متن کامل
ترجمهٔ ماشینی — ممکن است خطا داشته باشد
0:00
بسم الله الرحمن الرحیم
0:03
مرکز إفاده
0:06
برای مطالعات و پژوهشهای انسانی
0:09
تقدیم میکند
0:12
مختصر صحیح بخاری
0:16
باب پاک کردن تف با دست از مسجد
0:21
از ابن عمر رضیاللهعنهما
0:25
که پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) خلط سینهای را در جهت قبله مسجد دید
0:31
پس بر اهل مسجد خشمگین شد
0:34
و فرمود: همانا الله در برابر یکی از شما قرار دارد
0:38
پس هرگاه در نمازش باشد، نباید تف کند
0:42
یا فرمود: نباید خلط سینه بیندازد
0:46
در روایتی
0:48
پس هیچکس در نماز نباید خلط سینه را روبهروی خود بیندازد
0:52
سپس فرود آمد و آن را با دستش پاک کرد
0:55
و ابن عمر رضیاللهعنهما گفت
1:00
هرگاه یکی از شما تف کند
1:02
پس باید به سمت چپ خود تف کند
1:05
و از عایشه امالمؤمنین
1:07
که رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم)
1:10
در دیوار قبله آبریزش بینیای دید
1:13
یا تف یا خلط سینهای
1:16
پس آن را پاک کرد
1:19
شرح حدیث
1:21
خلط سینه
1:23
«تنخّم الرجل» یعنی مرد با چیزی از سینه یا سرش بیرون افکند
1:27
در جهت قبله مسجد
1:30
یعنی در دیواری که در سوی قبله است
1:33
پس خشمگین شد
1:35
یعنی به خشم درآمد
1:37
و خشم پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) نشاندهنده
1:39
زشتی آن عمل است
1:41
روبهرو
1:43
یعنی در مقابل
1:45
پس نباید تف کند
1:47
«بزاق» همان چیزی است که از دهان بیرون میآید
1:49
سپس فرود آمد
1:51
اشاره به این که او بر منبر بود
1:54
پس آن را پاک کرد
1:56
یعنی آن را زدود
1:58
آبریزش بینی یا تف یا خلط سینه
2:01
«مخاط» همان چیزی است که از بینی جاری میشود
2:04
و «بزاق» آنچه از دهان جاری میشود
2:07
و «نخامه» از سینه است
2:09
پس پاک کرد
2:11
یعنی آن را زدود و آن را از میان برد
2:13
از فواید حدیث
2:17
از حدیث استفاده میشود
2:19
بزرگداشت مساجد از تف و آبریزش بینی
2:22
و از آلودگیها
2:24
به طریق اولی
2:26
و در آن احترام جهت قبله است
2:29
و زدودن تف و مانند آن
2:31
از آلودگیها از مسجد
2:33
و در آن است که بیان با عمل
2:35
در دل شنونده تأثیرگذارتر است
2:38
و در آن وجوب امر به معروف
2:40
و نهی از منکر است
2:42
و مشروعیت خشم
2:44
به هنگام دیدن منکر
2:46
و در آن راهنمایی است
2:48
به نگهداری مساجد
2:50
و اهتمام به پاکیزگی آنها
2:52
و در آن مشروعیت
2:54
زدودن منکر با دست
2:56
در صورت توانایی
2:58
و موعظه و بیان با عمل
3:00
که در نفس تأثیرگذارتر است
3:04
باب پاک کردن سنگریزه
3:06
از مسجد
3:09
از ابوهریره و ابوسعید
3:11
که رسول الله
3:13
(صلیاللهعلیهوسلم)
3:15
خلط سینهای را بر دیوار
3:17
مسجد دید
3:19
پس سنگریزهای گرفت و آن را پاک کرد
3:21
و فرمود
3:23
هرگاه یکی از شما خلط سینه بیندازد
3:25
پس نباید در برابر
3:27
روی خود و نه به سمت راست خود تف کند
3:29
و باید به سمت چپ خود تف کند
3:31
یا زیر پای چپ خود
3:33
شرح
3:35
حدیث
3:38
پس سنگریزهای گرفت و آن را پاک کرد
3:40
یعنی سنگریزهای برگرفت
3:42
و آن را زدود و کند
3:44
و در آن اشارهای است
3:46
به این که آن خشک بوده است
3:48
چون نیاز به درمان سخت داشته است
3:50
(سخت)
3:52
هرگاه خلط سینه انداخت
3:54
یعنی هرگاه خلط سینه را افکند
3:58
باب تف کردن
4:00
به سمت چپ خود
4:02
یا زیر پای چپ
4:05
از ابوسعید
4:07
که پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم)
4:09
خلط سینهای دید
4:11
در جهت قبله مسجد
4:13
آن را با سنگریزهای میخاراند.
