از مجموعهٔ صحیح البخاری
· درس 106 از 113
مختصر صحیح بخاری | قسمت (106) | پایان کتاب جهاد و سیر و سپس کتاب فرض خمس
صوت ترجمهشده برای این درس هنوز در دسترس نیست — ضبط اصلی عربی پخش میشود. متن زیر بهطور کامل ترجمه شده است.
0:000:00
متن کامل
ترجمهٔ ماشینی — ممکن است خطا داشته باشد
0:00
بسم الله الرحمن الرحیم
0:03
مرکز افاده
0:06
برای مطالعات و پژوهشهای انسانی
0:09
تقدیم میکند
0:10
مختصر صحیح بخاری
0:15
باب کسی که به زبان فارسی و رطانه سخن گفته است
0:21
از جابر رضیاللهعنه روایت است که گفت:
0:25
ما در روز خندق میکندیم
0:28
که تختهسنگ بسیار سختی پیش آمد
0:31
پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) آمد
0:34
گفتند:
0:35
این تختهسنگی است که در خندق پیش آمده است
0:39
فرمود:
0:40
من خودم فرود میآیم
0:42
سپس برخاست، در حالی که بر شکمش سنگی بسته شده بود
0:45
و ما سه روز بود که چیزی نچشیده بودیم
0:50
پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) کلنگ را گرفت
0:53
و زد
0:55
پس آن (تپهی) شنمانند فرو ریخت و شکست، یا گفت: شنمانند شد
0:59
گفتم:
1:00
ای رسول الله!
1:01
اجازه بده به خانه بروم
1:04
به همسرم گفتم:
1:06
در پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) چیزی دیدم
1:09
که در آن (وضع) شکیبایی نیست
1:12
آیا چیزی نزد تو هست؟
1:14
گفت:
1:15
نزد من جو و بزغالهای هست
1:18
پس بزغاله را ذبح کردم
1:19
و جو را آسیاب کردم
1:21
تا آنکه گوشت را در دیگ گذاشتیم
1:24
سپس نزد پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) آمدم
1:28
در حالی که خمیر (آماده) شده بود
1:30
و دیگ میان سهپایه نزدیک بود بجوشد
1:34
گفتم:
1:36
برای من غذایی (تدارک دیدهام)
1:37
پس تو ای رسول الله، برخیز
1:40
و یک یا دو مرد (همراهتان بیاید)
1:42
فرمود:
1:43
آن (غذا) چقدر است؟
1:44
پس آنچه را (در آن بود) برای او گفتم
1:46
فرمود:
1:47
بسیار و خوب است
1:49
فرمود:
1:50
به او بگو
1:51
دیگ را از آتش برندارد
1:53
و نان را از تنور بیرون نیاورد
1:55
تا آنکه من بیایم
1:57
سپس فرمود:
1:58
برخیزید
2:00
در روایتی آمده است:
2:01
پس فرمود:
2:03
ای اهل خندق!
