از مجموعهٔ صحیح البخاری · درس 7 از 113

خلاصه صحیح البخاری | قسمت (7) | ادامه کتاب الایمان و سپس کتاب معرفت - 1

◉ 97 بازدید ⏱ 29:44 صدای ترجمه‌شده — فارسی
0:000:00

متن کامل

ترجمهٔ ماشینی — ممکن است خطا داشته باشد
0:00 بسم الله الرحمن الرحیم
0:04 مرکز افاده
0:06 برای مطالعات و پژوهش‌های انسانی
0:09 تقدیم می‌کند
0:12 مختصر صحیح بخاری
0:17 باب
0:19 ادای خمس از ایمان است
0:22 از ابن عباس روایت است که گفت:
0:25 هنگامی که هیئت عبدالقیس نزد پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) آمدند
0:31 (پیامبر) فرمود:
0:32 از کدام قوم یا از کدام هیئت هستید؟
0:36 گفتند: از ربیعه‌ایم.
0:38 (پیامبر) فرمود:
0:40 به قوم یا به هیئت خوش آمدید،
0:44 نه خوار شده و نه پشیمان.
0:47 پس گفتند: ای رسول الله (ﷺ)!
0:50 ما نمی‌توانیم جز در ماه حرام نزد تو بیاییم،
0:55 و میان ما و تو این قبیله از کفار مضر فاصله است،
1:00 پس به ما امر کن به کاری قاطع و روشن
1:03 که آن را به کسانی که پشت سرما هستند خبر دهیم
1:06 و به واسطه آن به بهشت درآییم.
1:08 و از نوشیدنی‌ها پرسیدند،
1:11 پس ایشان آنان را به چهار (چیز) امر کرد
1:13 و از چهار (چیز) نهی فرمود.
1:16 ایشان را به ایمان به الله یگانه امر کرد.
1:20 (پیامبر) فرمود:
1:22 آیا می‌دانید ایمان به الله یگانه چیست؟
1:25 گفتند:
1:27 الله و رسولش داناترند.
1:30 (پیامبر) فرمود:
1:31 گواهی دادن که معبودی جز الله نیست،
1:35 و اینکه محمد رسول الله است،
1:38 و برپا داشتن نماز،
1:40 و پرداخت زکات،
1:42 و روزه رمضان،
1:44 و اینکه از غنیمت خمس را بدهید.
1:48 و از چهار (چیز) نهی کرد:
1:51 از حنتم و دباء،
1:53 و نقیر و مزفت،
1:56 و گاهی فرمود:
1:58 مقیر.
2:00 و فرمود:
2:01 این‌ها را حفظ کنید
2:03 و به کسانی که پشت سر شما هستند خبر دهید.
2:07 (عنوان) تعلیق بر حدیث
2:11 ادای خمس از ایمان است
2:14 یعنی دادن خمس غنیمت از شعب ایمان است.
2:18 وفد
2:19 یعنی گروه برگزیده از قوم
2:22 تا پیشاپیش آنان به دیدار بزرگان بروند.
2:26 مرحبا
2:27 از «رحب» (فراخی)
2:29 و آن به معنای گشادگی است،
2:30 یعنی به جای فراخ و خوش رسیدی و آمدی.
2:33 و مراد
2:34 نیکی و گرامیداشت و خوش‌آمدگویی نیکوست،
2:38 نه خوار شده و نه پشیمان.
2:41 (این) برای اظهار شرافت ایشان است
2:43 زیرا با اختیار و بدون خواری مسلمان شدند،
2:47 سپس چون مسلمان شدند، احترام یافتند
2:49 و پشیمان نشدند.
2:51 در ماه حرام
2:53 ماه‌های حرام چهارتاست:
2:55 ذوالقعده و ذوالحجه و محرم
2:58 و رجب.
3:00 حی
3:02 منزلگاه قبیله است
3:03 که برخی به برخی زنده‌اند.
3:06 به کاری قاطع
3:08 یعنی امری روشن که مقصود از آن جدا و آشکار باشد و مشکل نباشد.
