیرهبخت)
9:05
کسی که بؤس به او رسیده است
9:07
و آن فقر و کمی است
9:10
«یرثی له» (برای او دلسوزی میکند)
9:11
یعنی برای او اندوهگین میشود
9:13
و از آنچه بر خود آورده، دردمند میگردد
9:17
از فواید حدیث
9:21
اول
9:22
استحباب عیادت بیمار
9:25
دوم
9:26
حد زیادی در وصیت، یکسوم است
9:30
سوم
9:31
ترغیب به صله رحم و نیکی به خویشاوندان
9:36
چهارم
9:38
اخلاص شرط پذیرش عمل است
9:42
پنجم
9:43
حدیث از بالاتر از نبوت است
9:46
پس سعد عمرش طولانی شد
9:48
و فرزندانی روزیاش شد
9:50
و اقوامی از آن بهره بردند
9:52
و دیگرانی از آن زیان دیدند
9:58
باب گفتار پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم)
10:02
دین خیرخواهی است
10:04
برای الله و رسولش و پیشوایان مسلمانان و عموم آنان
10:10
از جریر بن عبدالله روایت است که گفت
10:13
با رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) بر شهادت «لا إله إلا الله» بیعت کردم
10:21
و اینکه محمد رسول الله است
10:23
و برپا داشتن نماز
10:25
و پرداخت زکات
10:27
و شنوایی و فرمانبرداری
10:30
در روایتی
10:31
پس در آنچه توان داشتم به من تلقین فرمود
10:34
و خیرخواهی برای هر مسلمان
10:38
شرح حدیث
10:42
باب گفتار پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم): دین خیرخواهی است
10:47
یعنی ارائه خیرخواهی از شاخههای ایمان است
10:51
و نصح
10:52
نصیحت
10:54
عبارت است از ابراز محبت
10:55
و کوشش در مشورت
10:58
و رفع خلل
11:01
از فواید حدیث
11:04
اول
11:06
نصیحت واجب کفایی است
11:08
لازم به اندازه توان
11:12
دوم
11:13
ارائه نصیحت مشروط به آن است که ناصح بداند نصیحتش پذیرفته میشود
11:18
و بر خود از ناپسند امنیت داشته باشد
11:21
وگرنه در آزادی از کارش خواهد بود
11:27
کتاب علم
11:30
باب کسی که از علمی پرسیده شود در حالی که در سخن گفتن مشغول است
11:34
پس سخن را تمام میکند سپس به پرسشگر پاسخ میدهد
11:39
از ابوهریره روایت است که گفت
11:42
در حالی که پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) در مجلسی با قوم سخن میگفت
11:48
بادیهنشینی نزد او آمد و گفت
11:51
قیامت کی است؟
11:53
پس رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) به سخن گفتن ادامه داد
11:59
پس برخی از قوم گفتند
12:01
سخنش را شنید
12:03
پس آنچه گفت را ناخوش داشت
12:05
و برخی دیگر گفتند
12:07
بلکه نشنید
12:09
تا آنگاه که سخنش را تمام کرد، گفت
12:13
کجاست آن که از قیامت پرسید؟
12:16
گفت
12:17
این منم ای رسول الله
12:20
فرمود
12:22
وقتی امانت تباه شد، منتظر قیامت باش
12:27
گفت
12:28
تباه شدنش چگونه است؟
12:30
فرمود
12:32
وقتی کار به غیر اهلش سپرده شود، منتظر قیامت باش
12:36
(پس منتظر قیامت باش)
12:38
شرح حدیث
12:42
ساعت
12:44
یعنی روز قیامت
12:46
پس ادامه داد
12:48
یعنی استمرار یافت
12:50
میبینم
12:51
یعنی گمان میبرم
12:53
و سپرده شد
12:55
یعنی واگذار شد
12:56
به غیر اهلش
12:58
یعنی به کسانی که اهل استقامت نیستند سپرده شد
13:02
و به کسی سپرده شد که بر ستم و فسق یاری میدهد
13:05
و در آن هنگام، پیشوایان امانتی را که الله بر ایشان واجب کرده تباه کردهاند