2:05
جابر برای شما غذایی ساخته است
2:07
پس بیایید به (سوی) او، به شما بیشتر (غذا) میدهد
2:10
پس مهاجرین و انصار برخاستند
2:13
چون (جابر) بر همسرش وارد شد، گفت:
2:16
و (جابر) حکایت میکند:
2:17
پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) آمد
2:19
همراه با مهاجرین و انصار و کسانی که با آنان بودند
2:23
(همسرم) گفت:
2:24
آیا از تو پرسید (که چقدر غذا است)؟
2:25
گفتم: آری
2:27
(پیامبر) فرمود:
2:29
داخل شوید و یکدیگر را فشار ندهید
2:31
پس شروع کرد به شکستن نان و قرار دادن گوشت بر آن
2:35
و دیگ و تنور را میپوشاند هرگاه (غذا) از آن برمیداشت
2:39
و (غذا را) به یاران خود نزدیک میکرد، سپس (آن را) برمیداشت
2:43
پس همچنان نان را میشکست و (غذا) میریخت
2:46
تا آنکه سیر شدند و (غذا) باقی ماند
2:49
در روایتی آمده است:
2:51
پس خمیری برای او بیرون آوردم، در آن تف کرد و برکت خواست
2:55
سپس به دیگ ما روی آورد، تف کرد و برکت خواست
2:59
آنگاه فرمود:
3:00
نانواکی را صدا بزنید تا با من نان بپزد
3:03
و (آن را) از دیگ خودتان بردارید و (دیگ را) فرود نیاورید
3:07
و آنان هزار نفر بودند
3:08
پس به الله سوگند
3:10
همه خوردند تا (غذا را) رها کردند و رفتند
3:14
و دیگ ما همچنان میجوشید، همانگونه که بود
3:17
و خمیر ما نیز همانگونه که بود، نان پخته میشد
3:21
(پیامبر) فرمود:
3:22
تو و (دیگران) از این بخورید و هدیه کنید
3:24
زیرا مردم دچار قحطی شدهاند
3:28
شرح حدیث
3:31
رطانه سخن گفتن به زبانی غیر از زبان عربی است
3:36
کدیه یعنی تکهی سخت از زمین
3:39
کلنگ در آن اثر نمیکند
3:42
و شکمش با سنگ بسته شده بود
3:44
یعنی سنگ را از شدت گرسنگی بر شکمش بسته بود
3:49
ذواق
3:50
ذواق همان خوراکی و نوشیدنی است
3:53
معول
3:55
یعنی تیشهای که با آن سنگ شکسته میشود
3:58
پس شنمانند شد
4:00
یعنی خرد شد تا آنکه مانند ریگ شد که جریان دارد و به هم نمیچسبد
4:05
به همسرم
4:07
نام او سهیله دختر مسعود بن اوس ظفریه انصاریه رضیاللهعنها است
4:14
در پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) چیزی دیدم
4:18
یعنی از گرسنگی
4:20
عَناق
4:21
مادهبزی از بزغالهها
4:24
و آرد کرد
4:25
یعنی یک صاع جو
4:27
بُرمه
4:29
یعنی دیگ
4:30
شکست
4:31
یعنی شکستخورد
4:33
اثافی
4:34
یعنی سنگهایی که دیگ را بر آنها برپا و قرار میدهند
4:39
طُعیم
4:40
تصغیر طعام
4:42
بُرمه را پایین نیاور
4:43
یعنی از روی اثافیها
4:46
سوره
4:47
یعنی غذایی که به آن دعوت میشود
4:50
وای بر تو
4:51
کلمهای که برای کسی گفته میشود که در هلاکتی افتاده که شایستهٔ آن نیست
4:56
فشار نیاور
4:57
یعنی ازدحام نکن
4:59
بُرمه را میپوشاند
5:01
یعنی دیگ را میپوشاند
5:03
و نزدیک میکند
5:04
یعنی غذا را
5:06
و هدیه میدهد
5:07
از هدیه
5:09
قحطی
5:10
یعنی گرسنگی عمومی و شدید
5:13
پس تُف کرد
5:14
یعنی آب دهان انداخت
5:16
برکت داد
5:17
یعنی به برکت دعا کرد
5:19
و برکت یعنی فزونی خیر و دوام آن
5:22
قصد کرد
5:23
یعنی اراده کرد
5:24
نانوا
5:26
یعنی کسی که نان میپزد
5:28
بکش
5:29
یعنی بردار
5:31
و آن را پایین نیاورید
5:33
یعنی دیگ را از روی آتش برندارید
5:35
و منصرف شوید
5:36
یعنی بازگردید
5:38
تا بجوشد
5:39
یعنی تا بجوشد و صدای جوشش شنیده شود
5:43
از فواید حدیث
5:47
از حدیث استفاده میشود
5:49
بیان آنچه صحابه رضیاللهعنهم بر آن بودند
5:52
از تنگی معیشت
5:54