3:12 حنتم
3:14 آن‌ها خمره‌هایی بودند که از گل و مو و خون ساخته می‌شد.
3:19 دباء
3:20 آن ظرفی است از کدوی خشک‌شده.
3:24 و نقیر
3:25 آن تنه درختی است که میانش کنده و در آن نبیذ ریخته می‌شود.
3:29 و مزفت
3:31 یعنی ظرفی که با قیر اندود شده باشد.
3:33 مقیر
3:35 یعنی همان مزفت.
3:38 از فواید حدیث
3:41 نخست:
3:42 مشروعیت هیئت‌های بزرگان و رؤسا
3:46 نزد پیشوایان در کارهای مهم.
3:49 دوم:
3:51 استحباب گفتن «مرحبا» توسط مرد به میهمانان خود و امثال آن.
3:55 مرحبا
3:57 سوم:
3:58 پیش‌نهادن عذرخواهی پیش از طرح مسئله.
4:02 چهارم:
4:03 داخل بودن اعمال در مفهوم ایمان.
4:07 پنجم:
4:09 ترغیب عالم به گرامی داشتن انسان فاضل.
4:13 ششم:
4:14 وجوب خمس در غنیمت،
4:16 کم باشد یا زیاد.
4:19 هفتم:
4:20 شایسته است عالم مردم را بر رساندن علم
4:24 و نشر احکام اسلام برانگیزد.
4:27 هشتم:
4:29 النهی از نوشیدنی‌سازی در ظروف خاص
4:35 باب
4:36 آنچه درباره‌ی این آمده که اعمال به نیت و طلب پاداش (احتساب) است
4:40 و برای هر کس آنچه نیت کرده است (هست)
4:44 از ابومسعود انصاری
4:46 از پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) نقل است که فرمود
4:51 هرگاه مسلمان هزینه‌ای برای خانواده‌اش کند و آن را با طلب پاداش انجام دهد،
4:57 برای او صدقه به شمار می‌رود
5:00 شرح حدیث
5:03 «یحتسبها» (یعنی آن را با طلب پاداش انجام دهد)
5:05 یعنی با آن خواستار رضای الله باشد
5:08 «کانت له صدقة» (برای او صدقه به شمار می‌رود)
5:10 یعنی پاداش دارد
5:12 از فواید حدیث
5:16 نخست
5:17 تشویق به حاضر ساختن نیت در همه‌ی اعمال
5:22 دوم
5:23 هزینه کردن بر خانواده و عیال
5:26 اگر با نیت رضای الله عزوجل انجام شود، طاعت (عبادت) خواهد بود
5:33 از سعد بن ابی وقاص رضی‌الله‌عنه نقل است که گفت
5:38 رسول الله (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) در سال حجة‌الوداع از من عیادت می‌کرد
5:44 از بیماری‌ای که سخت شد
5:47 پس گفتم
5:49 من به حدی از بیماری رسیده‌ام
5:52 و من دارای مال هستم
5:54 و جز یک دخترم کسی از من ارث نمی‌برد
5:58 آیا دو سوم مالم را صدقه دهم؟
6:01 فرمود: نه
6:04 پس گفتم
6:05 نصف (را صدقه دهم)
6:06 فرمود: نه
6:09 سپس فرمود
6:10 یک سوم (کافی است)
6:12 و یک سوم زیاد است
6:14 یا بسیار است
6:16 همانا اگر وارثانت را بی‌نیاز رها کنی
6:19 از آن بهتر است که آنان را نیازمند رها کنی که از مردم گدایی کنند
6:25 و همانا هیچ هزینه‌ای نمی‌کنی که با آن رضای الله را بخواهی
6:30 مگر آنکه به آن پاداش داده شوی
6:33 حتی آنچه را در دهان همسرت می‌گذاری
6:37 گفتم: ای رسول الله
6:40 آیا پس از یارانم (در مکه) باقی بمانم؟
6:43 فرمود
6:44 همانا تو باقی نخواهی ماند
6:46 پس کار شایسته‌ای انجام دهی
6:49 مگر آنکه به سبب آن درجه و منزلتی بر تو افزوده شود
6:53 سپس شاید تو باقی بمانی
6:55 تا آنکه گروه‌هایی از تو سود برند