4:15
سپس نهی کرد که کسی آب دهان بیندازد
4:17
مرد در برابرش یا به سمت راستش،
4:19
بلکه به سمت چپش،
4:21
یا زیر پای چپش.
4:23
شرح
4:25
بر حدیث.
4:28
دید
4:30
در سمت قبلهٔ مسجد،
4:32
یعنی در دیواری که
4:34
در جهت قبله است،
4:36
روبهروی او بود،
4:38
یعنی در جهت قبله.
4:41
از فواید حدیث است:
4:43
از حدیث استفاده میشود
4:45
جواز سرفهکردن و آب دهان انداختن
4:47
در هنگام نماز، بهسبب ضرورت.
4:49
و تفاوت میان
4:51
خلط مرطوب و خشک است.
4:53
پس خلط مرطوب
4:55
باید با آنچه ممکن است
4:57
با آن پاک شود،
4:59
با سنگریزه و مانند آن زدوده شود.
5:01
و برای مسجد
5:03
آدابی است که باید رعایت شود،
5:05
و از آن جمله:
5:07
نگهداشتن آن از آلودگیها،
5:09
و از آن جمله: مراقبت از پاکیزگی
5:11
مساجد،
5:13
و از آن جمله: بزرگداشت جهت قبله
5:15
در مسجد،
5:17
و برتری سمت راست بر سمت چپ.
5:21
باب کفارهٔ آب دهانانداختن
5:23
در مسجد.
5:26
از انس بن مالک روایت است که گفت:
5:28
پیامبر (ﷺ) فرمود:
5:30
(ﷺ)
5:32
آب دهانانداختن در مسجد گناه است،
5:34
و کفارهٔ آن
5:36
دفن کردن آن است.
5:39
شرح حدیث.
5:41
آب دهانانداختن در مسجد،
5:43
یعنی تُفکردن در مسجد،
5:45
گناه است،
5:47
یعنی خطا و بزهای است،
5:49
و کفارهٔ آن
5:51
کفاره،
5:53
همان کار و خصلتی است
5:55
که شایستهٔ پوشاندن
5:57
آن گناه و محو کردن آن است،
5:59
دفن کردن آن،
6:02
یعنی پوشاندن و پنهان کردن آن
6:04
در خاک مسجد است.
6:06
و اگر کندن ممکن نباشد،
6:08
پس در لباس خود آب دهان بیندازد.
6:10
از فواید حدیث است:
6:12
از حدیث استفاده میشود
6:15
که جایز نیست
6:17
آب دهانانداختن و خلطافکندن
6:19
و مانند آن در مسجد.
6:21
و در آن راهنمایی است به
6:23
نگهداشتن اماکن عمومی
6:25
از آب دهان و خلطافکندن،
6:27
به قیاس بر مساجد.
6:29
و از رحمت الله عزوجل
6:31
به این امت است
6:33
که برای گناهانش کفارههایی قرار داد.
6:35
از ابوهریره
6:39
از پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم)
6:41
روایت است که فرمود:
6:43
هرگاه یکی از شما برخیزد
6:45
به نماز،
6:47
پس نباید روبهروی خود آب دهان بیندازد،
6:49
زیرا او با الله نجوا میکند،
6:51
تا وقتی که در جای نمازش است،
6:53
و نه به سمت راستش،
6:55
زیرا به سمت راستش فرشتهای است،
6:57
بلکه به سمت چپش آب دهان بیندازد،
6:59
یا زیر پایش،
7:01
پس آن را دفن کند.
7:04
شرح حدیث.
7:06
هرگاه یکی از شما برخیزد
7:08
به نماز،
7:10
یعنی به آن شروع کند،
7:12
پس نباید روبهروی خود آب دهان بیندازد،
7:14
یعنی در جهت قبله،
7:16
تا وقتی که در جای نمازش است.
7:18
آب دهانانداختن در نماز
7:20
مطلقاً گناهش بیشتر است،
7:22
و در دیوار قبله
7:24
گناهش بیشتر از جاهای دیگر است
7:26
از دیوار مسجد.
7:29
فواید حدیث:
7:31
در حدیث
7:33
بیان علت نهی است
7:35
از آب دهانانداختن به سمت راست،
7:37
و آن وجود فرشتهای است
7:39
در سمت راست نمازگزار،
7:41
و اینکه هرکس بخواهد آب دهان و خلط را دفن کند
7:43
و خلط سینه را.
7:45
پس اگر آن را در خاک مسجد دفن کند گناهی نیست، اگر در آن (خاک) باشد،
7:47
(و این) اگر در آن باشد،
7:49
وگرنه آن را بیرون بیاورد.
7:51
و در آن فضیلت (طرف) راست است
7:53
بر (طرف) چپ.
