متن کامل
ترجمهٔ ماشینی — ممکن است خطا داشته باشد
0:00
بسم الله الرحمن الرحیم
0:04
مرکز افادة
0:06
برای مطالعات و پژوهشهای انسانی
0:09
تقدیم میکند
0:11
مختصر صحیح بخاری
0:17
باب زکات گاو
0:20
از ابوذر رضیاللهعنه روایت است که گفت
0:24
نزد پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) رسیدم
0:28
فرمود
0:29
سوگند به آن که جانم در دست اوست
0:32
یا سوگند به آن که جز او معبودی نیست
0:35
یا همانگونه که سوگند یاد کرد
0:37
هیچ مردی نیست که شتر یا گاو یا گوسفند داشته باشد
0:43
و حق آن را نپردازد
0:45
مگر آنکه روز قیامت با آنها آورده شود
0:48
بزرگتر و فربهتر از آنچه بودهاند
0:51
او را با سمهایشان لگد میزنند و با شاخهایشان میزنندش
0:56
هرگاه که گذشته شود، آخرین آنها به او بازگردانده شود، پیش از آنها
1:00
تا آنکه میان مردم داوری شود
1:04
شرح حدیث
1:08
«انتهیت» یعنی آمدم
1:10
مردی که به طور غالب آمده است و شامل زنان نیز میشود
1:16
«لا یؤدی حقها» یعنی زکات را ادا نمیکند
1:19
گفته شده: و دیگر حقوق
1:23
«اعظم ما تکون» یعنی
1:25
یعنی در نیرو و فربهی
1:27
«تطأه بأخفافها» یعنی
1:30
یعنی با پاهایشان او را لگدمال میکنند
1:33
«کلما جازت» یعنی گذشت
1:36
«ردت» یعنی بازگردانده شد
1:39
تا آنکه میان مردم داوری شود
1:41
یعنی تا آنکه حساب پایان یابد
1:45
از فواید حدیث
1:48
در حدیث دلیلی است بر وجوب زکات در شتر و گاو و گوسفند
1:54
و برخی به این حدیث استدلال کردهاند
1:56
که در شیر چهارپایان و میوه درختان حقی برای فقیران و در راهماندگان است
2:03
و این حق غیر از زکات است
2:06
و در حدیث آمده که پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) امتش را از منع زکات برحذر داشت
2:12
و کیفر آن
2:14
پس برای منعکننده روز قیامت عذری نخواهد بود
2:17
و در آن جواز سوگند خوردن بدون درخواست سوگند است
2:24
باب زکات بر خویشاوندان
2:27
از انس بن مالک رضیاللهعنه روایت است که گفت
2:31
ابوطلحه از میان انصار در مدینه بیشترین مال از نخل را داشت
2:37
و محبوبترین اموالش نزد او «بیرحا» بود
2:41
و آن رو به روی مسجد بود
2:44
و پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) وارد آن میشد و از آب خوش آن مینوشید
2:51
انس گفت
2:52
پس چون این آیه نازل شد
2:55
«لن تنالوا البر حتی تنفقوا مما تحبون»
3:01
ابوطلحه نزد پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) برخاست و گفت
3:06
ای رسول الله
3:08
همانا الله تبارک و تعالی میفرماید
3:12
«لن تنالوا البر حتی تنفقوا مما تحبون»
3:18
و محبوبترین اموال من نزد من «بیرحا» است
3:21
و آن صدقهای برای الله است
3:24
امید دارم نیکی و ذخیرهاش را نزد الله بیابم
3:28
پس ای رسول الله، آن را در جایی که الله به تو نشان داده قرار ده
3:32
گفت
3:33
پس رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) فرمود
3:37
«بخ، ذلک مال رابح»
3:41
«ذلک مال رابح»
3:43
در روایتی
3:45
«ذلک مال رائح»
3:47
«ذلک مال رائح»
3:50
و آنچه گفتی شنیدم
3:53
در روایتی
3:54
آن را از تو پذیرفتیم و به تو بازگردانیدیم
3:58
و من بر آنم که آن را میان نزدیکان قرار دهی
4:02
پس ابوطلحه گفت
4:04
چنین میکنم ای رسول الله
4:06
پس ابوطلحه آن را میان خویشاوندان و پسرعموهایش تقسیم کرد
4:11
در روایتی
4:13
و از ایشان أبی و حسان بودند
4:16
گفت
4:17
