از مجموعهٔ صحیح البخاری · درس 104 از 113

مختصر صحیح بخاری | قسمت (104) | کتاب جهاد و سیر - 8

◉ 134 بازدید ⏱ 26:48 صدای اصلی (عربی)
صوت ترجمه‌شده برای این درس هنوز در دسترس نیست — ضبط اصلی عربی پخش می‌شود. متن زیر به‌طور کامل ترجمه شده است.
0:000:00

متن کامل

ترجمهٔ ماشینی — ممکن است خطا داشته باشد
0:00 بسم الله الرحمن الرحیم
0:04 مرکز افادة
0:06 برای مطالعات و پژوهش‌های انسانی
0:09 تقدیم می‌کند
0:11 مختصر صحیح بخاری
0:17 باب کشتن مشرک خفته
0:21 از براء بن عازب روایت است که گفت:
0:24 رسول الله (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) گروهی را به سوی ابو رافع یهودی فرستاد،
0:30 از انصار مردانی،
0:32 و عبدالله بن عتیک را بر ایشان امیر ساخت.
0:36 ابو رافع پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) را آزار می‌داد و علیه ایشان یاری می‌کرد.
0:42 او در دژی خود در سرزمین حجاز بود.
0:46 چون به آن نزدیک شدند و خورشید غروب کرده بود،
0:49 و مردم گله‌های خود را بازگردانده بودند،
0:52 عبدالله به یارانش گفت:
0:54 همین‌جا بنشینید،
0:57 که من می‌روم و با دربان نرمی و مدارا می‌کنم،
1:00 شاید بتوانم داخل شوم.
1:03 پس آمد تا به در نزدیک شد،
1:05 سپس خود را با جامه‌اش پوشاند، چنان‌که گویی برای حاجتی آمده است،
1:09 و مردم داخل شده بودند.
1:11 دربان او را صدا زد:
1:13 ای عبدالله،
1:15 اگر می‌خواهی داخل شوی، داخل شو،
1:18 که من می‌خواهم در را ببندم.
1:21 پس داخل شدم و پنهان شدم.
1:23 چون مردم داخل شدند، در را بست،
1:27 سپس کلیدها را بر میخی آویخت.
1:30 (عبدالله) گفت:
1:31 پس به سوی کلیدها برخاستم و آن‌ها را برگرفتم،
1:34 و در را گشودم.
1:36 ابو رافع با یارانش شب‌نشینی داشت،
1:39 و او در بالاخانه‌ای از آن خود بود.
1:42 چون یاران شب‌نشینی‌اش رفتند،
1:45 من به بالا رفتم.
1:46 هرگاه دری را باز می‌کردم،
1:49 از درون بر خود می‌بستم،
1:52 با خود گفتم: این قوم از (حضور) من آگاه شده‌اند،
1:55 (پس نمی‌گذارم) به من دست یابند تا او را بکشم.
1:58 به او رسیدم،
2:00 دیدم در اتاقی تاریک است و او خانواده‌اش در کنار اوست،
2:04 نمی‌دانستم او در کدام قسمت خانه است.
2:06 گفتم:
2:07 ای ابو رافع!
2:09 گفت: این کیست؟
2:12 به سوی صدا حمله بردم،
2:14 و با شمشیر ضربه‌ای به او زدم، در حالی که سراسیمه بودم،
2:17 و چیزی را دریافت نکردم،
2:20 و او فریاد زد.
2:21 از خانه بیرون آمدم،
2:23 اندکی درنگ کردم،
2:25 سپس دوباره داخل شدم و گفتم:
2:28 ای ابو رافع، این صدا چیست؟
2:31 گفت:
2:32 مادرت به عزایت بنشیند!
2:33 مردی در خانه مرا پیش‌تر با شمشیر زد.
2:37 (عبدالله) گفت:
2:38 پس ضربه‌ای دیگر به او زدم که او را سخت مجروح کرد، اما نکشتمش،
2:43 سپس دسته شمشیر را در شکمش نهادم
2:46 تا آن‌که به پشتش رسید،
2:48 آن‌گاه دانستم که او را کشته‌ام.
2:50 پس درها را یکی یکی می‌گشودم،
2:54 تا به پله‌ای از او رسیدم،
2:57 پایم را گذاشتم و گمان کردم به زمین رسیده‌ام،
3:02 اما در شبی مهتابی افتادم،
3:04 و ساقم شکست.