7:57
باب پند دادن امام
7:59
در (هنگام) اتمام نماز
8:01
و یادکرد قبله.
8:04
از ابوهریره،
8:06
که رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم)
8:08
فرمود:
8:10
آیا قبلهی مرا اینجا میبینید؟
8:12
به خدا سوگند
8:14
خشوع شما بر من پوشیده نیست،
8:16
و نه رکوع شما.
8:18
بیگمان من شما را
8:20
از پشت سرم (نیز) میبینم.
8:23
و از انس بن مالک،
8:25
از پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم)
8:27
روایت است که فرمود:
8:29
(این) روایت است:
8:31
پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) با ما نماز خواند،
8:33
سپس (نماز را) تمام کرد
8:35
و بر منبر بالا رفت و فرمود:
8:37
رکوع و سجود را
8:39
(بهدرستی) برپا دارید،
8:41
زیرا به خدا سوگند من شما را
8:43
پس از خود (نیز) میبینم،
8:45
و گاه فرمود:
8:47
از پشت سر من، هنگامی که
8:49
رکوع و سجود کنید.
8:51
شرح حدیث:
8:53
آیا قبلهی مرا
8:56
اینجا (میبینید)؟
8:58
بهصورت پرسش انکاری (فرمود)،
9:00
و مراد این است که
9:02
دیدن من به جهت قبلهی
9:04
من اختصاص ندارد،
9:06
زیرا من آنچه را از پشت سرم است میبینم،
9:08
همانگونه که آنچه را پیش رویم است میبینم.
9:10
رکوع و سجود را برپا دارید،
9:12
یعنی (آن را) تمام کنید
9:14
و رکوع و سجود را کامل به جا آورید
9:16
همانگونه که شما را فرمان دادهاند،
9:18
پس از من،
9:20
یعنی از پشت سرم.
9:22
(فعل) «رقی المنبر»
9:24
یعنی بر منبر بالا رفت.
9:26
(شرح) حدیث:
9:29
از این حدیث استفاده میشود:
9:31
امر به معروف
9:33
و نهی از منکر،
9:35
و آنکه از ویژگیهای او
9:37
(صلیاللهعلیهوسلم) است
9:39
که از پشت سر خود میبیند.
9:41
و در آن جواز سوگند خوردن است
9:43
بر امری، بیآنکه (کسی) از او سوگند بخواهد،
9:45
و آنکه برای امام، هرگاه ببیند
9:47
کسی در امور دینش کوتاهی میکند،
9:49
(رواست) که او را به آنچه در آن
9:51
بهرهی فراوان اوست برانگیزد.
9:55
باب:
9:57
گفتن «مسجد بنی فلان»
9:59
از عبدالله بن عمر
10:02
که رسول الله
10:04
(صلیاللهعلیهوسلم)
10:06
میان اسبها مسابقه برگزار کرد،
10:08
(اسبهایی) که تمرین داده شده بودند
10:10
از حفیاء،
10:12
و پایان مسابقه ثنیة الوداع بود.
10:14
و میان اسبها مسابقه برگزار کرد
10:16
(اسبهایی) که تمرین داده نشده بودند
10:18
از ثنیه تا مسجد
10:20
بنی زریق،
10:22
و آنکه عبدالله بن عمر
10:24
از کسانی بود که در این مسابقه شرکت کرد.
10:26
شرح حدیث:
10:28
(معنای) «أضمرت» (یعنی):
10:31
تمرین دادن اسب،
10:33
آن است که آن را علوفه دهند تا فربه شود،
10:35
سپس جز به اندازهی قوت (نیازش) علوفه ندهند
10:37
تا سبک شود.
10:39
حفیاء:
10:41
جایی است که میان آن و ثنیة الوداع
10:43
تقریباً شش میل فاصله است.
10:45
و «أمد»:
10:47
«أمد» یعنی غایت (پایان).
10:49
ثنیة الوداع:
10:51
جایی است در سمت شام
10:53
که کسانی که از مدینه بیرون میروند
10:55
در آنجا وداع میکنند.
10:57
مسجد بنی زریق:
10:59
میان آن و ثنیه
11:01
یک میل فاصله است.
11:03
از فواید حدیث:
11:05
از این حدیث استفاده میشود:
11:08
مشروعیت نسبت دادن
11:10
اعمال نیک به صاحبانشان
11:12
هنگامی که فتنه ایمن باشد،
11:14
و در آن جواز (مسابقهی اسب) است.