و حسان سهم خود از آن را به معاویه فروخت
4:21
به او گفته شد
4:23
آیا صدقه ابوطلحه را میفروشی؟
4:25
گفت
4:27
آیا یک صاع خرما را به یک صاع درهم نفروشم؟
4:31
گفت
4:32
و آن باغ در جایی بود که قصر بنی حدیله بر آن ساخته شده بود که معاویه آن را بنا کرد
4:40
شرح حدیث
4:43
بیرحی
4:45
باغی که در آن چاه بیرحی است
4:48
و آن رو به روی مسجد بود یعنی مقابل آن
4:52
و از آب خوش آن مینوشید
4:55
یعنی از چاه بیرحی
4:57
«لن تنالوا البر»
5:00
یعنی هرگز به نیکی نخواهی رسید و آن را درنمییابی
5:02
که آن هر خیری از انواع طاعات و انواع پاداشهاست
5:07
که صاحبش را به بهشت میرساند
5:11
تا آنگاه که از آنچه دوست میدارید انفاق کنید
5:15
یعنی تا از اموال نفیس خود که دلهایتان دوست دارد انفاق کنید
5:20
چرا که هرگاه محبت الله را بر محبت اموال مقدم دارید و آنها را در راه رضای او ببخشید
5:27
این دلیل بر ایمان راستین شماست
5:30
و نیکی دلها و یقین تقوای شماست
5:34
پس انفاق اموال نفیس و انفاق در حال نیاز و انفاق در حال تندرستی در آن داخل است
5:37
و انفاق در حال نیاز
5:40
و انفاق در حال تندرستی
5:43
امیدوارم برهان (دلیل) آن را
5:44
میخواهم خیرش را (بخواهم)
5:46
و آن را ذخیره کرد
5:48
یعنی آن را پیش میفرستم تا ذخیرهاش کنم و آن را آنجا بیابم.
5:52
بخن
5:53
کلمهای است که هنگام ستایش و اظهار رضایت از چیزی گفته میشود.
5:57
در میان خویشاوندانش
5:59
خویشاوندی در رحم
6:01
و پسرعموهایش
6:03
از باب عطف خاص بر عام
6:07
از فوایدِ حدیث
6:11
از این حدیث استفاده میشود
6:13
جواز نسبت دادن دوستی مال به مرد صالح
6:17
در این حدیث جواز گرفتن باغها و املاک (برای بهرهبرداری و سرمایهگذاری) وجود دارد.
6:21
و اینکه کسب درآمد از املاک مباح است، به شرط آنکه حلال باشد و حق آن ادا شود.
6:26
و در آن است جواز اینکه انسان به باغ یارانش داخل شود و از آبش بنوشد.
6:31
و خوردن از میوهها و غذای آن
6:34
و در حدیث، راهنمایی به مشورت با اهل علم و فضل آمده است.
6:39
در بیان چگونگی وجوه طاعات و غیر آن
6:42
و انفاق از آنچه دوستداشتنی است
6:45
در این حدیث جواز وکیل گرفتن در صدقات، هبات و اوقاف وجود دارد.
6:49
و مانند آن از اموری که نیابت در آن پذیرفته میشود
6:52
در این (حدیث) صحت صدقهٔ مطلق و وقف مطلق (نیز) دلالت دارد.
6:57
و او کسی است که مصرف آن را معین نکرده، سپس پس از آن معین میکند
7:02
در این حدیث جواز ستایش صاحب صدقه است، در صورتی که برای خود او فتنهای در کار نباشد.
7:10
باب
7:11
بر مسلمان در اسبش زکات نیست
7:15
از ابوهریره رضیاللهعنه روایت است که گفت
7:19
پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) فرمود:
7:22
بر مسلمان در اسبش و غلامش صدقهای واجب نیست
7:28
تعلیق بر حدیث
7:31
او با اشارهای به مرکبش (آن را) ...
7:34
غلامه یعنی آن کسی که به او خدمت میکند
7:38
صدقه یعنی زکات
7:41
فوایدِ حدیث
7:44
از این حدیث استفاده میشود
7:47
در اسبها زکات (صدقه) نیست
7:49
مگر اینکه (آن مال) برای تجارت باشد
7:51
و در آن جواز گفتن این است که مرد
7:54
غلام فلان
7:58
باب زکات بر شوهر و یتیمانی که در سرپرستیاند
8:02
از زینب، همسر عبدالله، نقل است که گفت
8:06
در مسجد بودم
8:07
پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) را دیدم
8:11
فرمود
8:12
و اگر از زیورهایتان باشد، صدقه دهید.