3:06 آن را با عمامه‌ای بستم،
3:08 سپس روان شدم تا بر در نشستم،
3:12 و گفتم:
3:13 امشب بیرون نمی‌روم تا بدانم او را کشته‌ام یا نه.
3:17 چون خروس بانگ زد،
3:19 جارچی بر بام برخاست
3:21 و گفت:
3:23 مرگ ابو رافع، بازرگان اهل حجاز را اعلام می‌کنم.
3:27 پس نزد یارانم رفتم و گفتم:
3:30 نجات یافتم،
3:31 الله ابو رافع را کشت.
3:34 نزد پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) آمدم
3:37 و ماجرا را برای ایشان بازگفتم.
3:39 فرمود:
3:40 پایت را دراز کن.
3:42 پایم را دراز کردم و ایشان آن را مسح کردند،
3:45 گویی هرگز دردی نداشته‌ام.
3:49 توضیح حدیث
3:53 «فعث» یعنی فرستاد.
3:55 ابو رافع همان عبدالله است،
3:58 و گفته می‌شود سلام بن ابی الحقیق.
4:02 از جمله آن مردان: ابو قتاده،
4:05 و عبدالله بن عتیک،
4:06 و عبدالله بن عتبه،
4:08 و عبدالله بن أُنیس،
4:10 و الأسود بن خزاعی،
4:12 و مسعود بن سنان،
4:14 و عبدالله بن عُقبه، رضی‌الله‌عنهم.
4:18 «فأمر علیهم» یعنی بر ایشان امیر قرار داد.
4:20 یعنی بر ایشان فرمانده‌ای گماشت.
4:22 «یعین» یعنی یاری و کمک می‌کرد.
4:25 «دنوا» یعنی نزدیک شدند.
4:28 «وراح الناس بسرحهم»
4:30 یعنی مردم با چارپایانشان از چراگاه بازگشتند.
4:33 متلطف را با مدارا و نرمی به‌کار می‌رفت
4:35 یعنی با او مدارا می‌کند و با سخن نرم با او رفتار می‌کند
4:38 خود را با لباسش پوشانید
4:40 یعنی خود را پوشاند
4:42 پس با او فریاد زد
4:43 یعنی بانگ زد و مرا برمی‌انگیخت
4:46 پس پنهان شدم
4:47 یعنی خود را پنهان کردم
4:48 الأغالق
4:50 یعنی آنچه درها را با آن می‌بندند
4:52 الأقالید
4:54 یعنی کلیدها
4:56 یسمر
4:57 سمر همان گفت‌وگو در شب است
5:00 در علالی
5:01 یعنی در اتاقی بلند
5:03 از من آگاه شدند
5:05 یعنی از من آگاه شدند و احتیاط کردند
5:08 نجات نیافتند
5:09 یعنی نرسیدند
5:11 پس به او رسیدم
5:12 یعنی به او رسیدم
5:15 پس به سوی صدا شتافتم
5:17 یعنی به سوی او آمدم
5:19 دهش
5:20 یعنی حیران
5:21 چون چیزی را بی‌اثر نکردم
5:23 یعنی او را نکشتم
5:25 پس درنگ کردند
5:26 یعنی منتظر ماندم
5:28 ویل
5:29 واژه‌ای است که برای کسی گفته می‌شود که در هلاکتی که سزاوارش است گرفتار شده باشد
5:34 او را سخت زخمی کردم
5:35 یعنی زخمی بسیار کاری بر او زدم
5:38 ضبت السیف
5:40 یعنی لبهٔ تیز شمشیر
5:42 تا آنکه آن را در پشتش فرو برد
5:44 کنایه از مبالغه در ضربه است
5:48 رسیدم
5:49 یعنی رسیدم
5:50 درجه
5:51 یعنی پله‌ای کمی بلند
5:54 در شبی مهتابی
5:56 یعنی در شبی روشن
5:59 پس پای او را با عمامه‌ای بستم
6:01 یعنی پای خود را با تکه‌ای از عمامه بستم
6:05 چون خروس بانگ زد
6:07 مقصود طلوع فجر است
6:09 ناعی
6:10 نعی خبر دادن از مرگ است
6:13 پس به سوی یارانم رفتم
6:16 یعنی به سوی ایشان بازگشتم
6:18 نجا
6:19 فرمان به شتاب برای سلامت و رهایی است
6:23 پس رسیدم
6:24 یعنی رسیدم
6:26 پایت را دراز کن
6:27 یعنی آن را بگستران
6:29 گویی هرگز از آن شکایت نکرده‌ام