11:16
تجویع چهارپایان بهگونهای
11:18
که صلاح برای عذاب باشد
11:20
باب کسی که دعوت کرد
11:24
به طعام در مسجد
11:26
و در آن پذیرفته شد
11:29
از انس بن مالک روایت است که گفت
11:31
ابوطلحه گفت
11:33
به ام سلیم
11:35
همانا صدای پیامبر الله (ﷺ) را شنیدم
11:37
که ضعیف بود
11:39
در آن (صدا) گرسنگی را میشناسم
11:41
گرسنگی
11:43
پس آیا نزد تو چیزی هست؟
11:45
گفت: آری
11:47
پس چند قرص نان جوین بیرون آورد
11:49
سپس روسری خود را بیرون آورد
11:51
پس نان را در آن پیچید
11:53
با بخشی از آن
11:55
گفتم: زیر دستم بگذار
11:57
و مرا با بخشی از آن پوشاند
11:59
سپس مرا نزد پیامبر الله (ﷺ) فرستاد
12:01
(صلیاللهعلیهوسلم)
12:03
گفت
12:05
پس آن را برداشتم و رفتم
12:07
پس پیامبر الله (ﷺ) را یافتم
12:09
در مسجد
12:11
و مردم همراه او بودند
12:13
پس نزدشان ایستادم
12:15
پس پیامبر الله (ﷺ) به من گفت
12:17
(صلیاللهعلیهوسلم)
12:19
آیا ابوطلحه تو را فرستاده است؟
12:21
گفتم: آری
12:23
گفت: با طعام؟
12:25
گفتم: آری
12:27
پس پیامبر الله (ﷺ) (صلیاللهعلیهوسلم)
12:29
به کسانی که همراهش بودند (فرمود)
12:31
برخیزید
12:33
پس روان شد
12:35
و من پیشاپیش ایشان رفتم
12:37
تا نزد ابوطلحه رسیدم
12:39
و او را خبر دادم
12:41
پس ابوطلحه گفت
12:43
ای ام سلیم!
12:45
پیامبر الله (ﷺ) با مردم آمده است
12:47
با مردم
12:49
و نزد ما چیزی نیست که به ایشان بخورانیم
12:51
پس (ام سلیم) گفت
12:53
الله و رسولش داناترند
12:55
پس ابوطلحه روان شد
12:57
تا با پیامبر الله رسید
12:59
(صلیاللهعلیهوسلم)
13:01
پس پیامبر الله
13:03
(صلیاللهعلیهوسلم)
13:05
و ابوطلحه همراهش (به سوی خانه) آمدند
13:07
پس پیامبر الله
13:09
(صلیاللهعلیهوسلم) فرمود
13:11
ای ام سلیم! آیا آنچه نزد توست (بیاور)
13:13
آنچه نزد توست
13:15
پس آن نان را آورد
13:17
پس پیامبر الله
13:19
(صلیاللهعلیهوسلم) فرمان داد و (نان) خرد شد
13:22
و ام سلیم کوزهٔ روغن را فشرد
13:25
و (با آن) خورش ساخت
13:27
سپس پیامبر الله (صلیاللهعلیهوسلم) فرمود
13:30
بر آن هر چه الله خواست بخواند
13:33
سپس فرمود: ده نفر را اجازه ده
13:36
پس به ایشان اجازه داد و خوردند
13:39
تا سیر شدند و بیرون رفتند
13:42
سپس فرمود: ده نفر را اجازه ده
13:45
پس به ایشان اجازه داد و خوردند
13:48
تا سیر شدند و بیرون رفتند
13:51
سپس فرمود: ده نفر را اجازه ده
13:54
پس به ایشان اجازه داد و خوردند
13:57
تا سیر شدند و بیرون رفتند
14:00
سپس فرمود: ده نفر را اجازه ده
14:03
پس همهٔ آن قوم خوردند و سیر شدند
14:06
و آن قوم هفتاد یا هشتاد
14:09
مرد بودند
14:12
شرح حدیث
14:15
صدای پیامبر الله (صلیاللهعلیهوسلم)
14:18
ضعیف بود، در آن گرسنگی را میشناسم
14:22
ضعف صدا را نشانهٔ گرسنگی قرار داد
14:25
چند قرص نان جوین
14:28
یعنی نان جو
14:30
پس نان را پیچید
14:32
یعنی نان را با روسری پیچید تا آن را پنهان کند
14:35
سپس آن را زیر دستم گذاشت
14:38
یعنی زیر بغلم پنهان کرد
14:41
و مرا با بخشی از آن پوشاند
14:43
یعنی با بخشی از روسری بر سرم پیچید
14:46
و پیشاپیش ایشان رفتم
14:49
یعنی جلوتر از ایشان
14:52
و نزد ما چیزی نیست که به ایشان بخورانیم
14:55
یعنی به اندازهای که ایشان را کفایت کند
14:58
پس (ام سلیم) گفت: الله و رسولش داناترند
15:01
گویی دانست که او این کار را عمداً کرده است
15:04
تا کرامت در افزایش آن طعام آشکار شود
15:07
که این بر زیرکی ام سلیم دلالت دارد
15:10
رضیاللهعنها
15:13
ای ام سلیم! آیا آنچه نزد توست (بیاور)
15:16
مقصود درخواست آنچه از غذا نزد ایشان است.