13:12
تا آنکه خائن امین شمرده شود و امین خائن
13:16
و این جز با چیره شدن جهل و هوای نفس نخواهد بود
13:20
و ناتوانی اهل حق از قیام به آن
13:25
از فواید حدیث
13:29
اول
13:30
از آداب طالب علم آن است که مادامی که عالم به سخن گفتن یا کار دیگری مشغول است، از او نپرسد
13:37
دوم
13:38
مدارا با طالب علم و آموزش او
13:41
هرچند در پرسش خود درشتی کند یا نادانی نماید
13:45
سوم
13:46
مراجعه به عالم در صورت فهم نشدن پرسشگر
13:51
چهارم
13:52
جواز گسترش سخن عالم در پاسخ
13:55
و او را رسد که برای مصلحتی کوتاه سخن گوید
14:00
باب کسی که صدایش را در علم بلند میکند
14:04
از عبدالله بن عمر روایت است که گفت
14:07
رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) در سفری که با هم بودیم از ما عقب ماند
14:14
پس به ما رسید در حالی که نماز ما را به زحمت انداخته بود
14:17
نماز عصر
14:19
و ما در حال وضو گرفتن بودیم
14:21
و ما پاهای خود را مسح میکردیم
14:25
پس با بلندترین صدای خود ندا داد
14:28
وای بر پاشنهها از آتش
14:31
دو یا سه بار
14:35
تعلیق بر حدیث
14:38
نماز ما را به تنگنا انداخت
14:40
یعنی نماز را آنقدر تأخیر انداختیم که نزدیک بود وقتش بگذرد
14:45
مسح میکردیم
14:46
مراد
14:48
شستنی نزدیکتر به مسح
14:51
وای
14:52
کلمهای برای عذاب
14:53
و برای کسی گفته میشود که در هلاکتی افتاده که سزاوار آن است
14:58
برای پاشنهها
15:00
عقب همان پشت پاست
15:03
و به عذاب اختصاص یافته است
15:05
زیرا آن (بخش) است که شسته نشده است
15:08
از فواید حدیث
15:12
نخست
15:13
وجوب فراگیر شستن هر دو پا
15:16
پس مسح کافی نیست
15:18
دوم
15:20
آموزش نادان و راهنمایی او
15:23
سوم
15:24
جواز سختگیری در انکار
15:30
باب گفتار محدّث
15:32
حدّثنا و أخبرنا و أنبأنا
15:37
از ابن عمر رضیاللهعنهما روایت است که گفت
15:41
نزد رسول الله (ﷺ) بودیم
15:46
و در روایتی دیگر
15:47
نزد پیامبر (ﷺ) بودیم
15:51
پس خرمایی نارس (جُمّار) آورده شد
15:54
پس فرمود
15:55
مرا از درختی خبر دهید که شبیه
15:58
یا همانند مرد مسلمان است
16:01
برگش نمیریزد
16:04
و نه
16:05
و نه
16:06
و نه
16:07
میوهاش در هر زمانی میدهد
16:10
در روایتی
16:12
پس مردم در درختان بیابان افتادند
16:16
ابن عمر گفت
16:17
در دلم افتاد که آن نخل است
16:21
و دیدم ابوبکر و عمر سخن نمیگویند
16:25
پس خوش نداشتم سخن بگویم
16:28
چون چیزی نگفتند
16:31
رسول الله (ﷺ) فرمود
16:35
آن نخل است
16:37
چون برخاستیم
16:39
به عمر گفتم
16:41
ای پدر
16:42
به خدا سوگند در دلم افتاده بود که آن نخل است
16:48
پس (عمر) گفت
16:49
چه چیز تو را از سخن گفتن بازداشت
16:52
گفت
16:53
ندیدم شما سخن بگویید
16:56
پس خوش نداشتم سخن بگویم یا چیزی بگویم
17:00
عمر گفت
17:02
اینکه تو آن را گفته باشی
17:04
نزد من محبوبتر است از فلان و فلان (چیز)
17:09
تعلیق بر حدیث
17:12
برگش نمیریزد
17:15
یعنی فرو نمیافتد
17:17
و نه
17:18
و نه
17:19
و نه
17:20
یعنی و نه به آن چنین و چنان میرسد
17:24
میوهاش در هر زمانی میدهد
17:27
یعنی همیشه در هر وقت (ثمر) دارد