6:58 و دیگرانی زیان ببینند
7:01 خداوندا، هجرت یارانم را تمام گردان
7:05 و آنان را به عقب برنگردان
7:09 و در روایتی (آمده است)
7:11 سپس دستش را بر پیشانی‌ام نهاد
7:14 سپس دستش را بر صورت و شکمم کشید
7:18 سپس فرمود
7:20 خداوندا، سعد را شفا ده
7:23 و هجرتش را برایش تمام گردان
7:26 پس همواره سردی دستش را بر جگرم احساس می‌کردم
7:29 به گمان من (این احساس باقی بود)
7:31 تا امروز
7:33 اما آن تیره‌بخت، سعد بن خوله است
7:37 که رسول الله (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) برای او دل‌سوزی می‌کرد
7:41 زیرا در مکه درگذشت
7:44 شرح حدیث
7:48 «یعودنی» (از من عیادت می‌کرد)
7:49 عیادت همان دیدار بیمار است
7:52 «من وجع» (از بیماری)
7:54 «وجع» نام هر بیماری است
7:57 «اشتد بی» (سخت شد)
7:59 یعنی شدت یافت
8:01 «ابنه» (دخترش)
8:02 نامش عایشه است
8:04 سپس سعد رضی‌الله‌عنه پس از آن بهبود یافت
8:08 و او را فرزندانی روزی شد
8:10 «بالشطر» (به نصف)
8:12 یعنی به نیمه
8:14 «تذر» (رها کنی)
8:15 یعنی ترک کنی و واگذاری
8:17 «عالة» (نیازمندان)
8:18 یعنی فقیران
8:20 «یتکففون الناس» (از مردم گدایی کنند)
8:23 یعنی با دست‌های خود از مردم صدقه بخواهند
8:27 «لعلک أن تخلف» (شاید تو باقی بمانی)
8:29 مقصود از باقی ماندن او طول عمر اوست
8:32 و چنین نیز شد
8:34 او بیش از چهل سال زیست
8:37 و یارانش از او سود بردند
8:40 و دیگران از او زیان دیدند
8:43 «أمض لأصحابی هجرتهم» (هجرت یارانم را تمام گردان)
8:46 یعنی آن را برایشان بی‌آنکه باطل شود، کامل گردان
8:50 «ولا تردهم علی أعقابهم» (و آنان را به عقب برنگردان)
8:53 یعنی با ترک هجرتشان
8:55 و بازگشت آنان از حال پسندیده‌ی مستقیمشان
8:59 پس قصدشان تباه گردد و حالشان بد شود
9:03 «البائس» (تیره‌بخت)
9:05 کسی که بؤس به او رسیده است
9:07 و آن فقر و کمی است
9:10 «یرثی له» (برای او دل‌سوزی می‌کند)
9:11 یعنی برای او اندوهگین می‌شود
9:13 و از آنچه بر خود آورده، دردمند می‌گردد
9:17 از فواید حدیث
9:21 اول
9:22 استحباب عیادت بیمار
9:25 دوم
9:26 حد زیادی در وصیت، یک‌سوم است
9:30 سوم
9:31 ترغیب به صله رحم و نیکی به خویشاوندان
9:36 چهارم
9:38 اخلاص شرط پذیرش عمل است
9:42 پنجم
9:43 حدیث از بالاتر از نبوت است
9:46 پس سعد عمرش طولانی شد
9:48 و فرزندانی روزی‌اش شد
9:50 و اقوامی از آن بهره بردند
9:52 و دیگرانی از آن زیان دیدند
9:58 باب گفتار پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم)
10:02 دین خیرخواهی است
10:04 برای الله و رسولش و پیشوایان مسلمانان و عموم آنان
10:10 از جریر بن عبدالله روایت است که گفت
10:13 با رسول الله (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) بر شهادت «لا إله إلا الله» بیعت کردم
10:21 و اینکه محمد رسول الله است
10:23 و برپا داشتن نماز
10:25 و پرداخت زکات
10:27 و شنوایی و فرمان‌برداری
10:30 در روایتی