و در آن است که از احکام بستن شکم با سنگ از گرسنگی است
5:58
تا از خمیدگی پشت جلوگیری شود
6:00
زیرا گرسنه چون گرسنگیاش شدید شود پشتش خم میشود
6:03
هنگامی که گرسنگی بر او سخت شود
6:05
و در آن است شدت محبت صحابه رضیاللهعنهم
6:08
به پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم)
6:11
و جویا شدن آنان از احوال او
6:14
و در آن مشروعیت اختصاص دادن برخی یاران است
6:17
و در آن است که دعوتشده میتواند دیگری را دعوت کند
6:22
هنگامی که رضایت صاحب دعوت دانسته شود
6:24
و حدیث از نشانههای نبوت است
6:27
زیرا در آن افزایش غذای اندک است
6:30
و کفایت آن برای شمار زیادی از مردم
6:33
و در حدیث راهنمایی به برطرف کردن نیاز مسلمان است
6:36
پیش از درخواست آن
6:38
و در آن بیان فضیلت جمع شدن بر سر غذاست
6:42
و در آن فضیلت برطرف کردن نیاز
6:44
در زمان قحطی و تنگی عمومی است
6:47
و در آن بیان فضیلت هدیه است
6:50
و در حدیث اشاره به زیادی آبگوشت و فضیلت ثرید است
6:55
و حدیث دلیل بر پاک بودن آب دهان است
6:58
و در آن جواز سوگند خوردن بدون درخواست سوگند است
7:02
و در آن مشروعیت دعوت کسی است که در آماده کردن ولیمه کمک میکند
7:09
از ام خالد دختر خالد بن سعید روایت است که گفت
7:13
با پدرم نزد رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) آمدم
7:18
و بر من پیراهن زرد بود
7:20
رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) فرمود
7:24
سنه سنه (ای زیبا، زیبا)
7:26
گفت
7:27
پس رفتم تا با مُهر نبوت بازی کنم
7:30
پدرم مرا نهیب زد
7:32
رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) فرمود
7:35
رهایش کن
7:37
سپس رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) فرمود
7:41
بپوش و جایگزین کن
7:43
سپس بپوش و جایگزین کن، سپس بپوش و جایگزین کن؛ و در روایتی «و بِلَا کن» در همهٔ موارد
7:53
شرح حدیث
7:57
سنه یعنی نیکو، فذهبت یعنی پس رفتم، ألعب یعنی بازی کنم، بخاتم النبوة
8:06
آن نشانهای است میان دو شانهٔ پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) مانند دکمهٔ حجله
8:12
فزبرنی یعنی مرا منع کرد و نهیب زد، دعها یعنی رهایش کن، أبلی یعنی لباس را کهنه کردی هنگامی که آن را کهنه کنی
8:24
و أخلفی مراد آن است که لباسی بپوشی که پس از فرسودگی آن جایگزین شود، و أخلِقی یعنی بپوش (فرسوده کن)
8:33
از فواید حدیث
8:37
از حدیث استفاده میشود مشروعیت پوشیدن پیراهن زرد
8:42
و در آن بیان مهربانی و رحمت پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) نسبت به کودکان است
8:48
و گذشت نسبت به کودکان در بازی در حضور پدرانشان و دیگران
8:54
و در آن مشروعیت دعا برای کسی که لباس نو میپوشد به آنچه در حدیث آمده
8:59
و در آن جواز سخن گفتن به غیر عربی به سبب نیاز
9:06
باب اندکی از غلول
9:09
از عبدالله بن عمر روایت است که گفت
9:12
بر بار (اثاث) پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) مردی بود که به او کرکره گفته میشد و درگذشت
9:19
پس رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) فرمود
9:23
در آتش است.
9:25
پس رفتند تا به او بنگرند.
9:27
پس عبایی یافتند که آن را پنهان کرده بود.
9:32
شرح حدیث
9:35
بر او بار سنگینی بود.
9:37
«ثقل» همان اسباب و وسایل مسافر است.
9:40
آن را پنهان کرد (غلول کرد).
9:41
غلول
9:42
آن خیانت در غنیمت است،
9:44
و دزدی از غنیمت پیش از تقسیم آن.