6:32 یعنی گویی پیش‌تر درد نکشیده بود
6:36 از فواید حدیث
6:39 از حدیث استفاده می‌شود
6:41 که امور سیاست شرعی از جنگ و ترور و غیر آن به امام و اجازهٔ او مربوط است
6:49 و در آن آمده که هرکس پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وسلم را با گفتار یا کردار آزار دهد
6:54 سزاوار کشته شدن است
6:56 و در آن مشروعیت جاسوسی بر مشرکان است
6:59 و در آن به‌کارگیری فریب و نیرنگ در جنگ‌هاست
7:03 و در آن جواز شبیخون زدن بر مشرک است
7:06 و در آن اقدام با سختی در جنگ و روبه‌رو شدن با شمار بسیاری از مشرکان است
7:12 و در آن جواز رویارویی تنهای با دشمن به‌سبب نیاز است
7:16 و این کار از افکندن خود به هلاکت شمرده نمی‌شود
7:20 و در آن مشروعیت حکم کردن بر پایهٔ دلایل و قرائن است
7:24 و در آن جواز عمل بر پایهٔ غلبهٔ گمان است
7:27 و در حدیث معجزه‌ای برای پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وسلم است
7:31 و آن شفای پای عبدالله بن عتیک رضی‌الله‌عنه است
7:36 و در آن راهنمایی به یقین و تثبت در خبرهاست
7:41 و در آن جواز ابهام در سخن برای مصلحت است
7:47 جنگ فریب است
7:49 از ابوهریره رضی‌الله‌عنه
7:52 که رسول الله صلی‌الله‌علیه‌وسلم فرمود
7:56 هرگاه کسرا هلاک شود، پس از او کسرایی نخواهد بود
8:00 و هرگاه قیصر هلاک شود، پس از او قیصری نخواهد بود
8:04 و سوگند به آن‌که جانم در دست اوست
8:06 گنج‌های آن دو را در راه الله انفاق خواهید کرد
8:10 در روایتی
8:12 و گنج‌های آن را تقسیم خواهید کرد
8:15 شرح حدیث
8:18 هلک یعنی مرد
8:21 کسرا پادشاه ایران است
8:23 قیصر پادشاه روم است
8:26 کنوزهما
8:28 کنز همان مال مدفون است
8:31 و بر مالی که گردآوری و ذخیره شود نیز اطلاق می‌شود
8:35 از فواید حدیث
8:39 این حدیث از نشانه‌های نبوت است
8:41 زیرا سرزمین فارس و روم گشوده شد
8:44 و اموال ایشان به غنیمت گرفته شد
8:46 و در حدیث سنتی کونی است
8:49 و آن این است که فارس و روم پس از هلاکت آن دو
8:52 دیگر آن‌گونه که بودند برپا نمی‌شوند
8:56 در این حدیث اشاره‌ای است به فضیلت انفاق در راه الله تعالی.
9:01 و در آن اشاره‌ای است به نکوهش انباشتن (مال و ثروت).
9:07 از ابوهریره رضی‌الله‌عنه روایت است که گفت:
9:11 پیامبر (ﷺ) جنگ را فریب‌کاری خواند.
9:16 و از جابر بن عبدالله رضی‌الله‌عنهما روایت است که گفت:
9:20 پیامبر (ﷺ) فرمود:
9:23 جنگ فریب‌کاری است.
9:26 توضیح حدیث:
9:29 «جنگ فریب‌کاری است» یعنی: از حیله بهره گرفته شود.
9:34 پس هرکس در جنگ یک بار فریب بخورد، تباه و هلاک می‌شود.
9:39 از فواید حدیث:
9:43 از این حدیث استفاده می‌شود که:
9:45 مشروعیت به‌کارگیری حیله در جنگ.
9:48 و در حدیث اشاره‌ای است به نیکو ساختن فریب‌کاری در جنگ.
9:55 باب آنچه از کشمکش و اختلاف در جنگ ناپسند است،
9:59 و کیفر کسی که از امامش نافرمانی کند.
10:02 از سعید بن ابی بُرده،
10:05 از پدرش روایت است که گفت:
10:07 پیامبر (ﷺ) جد من، ابوموسی و معاذ را به یمن فرستاد.