10:31 پس در آنچه توان داشتم به من تلقین فرمود
10:34 و خیرخواهی برای هر مسلمان
10:38 شرح حدیث
10:42 باب گفتار پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم): دین خیرخواهی است
10:47 یعنی ارائه خیرخواهی از شاخه‌های ایمان است
10:51 و نصح
10:52 نصیحت
10:54 عبارت است از ابراز محبت
10:55 و کوشش در مشورت
10:58 و رفع خلل
11:01 از فواید حدیث
11:04 اول
11:06 نصیحت واجب کفایی است
11:08 لازم به اندازه توان
11:12 دوم
11:13 ارائه نصیحت مشروط به آن است که ناصح بداند نصیحتش پذیرفته می‌شود
11:18 و بر خود از ناپسند امنیت داشته باشد
11:21 وگرنه در آزادی از کارش خواهد بود
11:27 کتاب علم
11:30 باب کسی که از علمی پرسیده شود در حالی که در سخن گفتن مشغول است
11:34 پس سخن را تمام می‌کند سپس به پرسشگر پاسخ می‌دهد
11:39 از ابوهریره روایت است که گفت
11:42 در حالی که پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) در مجلسی با قوم سخن می‌گفت
11:48 بادیه‌نشینی نزد او آمد و گفت
11:51 قیامت کی است؟
11:53 پس رسول الله (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) به سخن گفتن ادامه داد
11:59 پس برخی از قوم گفتند
12:01 سخنش را شنید
12:03 پس آنچه گفت را ناخوش داشت
12:05 و برخی دیگر گفتند
12:07 بلکه نشنید
12:09 تا آنگاه که سخنش را تمام کرد، گفت
12:13 کجاست آن که از قیامت پرسید؟
12:16 گفت
12:17 این منم ای رسول الله
12:20 فرمود
12:22 وقتی امانت تباه شد، منتظر قیامت باش
12:27 گفت
12:28 تباه شدنش چگونه است؟
12:30 فرمود
12:32 وقتی کار به غیر اهلش سپرده شود، منتظر قیامت باش
12:36 (پس منتظر قیامت باش)
12:38 شرح حدیث
12:42 ساعت
12:44 یعنی روز قیامت
12:46 پس ادامه داد
12:48 یعنی استمرار یافت
12:50 می‌بینم
12:51 یعنی گمان می‌برم
12:53 و سپرده شد
12:55 یعنی واگذار شد
12:56 به غیر اهلش
12:58 یعنی به کسانی که اهل استقامت نیستند سپرده شد
13:02 و به کسی سپرده شد که بر ستم و فسق یاری می‌دهد
13:05 و در آن هنگام، پیشوایان امانتی را که الله بر ایشان واجب کرده تباه کرده‌اند
13:12 تا آنکه خائن امین شمرده شود و امین خائن
13:16 و این جز با چیره شدن جهل و هوای نفس نخواهد بود
13:20 و ناتوانی اهل حق از قیام به آن
13:25 از فواید حدیث
13:29 اول
13:30 از آداب طالب علم آن است که مادامی که عالم به سخن گفتن یا کار دیگری مشغول است، از او نپرسد
13:37 دوم
13:38 مدارا با طالب علم و آموزش او
13:41 هرچند در پرسش خود درشتی کند یا نادانی نماید
13:45 سوم
13:46 مراجعه به عالم در صورت فهم نشدن پرسشگر
13:51 چهارم
13:52 جواز گسترش سخن عالم در پاسخ
13:55 و او را رسد که برای مصلحتی کوتاه سخن گوید
14:00 باب کسی که صدایش را در علم بلند می‌کند
14:04 از عبدالله بن عمر روایت است که گفت
14:07 رسول الله (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) در سفری که با هم بودیم از ما عقب ماند
