از مجموعهٔ صحیح البخاری · درس 59 از 113

خلاصه صحیح البخاری | قسمت (59) | کتاب زکات - 4

◉ 56 بازدید ⏱ 29:44 صدای ترجمه‌شده — فارسی
0:000:00

متن کامل

ترجمهٔ ماشینی — ممکن است خطا داشته باشد
0:00 بسم الله الرحمن الرحیم
0:04 مرکز افادة
0:06 برای مطالعات و پژوهش‌های انسانی
0:09 تقدیم می‌کند
0:11 مختصر صحیح بخاری
0:17 باب زکات گاو
0:20 از ابوذر رضی‌الله‌عنه روایت است که گفت
0:24 نزد پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) رسیدم
0:28 فرمود
0:29 سوگند به آن که جانم در دست اوست
0:32 یا سوگند به آن که جز او معبودی نیست
0:35 یا همان‌گونه که سوگند یاد کرد
0:37 هیچ مردی نیست که شتر یا گاو یا گوسفند داشته باشد
0:43 و حق آن را نپردازد
0:45 مگر آن‌که روز قیامت با آن‌ها آورده شود
0:48 بزرگ‌تر و فربه‌تر از آنچه بوده‌اند
0:51 او را با سم‌هایشان لگد می‌زنند و با شاخ‌هایشان می‌زنندش
0:56 هرگاه که گذشته شود، آخرین آن‌ها به او بازگردانده شود، پیش از آن‌ها
1:00 تا آن‌که میان مردم داوری شود
1:04 شرح حدیث
1:08 «انتهیت» یعنی آمدم
1:10 مردی که به طور غالب آمده است و شامل زنان نیز می‌شود
1:16 «لا یؤدی حقها» یعنی زکات را ادا نمی‌کند
1:19 گفته شده: و دیگر حقوق
1:23 «اعظم ما تکون» یعنی
1:25 یعنی در نیرو و فربهی
1:27 «تطأه بأخفافها» یعنی
1:30 یعنی با پاهایشان او را لگدمال می‌کنند
1:33 «کلما جازت» یعنی گذشت
1:36 «ردت» یعنی بازگردانده شد
1:39 تا آن‌که میان مردم داوری شود
1:41 یعنی تا آن‌که حساب پایان یابد
1:45 از فواید حدیث
1:48 در حدیث دلیلی است بر وجوب زکات در شتر و گاو و گوسفند
1:54 و برخی به این حدیث استدلال کرده‌اند
1:56 که در شیر چهارپایان و میوه درختان حقی برای فقیران و در راه‌ماندگان است
2:03 و این حق غیر از زکات است
2:06 و در حدیث آمده که پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) امتش را از منع زکات برحذر داشت
2:12 و کیفر آن
2:14 پس برای منع‌کننده روز قیامت عذری نخواهد بود
2:17 و در آن جواز سوگند خوردن بدون درخواست سوگند است
2:24 باب زکات بر خویشاوندان
2:27 از انس بن مالک رضی‌الله‌عنه روایت است که گفت
2:31 ابوطلحه از میان انصار در مدینه بیشترین مال از نخل را داشت
2:37 و محبوب‌ترین اموالش نزد او «بیرحا» بود
2:41 و آن رو به روی مسجد بود
2:44 و پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) وارد آن می‌شد و از آب خوش آن می‌نوشید
2:51 انس گفت
2:52 پس چون این آیه نازل شد
2:55 «لن تنالوا البر حتی تنفقوا مما تحبون»
3:01 ابوطلحه نزد پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) برخاست و گفت
3:06 ای رسول الله
3:08 همانا الله تبارک و تعالی می‌فرماید
3:12 «لن تنالوا البر حتی تنفقوا مما تحبون»
3:18 و محبوب‌ترین اموال من نزد من «بیرحا» است
3:21 و آن صدقه‌ای برای الله است
3:24 امید دارم نیکی و ذخیره‌اش را نزد الله بیابم
3:28 پس ای رسول الله، آن را در جایی که الله به تو نشان داده قرار ده
3:32 گفت
3:33 پس رسول الله (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) فرمود
3:37 «بخ، ذلک مال رابح»
3:41 «ذلک مال رابح»
3:43 در روایتی
3:45 «ذلک مال رائح»
3:47 «ذلک مال رائح»