10:13 پس فرمود:
10:14 «آسان بگیرید و سخت مگیرید،
10:17 و مژده دهید و رمیده مسازید،
10:19 و با یکدیگر همراه باشید».
10:22 در روایتی آمده است:
10:23 «و همراه باشید و اختلاف نکنید».
10:26 پس ابوموسی گفت:
10:28 ای پیامبر خدا!
10:30 در سرزمین ما نوشیدنی‌ای از جو هست
10:33 که «مزر» نام دارد،
10:34 و نوشیدنی‌ای از عسل
10:36 که «بِتع» نام دارد.
10:38 پس (پیامبر) فرمود:
10:39 «هر مست‌کننده‌ای حرام است».
10:42 پس آن دو روانه شدند.
10:43 آنگاه معاذ به ابوموسی گفت:
10:46 چگونه قرآن می‌خوانی؟
10:48 گفت:
10:49 «ایستاده و نشسته»
10:51 و بر مرکبم (سواره)
10:54 و آن را به‌تدریج و با تفصیل می‌خوانم.
10:57 (معاذ) گفت:
10:58 «اما من می‌خوابم و (نماز شب) می‌گزارم،
11:01 و خوابم را همچون نماز شبم به حساب (ثواب) می‌آورم».
11:05 و خیمه‌ای برپا کرد،
11:07 پس با یکدیگر دیدار می‌کردند.
11:09 معاذ به دیدار ابوموسی رفت،
11:12 پس ناگاه مردی را بسته‌شده دید.
11:15 گفت: این چیست؟
11:17 ابوموسی گفت:
11:19 یهودی‌ای است که اسلام آورد، سپس مرتد شد.
11:22 معاذ گفت:
11:24 «من گردنش را خواهم زد».
11:27 در روایتی آمده است:
11:28 «نمی‌نشینم تا کشته شود»،
11:31 (این) حکم خدا و پیامبر اوست،
11:33 سه بار (تکرار کرد).
11:35 پس فرمان داد و او را گردن زدند.
11:38 توضیح حدیث:
11:42 «تنازع»
11:43 یعنی ستیز و جدال.
11:46 «اختلاف»
11:47 یعنی اینکه هرکدام به سوی رأیی برود.
11:51 «یسرا»
11:52 یعنی: به آنچه آسانی در آن است عمل کنید.
11:55 «ولا تعسرا»
11:57 یعنی: سخت‌گیری را ترک کنید.
11:59 «وبشرا»
12:00 «تبشیر» یعنی:
12:01 شادمان ساختن دیگران.
12:04 «ولا تنفرا»
12:06 یعنی: چیزی را که مردم از آن گریزانند یادآوری نکنید.
12:10 «وتطاوعا»
12:11 یعنی: با یکدیگر هماهنگ باشید.
12:13 و گفته شده: یکدیگر را دوست بدارید.
12:16 «شراب من الشعیر»
12:18 یعنی: از جو ساخته و تهیه می‌شود.
12:21 «وأتفوقه تفوقا»
12:23 مراد این است:
12:25 آن را در اوقات مختلف (و به‌تدریج) بخوانم.
12:28 «فأحتسب نومتی»
12:30 یعنی: در خوابم ثواب طلب می‌کنم،
12:33 زیرا آن از یاری‌دهندگان بر طاعت است.
12:36 «فسطاطا»
12:37 یعنی خیمه.
12:39 «موثق»
12:40 یعنی بسته‌شده (در بند).
12:43 از فواید حدیث:
12:46 بهره‌گیری از حدیث:
12:48 تحریم مست‌کننده.
12:50 و در آن است که مؤمن با بهره‌گیری از خواسته‌های مباح خود، بر طاعت خدا نیرو می‌گیرد.
12:57 آن خواسته‌ها اگر طاعت باشند، بر آنها پاداش داده می‌شود.
13:01 و در آن است جواز گماردن دو امیر بر یک شهر،
13:06 و تقسیم شهر میان دو امیر.
13:09 و در آن است ترغیب به دیدار برادران (دینی) و علما،
13:12 و گرامی داشتن مهمان.
13:14 و در آن است شتاب در انکار منکر،
13:18 و اجرای حد بر کسی که بر او واجب شده است.