8:16
زینب بر عبدالله انفاق میکرد
8:19
و یتیمانی که در دامان او هستند
8:22
گفت
8:23
به عبدالله گفت
8:25
از رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) بپرس
8:29
آیا اگر به تو انفاق کنم، از طرف من کفایت میکند؟
8:31
و (بر) یتیمانی که در کفالت مناند، از صدقه.
8:35
فرمود
8:36
از رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) بپرس
8:40
من نزد پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) رفتم
8:44
زنی از انصار را کنار در یافتم
8:48
نیازش مانند نیاز من است
8:50
پس بلال از کنار ما گذشت
8:53
پس گفتیم
8:54
از پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) پرسید
8:57
آیا همین کافی است که من بر همسرم و یتیمانی که در سرپرستی من هستند انفاق کنم؟
9:03
و گفتیم
9:04
با ما خبر نده
9:06
وارد شد و از او پرسید.
9:08
پس گفت
9:09
من هما
9:11
گفت
9:12
زینب
9:13
گفت
9:14
زینب کدام؟
9:16
گفت
9:17
زنِ عبدالله
9:19
گفت
9:21
بله
9:22
برای او دو پاداش است
9:23
پاداش خویشاوندی و پاداش صدقه
9:27
تعلیق بر حدیث
9:31
عبدالله ابن مسعود رضیاللهعنه
9:35
من حلیکن
9:37
الحلی
9:38
آنچه زن با آن خود را میآراید، از طلا و مانند آن
9:42
کاملاً (یا: تمامعیار)
9:43
یتیم کسی است که پدرش درگذشته و او هنوز به سن بلوغ نرسیده است
9:47
در دامان او
9:49
مقصود، در سرپرستی و زیر نظر او قرار داشتن و او به تربیت ایشان قیام کند است.
9:55
آیا این (کار) از جانب من کفایت میکند؟
9:57
آیا این (کار) از من کافی است؟
9:59
رفتم
10:00
پس رفتم
10:02
حاجتهایش مانند حاجت من است
10:04
یعنی او هم مسئلهای مانند مسئلهی من دارد
10:08
بلال از کنار ما گذشت
10:10
یعنی از کنار ما بلال گذشت
10:13
به ما خبر نده
10:14
یعنی نگو که پرسشکننده فلانی است
10:18
پاداش خویشاوندی
10:20
اجر صله رحم چیست؟
10:23
از فواید حدیث
10:26
از این حدیث استفاده میشود
10:28
مشروعیت رفتن زن به مسجد
10:31
و شنیدن اندرز و عمل کردن به آن
10:35
در این حدیث جواز آن است که زن دربارهٔ مسئلهای فقهی پرسش کند.
10:39
و جواز آنکه (کسی را) بفرستد تا برای آن (مسئله) از عالِم بپرسد.
10:43
و اینکه بروی و بپرسی
10:45
و در آن جواز است که انسان با صیغهی ابهام دربارهٔ مسئلهای که به خودش مربوط است بپرسد
10:51
و در حدیثی آمده است که برخی از اعمال، انجامدهندهاش پاداش را از دو جهت به دست میآورد
10:59
از ام سلمه نقل شده که گفت
11:01
گفتم: ای رسول الله (ﷺ)
11:03
آیا برایم پاداشی هست که بر فرزندان ابو سلمه انفاق کنم؟
11:08
فقط آنان فرزندان (بنی) ...
11:10
فرمود:
11:11
در راه الله بر آنان انفاق کن
11:13
برای تو پاداش آنچه بر ایشان انفاق کردی است.
11:17
تعلیق بر حدیث
11:20
آیا پاداشی (برای آن) هست؟
11:22
آیا برای من اجری هست؟
11:24
همانا آنان فرزندان
11:26
از ابو سلمه
11:28
و آنان عمر و محمد و زینب و درا
11:32
از فوایدِ حدیث
11:36
در حدیثی آمده است که نفقه زن بر فرزندان صدقه است.
11:40
در این عبارت اشارهای است به کمال مهربانی و دلسوزی مادری.