3:50 و آنچه گفتی شنیدم
3:53 در روایتی
3:54 آن را از تو پذیرفتیم و به تو بازگردانیدیم
3:58 و من بر آنم که آن را میان نزدیکان قرار دهی
4:02 پس ابوطلحه گفت
4:04 چنین می‌کنم ای رسول الله
4:06 پس ابوطلحه آن را میان خویشاوندان و پسرعموهایش تقسیم کرد
4:11 در روایتی
4:13 و از ایشان أبی و حسان بودند
4:16 گفت
4:17 و حسان سهم خود از آن را به معاویه فروخت
4:21 به او گفته شد
4:23 آیا صدقه ابوطلحه را می‌فروشی؟
4:25 گفت
4:27 آیا یک صاع خرما را به یک صاع درهم نفروشم؟
4:31 گفت
4:32 و آن باغ در جایی بود که قصر بنی حدیله بر آن ساخته شده بود که معاویه آن را بنا کرد
4:40 شرح حدیث
4:43 بیرحی
4:45 باغی که در آن چاه بیرحی است
4:48 و آن رو به روی مسجد بود یعنی مقابل آن
4:52 و از آب خوش آن می‌نوشید
4:55 یعنی از چاه بیرحی
4:57 «لن تنالوا البر»
5:00 یعنی هرگز به نیکی نخواهی رسید و آن را درنمی‌یابی
5:02 که آن هر خیری از انواع طاعات و انواع پاداش‌هاست
5:07 که صاحبش را به بهشت می‌رساند
5:11 تا آن‌گاه که از آنچه دوست می‌دارید انفاق کنید
5:15 یعنی تا از اموال نفیس خود که دل‌هایتان دوست دارد انفاق کنید
5:20 چرا که هرگاه محبت الله را بر محبت اموال مقدم دارید و آن‌ها را در راه رضای او ببخشید
5:27 این دلیل بر ایمان راستین شماست
5:30 و نیکی دل‌ها و یقین تقوای شماست
5:34 پس انفاق اموال نفیس و انفاق در حال نیاز و انفاق در حال تندرستی در آن داخل است
5:37 و انفاق در حال نیاز
5:40 و انفاق در حال تندرستی
5:43 امیدوارم برهان (دلیل) آن را
5:44 می‌خواهم خیرش را (بخواهم)
5:46 و آن را ذخیره کرد
5:48 یعنی آن را پیش می‌فرستم تا ذخیره‌اش کنم و آن را آن‌جا بیابم.
5:52 بخن
5:53 کلمه‌ای است که هنگام ستایش و اظهار رضایت از چیزی گفته می‌شود.
5:57 در میان خویشاوندانش
5:59 خویشاوندی در رحم
6:01 و پسرعموهایش
6:03 از باب عطف خاص بر عام
6:07 از فوایدِ حدیث
6:11 از این حدیث استفاده می‌شود
6:13 جواز نسبت دادن دوستی مال به مرد صالح
6:17 در این حدیث جواز گرفتن باغ‌ها و املاک (برای بهره‌برداری و سرمایه‌گذاری) وجود دارد.
6:21 و اینکه کسب درآمد از املاک مباح است، به شرط آنکه حلال باشد و حق آن ادا شود.
6:26 و در آن است جواز اینکه انسان به باغ یارانش داخل شود و از آبش بنوشد.
6:31 و خوردن از میوه‌ها و غذای آن
6:34 و در حدیث، راهنمایی به مشورت با اهل علم و فضل آمده است.
6:39 در بیان چگونگی وجوه طاعات و غیر آن
6:42 و انفاق از آنچه دوست‌داشتنی است
6:45 در این حدیث جواز وکیل گرفتن در صدقات، هبات و اوقاف وجود دارد.
6:49 و مانند آن از اموری که نیابت در آن پذیرفته می‌شود
6:52 در این (حدیث) صحت صدقهٔ مطلق و وقف مطلق (نیز) دلالت دارد.
6:57 و او کسی است که مصرف آن را معین نکرده، سپس پس از آن معین می‌کند
7:02 در این حدیث جواز ستایش صاحب صدقه است، در صورتی که برای خود او فتنه‌ای در کار نباشد.
7:10 باب
7:11 بر مسلمان در اسبش زکات نیست
7:15 از ابوهریره رضی‌الله‌عنه روایت است که گفت
7:19 پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) فرمود:
7:22 بر مسلمان در اسبش و غلامش صدقه‌ای واجب نیست
7:28 تعلیق بر حدیث
7:31 او با اشاره‌ای به مرکبش (آن را) ...