17:30
در دلم افتاده بود که آن نخل است
17:34
این دلالت بر زیرکی عبد الله بن عمر دارد
17:37
زیرا جُمّار را در دست پیامبر (ﷺ) دید
17:43
و آن همان است که از قلب نخل خورده میشود
17:46
نرم است
17:48
و دیدم ابوبکر و عمر سخن نمیگویند
17:52
این از کمال ادب اوست
17:55
و اینکه در زیرکیاش باحیا بود
17:58
پس به آنچه برایش پیش آمده بود لب نگشود
18:00
چون دید بزرگان سخن نگفتند
18:03
اینکه تو آن را گفته باشی نزد من محبوبتر است از فلان و فلان
18:08
عمر رضیاللهعنه شادی خود را آشکار کرد
18:11
به زیرکی و هوش فرزندش
18:15
از فواید حدیث
18:19
نخست
18:20
استحباب پرسش عالِم از مسائل
18:23
تا فهم شنوندگان را بیازماید
18:26
و تا (مطلب) در دلها ریشه بدواند و ثابت بماند
18:29
زیرا آنچه در مذاکره از او جاری میشود کمتر فراموش میگردد
18:34
دوم
18:36
مشروع بودن زدن مثل در آموزش
18:39
سوم
18:41
احترام به بزرگان
18:43
چنانکه ابن عمر رضیاللهعنهما کرد
18:46
اما اگر بزرگان به آن متوجه نشدند
18:49
کوچکتر را روا است که آن را بگوید
18:52
چهارم
18:54
نخل به مسلمان شبیه شد در فراوانی خیرش
18:57
و پایداری سایهاش و خوشی میوهاش
19:00
و وجود این (ویژگیها) همیشگی است
19:03
و همهٔ اینها منفعت و خیر و زیبایی است
19:07
و مؤمن سراسر خیر است
19:09
بهسبب فراوانی طاعتها و بزرگواری اخلاقش
19:13
و پایبندیاش به عبادت و صدقهدادن و سایر طاعتها
19:21
باب آنچه درباره علم آمده است
19:25
از انس بن مالک نقل است که گفت
19:28
در حالی که ما با پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) در مسجد نشسته بودیم
19:34
مردی سوار بر شتری وارد شد
19:37
شتر را در مسجد خواباند و سپس زانوی او را بست
19:40
آنگاه به آنان گفت
19:42
کدامیک از شما محمد است؟
19:45
و پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) در میان آنان تکیه داده بود
19:51
گفتیم
19:52
این مرد سفیدپوشِ تکیهداده است
19:56
آن مرد به او گفت
19:58
فرزند عبدالمطلب
20:01
پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) به او فرمود
20:05
من پاسخت را دادم
20:07
آن مرد به پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) گفت
20:12
من از تو میپرسم
20:13
و در پرسش سختگیری خواهم کرد
20:17
پس از من در دلت ناخشنود مشو
20:20
فرمود
20:22
هرچه میخواهی بپرس
20:24
گفت
20:26
تو را به پروردگارت و پروردگار پیشینیانت سوگند میدهم
20:30
آیا الله تو را به سوی همهٔ مردم فرستاده است؟
20:34
فرمود
20:36
آری، به خدا سوگند
20:38
گفت
20:39
تو را به الله سوگند میدهم
20:41
آیا الله به تو فرمان داده که ما پنج نماز را در شبانهروز بخوانیم؟
20:48
گفت
20:49
آری، به خدا سوگند
20:52
گفت
20:53
تو را به الله سوگند میدهم
20:56
آیا الله به تو فرمان داده که ما این ماه را از سال روزه بگیریم؟
21:01
گفت
21:02
آری، به خدا سوگند
21:05
گفت
21:06
تو را به الله سوگند میدهم
21:09
آیا الله به تو فرمان داده که این صدقه را از ثروتمندان ما بگیری
21:15
و میان تهیدستان ما تقسیم کنی؟
21:18
پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) فرمود