11:45
و در آن بیان فضیلت سرپرستی یتیم خویشاوند است
11:48
و انفاق بر او
11:52
باب قول الله تعالی
11:55
و (صدقات) در راه آزادی بردگان و وامداران و در راه الله (صرف میشود)
11:59
از ابو هریره رضیاللهعنه نقل شده که گفت
12:03
پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) به صدقه دادن فرمان داد.
12:08
گفته شد: ابن جمیل (از پرداخت زکات) بازداشته شد.
12:10
و خالد بن الولید
12:12
و عباس بن عبدالمطلب
12:15
پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) فرمود:
12:18
آیا ابن جمیل جز این عیب میگیرد که او فقیر بود؟
12:23
الله و رسولش او را بینیاز ساختند
12:25
اما خالد، شما به خالد ستم میکنید.
12:30
او زرهها و سلاحهای خود را در راه الله وقف کرده بود
12:34
اما عباس بن عبدالمطلب
12:37
پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم)
12:41
آن (کار) بر او صدقه است، و مانندش نیز با آن.
12:46
تعلیق بر حدیث
12:49
پس گفته شد
12:51
گوینده عمر رضیاللهعنه است
12:54
منع ابن جمیل
12:56
گفته شده نامش عبدالله است
12:58
«ما ینقم» یعنی «ما ینکر» (یعنی: انکار میکند)
13:01
معنای آن این است که نباید زکات را منع کرد
13:05
و او فقیر بود، پس الله او را بینیاز کرد.
13:08
زیرا این، پاداش نعمت نیست.
13:11
«احتبس أدراعه» یعنی زرههای خود را وقف کرد
13:15
و آن را آماده کرده است
13:16
منظور آن چیزی است که مرد از چهارپایان و سلاح بهعنوان (مایهی آمادگی یا دارایی) برای خود فراهم میکند.
13:20
در راه الله
13:22
اینها وقف بر جهاد در راه الله است.
13:26
و آن برای او صدقه است.
13:28
معنای آن این است که پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) آن را از جانب او ادا میکند
13:34
از فواید حدیث
13:38
در این حدیث، اثبات زکات در اموال تجارت آمده است.
13:42
در این حدیث آمده است که زن از یارانش عذرخواهی میکند.
13:45
اگر ظاهر آنان کوتاهیکردن باشد
13:48
و آنان را جز این (هم) میداند.
13:50
و در حدیث آمده است که امام اموال اصحاب (دارندگان مال) را بازرسی میکرد.
13:54
آیا زکات را پرداختهاند یا نه؟
13:57
و در آن هشداری است به غافل نسبت به نعمتی که الله با آن، پس از فقر، او را به بینیازی رسانده است.
14:02
تا حق الله را بر عهدهاش ادا کند
14:05
و در آن، عیبجویی و انکار بر کسی است که واجب را بازمیدارد.
14:09
و جواز آن این است که در غیبت او به این سبب و برای مصلحتی یاد شود.
14:13
در این حدیث جواز ساقطکردن زکات از اموال وقفشده (موقوفه) نهفته است.
14:18
از این حدیث استفاده میشود که بهخاطر مصلحتی، جایز است پرداخت زکات به تأخیر افتد.
14:25
باب خودداری از درخواست (سؤال) از مردم
14:28
از ابوسعید خدری رضیاللهعنه
14:32
این که گروهی از انصار از رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) پرسیدند
14:37
و به آنان داد
14:39
سپس از او درخواست کردند و او به ایشان داد
14:41
سپس از او خواستند و او به ایشان عطا کرد
14:44
تا آنکه آنچه نزد او بود تمام شد
14:47
فرمود:
14:48
هرچه از خیر نزد من باشد، آن را از شما دریغ نخواهم داشت
14:53
و هر که خویشتنداری کند، الله او را عفیف میگرداند.
14:56
و هر که خود را بینیاز نشان دهد، الله او را بینیاز میگرداند.
14:59
و هر که صبر پیشه کند، الله او را صبر میدهد.
15:02
هیچکس عطیهای بهتر و فراگیرتر از صبر داده نشده است.
15:08
تعلیق بر حدیث
15:11
تا آنکه تمام شد، یعنی فانی گشت
15:15
از شما چیزی را پنهان نخواهم داشت.