13:21 و در آن است بیان فضیلت گردهمایی، هماهنگی، الفت و آسان‌گیری،
13:27 و نکوهش اختلاف، قطع رابطه و سخت‌گیری.
13:32 از براء بن عازب رضی‌الله‌عنهما روایت است که گفت:
13:37 پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) در روز احد پیاده‌نظامیان را (بر کوه) گماشت.
13:42 و آنان پنجاه مرد بودند.
13:44 عبدالله بن جبیر
13:47 اگر ما را دیدید که پرندگان ما را می‌ربایند
13:51 در همین جا بمانید و از جای خود تکان نخورید تا اینکه کسی را به سوی شما بفرستم.
13:56 و اگر ما را دیدید که آن قوم را شکست داده‌ایم و آنان را زیر پا له کرده‌ایم
14:00 از جای خود تکان نخورید تا اینکه به سوی شما بفرستم.
14:04 در روایتی آمده است: «از جای خود تکان نخورید» (لا تبرحوا)
14:07 اگر دیدید که ما بر آنان پیروز شدیم، از جای خود تکان مخورید
14:11 و اگر دیدید که آنان بر ما چیره شدند، ما را یاری مکنید.
14:16 پس آن‌ها را شکست دادند
14:18 گفت: به خدا قسم من زنان را دیدم که می‌دوند
14:23 خلخال‌هایشان و ساق‌هایشان آشکار شد
14:26 زنانی که لباسشان را بالا می‌زنند
14:29 یارانِ عبدالله بن جبیر گفتند
14:32 غنیمت، یعنی: ای قوم، غنیمت
14:35 اصحابتان ظاهر شدند، پس چه انتظاری دارید؟
14:38 عبدالله بن جبیر گفت
14:41 و آنچه را که رسول الله (ﷺ) به شما فرموده بود فراموش کرده‌اید
14:46 گفتند: به الله سوگند، باید نزد مردم برویم، تا از غنیمت هم بهره‌ای به ما برسد.
14:52 هنگامی که نزد ایشان آمدند، رویِ ایشان را برگرداندم.
14:55 پس شکست‌خورده روی برگرداندند
14:58 پس آن‌گاه که رسول (ﷺ) ایشان را در واپسین‌شان فرا می‌خواند
15:02 با پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) جز دوازده مرد باقی نماند
15:08 و از ما هفتاد نفر را به شهادت رساندند.
15:11 و پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) و یارانش در روز بدر از مشرکان چهل و صد (اسیر یا غنیمت) به دست آورده بودند.
15:19 ۷۰ اسیر و ۷۰ کشته
15:23 ابوسفیان گفت: آیا در میان این قوم، محمد هست؟ (این را سه بار پرسید.)
15:28 پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) ایشان را از پاسخ دادن به او بازداشت
15:33 آیا ابن ابو قحافه در میان این قوم است؟ (این پرسش را سه بار تکرار کرد)
15:39 سپس فرمود: «آیا در میان قوم، پسر خطاب است؟» سه بار این را تکرار کرد.
15:45 سپس به یارانش بازگشت و گفت: اما اینان که کشته شدند،
15:51 پس عمر خود را نگه نداشت و گفت: «دروغ گفتی، به الله سوگند ای دشمن خدا، به الله سوگند.»
15:57 تمام کسانی که شمردی زنده‌اند، و حال آنکه آنچه تو را ناخوش آید هنوز برای تو باقی مانده است.
16:04 گفت: «روزِ بدر، و جنگ دست‌به‌دست می‌گشت (نوبتی است)».
16:09 به‌زودی در میان مردم کسانی را خواهید یافت که مانند این [کار] هستند؛ من به آن امر نکرده‌ام و [این کار] مرا ناراحت نکرد.
16:15 سپس شروع کرد به خواندن رجز: «أعلوه بل أعلوه بل» — بالا می‌روم، آری بالا می‌روم، آری.
16:20 پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) فرمود: آیا به او پاسخ نمی‌دهید؟
16:25 گفتند: ای رسول الله (ﷺ)، چه بگوییم؟
16:29 فرمود: بگویید «الله اعلی و اجلّ است»
16:34 گفت: «ما را عزت است و شما را هیچ عزتی نیست.»
16:39 پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) فرمود: آیا به او پاسخ نمی‌دهید؟
16:44 گفتند: ای رسول الله (ﷺ)، چه بگوییم؟
16:49 فرمود: بگویید الله مولای ماست، و شما را مولایی نیست.