21:22
آری، به خدا سوگند
21:25
آن مرد گفت
21:27
به آنچه آوردهای ایمان آوردم
21:30
و فرستادهٔ کسانی هستم که پشت سر من از قومماند
21:34
و من ضمام بن ثعلبهام
21:37
برادر بنی سعد بن بکر
21:40
توضیح حدیث
21:44
«فأناخه»
21:45
یعنی او را خوابانید تا زانو بزند
21:48
سپس او را بست
21:49
«عقل»
21:50
یعنی زانوی شتر را با دستش به هم بکشد
21:53
تا هر دو را در میانهٔ ساق با هم ببندد
21:58
«متکئ»
21:59
هر کس بر بالشتی تکیه دهد، متکئ است
22:03
«بین ظهرانیهم»
22:05
یعنی میان ایشان
22:07
«الرجل الأبیض»
22:09
پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) با وصف ظاهری توصیف شده است
22:14
و سفیدی او سفیدی خالص نبود
22:17
«در پرسش»
22:18
یعنی در سؤال
22:21
«فلا تجد علی فی نفسک»
22:23
یعنی خشمگین مشو
22:26
«أنشدک بالله»
22:28
یعنی تو را به الله سوگند میدهم
22:30
«أن نصوم هذا الشهر من السنة»
22:33
یعنی ماه رمضان
22:36
«أن تأخذ هذه الصدقة»
22:38
یعنی زکات واجب
22:41
«من أغنیائنا فتقسمها علی فقرائنا»
22:46
فقیران از مصارف زکاتاند
22:49
و زکات منحصر در ایشان نیست
22:51
و فقیران بهویژه ذکر شدهاند
22:53
به اعتبار آنکه بیشترین گروه از سایر اصنافاند
22:57
یا به این سبب که در برابر ذکر ثروتمندان آمدهاند
23:02
«و أنا رسول من ورائی من قومی»
23:05
زیرا قومش او را بهعنوان فرستاده برای کسب آگاهی از موضوع فرستاده بودند
23:11
از فواید حدیث
23:14
نخست
23:16
پذیرش خبر واحد
23:18
زیرا نقل نشده که قومش او را در آنچه به ایشان خبر داد تکذیب کرده باشند
23:23
دوم
23:25
جواز تکیه دادن در میان مردم بدون فخرفروشی و تکبر
23:30
سوم
23:31
مشروع بودن انتساب شخص به نیاکانش
23:35
چهارم
23:37
از نیکویی ارتباط
23:39
اینکه انسان پیش از سخنش مقدمهای بیاورد که در آن پوزش بخواهد
23:44
تا جایگاه سخنش نزد شنونده نیکو شود
23:48
و شنونده بر آنچه از او میآید شکیبا باشد
23:51
پنجم
23:53
جواز سوگند دادن بر درستی خبر
23:56
تا بر اساس یقین داوری شود
24:00
باب آنچه درباره مناوله ذکر میشود
24:03
و نامهنگاری اهل علم با علم به شهرها
24:08
از ابن عباس
24:10
که رسول الله (ﷺ)
24:13
نامهاش را نزد کسرا فرستاد
24:16
به همراه عبدالله بن حذافه سهمی
24:20
و به او دستور داد که آن را به عظیم بحرین بدهد
24:25
و عظیم بحرین آن را به کسرا داد
24:29
چون آن را خواند، پارهاش کرد
24:33
شرح حدیث
24:36
باب آنچه درباره مناوله یاد میشود
24:39
مناوله
24:41
آن است که شیخ، سماع (نوشتهی شنیدههای) خود را به شاگرد بدهد
24:44
و بگوید:
24:45
«این سماع من است»
24:47
و گاهی با اجازهی روایت همراه میشود
24:51
نزد عظیم بحرین
24:54
او منذر بن ساوی عبدی است
24:57
چون آن را خواند، پارهاش کرد
25:00
پس الله، پسرش را بر او مسلط کرد و او را کشت
25:03
و حکومتش به کلی از هم پاشید
25:07
از فواید حدیث
25:11
نخست
25:12
از راههای دعوت به سوی الله عز وجل
25:15
نامهنگاری و تألیف
25:19
دوم
25:20
بسنده کردن به یک نفر در بردن نامهی حاکم
25:23
نزد حاکمی دیگر
25:25
وقتی در نامه شک و انکاری نباشد
25:31