14:14 پس به ما رسید در حالی که نماز ما را به زحمت انداخته بود
14:17 نماز عصر
14:19 و ما در حال وضو گرفتن بودیم
14:21 و ما پاهای خود را مسح می‌کردیم
14:25 پس با بلندترین صدای خود ندا داد
14:28 وای بر پاشنه‌ها از آتش
14:31 دو یا سه بار
14:35 تعلیق بر حدیث
14:38 نماز ما را به تنگنا انداخت
14:40 یعنی نماز را آن‌قدر تأخیر انداختیم که نزدیک بود وقتش بگذرد
14:45 مسح می‌کردیم
14:46 مراد
14:48 شستنی نزدیک‌تر به مسح
14:51 وای
14:52 کلمه‌ای برای عذاب
14:53 و برای کسی گفته می‌شود که در هلاکتی افتاده که سزاوار آن است
14:58 برای پاشنه‌ها
15:00 عقب همان پشت پاست
15:03 و به عذاب اختصاص یافته است
15:05 زیرا آن (بخش) است که شسته نشده است
15:08 از فواید حدیث
15:12 نخست
15:13 وجوب فراگیر شستن هر دو پا
15:16 پس مسح کافی نیست
15:18 دوم
15:20 آموزش نادان و راهنمایی او
15:23 سوم
15:24 جواز سخت‌گیری در انکار
15:30 باب گفتار محدّث
15:32 حدّثنا و أخبرنا و أنبأنا
15:37 از ابن عمر رضی‌الله‌عنهما روایت است که گفت
15:41 نزد رسول الله (ﷺ) بودیم
15:46 و در روایتی دیگر
15:47 نزد پیامبر (ﷺ) بودیم
15:51 پس خرمایی نارس (جُمّار) آورده شد
15:54 پس فرمود
15:55 مرا از درختی خبر دهید که شبیه
15:58 یا همانند مرد مسلمان است
16:01 برگش نمی‌ریزد
16:04 و نه
16:05 و نه
16:06 و نه
16:07 میوه‌اش در هر زمانی می‌دهد
16:10 در روایتی
16:12 پس مردم در درختان بیابان افتادند
16:16 ابن عمر گفت
16:17 در دلم افتاد که آن نخل است
16:21 و دیدم ابوبکر و عمر سخن نمی‌گویند
16:25 پس خوش نداشتم سخن بگویم
16:28 چون چیزی نگفتند
16:31 رسول الله (ﷺ) فرمود
16:35 آن نخل است
16:37 چون برخاستیم
16:39 به عمر گفتم
16:41 ای پدر
16:42 به خدا سوگند در دلم افتاده بود که آن نخل است
16:48 پس (عمر) گفت
16:49 چه چیز تو را از سخن گفتن بازداشت
16:52 گفت
16:53 ندیدم شما سخن بگویید
16:56 پس خوش نداشتم سخن بگویم یا چیزی بگویم
17:00 عمر گفت
17:02 اینکه تو آن را گفته باشی
17:04 نزد من محبوب‌تر است از فلان و فلان (چیز)
17:09 تعلیق بر حدیث
17:12 برگش نمی‌ریزد
17:15 یعنی فرو نمی‌افتد
17:17 و نه
17:18 و نه
17:19 و نه
17:20 یعنی و نه به آن چنین و چنان می‌رسد
17:24 میوه‌اش در هر زمانی می‌دهد
17:27 یعنی همیشه در هر وقت (ثمر) دارد
17:30 در دلم افتاده بود که آن نخل است
17:34 این دلالت بر زیرکی عبد الله بن عمر دارد
17:37 زیرا جُمّار را در دست پیامبر (ﷺ) دید
17:43 و آن همان است که از قلب نخل خورده می‌شود
17:46 نرم است
17:48 و دیدم ابوبکر و عمر سخن نمی‌گویند
17:52 این از کمال ادب اوست
17:55 و اینکه در زیرکی‌اش باحیا بود
17:58 پس به آنچه برایش پیش آمده بود لب نگشود
18:00 چون دید بزرگان سخن نگفتند
18:03 اینکه تو آن را گفته باشی نزد من محبوب‌تر است از فلان و فلان
18:08 عمر رضی‌الله‌عنه شادی خود را آشکار کرد
18:11 به زیرکی و هوش فرزندش
18:15 از فواید حدیث
18:19 نخست