15:19
«ففت» (خرد کردن).
15:22
یعنی نان را به قطعات کوچک تقسیم کرد.
15:25
«عصرت» یعنی بر ظرف روغن (عکّه) فشار آوردم.
15:28
تا آنچه از بقایای روغن در آن است بیرون آید.
15:31
«عکّه» ظرفی است از پوست.
15:34
که در آن معمولاً روغن قرار داده میشود.
15:37
«فأدمت» (با خورشت آمیختن).
15:40
یعنی آن را خورشی برای نان خردشده قرار داد.
15:43
رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمود:
15:46
در آن است آنچه الله بخواهد که بگوید.
15:49
یعنی از دعا برای برکت.
15:52
«إئذا لعشرة» یعنی با ورود (ده نفر).
15:55
از فواید این حدیث:
16:00
از این حدیث استفاده میشود:
16:03
مشروع بودن عمل به قرائتها.
16:06
و در حدیث دلیل بر جواز شهادت (دادن) است.
16:10
و در آن است که مرد نیاز دوستش را برطرف کند،
16:13
هنگامی که (نیاز) بر او وارد شود، بیآنکه از او بخواهد.
16:16
و این از مکارم اخلاق است.
16:19
و در حدیث، بیرون رفتن به راه (برای استقبال) است،
16:22
برای مهمان و دیدارکننده، به جهت اکرام او.
16:25
و اینکه بر دوست حرجی نیست که در خانهٔ دوستش
16:28
هر آنچه بخواهد فرمان دهد،
16:31
از آنچه میداند که او را خوشحال میکند،
16:34
به جهت فرمان پیامبر صلی الله علیه وسلم.
16:37
و در آن است بیان برکت غذای ثرید.
16:40
و در آن است جواز خوردن تا آنکه انسان سیر شود،
16:43
و اینکه سیری مباح است.
16:46
و در آن است جواز دعوت به غذای یک نفر،
16:49
و پذیرفتن دعوتکننده.
16:52
و در حدیث است پذیرفتن همدردی دوست،
16:55
و پذیرفتن صدقه و هدیهٔ او،
16:58
و خوردن غذای او.
17:01
و در آن است ترغیب به پذیرفتن هدیه، هرچند اندک باشد.
17:04
و کسی که به غذایی دعوت شده، میتواند دیگری را دعوت کند،
17:07
هنگامی که بداند صاحب ولیمه
17:10
از آن ناخشنود نمیشود و او را به زحمت نمیاندازد.
17:13
و در حدیث بیان معجزهای است
17:16
از معجزات پیامبر صلی الله علیه وسلم،
17:19
و آن فزونی یافتن غذا است.
17:22
و در آن است بیان فضیلت ام سلیم رضیاللهعنها
17:25
و خردمندی او.
17:28
و در آن است جواز بیرون آوردن غذا توسط زن
17:31
از خانهٔ شوهرش بهعنوان هدیه و صدقه،
17:34
هنگامی که بداند او بدان رضایت دارد.
17:37
باب قضاوت و لعان در مسجد
17:42
میان مردان و زنان.
17:46
از زهری، از سهل بن سعد،
17:49
که عویمر نزد عاصم بن عدی آمد،
17:52
و او سرور بنی عجلان بود.
17:55
پس گفت: درباره مردی که با همسرش مردی را یافته
17:58
چه میگویید؟
18:01
آیا او را بکشد که شما نیز او را بکشید،
18:04
یا چگونه عمل کند؟
18:07
از رسول الله صلی الله علیه وسلم
18:10
درباره این موضوع بپرس.
18:13
پس عاصم نزد پیامبر صلی الله علیه وسلم آمد
18:16
و گفت: ای رسول الله!
18:19
رسول الله صلی الله علیه وسلم
18:22
مسائل (بیفایده) را ناپسند داشت،
18:25
پس عویمر از او پرسید،
18:28
و آن مسائل را عیب شمرد، در روایتی تا آنجا که آنچه عاصم از رسول الله صلی الله علیه وسلم شنید بر او سنگین آمد. پس چون عاصم به خانهٔ خود بازگشت،
18:40
عویمر نزد او آمد و گفت: ای عاصم! رسول الله صلی الله علیه وسلم به تو چه گفت؟ عاصم گفت: تو برای من خیر نیاوردی. عویمر گفت:
18:56
به خدا سوگند که دست برنمیدارم تا از رسول الله صلی الله علیه وسلم درباره این موضوع بپرسم. پس عویمر آمد و گفت: ای رسول الله! مردی همسرش را با مردی یافته،
19:10
آیا او را بکشد که شما نیز او را بکشید، یا چگونه عمل کند؟ رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمود: خداوند درباره تو و همسرت آیه نازل کرده است. پس رسول الله صلی الله علیه وسلم آن دو را
19:26
به لعان، بر آنچه الله در کتابش نام برده، فرمان داد. پس میان آن دو در مسجد لعان انجام شد، و من حاضر بودم. و در روایتی: و من پانزده ساله بودم.