16:56 تحلیق بر حدیث
16:59 او را بر آنان امیر قرار داد.
17:03 رجاله یعنی کسانی که با پای خود راه می‌روند
17:07 و مراد از آن‌ها در اینجا تیراندازان است.
17:10 پرندگان ما را می‌ربایند؛ یعنی به سرعت ما را می‌برند.
17:14 و این مثلی است که به معنای شکست به کار می‌رود.
17:17 «فلا تبرحوا»، یعنی: جای خود را ترک نکنید
17:20 یعنی آن‌ها را زیر پا له کردیم (دوسناهم)، یعنی با پاها لگدمال‌شان کردیم.
17:25 یعنی: می‌دوند؛ یعنی: می‌شتابند.
17:28 آشکار شد؛ یعنی ظاهر گشت
17:30 «علی خلقهم»
17:32 خلخال در پا همانند دستبند در دست است
17:36 و آنان را می‌رانم، جمع «ساق».
17:39 غنیمت آن چیزی است که رزمندگان با جنگ به دست می‌آورند.
17:44 یاران شما آشکار شدند؛ یعنی چیره شدند و پیروز گشتند
17:48 «فلنصیبن من الغنیمة» یعنی از غنیمت بهره‌ای می‌گیریم، یعنی از آن برمی‌داریم و جمع می‌کنیم.
17:53 «صرفت وجوههم» یعنی چهره‌هایشان برگردانده شد، یعنی دل‌هایشان دگرگون و منحرف شد.
17:57 پس شکست‌خورده بازگشتند؛ یعنی شکست‌خورده به جایگاه‌های خود بازگشتند.
18:03 و از ما هفتاد نفر، یعنی شهید شدند
18:07 برای تو همان چیزی باقی ماند که مسواک می‌کند.
18:10 آیا برای تو چیزی باقی مانده که در روزهای آینده به تو زیان برساند؟
18:13 یعنی روز فتح
18:16 روز به روز بدر
18:18 این روزی است در برابر روز بدر
18:22 جنگ سجال است
18:24 هر بار که تیم اول پیروز می‌شود
18:27 و بار دیگر گروه دوم پیروز می‌شود.
18:30 مثله
18:32 مُثله
18:33 قطعاً در میت و گوش او
18:35 و امثال آن از تحریف‌های زشت و ناپسند
18:39 از آن‌ها نگذشتم
18:41 یعنی او به کارهای پلید فرمان نمی‌دهد
18:44 آنچه که بر انجام‌دهنده‌اش کاستی وارد می‌کند
18:47 و مرا ناراحت نکرد
18:49 یعنی (آن چیز) به من زیانی نمی‌رساند و نقصی به من وارد نمی‌کند
18:53 یرتجز
18:54 یعنی شعر می‌خواند
18:56 أعلو → بالا می‌روم
18:56 بالا رفت
18:58 هُبَل
18:59 او نام یک بت است
19:01 عزت
19:02 اسم صنم
19:04 الله مولانا
19:06 الله یاور ماست
19:09 از فوایدِ حدیث
19:12 از این حدیث استفاده می‌شود
19:14 مشروعیت امارت خاص و موقت در جنگ و غیر آن
19:20 و در آن تأکید امام و فرمانده لشکر بر پایبندی به برنامه جنگ است.
19:25 و در آن بیان این است که صحابه رضی‌الله‌عنهم
19:29 در غزوه احد همه‌شان شکست نخوردند.
19:32 در این بخش بیان فضیلت ثبات و پایداری بر فرمان پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) و سنت ایشان است.
19:38 و در آن راهنمایی است به ترک فرو رفتن در آنچه که هیچ فایده‌ای در آن نیست.
19:43 و در این حدیث اشاره‌ای است به جایگاه ابوبکر و عمر رضی‌الله‌عنهما
19:49 و در این (حدیث) آمده است که نزاع و اختلاف، سبب هلاکت در دنیا و آخرت است.
19:55 فضیلت جهاد برای برافراشته شدن کلمهٔ الله تعالی و آشکار شدن دین او در آن بیان شده است.
20:02 در آن، جواز زدن مثال برای روشن‌سازی مطلب آمده است.
20:05 و آن (مثال) در دل تأثیرگذارتر و رساتر است.
20:10 باب: کسی که دشمن را دید و با صدای بلند فریاد زد: «ای صباحا!»