9:51
این حدیث از نشانههای نبوت است،
9:54
زیرا پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) از غلول آن مرد آگاه شد،
9:59
که صحابه رضیاللهعنهم آن را جز پس از تفتیش نیافتند.
10:05
و در آن حرمت خیانت در همه صورتهای آن آمده است،
10:09
و خیانت به مال عمومی شدیدتر است.
10:12
و در حدیث راهنمایی به تثبت و تحقیق در همه امور است.
10:17
و در آن آمده که غلول از گناهان کبیره است.
10:23
باب: «لاهجرة بعد الفتح» (پس از فتح، هجرتی نیست)
10:26
از عطاء بن ابی رباح روایت است که گفت:
10:29
با عبید بن عمیر به دیدار عایشه رفتم،
10:32
و از او درباره هجرت پرسیدیم،
10:34
پس گفت: «امروز هجرتی نیست.»
10:38
در روایتی آمده است:
10:39
هجرت از زمانی که الله مکه را بر پیامبرش (صلیاللهعلیهوسلم) گشود، قطع شد.
10:46
مؤمن از آن رو که دینش را حفظ کند، به سوی الله و رسولش (صلیاللهعلیهوسلم) میگریخت،
10:53
از ترس اینکه بر او فتنه شود.
10:56
اما امروز الله اسلام را آشکار ساخته است،
11:00
پس مؤمن هر جا بخواهد پروردگارش را عبادت میکند،
11:03
ولی جهاد و نیّت (باقی است).
11:07
شرح حدیث
11:10
هجرت
11:11
مقصود:
11:12
هجرت از مکه به مدینه است.
11:15
«یفرّ أحدهم بدینه» (کسی با دینش میگریزد)
11:18
یعنی از سرزمین کفر و فتنه به خانه امنیت و اسلام منتقل میشود.
11:23
«مخافة»
11:24
یعنی از ترس.
11:26
«أن یفتنی علیه»
11:28
یعنی تنگ میشود و او را از آن باز میدارد.
11:30
«أظهر الله الإسلام»
11:32
مقصود:
11:34
مکه پس از فتح، سرای ایمان شد،
11:37
و مردم از همه قبیلهها به اسلام درآمدند.
11:41
«ونیّة»
11:43
مقصود:
11:44
پذیرش اعمال وابسته به نیّت خالص برای الله عز وجل است.
11:50
از فواید حدیث
11:54
از حدیث استفاده میشود:
11:56
راهنمایی به اینکه اعمال به نیّتهاست،
11:59
و وجوب اخلاص برای الله عز وجل در همه اعمال.
12:04
و در حدیث بیان این است که اصطلاح شرعی درست،
12:08
همان است که شرع آن را تأیید کرده است.
12:10
و در آن فضیلت عایشه رضیاللهعنها و دقت فقه او آمده است.
12:17
باب استقبال از غازیان
12:20
از ابن ابی ملیکه روایت است که گفت:
12:22
ابن زبیر به ابن جعفر رضیاللهعنهم گفت:
12:26
آیا به یاد داری که هنگامی که رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) را استقبال کردیم،
12:31
من و تو و ابن عباس (حضور داشتیم)؟
12:34
گفت: آری، پس ما را سوار کرد و تو را رها کرد.
12:39
شرح حدیث
12:42
«أتذکر» به صورت پرسش برای استخبار (آگاهیخواهی) است.
12:46
«إذ تلقینا» یعنی هنگامی که به استقبال او رفتیم.
12:51
از فواید حدیث
12:55
از حدیث استفاده میشود:
12:57
مباهات فرزندان صحابه رضیاللهعنهم به گرامی داشتن پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) نسبت به ایشان،
13:03
و بیان مهربانی و رحمت پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) نسبت به آنان.
13:09
و در آن پذیرش روایت کودک هفتساله اثبات شده است.
13:13
و در آن جواز سوار کردن دیگری بر چارپا و بار نهادن بر آن تا جایی که توان دارد و آسیبی نمیبیند، آمده است.