19:42
سپس (عویمر) گفت: ای رسول الله! اگر او را نگه دارم، به او ستم کردهام. پس او را طلاق داد. و این برای کسانی که پس از آن دو در لعان بودند سنت شد. سپس رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمود:
19:59
نگاه کنید؛ اگر (کودکی) با موی سیاه و چشمان سیاه و درشت و کفلهای بزرگ و ساقهای ستبر آورد، پس گمان نمیکنم عویمر جز آنکه راست گفته باشد.
20:13
(توضیح ترجمهای برای این خط نیست؛ محتوا در خط پیشین آمده است.)
20:30
پس او پس از آن به مادرش نسبت داده میشد. و در روایتی آمده که (زن) باردار بود و (شوهر) حاملگی او را انکار کرد، و فرزند به او (مادر) منسوب میشد. سپس سنت بر این جاری شد که (فرزند) از او (مادر) ارث میبرد و او از فرزند آنچه را خداوند برای او مقرر کرده، ارث میبرد.
20:50
شرح حدیث
20:53
«کیف تقولون فی رجل وجد مع امرأته رجلا» به معنای تعریض به زنا است؛ «أم کیف یصنع» چون سخن گفتن و سکوت در این حالت هر دو بر نفس سنگین و بزرگاند.
21:10
پیامبر صلی الله علیه وسلم مسائل را ناپسند داشت، زیرا پرسش عاصم دربارهٔ مسئلهای بود که هنوز واقع نشده بود و بدان نیازی نبود، و در آن شایعهسازی بر مسلمانان و مسلمانانزنان و سخن گفتن دربارهٔ آبروی مسلمانان بود. «و عابها» یعنی به سبب زشتیای که در آن بود. «لا أنتهی» یعنی دست برنمیدارم.
21:36
«أنزل الله القرآن فیک و فی صاحبتک» یعنی آیهٔ لعان. «حبستها» یعنی او را بهعنوان همسر نگه داشتم. «جاءت به» یعنی فرزند را آورد. «أسحم» یعنی بسیار سیاه. «أدعج العینین» یعنی بسیار سیاهی چشم. «عظیم الألیتین» الیة به معنای کپل است و مراد باسن بزرگ است.
22:04
«خدلج الساقین» یعنی ساقهایش پر و بزرگ است. «فلا أحسب» یعنی گمان نمیکنم. «أحیمر» تصغیر «أحمر» است و گفته شده سرخ بسیار روشن است. «وَحَرَه» جانوری سرخرنگ است که به زمین میچسبد، و گفته شده نوعی سوسمار است. «علی النعت» یعنی بر طبق وصف.
22:29
«فکان بعد» یعنی پس از آنکه فرزند آمد، به مادرش نسبت داده میشد؛ یعنی گفته میشد: فلانی پسر فلانه.
22:37
از فواید حدیث:
23:08
بهویژه آنچه در آن شایعهٔ زشت بر مسلمانان باشد.
23:39
در آن اعتبار به «شبه» (قرینه) است، زیرا پیامبر صلی الله علیه وسلم به شبه اعتبار داد، اما برای امری قویتر از شبه حکم نکرد.
23:52
و در آن است که غیرت مرد بر محارمش امری مستحب است، و در آن ارشاد به پرهیز از جایگاههای تهمت است.
24:03
باب: هرگاه (کسی) به خانهای درآید، هر جا بخواهد یا هر جا که فرموده شده نماز میگزارد و تجسس نمیکند.
24:12
محمود گمان کرد که از عتبان بن مالک انصاری رضیاللهعنه شنیده که
24:19
او از کسانی بود که با رسول الله صلی الله علیه وسلم در بدر حاضر بود،
24:24
میگفت: برای قومم در بنی سالم نماز میخواندم.
24:29
و میان من و آنان درهای بود که هرگاه باران میآمد، عبور از آن قبل از مسجدشان بر من دشوار میشد.
24:38
پس نزد رسول الله صلی الله علیه وسلم آمدم
24:42
و به او گفتم: بیناییام را از دست دادهام،
24:46
و درهای که میان من و قومم است، هنگام باران سیلاب میشود و عبور از آن بر من دشوار است.
24:55
پس دوست داشتم که تو بیایی و در خانهام جایی را که برای نماز برمیگزینم، نماز بخوانی.
25:02
پس رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمود: بهزودی چنین خواهم کرد.