15:17
یعنی آن را ذخیرهای برای غیر شما قرار نمیدهم.
15:20
در حالی که از شما رویگردان میشوند
15:21
و گفته شده است
15:23
آن را از شما دریغ نخواهم کرد.
15:25
و هر که خویشتنداری کند، الله او را پاکدامن نگه میدارد
15:28
هر کس که پاکدامنی (و خویشتنداری) از درخواست کردن از مردم را بجوید
15:30
الله او را قناعت روزی کند
15:33
و هر که خود را بینیاز نشان دهد، الله او را بینیاز میگرداند.
15:35
هر کس که بینیازی از مردم را بطلبد
15:38
الله او را از نیاز به مردم بینیاز گرداند.
15:41
پس به هیچکس نیازمند نیست
15:44
و هر که شکیبایی ورزد، الله او را شکیبا میگرداند.
15:46
هر که با صبر دستوپنجه نرم کند، الله او را صبر عطا میکند.
15:50
و از صبر، گشایشی بهتر و فراختر
15:53
از صبر برتر است
15:56
از فواید حدیث
15:59
از این حدیث استفاده میشود
16:01
مستحب بودن بخشیدن به درخواستکنندهای که دو بار آمده است
16:04
و عذرخواهی از درخواستکننده و ترغیب به پاکدامنی و خویشتنداری
16:09
و در آن ترغیب به صبر بر تنگی معیشت و دیگر ناخوشایندیهای دنیاست
16:14
و در حدیث اشارهای است به لزوم پناه بردن به الله تعالی در همه کارها
16:21
زیرا بینیازی و پاکدامنی به توفیق الله تعالی حاصل میشود
16:25
و در آن بیان بزرگواری پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) است
16:29
و آنچه بر آن بود از بخشندگی و گشادهدستی و ایثار
16:34
و در آن است که پاداش از جنس عمل است
16:39
از ابوهریره رضیاللهعنه
16:42
زیرا رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) فرمود
16:47
سوگند به آن که جانم در دست اوست
16:49
اینکه یکی از شما ریسمان خود را بردارد
16:51
و هیزم بر پشت خویش بیاورد
16:54
در روایتی
16:55
پس آن را بفروشد و بخورد و صدقه دهد
16:58
برای او بهتر است از آنکه نزد مردی برود و از او درخواست کند
17:03
آن مرد به او بدهد یا باز دارد
17:05
و از زبیر بن عوام رضیاللهعنه
17:09
از پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) روایت است که فرمود
17:13
اینکه یکی از شما ریسمان خود را بردارد
17:15
پس با دستهای هیزم بر پشت خود بیاید و آن را بفروشد
17:19
پس الله به سبب آن، چهرهاش را حفظ کند
17:22
برای او بهتر است از آنکه از مردم درخواست کند
17:25
به او بدهند یا باز دارند
17:28
شرح حدیث
17:32
«فیحتطب» یعنی هیزم جمع کند
17:35
در بخشش، منت و خواری درخواست است
17:40
یا آن را باز دارد
17:42
در بازداشتن، سایهافکندن (ناامیدی)، ناکامی و محرومیت است
17:46
«فیکف الله بها وجهه» یعنی
17:49
الله به آن، چهرهاش را از ریختن آبرویش با درخواست باز دارد
17:54
از فواید حدیث
17:58
از این حدیث استفاده میشود
18:00
ترغیب به خوردن از دسترنج و کسب از راههای مباح
18:05
و در آن کراهت درخواست (از مردم) است
18:07
و در این موضوع تفصیلی است
18:09
و در حدیث آمده که خوار کردن خویش و تحمل سختی
18:14
برای انسان بهتر است از درخواست
18:19
از حکیم بن حزام رضیاللهعنه روایت است که گفت
18:23
از رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) درخواست کردم
18:27
او به من داد
18:28
باز از او خواستم و به من داد
18:31
باز از او خواستم و به من داد
18:34
سپس فرمود
18:35
ای حکیم
18:37
این مال سبزی شیرین است
18:40
در روایتی
18:42
سبز و شیرین
18:44
پس هر که آن را با دل گشاده بگیرد، در آن برکت داده میشود