13:21
از سائب روایت است که گفت:
13:23
به یاد دارم که با کودکان بیرون رفتیم تا پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) را در ثنیة الوداع استقبال کنیم،
13:31
هنگامی که از غزوه تبوک بازمیگشت.
13:34
شرح حدیث
13:38
ثنیة الوداع
13:39
ثنیة الوداع در اینجا از سوی تبوک است.
13:43
«مقدمه» یعنی آمدن او.
13:46
از فواید حدیث
13:50
از حدیث استفاده میشود:
13:52
مشروعیت استقبال از مسافران و بازگشتگان از جهاد و حج با خوشرویی و شادی،
13:59
و در آن استقبال کودکان از مجاهدان آمده است،
14:02
تا بر شعیره جهاد و بیان فضیلت آن عادت کنند.
14:08
باب آنچه هنگام بازگشت از غزوه گفته میشود
14:12
از انس بن مالک رضیاللهعنه روایت است
14:15
که او و ابوطلحه همراه پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) بازمیگشتند،
14:21
و صفیه نیز همراه پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) بود،
14:25
که او را بر مرکبش سوار کرده بود.
14:27
پس چون در بخشی از راه بودند، شتر لغزید
14:32
و پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) و آن زن به زمین افتادند.
14:36
و ابوطلحه از شترش فرود آمد
14:39
و نزد رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) آمد
14:43
و گفت:
14:44
«ای پیامبر خدا!
14:45
الله مرا فدای تو گرداند!
14:48
آیا چیزی به تو رسیده است؟»
14:50
فرمود: «نه.
14:51
ولی به آن زن برس.»
14:54
در روایتی آمده است:
14:55
«او مادر شماست.»
14:58
پس ابوطلحه جامهاش را بر صورت او انداخت
15:01
و به سوی او رفت
15:03
و جامهاش را بر او انداخت.
15:05
زن ایستاد
15:07
پس شتر را برای آن دو آماده کرد و هر دو سوار شدند
15:11
پس حرکت کردند تا آنگاه که به پشت شهر مدینه رسیدند
15:15
یا فرمود
15:16
بر مدینه مشرف شدند
15:19
پیامبر (ﷺ) فرمود
15:22
بازگشتکنندگان، توبهکنندگان، عبادتکنندگان هستیم
15:25
برای پروردگارمان ستایشگران هستیم
15:28
پس همواره این را میگفت تا آنگاه که وارد مدینه شد
15:33
شرح حدیث
15:36
«اَقبل» یعنی آمد
15:38
و آن آمدن از خیبر بود
15:41
ابوطلحه
15:42
او زید بن سهل انصاری است رضیاللهعنه
15:46
«مُردِفها» یعنی پشت سر او بر شتر سوار بود
15:48
یعنی سوارِ پشت او بر ناقه
15:51
«عثَرَت» یعنی ناقه لغزید
15:53
یعنی به صورت افتاد
15:55
«فَصُرِع» یعنی زمین خورد
15:56
یعنی افتاد
15:58
«اقتحم» یعنی خود را بیدرنگ و بیتأمل افکند
15:59
یعنی بیتأمل خود را افکند
16:02
«علیک بالمرأة» یعنی ملازم زن باش
16:04
یعنی همراه زن باش
16:06
پس به سوی او قصد کرد
16:08
یعنی به سوی آنان روی آورد
16:10
پس برای آن دو [شتر را] آماده کرد
16:11
مراد این است که مرکب را برای آنان آماده ساخت
16:15
«بظهر المدینة» یعنی در ظاهر مدینه
16:16
یعنی در بیرون آن
16:18
و مراد این است
16:19
خانههای مدینه برای آنان نمایان شد
16:22
«أشرفوا» یعنی
16:23
یعنی بالا رفتند و دیدند
16:25
«آیبون» یعنی بازگشتکنندگان به سوی خدای متعال
16:26
یعنی بازگشتکنندگان به سوی خدای متعال
16:29
«تائبون» یعنی توبهکنندگان