7:34 غلامه یعنی آن کسی که به او خدمت می‌کند
7:38 صدقه یعنی زکات
7:41 فوایدِ حدیث
7:44 از این حدیث استفاده می‌شود
7:47 در اسب‌ها زکات (صدقه) نیست
7:49 مگر اینکه (آن مال) برای تجارت باشد
7:51 و در آن جواز گفتن این است که مرد
7:54 غلام فلان
7:58 باب زکات بر شوهر و یتیمانی که در سرپرستی‌اند
8:02 از زینب، همسر عبدالله، نقل است که گفت
8:06 در مسجد بودم
8:07 پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) را دیدم
8:11 فرمود
8:12 و اگر از زیورهایتان باشد، صدقه دهید.
8:16 زینب بر عبدالله انفاق می‌کرد
8:19 و یتیمانی که در دامان او هستند
8:22 گفت
8:23 به عبدالله گفت
8:25 از رسول الله (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) بپرس
8:29 آیا اگر به تو انفاق کنم، از طرف من کفایت می‌کند؟
8:31 و (بر) یتیمانی که در کفالت من‌اند، از صدقه.
8:35 فرمود
8:36 از رسول الله (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) بپرس
8:40 من نزد پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) رفتم
8:44 زنی از انصار را کنار در یافتم
8:48 نیازش مانند نیاز من است
8:50 پس بلال از کنار ما گذشت
8:53 پس گفتیم
8:54 از پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) پرسید
8:57 آیا همین کافی است که من بر همسرم و یتیمانی که در سرپرستی من هستند انفاق کنم؟
9:03 و گفتیم
9:04 با ما خبر نده
9:06 وارد شد و از او پرسید.
9:08 پس گفت
9:09 من هما
9:11 گفت
9:12 زینب
9:13 گفت
9:14 زینب کدام؟
9:16 گفت
9:17 زنِ عبدالله
9:19 گفت
9:21 بله
9:22 برای او دو پاداش است
9:23 پاداش خویشاوندی و پاداش صدقه
9:27 تعلیق بر حدیث
9:31 عبدالله ابن مسعود رضی‌الله‌عنه
9:35 من حلیکن
9:37 الحلی
9:38 آنچه زن با آن خود را می‌آراید، از طلا و مانند آن
9:42 کاملاً (یا: تمام‌عیار)
9:43 یتیم کسی است که پدرش درگذشته و او هنوز به سن بلوغ نرسیده است
9:47 در دامان او
9:49 مقصود، در سرپرستی و زیر نظر او قرار داشتن و او به تربیت ایشان قیام کند است.
9:55 آیا این (کار) از جانب من کفایت می‌کند؟
9:57 آیا این (کار) از من کافی است؟
9:59 رفتم
10:00 پس رفتم
10:02 حاجت‌هایش مانند حاجت من است
10:04 یعنی او هم مسئله‌ای مانند مسئله‌ی من دارد
10:08 بلال از کنار ما گذشت
10:10 یعنی از کنار ما بلال گذشت
10:13 به ما خبر نده
10:14 یعنی نگو که پرسش‌کننده فلانی است
10:18 پاداش خویشاوندی
10:20 اجر صله رحم چیست؟
10:23 از فواید حدیث
10:26 از این حدیث استفاده می‌شود
10:28 مشروعیت رفتن زن به مسجد
10:31 و شنیدن اندرز و عمل کردن به آن
10:35 در این حدیث جواز آن است که زن دربارهٔ مسئله‌ای فقهی پرسش کند.
10:39 و جواز آن‌که (کسی را) بفرستد تا برای آن (مسئله) از عالِم بپرسد.
10:43 و اینکه بروی و بپرسی
10:45 و در آن جواز است که انسان با صیغه‌ی ابهام دربارهٔ مسئله‌ای که به خودش مربوط است بپرسد
10:51 و در حدیثی آمده است که برخی از اعمال، انجام‌دهنده‌اش پاداش را از دو جهت به دست می‌آورد
10:59 از ام سلمه نقل شده که گفت
11:01 گفتم: ای رسول الله (ﷺ)
11:03 آیا برایم پاداشی هست که بر فرزندان ابو سلمه انفاق کنم؟
11:08 فقط آنان فرزندان (بنی) ...
11:10 فرمود:
11:11 در راه الله بر آنان انفاق کن
11:13 برای تو پاداش آنچه بر ایشان انفاق کردی است.
11:17 تعلیق بر حدیث
11:20 آیا پاداشی (برای آن) هست؟
11:22 آیا برای من اجری هست؟
11:24 همانا آنان فرزندان
11:26 از ابو سلمه
11:28 و آنان عمر و محمد و زینب و درا
11:32 از فوایدِ حدیث
11:36 در حدیثی آمده است که نفقه زن بر فرزندان صدقه است.
