از مجموعهٔ صحیح البخاری · درس 32 از 113

خلاصه صحیح البخاری | قسمت (32) | ادامه کتاب اوقات نماز سپس کتاب اذان

◉ 72 بازدید ⏱ 29:38 صدای ترجمه‌شده — فارسی
0:000:00

متن کامل

ترجمهٔ ماشینی — ممکن است خطا داشته باشد
0:00 بسم الله الرحمن الرحیم
0:03 مرکز افادة
0:06 برای مطالعات و پژوهش‌های انسانی
0:09 پیش می‌کند
0:10 مختصر صحیح بخاری
0:15 باب نماز پس از فجر تا بالا آمدن آفتاب
0:22 از ابن عباس روایت شده که گفت
0:25 نزد من مردانی پسندیده‌حال گواهی دادند
0:29 و راضی‌ترین ایشان نزد من، عمر است.
0:32 که پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم)
0:34 از نماز پس از نماز صبح نهی فرمود.
0:37 تا آن‌که خورشید طلوع کند
0:40 و پس از عصر تا غروب
0:44 شرح و تعلیق بر حدیث
0:47 «شَهِدَ» یعنی آگاه بودن و خبر دادن
0:50 «لا» به معنای شهادت نزد قاضی
0:53 مرضی‌ها
0:55 یعنی در راستگویی و دین‌داری ایشان شک نمی‌کند.
0:58 بعد از صبح
1:00 بعد از نماز صبح
1:02 و پس از عصر
1:04 پس از نماز عصر
1:06 تا آن‌که آفتاب طلوع کند
1:08 یعنی تا آن‌که [آفتاب] طلوع کند و بالا آید و روشنایی بدهد
1:13 از فواید حدیث
1:16 از این حدیث استفاده می‌شود
1:18 بیان فضل عمر رضی‌الله‌عنه
1:21 و در این حدیث اشاره‌ای است به عدالت صحابه رضی‌الله‌عنهم
1:27 و در آن است کراهت نماز در اوقات نهی
1:30 در مورد نمازِ دارای سبب، اختلاف شده است
1:34 و نهیِ واردشده در حدیث
1:36 متعلق به فعل برای زمان
1:41 از ابن عمر رضی‌الله‌عنهما روایت است که گفت:
1:45 پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) فرمود:
1:49 هنگامی که لبه‌ی خورشید طلوع کند
1:51 پس نماز را رها کند تا (آن) آشکار شود.
1:55 و هنگامی که لبه‌ی خورشید پنهان شد
1:58 نماز را رها کرد تا خورشید غروب کند
2:01 و با نمازهای خود، نه به هنگام طلوع خورشید و نه به هنگام غروب آن، قصد نکنید (یا: مپندارید).
2:06 زیرا (خورشید) میان دو شاخ شیطان طلوع می‌کند.
2:10 یا شیطان
2:13 تعلیق بر حدیث
2:17 کنارهٔ خورشید نخستین چیزی است که از آن نمایان می‌شود
2:21 پس نماز را رها کند
2:23 یعنی ترک کردند و نماز را به تأخیر انداختند
2:25 تا آشکار شود
2:27 تا آنکه بالا برود
2:30 لا تحینوا
2:31 تحرّی نکنید
2:33 یعنی قصد نکنید و عمداً نکنید
2:36 میان دو شاخ شیطان
2:38 شاخ شیطان
2:40 کنار سرش
2:42 از فواید حدیث
2:46 از این حدیث استفاده می‌شود
2:48 نهی از شباهت یافتن به عبادت مشرکان
2:52 و کراهت نماز در اوقات نهی
2:55 نهی وارد‌شده به فعل مربوط است برای زمان (آن وقت).
3:01 باب
3:03 نماز را پیش از غروب آفتاب آغاز مکن
3:07 از قزعه، مولای زیاد
3:10 گفت
3:11 از ابوسعید شنیدم
3:13 او با پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) در غزوه‌ها شرکت کرد.
3:17 دوازده غزوه
3:19 گفت
3:20 چهار (چیز) را از رسول الله (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) شنیدم
3:25 یا گفت
3:27 از پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) برای آنان حدیث می‌گوید
3:31 و مرا به شگفتی انداخت و خوشایندم افتاد.
3:35 آیا زنی نباید مسیر دو روز را سفر کند؟
3:38 بدون همراهی شوهر یا محرم
3:41 و روزه دو روز (پشت سر هم).
3:43 عید فطر و عید قربان
3:46 و نماز پس از دو نماز (نماز صبح و نماز عصر) نیست
3:48 از بعد از نماز عصر تا غروب آفتاب
3:52 و پس از نماز صبح تا طلوع آفتاب
3:55 رحل‌ها بسته نمی‌شود مگر به سوی سه مسجد
4:00 مسجد الحرام
4:02 و مسجد من
4:03 مسجد الاقصی
4:06 تحلیق بر حدیث