18:20 استحباب پرسش عالِم از مسائل
18:23 تا فهم شنوندگان را بیازماید
18:26 و تا (مطلب) در دل‌ها ریشه بدواند و ثابت بماند
18:29 زیرا آنچه در مذاکره از او جاری می‌شود کمتر فراموش می‌گردد
18:34 دوم
18:36 مشروع بودن زدن مثل در آموزش
18:39 سوم
18:41 احترام به بزرگان
18:43 چنان‌که ابن عمر رضی‌الله‌عنهما کرد
18:46 اما اگر بزرگان به آن متوجه نشدند
18:49 کوچک‌تر را روا است که آن را بگوید
18:52 چهارم
18:54 نخل به مسلمان شبیه شد در فراوانی خیرش
18:57 و پایداری سایه‌اش و خوشی میوه‌اش
19:00 و وجود این (ویژگی‌ها) همیشگی است
19:03 و همهٔ اینها منفعت و خیر و زیبایی است
19:07 و مؤمن سراسر خیر است
19:09 به‌سبب فراوانی طاعت‌ها و بزرگواری اخلاقش
19:13 و پایبندی‌اش به عبادت و صدقه‌دادن و سایر طاعت‌ها
19:21 باب آنچه درباره علم آمده است
19:25 از انس بن مالک نقل است که گفت
19:28 در حالی که ما با پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) در مسجد نشسته بودیم
19:34 مردی سوار بر شتری وارد شد
19:37 شتر را در مسجد خواباند و سپس زانوی او را بست
19:40 آنگاه به آنان گفت
19:42 کدام‌یک از شما محمد است؟
19:45 و پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) در میان آنان تکیه داده بود
19:51 گفتیم
19:52 این مرد سفیدپوشِ تکیه‌داده است
19:56 آن مرد به او گفت
19:58 فرزند عبدالمطلب
20:01 پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) به او فرمود
20:05 من پاسخت را دادم
20:07 آن مرد به پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) گفت
20:12 من از تو می‌پرسم
20:13 و در پرسش سخت‌گیری خواهم کرد
20:17 پس از من در دلت ناخشنود مشو
20:20 فرمود
20:22 هرچه می‌خواهی بپرس
20:24 گفت
20:26 تو را به پروردگارت و پروردگار پیشینیانت سوگند می‌دهم
20:30 آیا الله تو را به سوی همهٔ مردم فرستاده است؟
20:34 فرمود
20:36 آری، به خدا سوگند
20:38 گفت
20:39 تو را به الله سوگند می‌دهم
20:41 آیا الله به تو فرمان داده که ما پنج نماز را در شبانه‌روز بخوانیم؟
20:48 گفت
20:49 آری، به خدا سوگند
20:52 گفت
20:53 تو را به الله سوگند می‌دهم
20:56 آیا الله به تو فرمان داده که ما این ماه را از سال روزه بگیریم؟
21:01 گفت
21:02 آری، به خدا سوگند
21:05 گفت
21:06 تو را به الله سوگند می‌دهم
21:09 آیا الله به تو فرمان داده که این صدقه را از ثروتمندان ما بگیری
21:15 و میان تهیدستان ما تقسیم کنی؟
21:18 پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) فرمود
21:22 آری، به خدا سوگند
21:25 آن مرد گفت
21:27 به آنچه آورده‌ای ایمان آوردم
21:30 و فرستادهٔ کسانی هستم که پشت سر من از قومم‌اند
21:34 و من ضمام بن ثعلبه‌ام
21:37 برادر بنی سعد بن بکر
21:40 توضیح حدیث
21:44 «فأناخه»
21:45 یعنی او را خوابانید تا زانو بزند
21:48 سپس او را بست
21:49 «عقل»
21:50 یعنی زانوی شتر را با دستش به هم بکشد
21:53 تا هر دو را در میانهٔ ساق با هم ببندد