11:40 در این عبارت اشاره‌ای است به کمال مهربانی و دلسوزی مادری.
11:45 و در آن بیان فضیلت سرپرستی یتیم خویشاوند است
11:48 و انفاق بر او
11:52 باب قول الله تعالی
11:55 و (صدقات) در راه آزادی بردگان و وامداران و در راه الله (صرف می‌شود)
11:59 از ابو هریره رضی‌الله‌عنه نقل شده که گفت
12:03 پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) به صدقه دادن فرمان داد.
12:08 گفته شد: ابن جمیل (از پرداخت زکات) بازداشته شد.
12:10 و خالد بن الولید
12:12 و عباس بن عبدالمطلب
12:15 پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) فرمود:
12:18 آیا ابن جمیل جز این عیب می‌گیرد که او فقیر بود؟
12:23 الله و رسولش او را بی‌نیاز ساختند
12:25 اما خالد، شما به خالد ستم می‌کنید.
12:30 او زره‌ها و سلاح‌های خود را در راه الله وقف کرده بود
12:34 اما عباس بن عبدالمطلب
12:37 پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم)
12:41 آن (کار) بر او صدقه است، و مانندش نیز با آن.
12:46 تعلیق بر حدیث
12:49 پس گفته شد
12:51 گوینده عمر رضی‌الله‌عنه است
12:54 منع ابن جمیل
12:56 گفته شده نامش عبدالله است
12:58 «ما ینقم» یعنی «ما ینکر» (یعنی: انکار می‌کند)
13:01 معنای آن این است که نباید زکات را منع کرد
13:05 و او فقیر بود، پس الله او را بی‌نیاز کرد.
13:08 زیرا این، پاداش نعمت نیست.
13:11 «احتبس أدراعه» یعنی زره‌های خود را وقف کرد
13:15 و آن را آماده کرده است
13:16 منظور آن چیزی است که مرد از چهارپایان و سلاح به‌عنوان (مایه‌ی آمادگی یا دارایی) برای خود فراهم می‌کند.
13:20 در راه الله
13:22 این‌ها وقف بر جهاد در راه الله است.
13:26 و آن برای او صدقه است.
13:28 معنای آن این است که پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) آن را از جانب او ادا می‌کند
13:34 از فواید حدیث
13:38 در این حدیث، اثبات زکات در اموال تجارت آمده است.
13:42 در این حدیث آمده است که زن از یارانش عذرخواهی می‌کند.
13:45 اگر ظاهر آنان کوتاهی‌کردن باشد
13:48 و آنان را جز این (هم) می‌داند.
13:50 و در حدیث آمده است که امام اموال اصحاب (دارندگان مال) را بازرسی می‌کرد.
13:54 آیا زکات را پرداخته‌اند یا نه؟
13:57 و در آن هشداری است به غافل نسبت به نعمتی که الله با آن، پس از فقر، او را به بی‌نیازی رسانده است.
14:02 تا حق الله را بر عهده‌اش ادا کند
14:05 و در آن، عیب‌جویی و انکار بر کسی است که واجب را بازمی‌دارد.
14:09 و جواز آن این است که در غیبت او به این سبب و برای مصلحتی یاد شود.
14:13 در این حدیث جواز ساقط‌کردن زکات از اموال وقف‌شده (موقوفه) نهفته است.
14:18 از این حدیث استفاده می‌شود که به‌خاطر مصلحتی، جایز است پرداخت زکات به تأخیر افتد.
14:25 باب خودداری از درخواست (سؤال) از مردم
14:28 از ابوسعید خدری رضی‌الله‌عنه
14:32 این که گروهی از انصار از رسول الله (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) پرسیدند
14:37 و به آنان داد
14:39 سپس از او درخواست کردند و او به ایشان داد
14:41 سپس از او خواستند و او به ایشان عطا کرد
14:44 تا آنکه آنچه نزد او بود تمام شد
14:47 فرمود:
14:48 هرچه از خیر نزد من باشد، آن را از شما دریغ نخواهم داشت
14:53 و هر که خویشتنداری کند، الله او را عفیف می‌گرداند.
14:56 و هر که خود را بی‌نیاز نشان دهد، الله او را بی‌نیاز می‌گرداند.
14:59 و هر که صبر پیشه کند، الله او را صبر می‌دهد.
15:02 هیچ‌کس عطیه‌ای بهتر و فراگیر‌تر از صبر داده نشده است.
15:08 تعلیق بر حدیث
15:11 تا آن‌که تمام شد، یعنی فانی گشت
15:15 از شما چیزی را پنهان نخواهم داشت.