25:07
پس روز بعد رسول الله صلی الله علیه وسلم و ابوبکر رضیاللهعنه نزد من آمدند،
25:14
پس از آنکه روز بالا آمده بود.
25:16
پیامبر صلی الله علیه وسلم اجازه (ورود) خواست،
25:20
و من به او اجازه دادم.
25:22
پس ننشست تا آنکه گفت:
25:25
کجای خانهات را دوست داری که نماز بخوانم؟
25:28
پس به جایی که دوست داشتم در آن نماز بخوانم اشاره کردم.
25:33
پس رسول الله صلی الله علیه وسلم برخاست
25:37
و تکبیر گفت، و ما پشت سرش صف بستیم.
25:40
نماز دو رکعت را پایان دادم
25:42
سپس سلام داد
25:44
و ما هم هنگامی که او سلام داد، سلام دادیم
25:46
او را برای خَزِیر که برایش ساخته میشد نگه داشتم
25:50
پس اهل خانه شنیدند که رسول الله (ﷺ) در خانهٔ من است
25:56
پس مردانی از ایشان گرد آمدند
25:58
تا آنکه مردان در خانه زیاد شدند
26:01
پس مردی از ایشان گفت
26:03
مالک چه کرد؟
26:05
او را نمیبینم
26:07
پس مردی از ایشان گفت
26:09
او منافق است، الله و رسولش را دوست ندارد
26:13
پس رسول الله (ﷺ) فرمود
26:17
چنین مگو
26:18
آیا ندیدی که گفت: لا إله إلا الله؟
26:22
با آن، چهرهٔ الله را میطلبد
26:25
پس [آن مرد] گفت
26:27
الله و رسولش داناترند
26:29
اما ما
26:31
به الله سوگند، دوستی و سخن او را جز با منافقان نمیبینیم
26:36
رسول الله (ﷺ) فرمود
26:40
همانا الله آتش [دوزخ] را بر کسی که «لا إله إلا الله» بگوید و با آن چهرهٔ الله را بطلبد، حرام کرده است
26:45
با آن، چهرهٔ الله را میطلبد
26:49
محمود گفت
26:51
برای گروهی که ابو ایوب در میان آنان بود، آن را حدیث گفتم
26:54
همان صحابی رسول الله (ﷺ)
26:58
در جنگی که در آن وفات یافت
27:01
و یزید بن معاویه بر ایشان در سرزمین روم فرماندهی داشت
27:05
ابو ایوب آن را بر من انکار کرد
27:08
گفت: به الله سوگند، گمان نمیکنم رسول الله (ﷺ)
27:12
چنین گفته باشد که گفتی هرگز
27:15
این سخن بر من سنگین آمد
27:17
پس برای الله بر خود نذر کردم که اگر مرا سالم نگه دارد تا از جنگم بازگردم
27:23
از عتبان بن مالک رضیاللهعنه دربارهاش بپرسم
27:27
اگر او را زنده در مسجد قومش یافتم
27:31
پس بازگشتم
27:33
و به حج یا عمره احرام بستم
27:35
سپس حرکت کردم تا به مدینه رسیدم
27:38
پس نزد بنی سالم آمدم
27:39
ناگهان عتبان، پیرمردی نابینا بود که برای قومش نماز میگزارد
27:44
پس چون از نماز سلام داد
27:47
بر او سلام کردم و او را از خودم آگاه ساختم
27:50
سپس درباره آن حدیث از او پرسیدم
27:53
پس آن را همانگونه که نخستین بار برایم گفته بود، برایم بازگو کرد
27:58
شرح حدیث
28:02
«لا یتجسس» (جستجو نمیکند)
28:04
یعنی موضعی را که در آن نماز بگزارد، نمیکاوید
28:07
«زعم» (گمان کرد)
28:09
«زعم» (گمان کرد)
28:11
یعنی خبر داد یا گفت
28:13
میان من و ایشان درهای فاصله است
28:16
هرگاه بارانها بیاید، گذشتن از آن بر من دشوار میشود
28:19
یعنی بارانها مانع میشوند
28:22
مرا از رسیدن به مسجد قومم بازمیدارد
28:25
پیش از مسجد ایشان
28:27
یعنی به سمت آن
28:29
بیناییام را انکار کرد
28:31
مقصودش کوری است
28:33
یا ضعف بینایی
28:35
پس آرزو کردم
28:37
یعنی خواستم
28:39
یعنی آن را محل نماز قرار دهم
28:42
روز گرم شد
28:44
یعنی روز بالا آمد
28:46
پس او را نگه داشتم
28:48
یعنی از بازگشتن منعش کردم
28:50
بر خَزیر
28:52
غذایی است از گوشت و آرد درشت
28:55
که برایش ساخته میشود
28:57
یعنی به خاطر او، صلیاللهعلیهوسلم
29:00
پس اهل خانه شنیدند
29:02
یعنی اهل محله
29:04
پس گرد آمدند
29:06
یعنی آمدند و جمع شدند
29:07
مالک
29:09
او ابن دخشن است
29:11
نمیبینم