18:48
و هر که آن را با حرص و طمع بگیرد، در آن برکت داده نمیشود
18:53
مانند کسی است که میخورد و سیر نمیشود
18:56
دست بالا از دست پایین بهتر است
19:00
حکیم گفت
19:02
گفتم ای رسول الله
19:04
سوگند به آن که تو را به حق برانگیخت
19:06
پس از تو از هیچکس چیزی نخواهم خواست تا آنکه از دنیا بروم
19:12
ابوبکر رضیاللهعنه حکیم را به عطا فرا میخواند
19:17
او نمیپذیرفت که از او بگیرد
19:20
سپس عمر رضیاللهعنه او را خواند تا به او عطا کند
19:24
او نپذیرفت که چیزی از او بگیرد
19:27
پس عمر گفت
19:29
ای گروه مسلمانان، شما را بر حکیم گواه میگیرم
19:33
که حق او را از این «فیء» بر او عرضه میکنم
19:37
و او نمیپذیرد که آن را بگیرد
19:39
پس حکیم پس از رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) از هیچکس از مردم چیزی نخواست
19:46
تا آنکه درگذشت
19:49
شرح حدیث
19:52
«خضرة حلوة» یعنی
19:54
سبزی از جهت نگاه مطلوب است
19:57
و شیرینی از جهت چشیدن
19:59
پس چون این دو جمع شوند، میل به آن افزون میشود
20:02
«بسخاوة نفس» یعنی
20:04
بیحرص و طمع و چشمداشت
20:08
«بورک له فیه» یعنی
20:10
برکت، فزونی خیر و پایداری آن است
20:13
«بإشراف نفس» یعنی
20:15
شدت حرص و طمع
20:17
و درخواستکننده خود را در معرض درخواست قرار دادن
20:20
«الید العلیا»
20:22
همان دست بخشنده است
20:24
«خیر» یعنی
20:25
بهتر
20:26
از «الید السفلی»
20:28
همان دست درخواستکننده است
20:30
«لا أرزأ أحدا» یعنی
20:32
از مال کسی با درخواست کم نمیکنم
20:35
«حتی أفارق الدنیا» یعنی
20:38
تا آنکه بمیرم
20:40
«إلی العطاء» یعنی
20:42
عطا مالی است که برای او در بیتالمال مقرر شده است
20:46
«فیأبی» یعنی
20:47
پس امتناع میکند
20:49
از این «فیء»
20:51
«فیء» آن چیزی است که مسلمانان از مال دشمن بدون جنگ به دست آوردهاند
20:53
(پایان توضیح)
20:57
از فواید حدیث
21:01
از این حدیث استفاده میشود
21:03
جواز تکرار درخواست تا سه بار
21:06
و جواز منع (سائل) در مرتبهی چهارم
21:08
و در آن (آمده) که اگر سائل اصرار کند
21:11
ردّ او اشکالی ندارد
21:13
و (پیامبر) به خویشتنداری و ترک حرص فرمان داده است
21:16
و در آن (آمده) که سخاوت نفس همان بیرغبتی به آن است
21:20
و در حدیث (آمده) که کسی که (مال را) میگیرد، در حالی که نفسش سخاوتمند است،
21:24
اجر زهد برای او حاصل میشود
21:26
و برکت در رزق (نصیب او میگردد)
21:28
و در آن (آمده) که اعتدال در طلب با برکت همراه است
21:33
و در آن مشروعیت مثال زدن (نیز) وجود دارد
21:35
به (کار بردن) مثالهایی که شنونده آنها را درک نمیکند
21:41
باب: آنچه خداوند بدون درخواست و بدون طمع نفس به کسی میدهد
21:47
از عبدالله بن سعدی (روایت است)
21:50
که او در دوران خلافت عمر (بر او) وارد شد
21:53
پس عمر به او گفت
21:56
آیا به من خبر نرسیده که تو کارهایی از کارهای مردم را بر عهده داری
22:01
و چون مزد آن کار به تو داده شود، آن را ناخوش میداری؟
22:04
گفتم: بله
22:06
عمر گفت:
22:08
پس مقصودت از این (رد کردن) چیست؟
22:10
گفتم:
22:11
من اسبها و بردگانی دارم
22:14
و (اکنون) در خیر و نیکی هستم
22:15
و میخواهم مزد کارم صدقهای بر مسلمانان باشد
22:20
عمر گفت:
22:22
چنین مکن،
22:23
زیرا من نیز همان چیزی را میخواستم که تو میخواهی
22:26
و رسول خدا (صلیاللهعلیهوسلم)
22:30
به من عطا میفرمود