15:17 یعنی آن را ذخیره‌ای برای غیر شما قرار نمی‌دهم.
15:20 در حالی که از شما روی‌گردان می‌شوند
15:21 و گفته شده است
15:23 آن را از شما دریغ نخواهم کرد.
15:25 و هر که خویشتن‌داری کند، الله او را پاک‌دامن نگه می‌دارد
15:28 هر کس که پاکدامنی (و خویشتن‌داری) از درخواست کردن از مردم را بجوید
15:30 الله او را قناعت روزی کند
15:33 و هر که خود را بی‌نیاز نشان دهد، الله او را بی‌نیاز می‌گرداند.
15:35 هر کس که بی‌نیازی از مردم را بطلبد
15:38 الله او را از نیاز به مردم بی‌نیاز گرداند.
15:41 پس به هیچ‌کس نیازمند نیست
15:44 و هر که شکیبایی ورزد، الله او را شکیبا می‌گرداند.
15:46 هر که با صبر دست‌وپنجه نرم کند، الله او را صبر عطا می‌کند.
15:50 و از صبر، گشایشی بهتر و فراخ‌تر
15:53 از صبر برتر است
15:56 از فواید حدیث
15:59 از این حدیث استفاده می‌شود
16:01 مستحب بودن بخشیدن به درخواست‌کننده‌ای که دو بار آمده است
16:04 و عذرخواهی از درخواست‌کننده و ترغیب به پاکدامنی و خویشتن‌داری
16:09 و در آن ترغیب به صبر بر تنگی معیشت و دیگر ناخوشایندی‌های دنیاست
16:14 و در حدیث اشاره‌ای است به لزوم پناه بردن به الله تعالی در همه کارها
16:21 زیرا بی‌نیازی و پاکدامنی به توفیق الله تعالی حاصل می‌شود
16:25 و در آن بیان بزرگواری پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) است
16:29 و آنچه بر آن بود از بخشندگی و گشاده‌دستی و ایثار
16:34 و در آن است که پاداش از جنس عمل است
16:39 از ابوهریره رضی‌الله‌عنه
16:42 زیرا رسول الله (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) فرمود
16:47 سوگند به آن که جانم در دست اوست
16:49 اینکه یکی از شما ریسمان خود را بردارد
16:51 و هیزم بر پشت خویش بیاورد
16:54 در روایتی
16:55 پس آن را بفروشد و بخورد و صدقه دهد
16:58 برای او بهتر است از آنکه نزد مردی برود و از او درخواست کند
17:03 آن مرد به او بدهد یا باز دارد
17:05 و از زبیر بن عوام رضی‌الله‌عنه
17:09 از پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) روایت است که فرمود
17:13 اینکه یکی از شما ریسمان خود را بردارد
17:15 پس با دسته‌ای هیزم بر پشت خود بیاید و آن را بفروشد
17:19 پس الله به سبب آن، چهره‌اش را حفظ کند
17:22 برای او بهتر است از آنکه از مردم درخواست کند
17:25 به او بدهند یا باز دارند
17:28 شرح حدیث
17:32 «فیحتطب» یعنی هیزم جمع کند
17:35 در بخشش، منت و خواری درخواست است
17:40 یا آن را باز دارد
17:42 در بازداشتن، سایه‌افکندن (ناامیدی)، ناکامی و محرومیت است
17:46 «فیکف الله بها وجهه» یعنی
17:49 الله به آن، چهره‌اش را از ریختن آبرویش با درخواست باز دارد
17:54 از فواید حدیث
17:58 از این حدیث استفاده می‌شود
18:00 ترغیب به خوردن از دسترنج و کسب از راه‌های مباح
18:05 و در آن کراهت درخواست (از مردم) است
18:07 و در این موضوع تفصیلی است
18:09 و در حدیث آمده که خوار کردن خویش و تحمل سختی
18:14 برای انسان بهتر است از درخواست
18:19 از حکیم بن حزام رضی‌الله‌عنه روایت است که گفت
18:23 از رسول الله (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) درخواست کردم
18:27 او به من داد
18:28 باز از او خواستم و به من داد
18:31 باز از او خواستم و به من داد
18:34 سپس فرمود
18:35 ای حکیم
18:37 این مال سبزی شیرین است
18:40 در روایتی
18:42 سبز و شیرین
18:44 پس هر که آن را با دل گشاده بگیرد، در آن برکت داده می‌شود