29:13
از دیدن با چشم
29:15
با آن، چهرهٔ الله را میطلبد
29:17
یعنی رضای الله را میجوید
29:19
یعنی آن را از روی اخلاص گفته باشد
29:21
پس واجبات را ادا کرد
29:23
و از منهیات دوری گزید
29:25
دوستی او را نمیبینیم
29:27
یعنی همنشینیاش
29:29
و سخنش را نمیبینیم
29:31
یعنی اندرز و گفتارش
29:33
همانا الله [آتش] را بر روز حرام کرده است
29:35
گفته شده: یعنی حرام شدن جاودانگی در آتش
29:38
در جنگی که در آن وفات یافت
29:41
یعنی در سال پنجاه
29:43
و گفته شده: پس از آن
29:45
و در آن جنگ به قسطنطنیه رسیدند
29:48
و آن را محاصره کردند
29:50
و یزید بن معاویه بر ایشان
29:53
یعنی امیر ایشان
29:55
آن را انکار کرد
29:57
یعنی آن سخن را
29:59
پس بزرگ شمرد
30:01
یعنی آن را بزرگ و سنگین دانست
30:03
اقفل
30:05
هر عمرهای
30:07
اِهلال همان بلند کردن صدا به تلبیه است
30:09
و مقصود
30:11
احرام همراه با تلبیه
30:14
از فواید حدیث
30:17
از حدیث استفاده میشود
30:19
جواز عقب ماندن از مسجد در گل و تاریکی
30:23
و در آن درستی نماز فریضه و غیر آن در خانهی انسان است
30:28
و اینکه یادآوری عیبهای خود همراه با عذرخواهی از شکایت نیست
30:33
و در آن بیان لطف و مهربانی پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) نسبت به یارانش است
30:39
و پذیرفتن درخواست آنان به آنچه دل بدان خوش میشود
30:43
و در آن بیان فضیلت ابوبکر صدیق رضیاللهعنه است
30:48
و شدت همراهی او با پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم)
30:52
و در آن بیان فضیلت کسی که در بدر حاضر شد، از اصحاب پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم)
30:58
و اینکه صاحب خانه به جاهای پنهان و عورات خانهاش داناتر و آگاهتر است
31:04
و اینکه از آداب شرعی آن است که مهمان، از نگاه کردن و سرک کشیدن به گوشههای خانهای که به دیدارش رفته خودداری کند
31:12
و در آن نهی از تجسس و جستجوی باطن امور و کاوش در عورات (پنهانیها) آمده است
31:18
و در آن جواز خواندن نماز نافله به جماعت در خانهها است
31:23
و بیان اینکه نوافل روز همانند شب، دو رکعتدو رکعت خوانده میشود
31:29
و در آن بیان اینکه نهی از اختصاص دادن جای معینی برای نماز توسط مرد
31:34
تنها در مساجد است نه در خانهها
31:37
و در آن مشروعیت تهیهی غذا برای مهمان است، هرچند از آمدن او باخبر نباشد
31:43
و در آن راهنمایی به پرهیز از تکلف برای مهمان در آنچه تهیه میشود
31:47
پس پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) غذا را کم نمیشمرد و عیب نمیگرفت
31:53
و در آن آمده که حکم بر اساس ظاهر است و الله عهدهدار باطنها است
31:58
و در آن بیان فضیلت ارزشمندی توحید و عمل بر اساس مقتضای آن است
32:04
و در آن ترغیب به حفظ غیبت همراه و دفاع از آبروی او است
32:09
و در آن بیان فضیلت سفر در طلب علم است
32:12
و در آن جواز شرکت دادن در نیت حج و عمره و نیت طلب علم است
32:18
و در آن جواز امامت نابینا است
32:21
و در آن جواز ذکر آنچه در انسان است به قصد شناساندن، که غیبت یا تنقیص نیست
32:28
بهسبب یاد کردن آن از عتبان رضیاللهعنه
32:31
و در آن مشروعیت عمل به اشارهی گویا است
32:35
و در آن ترغیب به گرد آمدن در جایی که بزرگ و عالم به آنجا میآید
32:41
تا حق او را ادا کنند و بهرهی خود را از او بگیرند
32:45
و در آن کراهت کسی است که در سخن و همنشینی خود به منافقان متمایل است
32:50
و در آن وجوب اجازه خواستن و استحباب وفای به عهد است
32:55
و اینکه اهل توحید در آتش جاودانه نمیمانند
32:59
و در حدیث، ردّی بر مرجئه و خوارج است