21:58 «متکئ»
21:59 هر کس بر بالشتی تکیه دهد، متکئ است
22:03 «بین ظهرانیهم»
22:05 یعنی میان ایشان
22:07 «الرجل الأبیض»
22:09 پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) با وصف ظاهری توصیف شده است
22:14 و سفیدی او سفیدی خالص نبود
22:17 «در پرسش»
22:18 یعنی در سؤال
22:21 «فلا تجد علی فی نفسک»
22:23 یعنی خشمگین مشو
22:26 «أنشدک بالله»
22:28 یعنی تو را به الله سوگند می‌دهم
22:30 «أن نصوم هذا الشهر من السنة»
22:33 یعنی ماه رمضان
22:36 «أن تأخذ هذه الصدقة»
22:38 یعنی زکات واجب
22:41 «من أغنیائنا فتقسمها علی فقرائنا»
22:46 فقیران از مصارف زکات‌اند
22:49 و زکات منحصر در ایشان نیست
22:51 و فقیران به‌ویژه ذکر شده‌اند
22:53 به اعتبار آنکه بیشترین گروه از سایر اصناف‌اند
22:57 یا به این سبب که در برابر ذکر ثروتمندان آمده‌اند
23:02 «و أنا رسول من ورائی من قومی»
23:05 زیرا قومش او را به‌عنوان فرستاده برای کسب آگاهی از موضوع فرستاده بودند
23:11 از فواید حدیث
23:14 نخست
23:16 پذیرش خبر واحد
23:18 زیرا نقل نشده که قومش او را در آنچه به ایشان خبر داد تکذیب کرده باشند
23:23 دوم
23:25 جواز تکیه دادن در میان مردم بدون فخرفروشی و تکبر
23:30 سوم
23:31 مشروع بودن انتساب شخص به نیاکانش
23:35 چهارم
23:37 از نیکویی ارتباط
23:39 اینکه انسان پیش از سخنش مقدمه‌ای بیاورد که در آن پوزش بخواهد
23:44 تا جایگاه سخنش نزد شنونده نیکو شود
23:48 و شنونده بر آنچه از او می‌آید شکیبا باشد
23:51 پنجم
23:53 جواز سوگند دادن بر درستی خبر
23:56 تا بر اساس یقین داوری شود
24:00 باب آنچه درباره مناوله ذکر می‌شود
24:03 و نامه‌نگاری اهل علم با علم به شهرها
24:08 از ابن عباس
24:10 که رسول الله (ﷺ)
24:13 نامه‌اش را نزد کسرا فرستاد
24:16 به همراه عبدالله بن حذافه سهمی
24:20 و به او دستور داد که آن را به عظیم بحرین بدهد
24:25 و عظیم بحرین آن را به کسرا داد
24:29 چون آن را خواند، پاره‌اش کرد
24:33 شرح حدیث
24:36 باب آنچه درباره مناوله یاد می‌شود
24:39 مناوله
24:41 آن است که شیخ، سماع (نوشته‌ی شنیده‌های) خود را به شاگرد بدهد
24:44 و بگوید:
24:45 «این سماع من است»
24:47 و گاهی با اجازه‌ی روایت همراه می‌شود
24:51 نزد عظیم بحرین
24:54 او منذر بن ساوی عبدی است
24:57 چون آن را خواند، پاره‌اش کرد
25:00 پس الله، پسرش را بر او مسلط کرد و او را کشت
25:03 و حکومتش به کلی از هم پاشید
25:07 از فواید حدیث
25:11 نخست
25:12 از راه‌های دعوت به سوی الله عز وجل
25:15 نامه‌نگاری و تألیف
25:19 دوم
25:20 بسنده کردن به یک نفر در بردن نامه‌ی حاکم
25:23 نزد حاکمی دیگر
25:25 وقتی در نامه شک و انکاری نباشد
25:31 از انس رضی‌الله‌عنه روایت است که گفت:
25:35 چون پیامبر (ﷺ) خواست
25:38 به روم نامه بنویسد
25:40 به او گفته شد:
25:42 ایشان نامه‌ای را نمی‌خوانند
25:44 مگر آن که مُهر شده باشد
25:48 پس انگشتری از نقره ساخت