18:48 و هر که آن را با حرص و طمع بگیرد، در آن برکت داده نمی‌شود
18:53 مانند کسی است که می‌خورد و سیر نمی‌شود
18:56 دست بالا از دست پایین بهتر است
19:00 حکیم گفت
19:02 گفتم ای رسول الله
19:04 سوگند به آن که تو را به حق برانگیخت
19:06 پس از تو از هیچ‌کس چیزی نخواهم خواست تا آنکه از دنیا بروم
19:12 ابوبکر رضی‌الله‌عنه حکیم را به عطا فرا می‌خواند
19:17 او نمی‌پذیرفت که از او بگیرد
19:20 سپس عمر رضی‌الله‌عنه او را خواند تا به او عطا کند
19:24 او نپذیرفت که چیزی از او بگیرد
19:27 پس عمر گفت
19:29 ای گروه مسلمانان، شما را بر حکیم گواه می‌گیرم
19:33 که حق او را از این «فیء» بر او عرضه می‌کنم
19:37 و او نمی‌پذیرد که آن را بگیرد
19:39 پس حکیم پس از رسول الله (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) از هیچ‌کس از مردم چیزی نخواست
19:46 تا آنکه درگذشت
19:49 شرح حدیث
19:52 «خضرة حلوة» یعنی
19:54 سبزی از جهت نگاه مطلوب است
19:57 و شیرینی از جهت چشیدن
19:59 پس چون این دو جمع شوند، میل به آن افزون می‌شود
20:02 «بسخاوة نفس» یعنی
20:04 بی‌حرص و طمع و چشم‌داشت
20:08 «بورک له فیه» یعنی
20:10 برکت، فزونی خیر و پایداری آن است
20:13 «بإشراف نفس» یعنی
20:15 شدت حرص و طمع
20:17 و درخواست‌کننده خود را در معرض درخواست قرار دادن
20:20 «الید العلیا»
20:22 همان دست بخشنده است
20:24 «خیر» یعنی
20:25 بهتر
20:26 از «الید السفلی»
20:28 همان دست درخواست‌کننده است
20:30 «لا أرزأ أحدا» یعنی
20:32 از مال کسی با درخواست کم نمی‌کنم
20:35 «حتی أفارق الدنیا» یعنی
20:38 تا آنکه بمیرم
20:40 «إلی العطاء» یعنی
20:42 عطا مالی است که برای او در بیت‌المال مقرر شده است
20:46 «فیأبی» یعنی
20:47 پس امتناع می‌کند
20:49 از این «فیء»
20:51 «فیء» آن چیزی است که مسلمانان از مال دشمن بدون جنگ به دست آورده‌اند
20:53 (پایان توضیح)
20:57 از فواید حدیث
21:01 از این حدیث استفاده می‌شود
21:03 جواز تکرار درخواست تا سه بار
21:06 و جواز منع (سائل) در مرتبه‌ی چهارم
21:08 و در آن (آمده) که اگر سائل اصرار کند
21:11 ردّ او اشکالی ندارد
21:13 و (پیامبر) به خویشتن‌داری و ترک حرص فرمان داده است
21:16 و در آن (آمده) که سخاوت نفس همان بی‌رغبتی به آن است
21:20 و در حدیث (آمده) که کسی که (مال را) می‌گیرد، در حالی که نفسش سخاوتمند است،
21:24 اجر زهد برای او حاصل می‌شود
21:26 و برکت در رزق (نصیب او می‌گردد)
21:28 و در آن (آمده) که اعتدال در طلب با برکت همراه است
21:33 و در آن مشروعیت مثال زدن (نیز) وجود دارد
21:35 به (کار بردن) مثال‌هایی که شنونده آن‌ها را درک نمی‌کند
21:41 باب: آنچه خداوند بدون درخواست و بدون طمع نفس به کسی می‌دهد
21:47 از عبدالله بن سعدی (روایت است)
21:50 که او در دوران خلافت عمر (بر او) وارد شد
21:53 پس عمر به او گفت
21:56 آیا به من خبر نرسیده که تو کارهایی از کارهای مردم را بر عهده داری
22:01 و چون مزد آن کار به تو داده شود، آن را ناخوش می‌داری؟
22:04 گفتم: بله
22:06 عمر گفت:
22:08 پس مقصودت از این (رد کردن) چیست؟
22:10 گفتم:
22:11 من اسب‌ها و بردگانی دارم
22:14 و (اکنون) در خیر و نیکی هستم
22:15 و می‌خواهم مزد کارم صدقه‌ای بر مسلمانان باشد
22:20 عمر گفت:
22:22 چنین مکن،
22:23 زیرا من نیز همان چیزی را می‌خواستم که تو می‌خواهی
22:26 و رسول خدا (صلی‌الله‌علیه‌وسلم)
22:30 به من عطا می‌فرمود