20:15 تا مردم بشنوند.
20:19 از سلمه روایت است که گفت:
20:21 از مدینه به قصد غابه بیرون رفتم.
20:25 تا آنکه به گردنهٔ غابه رسیدم.
20:28 در روایتی (آمده است):
20:30 و شترهای شیردهٔ رسول الله (ﷺ) در ذی‌قرد می‌چریدند.
20:36 غلامی از آنِ عبدالرحمن بن عوف با من روبه‌رو شد.
20:40 گفتم: وای بر تو، چه شده است؟
20:43 گفت: شترهای شیردهٔ پیامبر (ﷺ) گرفته شده‌اند.
20:48 گفتم: چه کسی آن‌ها را گرفته است؟
20:50 گفت: قبیلهٔ غطفان و فزاره.
20:54 پس سه بار با تمام توان فریاد زدم، به‌گونه‌ای که میان دو سنگلاخ مدینه شنیده شد:
20:59 «ای صباحا! ای صباحا!»
21:02 سپس با شتاب رفتم تا به آنان رسیدم، در حالی که شترها را گرفته بودند.
21:07 شروع کردم به تیراندازی به سوی آنان و می‌گفتم:
21:10 «من پسر اکوعم، و امروز روز هلاکت لئیمان است.»
21:14 پیش از آنکه از آن شیر بنوشند، شترها را از دستشان بازپس گرفتم.
21:18 در روایتی (آمده است):
21:19 و سی برد (نوعی پارچه) از آنان ربودم.
21:23 با آن‌ها بازگشتم و شترها را می‌راندم.
21:26 پیامبر (ﷺ) با من روبه‌رو شد.
21:30 گفتم: ای رسول الله!
21:32 این قوم تشنه‌اند،
21:34 و من به سرعت آنان را از نوشیدن آبشان بازداشتم (و شترها را گرفتم).
21:38 پس (گروهی) را در پی ایشان بفرست.
21:40 فرمود:
21:41 «ای پسر اکوع!
21:43 تو (بر آنان) چیره شدی، پس مدارا کن.
21:45 این قوم در قوم خود میهمان نوازی می‌شوند (و کمک می‌یابند).»
21:49 در روایتی:
21:50 (سلمه) گفت:
21:52 سپس بازگشتیم،
21:53 و رسول الله (ﷺ) مرا پشت سر خود بر ناقهٔ خویش سوار کرد،
21:57 بر ناقهٔ خود،
21:58 تا آنکه به مدینه وارد شدیم.
22:01 شرح حدیث:
22:05 «بثنیة الغابة»:
22:07 آن در فاصلهٔ یک بَرید از مدینه، در مسیر شام قرار دارد.
22:11 و در اصل به معنای بیشه (نیزار و درختزار انبوه) است.
22:13 و «ثنیه» در کوه، همانند «عقبه» در آن است (گردنه).
22:17 «ویحک»:
22:18 کلمه‌ای است که برای کسی گفته می‌شود که در هلاکتی افتاده که شایستهٔ آن نیست.
22:23 «لقاح»:
22:24 شتران شیردهاند.
22:26 «غطفان و فزاره»:
22:28 این دو قبیله‌ای از عرب هستند.
22:31 «لابتیها»:
22:32 یعنی دو سنگلاخ مدینه.
22:35 و «لابه» زمین سنگلاخی است،
22:37 که از سنگ‌های سیاه تشکیل شده است.
22:40 «یا صباحا»:
22:41 یعنی:
22:43 اعلام امری مهم که هنگام صبح بر آنان ناگهان فرود می‌آید.
22:47 و مقصود این است که:
22:48 «همانا در صبحگاه بر شما تاخت و تاز می‌شود،»
22:51 یا «صبحگاه بر شما رسیده است،»
22:53 پس مراقب خود باشید.
22:55 «إن دفعت»:
22:56 یعنی به سرعت راه رفتم.
22:58 «یوم الرضع»:
23:00 یعنی روز هلاکت لئیمان (فرومایگان).
23:03 «فاستنقذتها منهم»:
23:05 یعنی آن‌ها را از ایشان بازپس گرفتم.
23:08 «فأسجح»:
23:09 یعنی مدارا کن و نیکو عفو کن.
23:12 و این از مثل‌های عرب است.
23:15 «یقرون»:
23:16 یعنی میهمان داده می‌شوند (از ایشان پذیرایی می‌شود).