16:31
توبه ترک گناه است همراه با پشیمانی
16:34
همراه با تصمیم بر بازنگشتن به آن
16:37
پس همواره آن را میگفت
16:39
یعنی پیوسته آن را تکرار میکرد
16:42
از فواید حدیث
16:46
از حدیث استفاده میشود
16:48
مشروعیت سفر با همسر
16:51
و در آن جواز سوار کردن همسر بر چارپا وجود دارد
16:54
و در آن شدت محبت صحابه رضیاللهعنهم به پیامبر (ﷺ) و بزرگداشت ایشان است
17:02
و در حدیث اشاره به وجوب فروخوابانیدن چشم [از نگاه حرام] است
17:06
و در حدیث مشروعیت خدمت به امام و اهل علم است
17:10
و در آن راهنمایی به دعای هنگام بازگشت از سفر است
17:14
و سپاس خدا بر سلامت
17:16
و در آن راهنمایی به فضیلت ملازمت توبه است
17:20
و در آن جواز تکرار دعا بدون محدود کردن به عدد معین است
17:25
و در حدیث بیان وجوب حجاب بر امهات المؤمنین است
17:30
و اگرچه ما همچون مادران [ایشان] هستیم
17:32
و در حدیث راهنمایی به مدارا با زنان است
17:36
و اینکه بنیاد حال ایشان بر پوشیدگی است
17:39
کتاب فرض خمس
17:45
باب فرض خمس
17:50
از عایشه
17:52
که فاطمه رضیاللهعنها دختر پیامبر (ﷺ)
17:57
نزد ابوبکر فرستاد و میراث خود را از رسول الله (ﷺ) درخواست کرد
18:04
در روایتی
18:06
که فاطمه رضیاللهعنها و عباس
18:10
نزد ابوبکر آمدند و میراث خود را طلب کردند
18:14
از آنچه خداوند از مدینه و فدک به او بازگردانده بود
18:18
و آنچه از خمس خیبر باقی مانده بود
18:21
پس ابوبکر گفت
18:23
رسول الله (ﷺ) فرمود
18:27
«ما ارث نمیگذاریم»
18:28
«آنچه از خود باقی میگذاریم صدقه است»
18:31
«آل محمد (ﷺ) تنها از این مال میخورند»
18:36
در روایتی
18:38
یعنی مال خدا
18:40
برای آنان نیست که بیش از خوراک [روزانه] [از آن] برگیرند
18:43
و به خدا سوگند چیزی از صدقه رسول الله (ﷺ) را از حالت آن که در زمان رسول الله (ﷺ) داشت تغییر نمیدهم
18:50
از حالت خود که در عهد رسول الله (ﷺ) داشت
18:56
و قطعاً در آن بر همان شیوهای عمل خواهم کرد که رسول الله (ﷺ) عمل کرد
19:02
در روایتی
19:04
زیرا میترسم اگر چیزی از دستور او را ترک کنم گمراه شوم
19:09
پس ابوبکر از دادن چیزی از آن به فاطمه خودداری کرد
19:14
فاطمه از ابوبکر در این باره آزرده شد و از او روی گرداند
19:19
و تا وفات یافت با او سخن نگفت
19:22
و پس از پیامبر (ﷺ) شش ماه زنده ماند
19:27
چون وفات یافت
19:29
همسرش علی او را شبانه به خاک سپرد
19:32
و ابوبکر از آن آگاه نشد
19:34
و بر او نماز گزارد
19:36
و علی را در میان مردم منزلتی در زمان حیات فاطمه بود
19:41
چون فاطمه وفات یافت
19:43
علی چهرههای مردم را ناشناس و ناخوشایند یافت
19:46
پس در پی آشتی با ابوبکر و بیعت با او برآمد
19:49
و در آن ماهها بیعت نکرده بود
19:52
پس نزد ابوبکر فرستاد
19:55
که نزد ما بیا و کسی جز تو همراهت نباشد
19:58
زیرا خوش نداشت که عمر حاضر شود
20:01
پس عمر گفت
20:02
نه، به خدا سوگند، تنها بر ایشان وارد نشو
20:06
پس ابوبکر گفت
20:08
و آنان با من چه میتوانند بکنند
20:11
به خدا سوگند نزد ایشان خواهم رفت
20:13
ابوبکر بر آنان وارد شد.