22:32 و من می‌گفتم:
22:33 آن را به کسی بده که از من نیازمندتر است
22:36 تا این‌که یک بار مالی به من داد
22:39 و من گفتم:
22:40 آن را به کسی بده که از من نیازمندتر است
22:43 پس پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) فرمود:
22:47 آن را بگیر، مالک آن شو و آن را صدقه بده
22:50 و هر مالی که بدون طمع و بدون درخواست به تو رسد، آن را بگیر
22:56 و اگر چنین نیست، دل‌بسته‌ی آن مباش
23:00 شرح حدیث
23:03 «تلی»
23:04 یعنی کاری را بر عهده بگیری
23:07 «العمال»
23:08 یعنی مزد کار
23:10 «فما ترید إلی ذلک»
23:12 یعنی مقصد نهایی تو از این ردّ کردن چیست؟
23:16 «أفراسًا وأعبداً»
23:18 «أفراساً» جمع «فرس» است
23:20 و «أعبداً» جمع «عبد» است
23:23 «العطاء»
23:24 یعنی مالی که امام آن را در مصالح (عمومی) تقسیم می‌کند
23:28 «فتموله»
23:29 یعنی آن را بگیر و مالک آن شو
23:31 سپس در آن تصرف کن
23:33 «غیر مشرف»
23:35 یعنی بدون طمع و بدون چشم‌داشت به آن
23:38 «ولا سائل»
23:40 یعنی برای آن مال درخواست‌کننده نباشی
23:41 «وإلا فلا تتبعه نفسک»
23:44 یعنی اگر (مال) به سوی تو نیامد، طلب مکن
23:47 بلکه (آن را) رها کن
23:49 از فوائد حدیث
23:53 از حدیث استفاده می‌شود
23:55 جواز گرفتن رزق برای کسی که به کاری از مصالح مسلمانان مشغول است
24:01 و در آن (آمده) که گرفتن مالی که بدون درخواست به دست آید، بهتر از رها کردن آن است
24:07 زیرا اگر آن را رها کند، به تباه کردن مال دچار می‌شود
24:11 و در آن (آمده) که امام می‌تواند به مردی (مال) بدهد، در حالی که دیگری به آن نیازمندتر از اوست،
24:16 هرگاه برای آن وجهی ببیند
24:21 باب: کسی که بسیار از مردم درخواست می‌کند
24:25 از عبدالله بن عمر رضی‌الله‌عنه روایت است که گفت:
24:29 پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) فرمود:
24:32 مردی همواره از مردم درخواست می‌کند
24:35 تا آن‌که روز قیامت می‌آید، در حالی که بر چهره‌اش ذره‌ای گوشت نیست
24:41 شرح حدیث
24:45 «ما یزال الرجل یسأل»
24:47 بر بسیاری درخواست دلالت دارد
24:50 «مزعة لحم» یعنی پاره‌ای گوشت
24:53 و این به سبب آن است که او با درخواست، آبروی خود را خوار کرده است
24:58 از فوائد حدیث
25:01 در حدیث اشاره است به این‌که جزا از جنس عمل است
25:06 پس کسی که آبروی خود را برای بسیار (گرفتن) فروشد،
25:09 روز قیامت می‌آید، در حالی که گوشت از چهره‌اش فروافتاده است
25:14 و در آن تشویق به خویشتن‌داری
25:16 و ترک درخواست بی‌نیاز است
25:19 و در آن (آمده) که هرکس بسیار از مردم درخواست کند،
25:22 اگر بی‌نیاز باشد، صدقه بر او حلال نیست
25:27 از عبدالله بن عمر رضی‌الله‌عنه روایت است که گفت:
25:32 خورشید روز قیامت نزدیک می‌شود،
25:35 تا آن‌که عرق به نصف گوش می‌رسد
25:38 در روایتی (آمده است):
25:40 مردم روز قیامت به زانو درمی‌آیند،
25:44 هر امتی از پیامبر خود پیروی می‌کند
25:47 می‌گویند: ای فلانی، شفاعت کن
25:51 پس در حالی که آنان چنین‌اند،
25:53 به آدم پناه می‌برند
25:55 سپس به موسی
25:57 سپس به محمد (صلی‌الله‌علیه‌وسلم)
26:01 پس او شفاعت می‌کند تا میان خلایق داوری شود
26:04 و (پیامبر) می‌رود تا به حلقه‌ی در (بهشت) دست می‌زند
26:08 و در آن روز الله او را به مقام محمود برمی‌انگیزد
26:12 که همه‌ی اهل محشر او را ستایش می‌کنند
26:16 تعلیق بر حدیث
26:19 «تدنو» یعنی نزدیک می‌شود؛ یعنی تقرّب بجوید.