22:32
و من میگفتم:
22:33
آن را به کسی بده که از من نیازمندتر است
22:36
تا اینکه یک بار مالی به من داد
22:39
و من گفتم:
22:40
آن را به کسی بده که از من نیازمندتر است
22:43
پس پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) فرمود:
22:47
آن را بگیر، مالک آن شو و آن را صدقه بده
22:50
و هر مالی که بدون طمع و بدون درخواست به تو رسد، آن را بگیر
22:56
و اگر چنین نیست، دلبستهی آن مباش
23:00
شرح حدیث
23:03
«تلی»
23:04
یعنی کاری را بر عهده بگیری
23:07
«العمال»
23:08
یعنی مزد کار
23:10
«فما ترید إلی ذلک»
23:12
یعنی مقصد نهایی تو از این ردّ کردن چیست؟
23:16
«أفراسًا وأعبداً»
23:18
«أفراساً» جمع «فرس» است
23:20
و «أعبداً» جمع «عبد» است
23:23
«العطاء»
23:24
یعنی مالی که امام آن را در مصالح (عمومی) تقسیم میکند
23:28
«فتموله»
23:29
یعنی آن را بگیر و مالک آن شو
23:31
سپس در آن تصرف کن
23:33
«غیر مشرف»
23:35
یعنی بدون طمع و بدون چشمداشت به آن
23:38
«ولا سائل»
23:40
یعنی برای آن مال درخواستکننده نباشی
23:41
«وإلا فلا تتبعه نفسک»
23:44
یعنی اگر (مال) به سوی تو نیامد، طلب مکن
23:47
بلکه (آن را) رها کن
23:49
از فوائد حدیث
23:53
از حدیث استفاده میشود
23:55
جواز گرفتن رزق برای کسی که به کاری از مصالح مسلمانان مشغول است
24:01
و در آن (آمده) که گرفتن مالی که بدون درخواست به دست آید، بهتر از رها کردن آن است
24:07
زیرا اگر آن را رها کند، به تباه کردن مال دچار میشود
24:11
و در آن (آمده) که امام میتواند به مردی (مال) بدهد، در حالی که دیگری به آن نیازمندتر از اوست،
24:16
هرگاه برای آن وجهی ببیند
24:21
باب: کسی که بسیار از مردم درخواست میکند
24:25
از عبدالله بن عمر رضیاللهعنه روایت است که گفت:
24:29
پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) فرمود:
24:32
مردی همواره از مردم درخواست میکند
24:35
تا آنکه روز قیامت میآید، در حالی که بر چهرهاش ذرهای گوشت نیست
24:41
شرح حدیث
24:45
«ما یزال الرجل یسأل»
24:47
بر بسیاری درخواست دلالت دارد
24:50
«مزعة لحم» یعنی پارهای گوشت
24:53
و این به سبب آن است که او با درخواست، آبروی خود را خوار کرده است
24:58
از فوائد حدیث
25:01
در حدیث اشاره است به اینکه جزا از جنس عمل است
25:06
پس کسی که آبروی خود را برای بسیار (گرفتن) فروشد،
25:09
روز قیامت میآید، در حالی که گوشت از چهرهاش فروافتاده است
25:14
و در آن تشویق به خویشتنداری
25:16
و ترک درخواست بینیاز است
25:19
و در آن (آمده) که هرکس بسیار از مردم درخواست کند،
25:22
اگر بینیاز باشد، صدقه بر او حلال نیست
25:27
از عبدالله بن عمر رضیاللهعنه روایت است که گفت:
25:32
خورشید روز قیامت نزدیک میشود،
25:35
تا آنکه عرق به نصف گوش میرسد
25:38
در روایتی (آمده است):
25:40
مردم روز قیامت به زانو درمیآیند،
25:44
هر امتی از پیامبر خود پیروی میکند
25:47
میگویند: ای فلانی، شفاعت کن
25:51
پس در حالی که آنان چنیناند،
25:53
به آدم پناه میبرند
25:55
سپس به موسی
25:57
سپس به محمد (صلیاللهعلیهوسلم)
26:01
پس او شفاعت میکند تا میان خلایق داوری شود
26:04
و (پیامبر) میرود تا به حلقهی در (بهشت) دست میزند
26:08
و در آن روز الله او را به مقام محمود برمیانگیزد
26:12
که همهی اهل محشر او را ستایش میکنند
26:16
تعلیق بر حدیث
26:19
«تدنو» یعنی نزدیک میشود؛ یعنی تقرّب بجوید.