از انس رضیاللهعنه روایت است که گفت:
25:35
چون پیامبر (ﷺ) خواست
25:38
به روم نامه بنویسد
25:40
به او گفته شد:
25:42
ایشان نامهای را نمیخوانند
25:44
مگر آن که مُهر شده باشد
25:48
پس انگشتری از نقره ساخت
25:51
گویی اکنون به سپیدی آن در دستش مینگرم
25:55
و بر آن نقش شد:
25:57
«محمد رسول الله»
26:01
شرح حدیث
26:04
پس انگشتری ساخت
26:06
و پیامبر (ﷺ) پیشتر
26:09
انگشتری از طلا ساخته بود
26:11
و نگین آن را به سمت کف دستش قرار داده بود
26:15
پس مردم هم مانند آن را ساختند
26:18
آنگاه آن را انداخت
26:19
سپس انگشتری از نقره ساخت
26:23
از فواید حدیث
26:27
نخست
26:28
جواز ساختن انگشتری از نقره
26:31
دوم
26:33
جواز حک کردن نام صاحب انگشتری
26:37
سوم
26:38
مشروع بودن اتخاذ انگشتری برای حاکمان
26:40
و نایبان ایشان
26:42
به سبب نیاز
26:46
باب کسی که هرجا مجلس به آنجا ختم شود، مینشیند
26:50
و کسی که در حلقه شکافی ببیند
26:52
و در آن بنشیند
26:55
از ابو واقد لیثی
26:58
که رسول الله (ﷺ)
27:01
در حالی که در مسجد نشسته بود
27:04
و مردم همراه او بودند
27:06
ناگهان سه نفر روی آوردند
27:09
دو نفر به سوی رسول الله (ﷺ) آمدند
27:14
و یکی رفت
27:16
گفت:
27:18
پس آن دو نزد رسول الله (ﷺ) ایستادند
27:23
اما یکی از آن دو
27:25
شکافی در حلقه دید
27:27
و در آن نشست
27:30
و اما دیگری
27:31
پشت سر ایشان نشست
27:33
و اما سومی
27:35
پشت کرده و رفت
27:37
چون رسول الله (ﷺ) فارغ شد
27:41
فرمود:
27:43
آیا شما را از آن سه نفر خبر ندهم؟
27:47
اما یکی از آنان
27:48
به الله پناه برد
27:50
پس الله او را پناه داد
27:53
و اما دیگری
27:54
شرم کرد
27:56
پس الله از او شرم کرد
27:58
و اما دیگری
28:00
روی گرداند
28:02
پس الله از او روی گرداند
28:05
شرح حدیث
28:08
سه نفر
28:10
«نفر» به معنای گروهی از مردان است
28:13
از سه تا ده نفر
28:16
فرجه
28:17
فرجه همان شکاف میان دو چیز است
28:21
در حلقه
28:22
با ساکن بودن لام
28:25
«فآواه الی الله» یعنی به او پناه برد
28:27
یعنی به او پناه آورد
28:28
پس الله او را پناه داد
28:30
و اما دیگری
28:32
«فاستحیا» یعنی ترک مزاحمت و از میان جمعیت گذشتن و روی گرداندن کرد
28:33
از روی حیا
28:37
حیایی از جانب الله
28:39
به حیات پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) سوگند، و به حاضران
28:42
و حاضرانِ (مجلس)
28:44
پس الله از او حیا کرد
28:47
و اما دیگری
28:48
پس روی گرداند
28:48
پس الله از او روی گرداند
28:51
این رویگردانی
28:52
از باب مقابله است
28:54
و حیا از صفات کمال است، به قیدی (خاص)
28:58
و مانند آن، الله بر اطلاق به آن توصیف نمیشود
29:02
بلکه به آن با قید توصیف میشود
29:06
از فواید حدیث
29:10
اولاً
29:11
مشروعیت برپایی حلقههای علم در مسجد
29:15
و استحباب نزدیک شدن به شیخ تا سخنش را بشنود
29:19
ثانیاً
29:21
استحباب ستایش کسی که کار نیکی کرده است
29:24
و نکوهش کسی که کار زشتی کرده است
29:28
ثالثاً
29:29
از برترین اعمال نیکی
29:31
ازدحام (برای نشستن) در برابر عالم
29:35
رابعاً
29:36
نکوهش کسی که از دانش روی گردانده و بیرغبت شده است