26:22 از آدم یاری خواستند
26:24 یعنی از او خواستند که برای آغاز حساب‌رسی، برایشان شفاعت کند
26:28 تا میان خلایق داوری کند
26:30 تا آسایش اهل موقف از هول و هراس‌های آن فراهم شود
26:33 به داوری میان ایشان
26:35 و فراغت از حسابِ ایشان
26:38 مقاماً محموداً
26:40 این مقام، مقام شفاعت عظمی است.
26:43 این مقام ویژهٔ پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) است.
26:48 اهل جمع
26:49 ای اهل محشر
26:52 فواید حدیث
26:55 در این حدیث، بیانِ سختیِ روزِ محشر بر مردم آمده است.
26:59 و در آن (روز)، مردم به پیامبران (علیهم‌السلام) پناه می‌برند، در روز قیامت.
27:05 و همچنین، رهایی (از فتنه‌ها) در پناه بردن به روش پیامبران است.
27:10 در این حدیث، بیانِ فضیلتِ پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) آمده است.
27:14 ثبوت شفاعت عظمی برای پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم)
27:19 و آن همان مقام محمود است
27:22 در این (حدیث) مشروعیت پرسیدن برای نیاز یا مصلحتی وجود دارد.
27:28 باب قول الله تعالی
27:31 از مردم چیزی نمی‌خواهند، همان کسی که پابرهنه است
27:34 و چه بسیار بی‌نیازی
27:37 از ابوهریره رضی‌الله‌عنه
27:40 همانا رسول الله (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) فرمود
27:45 مسکین کسی نیست که بر مردم دوره می‌گردد
27:48 لقمه‌ای یا دو لقمه‌ای را برمی‌گرداند
27:51 در روایتی
27:53 یک لقمه و دو لقمه
27:55 و خرما، و دو خرما
27:58 اما بینوا
28:00 در روایتی
28:02 همانا بینوای واقعی کسی است که خویشتن‌داری می‌کند
28:05 و بخوانید اگر خواستید
28:07 یعنی گفتۀ او
28:09 از مردم چیزی نمی‌خواهند، [آنان را] برهنه‌پای [می‌بینی]...
28:13 کسی که توانگری‌ای ندارد که او را بی‌نیاز کند
28:16 و کسی از آن آگاه نشود، پس به او صدقه داده شود.
28:19 و برنمی‌خیزد تا از مردم چیزی بخواهد.
28:22 در روایتی
28:24 و شرم می‌کند
28:25 آیا (او) مردم را رها نمی‌کند تا از او نپرسند؟ آیا کسی که پابرهنه است از مردم چیزی نمی‌خواهد؟
28:30 تعلیق بر حدیث
28:33 باب قول الله تعالی
28:35 از مردم چیزی نمی‌خواهند، برهنه‌پا (را ببینید)
28:38 یعنی از ایشان با اصرار و پافشاری سؤال نمی‌کنند.
28:41 بلکه اگر از ایشان پرسشی صادر شد
28:43 هرگاه بدان نیازمند شوند
28:45 آنان بر کسانی که سؤال کردند، اصرار نمی‌ورزیدند.
28:47 آنان سزاوارترین مردم به صدقات‌اند.
28:51 به‌سبب آنچه از صفات نیکو که (الله) ایشان را بدان توصیف کرده است
28:55 طواف می‌کند
28:56 یعنی می‌چرخد و می‌گذرد
28:58 کسی که بی‌نیازی‌ای را بیابد که او را بی‌نیاز کند
29:00 یعنی آنچه او را کفایت کند نمی‌یابد
29:03 و به آن توجه نمی‌شود
29:05 یعنی مردم از حال او آگاهی نداشته باشند
29:08 از فواید حدیث
29:12 از این حدیث استفاده می‌شود
29:14 حُسن الإرشاد لموضع الصدقه
29:17 و اینکه (در تعیین مکان آن) بکوشد که آن را در میانهٔ (جای مناسب) قرار دهد.
29:19 پارسامنشی بی‌اصرار
29:22 و در حدیث، ستایش مسکین آمده است.
29:24 کسی که زندگی بر او غالب می‌شود
29:26 پس از مردم چیزی نمی‌خواهد
29:28 و در آن (حدیث) استحباب حیاء (شرم و آزرم) آمده است.
29:30 در همه‌ی حالات