23:19 از فواید حدیث:
23:22 از حدیث این فوایدِ حاصل می‌شود:
23:24 جواز سخت‌گیری در برابر دشمن (به‌هنگام لزوم)،
23:27 و روبه‌رو شدن یک نفر با گروه (دشمن)،
23:29 زیرا سلمه رضی‌الله‌عنه تنها بود
23:33 و خود را به خطر انداخت.
23:35 و در آن، جواز هراس‌افکنی بر دشمن با گفتار و کردار آمده است.
23:39 و در آن، جواز فخرفروشی
23:41 و معرفی کردن انسان خود را در جنگ با یادکرد شجاعتش آمده است.
23:46 و در آن، بیان فضیلت تیراندازی در راه الله تعالی آمده است.
23:50 و در آن، بیان فضیلت عفو و نیکی به اسیران آمده است.
23:57 باب: هرگاه دشمن به حکم یک مرد فرود آید.
24:01 از ابوسعید خدری رضی‌الله‌عنه روایت است که گفت:
24:06 هنگامی که بنی قریظه به حکم سعد
24:09 یعنی پسر معاذ، فرود آمدند،
24:11 رسول الله (ﷺ) (کسی را) فرستاد
24:14 و سعد نزدیک (ایشان) بود.
24:17 پس (سعد) بر الاغ آمد.
24:19 چون نزدیک شد،
24:21 رسول الله (ﷺ) فرمود:
24:24 «برای آقای خود برخیزید.»
24:27 (سعد) آمد و کنار رسول الله (ﷺ) نشست.
24:32 آنگاه (پیامبر) به او فرمود:
24:33 «این‌ها به حکم تو فرود آمده‌اند.»
24:37 (سعد) گفت:
24:38 «پس من حکم می‌کنم که جنگجویانشان کشته شوند،
24:42 و فرزندانشان اسیر گردند.»
24:44 (پیامبر) فرمود:
24:46 در حق ایشان به حکم پادشاه (خداوند) داوری کردی.
24:50 شرح حدیث
24:53 هنگامی که (آیه) نازل شد
24:54 مقصود
24:56 وقتی حکم (سعد) را پذیرفتم
24:58 بنی قریظه
24:59 ایشان قبیله‌ای از یهودیان هستند
25:02 «دنا» یعنی نزدیک شد
25:03 یعنی نزدیک شد
25:05 «مقاتله» (جنگجویان)
25:06 ایشان بالغان توانمند بر جنگ هستند
25:10 «ثُریّه»
25:11 یعنی زنان و کودکان
25:14 به حکم پادشاه
25:15 یعنی حکم الله عزوجل
25:19 از فواید حدیث
25:22 از حدیث استفاده می‌شود
25:24 که مراجعه به داوری مردی که صلاح و خیر او شناخته شده است
25:28 برای طرفین دعوا لازم است
25:31 چه در امور جنگ باشد و چه در غیر آن
25:35 و در حدیث، ردّی است بر خوارج که حکمیت را بر علی رضی‌الله‌عنه انکار کردند
25:41 و در آن مشروعیت تن دادن به حکم امام یا کسی است که امام او را نماینده قرار داده است
25:47 و در آن مشروعیت گرامی داشتن اهل مقام و منزلت از مسلمانان است
25:51 و گرامی داشتن اهل فضل در مجلس
25:54 و در آن آمده است که گفتن «ای سرور من» از سوی مردی به همراه خود، ممنوع نیست
26:00 هنگامی که همراهش نیکوکار و فاضل باشد
26:03 و کراهت تنها در سرور خواندن مرد فاجر آمده است
26:08 و در آن جواز برخاستن برای اهل فضل و استقبال از ایشان است
26:12 و کراهت برای کسی است که دوست دارد مردم برای او به پا خیزند از روی تکبر و فخرفروشی
26:17 و در آن آمده است که هرکس مردی را در داوری میان خود و دیگری حکم قرار دهد
26:22 و به حکم او راضی شود
26:24 آنچه او حکم کند بر ایشان هر دو نافذ است، در صورتی که با حق موافق باشد
26:29 و در آن بیان فضیلت سعد بن معاذ رضی‌الله‌عنه است
26:33 و موافقت او با حکم خداوند تعالی
26:36 و در آن جواز سپردن ولایت به فرد مفضول با وجود فرد فاضل است