20:16
پس تشهد را بر او خواند و سپس گفت
20:18
ما فضل تو و آنچه الله به تو عطا کرده را شناختهایم
20:23
و ما بر تو خیری را که الله به سویت فرستاده، رشک نبردیم.
20:27
ولی تو بر ما با این کار استبداد ورزیدی
20:30
و ما برای خویشاوندیمان با رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) ارج و منزلت قائل بودیم.
20:36
تا آنجا که بهرهای از آن را دریافتند، چشمان ابوبکر اشکبار شد.
20:41
هنگامی که ابوبکر سخن گفت، فرمود:
20:44
سوگند به کسی که جانم در دست اوست
20:46
برای خویشاوندی با رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم)
20:50
دوستداشتنیتر برای من این است که با خویشاوندانم پیوند برقرار کنم
20:54
اما آنچه میان من و شما در مورد این اموال اختلاف افتاد،
20:58
کوتاهی نکرد در آنچه از خیر بود.
21:01
و هیچ کاری را که دیدم رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) در آن انجام میداد، ترک نکردم مگر آنکه آن را انجام دادم.
21:09
علی به ابوبکر گفت
21:11
قرارگاه شما امشب برای بیعت است
21:14
هنگامی که ابوبکر نماز ظهر را خواند
21:17
بر منبر بالا رفت
21:19
تشهد میخوانیم
21:20
ذکر شأن علی و تخلّف او از بیعت
21:24
و عذر او را بپذیرد، همانگونه که عذرخواهی کرده است.
21:27
سپس استغفار کرد و تشهد خواند، بر (آنکه)...
21:30
پس حق ابوبکر را بزرگ بشمار
21:32
و (راوی) روایت کرد که او (عمر) آن کار را از روی رشک نسبت به ابوبکر انجام نداد.
21:38
و نه انکاری نسبت به آنچه الله آن را بر او برتری داده است
21:42
اما ما در این امر برای خود سهمی میبینیم
21:45
و بر ما چیره شد
21:47
در خودمان یافتیم
21:50
مسلمانان بدینگونه آن را تفسیر کردند
21:53
و گفتند: «درست گفتی.»
21:55
و مسلمانان به علی نزدیک بودند
21:58
هنگامی که امر به معروف را بازمیگرداند
22:02
در روایتی
22:03
اما صدقهاش در مدینه
22:06
پس عمر آن را به علی و عباس داد.
22:09
و اما خیبر و فدک
22:11
عمر آن را نگه داشت و گفت
22:14
«هما صدقة» — این دو صدقهٔ رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) است.
22:18
برای حقوقی که بر او واجب است و حوادث و سختیهایی که بر او عارض میشود.
22:23
و کار آن دو را به کسی که زمام امر را در دست دارد واگذار کرد.
22:27
شرح و تعلیق بر حدیث
22:30
از آنچه الله (از اموال بازگشته) بهعنوان «فیء» عطا فرمود
22:33
این همان است که برای پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) رخ داد.
22:36
از اموال کفار
22:38
بدون جنگ و بدون جهاد
22:41
فدک قریهای در شرق خیبر است.
22:44
بر درهای که سیلاب آن به سوی مشرق به دره رمّه میرود.
22:49
امروز به آن دیوار گفته میشود
22:51
میان آن و شهر پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم)
22:55
دو مرحله
22:57
«ما ارث نمیگذاریم» (لا نورث)
22:58
یعنی جماعت انبیاء علیهمالصلاة و السلام
23:03
نمیگویم تغییر نمیدهم
23:04
یعنی جایگزین نمیکنم
23:06
میجویند
23:08
یعنی آن دو طلب میکنند
23:10
میترسم
23:11
میترسم
23:12
از امر او
23:13
از سنت پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) یعنی
23:17
منحرف میشوم
23:18
یعنی از حق منحرف شوم و هلاک گردم
23:21
او امتناع کرد
23:22
پس خودداری کرد
23:24
فوجدت
23:26
پس خشمگین شدم
23:27
و این بر اساس مقتضای بشریت بود.