26:22
از آدم یاری خواستند
26:24
یعنی از او خواستند که برای آغاز حسابرسی، برایشان شفاعت کند
26:28
تا میان خلایق داوری کند
26:30
تا آسایش اهل موقف از هول و هراسهای آن فراهم شود
26:33
به داوری میان ایشان
26:35
و فراغت از حسابِ ایشان
26:38
مقاماً محموداً
26:40
این مقام، مقام شفاعت عظمی است.
26:43
این مقام ویژهٔ پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) است.
26:48
اهل جمع
26:49
ای اهل محشر
26:52
فواید حدیث
26:55
در این حدیث، بیانِ سختیِ روزِ محشر بر مردم آمده است.
26:59
و در آن (روز)، مردم به پیامبران (علیهمالسلام) پناه میبرند، در روز قیامت.
27:05
و همچنین، رهایی (از فتنهها) در پناه بردن به روش پیامبران است.
27:10
در این حدیث، بیانِ فضیلتِ پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) آمده است.
27:14
ثبوت شفاعت عظمی برای پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم)
27:19
و آن همان مقام محمود است
27:22
در این (حدیث) مشروعیت پرسیدن برای نیاز یا مصلحتی وجود دارد.
27:28
باب قول الله تعالی
27:31
از مردم چیزی نمیخواهند، همان کسی که پابرهنه است
27:34
و چه بسیار بینیازی
27:37
از ابوهریره رضیاللهعنه
27:40
همانا رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) فرمود
27:45
مسکین کسی نیست که بر مردم دوره میگردد
27:48
لقمهای یا دو لقمهای را برمیگرداند
27:51
در روایتی
27:53
یک لقمه و دو لقمه
27:55
و خرما، و دو خرما
27:58
اما بینوا
28:00
در روایتی
28:02
همانا بینوای واقعی کسی است که خویشتنداری میکند
28:05
و بخوانید اگر خواستید
28:07
یعنی گفتۀ او
28:09
از مردم چیزی نمیخواهند، [آنان را] برهنهپای [میبینی]...
28:13
کسی که توانگریای ندارد که او را بینیاز کند
28:16
و کسی از آن آگاه نشود، پس به او صدقه داده شود.
28:19
و برنمیخیزد تا از مردم چیزی بخواهد.
28:22
در روایتی
28:24
و شرم میکند
28:25
آیا (او) مردم را رها نمیکند تا از او نپرسند؟ آیا کسی که پابرهنه است از مردم چیزی نمیخواهد؟
28:30
تعلیق بر حدیث
28:33
باب قول الله تعالی
28:35
از مردم چیزی نمیخواهند، برهنهپا (را ببینید)
28:38
یعنی از ایشان با اصرار و پافشاری سؤال نمیکنند.
28:41
بلکه اگر از ایشان پرسشی صادر شد
28:43
هرگاه بدان نیازمند شوند
28:45
آنان بر کسانی که سؤال کردند، اصرار نمیورزیدند.
28:47
آنان سزاوارترین مردم به صدقاتاند.
28:51
بهسبب آنچه از صفات نیکو که (الله) ایشان را بدان توصیف کرده است
28:55
طواف میکند
28:56
یعنی میچرخد و میگذرد
28:58
کسی که بینیازیای را بیابد که او را بینیاز کند
29:00
یعنی آنچه او را کفایت کند نمییابد
29:03
و به آن توجه نمیشود
29:05
یعنی مردم از حال او آگاهی نداشته باشند
29:08
از فواید حدیث
29:12
از این حدیث استفاده میشود
29:14
حُسن الإرشاد لموضع الصدقه
29:17
و اینکه (در تعیین مکان آن) بکوشد که آن را در میانهٔ (جای مناسب) قرار دهد.
29:19
پارسامنشی بیاصرار
29:22
و در حدیث، ستایش مسکین آمده است.
29:24
کسی که زندگی بر او غالب میشود
29:26
پس از مردم چیزی نمیخواهد
29:28
و در آن (حدیث) استحباب حیاء (شرم و آزرم) آمده است.
29:30
در همهی حالات