25:51 گویی اکنون به سپیدی آن در دستش می‌نگرم
25:55 و بر آن نقش شد:
25:57 «محمد رسول الله»
26:01 شرح حدیث
26:04 پس انگشتری ساخت
26:06 و پیامبر (ﷺ) پیش‌تر
26:09 انگشتری از طلا ساخته بود
26:11 و نگین آن را به سمت کف دستش قرار داده بود
26:15 پس مردم هم مانند آن را ساختند
26:18 آن‌گاه آن را انداخت
26:19 سپس انگشتری از نقره ساخت
26:23 از فواید حدیث
26:27 نخست
26:28 جواز ساختن انگشتری از نقره
26:31 دوم
26:33 جواز حک کردن نام صاحب انگشتری
26:37 سوم
26:38 مشروع بودن اتخاذ انگشتری برای حاکمان
26:40 و نایبان ایشان
26:42 به سبب نیاز
26:46 باب کسی که هرجا مجلس به آن‌جا ختم شود، می‌نشیند
26:50 و کسی که در حلقه شکافی ببیند
26:52 و در آن بنشیند
26:55 از ابو واقد لیثی
26:58 که رسول الله (ﷺ)
27:01 در حالی که در مسجد نشسته بود
27:04 و مردم همراه او بودند
27:06 ناگهان سه نفر روی آوردند
27:09 دو نفر به سوی رسول الله (ﷺ) آمدند
27:14 و یکی رفت
27:16 گفت:
27:18 پس آن دو نزد رسول الله (ﷺ) ایستادند
27:23 اما یکی از آن دو
27:25 شکافی در حلقه دید
27:27 و در آن نشست
27:30 و اما دیگری
27:31 پشت سر ایشان نشست
27:33 و اما سومی
27:35 پشت کرده و رفت
27:37 چون رسول الله (ﷺ) فارغ شد
27:41 فرمود:
27:43 آیا شما را از آن سه نفر خبر ندهم؟
27:47 اما یکی از آنان
27:48 به الله پناه برد
27:50 پس الله او را پناه داد
27:53 و اما دیگری
27:54 شرم کرد
27:56 پس الله از او شرم کرد
27:58 و اما دیگری
28:00 روی گرداند
28:02 پس الله از او روی گرداند
28:05 شرح حدیث
28:08 سه نفر
28:10 «نفر» به معنای گروهی از مردان است
28:13 از سه تا ده نفر
28:16 فرجه
28:17 فرجه همان شکاف میان دو چیز است
28:21 در حلقه
28:22 با ساکن بودن لام
28:25 «فآواه الی الله» یعنی به او پناه برد
28:27 یعنی به او پناه آورد
28:28 پس الله او را پناه داد
28:30 و اما دیگری
28:32 «فاستحیا» یعنی ترک مزاحمت و از میان جمعیت گذشتن و روی گرداندن کرد
28:33 از روی حیا
28:37 حیایی از جانب الله
28:39 به حیات پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) سوگند، و به حاضران
28:42 و حاضرانِ (مجلس)
28:44 پس الله از او حیا کرد
28:47 و اما دیگری
28:48 پس روی گرداند
28:48 پس الله از او روی گرداند
28:51 این روی‌گردانی
28:52 از باب مقابله است
28:54 و حیا از صفات کمال است، به قیدی (خاص)
28:58 و مانند آن، الله بر اطلاق به آن توصیف نمی‌شود
29:02 بلکه به آن با قید توصیف می‌شود
29:06 از فواید حدیث
29:10 اولاً
29:11 مشروعیت برپایی حلقه‌های علم در مسجد
29:15 و استحباب نزدیک شدن به شیخ تا سخنش را بشنود
29:19 ثانیاً
29:21 استحباب ستایش کسی که کار نیکی کرده است
29:24 و نکوهش کسی که کار زشتی کرده است
29:28 ثالثاً
29:29 از برترین اعمال نیکی
29:31 ازدحام (برای نشستن) در برابر عالم
29:35 رابعاً
29:36 نکوهش کسی که از دانش روی گردانده و بی‌رغبت شده است