23:30
سپس بعد از آن آرام گرفت
23:33
هجرت
23:34
هجران او انقباض و ترک دیدار با او بود
23:38
و به آن اذن داده نشده بود
23:40
یعنی (آن کس) از وفات او آگاه نبود
23:43
استنکار
23:44
مراد
23:45
از تغییر چهرههای مردم نسبت به او تعجب میکنم.
23:49
پس جستوجو کرد
23:50
آنچه، پس طلب کند
23:51
کراهت از حضور عمر
23:54
از ترس حضور (او) رضیاللهعنه
23:57
و آنان را چه بیم است؟
23:59
و آنچه از ایشان امید داشتی
24:01
ما بر تو رشک نمیبردیم.
24:03
یعنی ما بر خلافت به تو حسادت نکردیم.
24:06
الله (او را) به سوی تو فرستاد.
24:08
یعنی الله آن را به تو عطا کرد
24:10
استبداد
24:12
یعنی بهتنهایی این کار را بر عهده گرفتم
24:14
میبینیم
24:15
یعنی گمان میکنیم
24:16
نصیب
24:18
چه بهرهای
24:19
چشمان ابوبکر اشک جاری شد
24:21
یعنی گریست
24:23
درخت میان من و شما از این اموال
24:27
هر آنچه از اختلاف و نزاع پیش آمده است
24:29
بهسبب آنچه گمان کردهاید میراث است
24:33
فلم آل
24:34
یعنی کوتاهی نکردم
24:36
وعدهٔ تو امشب برای بیعت است
24:39
مراد
24:40
بهزودی پس از زوال (ظهر) میآیم تا با تو بیعت کنم.
24:43
تا مردم این را بدانند.
24:45
رقیّه
24:46
یعنی بالا رفت.
24:47
شأن علی،
24:49
یعنی کار او،
24:50
و تخلّف او از بیعت.
24:53
مقصود،
24:54
ذکر سبب تأخیر او از بیعت است
24:57
و عذر او.
24:58
یعنی عذر او را پذیرفت.
25:00
نفاسه (رشک)
25:02
یعنی از روی حسد،
25:03
و نه انکار
25:05
یعنی و نه انکار و جحود.
25:07
پس در دلهای خود یافتیم،
25:09
یعنی خشمگین شدیم،
25:11
هنگامی که امر معروف را بازگرداند
25:13
یعنی موافقت او، رضیاللهعنه،
25:16
با سایر صحابه در بیعت برای خلافت.
25:20
از فواید حدیث
25:24
از حدیث استفاده میشود
25:26
بیان فضیلت ابوبکر، رضیاللهعنه،
25:29
و شدت تمسّک او به هدایت پیامبر (ﷺ).
25:34
و در حدیث، پذیرش خبر واحد است.
25:37
و در آن است که سلامت در تمسّک به امر نخست است.
25:42
و در آن است جواز وقف کردن ملک موقوفه
25:45
و اینکه درآمد آن همواره در صدقات جاری باشد.
25:49
و در آن است توقف نزد حدود الله
25:52
و عدم سهلانگاری در حقوق الله تعالی.
25:56
و در آن است مشروعیت نگهداری اموالی که افزون بر کفایت باشد.
26:01
و فقر از ثروتمندی برتر نیست.
26:04
و در آن است بیان فضیلت اهل بیت، رضیاللهعنهم،
26:08
و اینکه پایبندی به حق اولی است از خشنود ساختن ایشان.
26:12
و در آن است جواز دفن در شب.
26:15
و در آن است بیان فضیلت علی، رضیاللهعنه.
26:18
و در آن است نیکویی ادب او در بیعت با ابوبکر، رضیاللهعنه، بر ما.
26:24
و در آن است راهنمایی به فضیلت صلح میان مسلمانان
26:28
و ترک ستیز و نزاع.
26:30
و در آن است مشروعیت آغاز خطبه با تشهد و استغفار.