4:09 نماز را پیش از غروب آفتاب آغاز نکن
4:13 تحری
4:14 یعنی قصد و کوشش و اجتهاد در طلب
4:17 مرا به شگفتی وا داشت و خوشایندم افتاد.
4:20 «آنقننی» یعنی «مرا به شگفتی انداخت» یا «خوشایندم افتاد»
4:23 معنا را با تغییر لفظ تکرار می‌کند
4:26 ذو محرم
4:27 او کسی است که ازدواج با آن زن برای همیشه بر او حرام است.
4:32 و نه روزه
4:33 مقصود این است که روزه نگیرد
4:36 و نمازی نیست
4:37 مراد این است: نماز نخوان
4:40 تا آن‌که خورشید طلوع کند
4:42 تا آن‌که برآید و بالا بیاید و روشن شود
4:46 و محمل‌ها بسته نمی‌شود (برای سفر)
4:48 برای قصد سفر، رحل (وسایل سفر) بسته شد
4:51 از فواید حدیث
4:55 از این حدیث استفاده می‌شود
4:57 منع زن از سفر بدون شوهر یا محرم
5:01 و در آن حرام بودن روزه‌گرفتن در روزهای عید است
5:05 و در آن نهی از نماز پس از فجر و عصر (آمده است)
5:09 مربوط به فعلی است که وقت آن معین است
5:12 و در آن بیان فضیلت این سه مسجد است
5:16 و اینکه برای (زیارت) جز آن‌ها بار سفر بسته نمی‌شود
5:21 از معاویه روایت است که گفت
5:24 شما نمازی می‌خوانید
5:26 ما همراه رسول الله صلی‌الله‌علیه‌وسلم بودیم
5:30 پس ندیدیم که آن را بخواند
5:33 و قطعاً از آن دو (نماز) نهی فرموده است
5:35 یعنی دو رکعت پس از عصر
5:39 شرح حدیث
5:42 پس از عصر
5:44 یعنی پس از نماز عصر
5:46 از فواید حدیث
5:50 از حدیث استفاده می‌شود
5:52 که هدایت پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وسلم
5:55 معیار درستی عبادت است
5:58 و هر صحابی آنچه را از پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وسلم دیده و شنیده نقل می‌کند
6:07 باب
6:08 آنچه پس از عصر خوانده می‌شود، از فواید و مانند آن
6:13 از عایشه روایت است که گفت
6:15 و سوگند به کسی که (جان پیامبر را) گرفت
6:17 آن دو را ترک نکرد تا آنکه با الله دیدار کرد
6:20 و با الله تعالی دیدار نکرد مگر آنکه از نماز سنگین شد
6:25 و بیشتر نمازش را نشسته می‌خواند
6:29 یعنی دو رکعت پس از عصر
6:32 در روایتی (آمده است)
6:34 پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وسلم
6:37 در روزی پس از عصر نزد من نمی‌آمد
6:40 مگر آنکه دو رکعت نماز می‌گزارد
6:43 و پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وسلم
6:45 آن دو را می‌خواند
6:47 و آن دو را در مسجد نمی‌خواند
6:50 از ترس آنکه بر امتش سنگین آید
6:53 و دوست می‌داشت آنچه را بر ایشان سبک است
6:57 شرح حدیث
7:00 و سوگند به کسی که (جان پیامبر را) گرفت
7:02 عایشه سوگند یاد کرد به الله عزوجل
7:05 یعنی سوگند به آن کسی که جان پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وسلم را گرفت
7:10 تا آنکه با الله دیدار کرد
7:12 یعنی تا آنکه الله تعالی او را وفات داد
7:15 سنگین شدن
7:16 یعنی بیماری بر او شدت یافت
7:18 از ترس
7:20 یعنی از بیم
7:21 که بر امتش سنگین آید
7:24 یعنی که به ایشان مشقت و سختی برسد
7:28 از فواید حدیث
7:32 از حدیث استفاده می‌شود
7:34 جواز سوگند یاد کردن در مسائل علمی
7:37 و در آن جواز خواندن نماز نافله نشسته است
7:41 و در آن محافظت و مداومت بر نوافل (آمده است)
7:45 و مشروعیت خواندن نماز نافله در خانه
7:48 و در آن بیان مهربانی پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وسلم
7:52 و رحمت او بر امتش
7:54 و حرص پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وسلم
7:57 بر سبک کردن (تکالیف) از امتش
8:02 از عایشه روایت است که گفت
8:04 دو رکعت (نماز) است که رسول الله صلی‌الله‌علیه‌وسلم
8:08 آن‌ها را نه پنهانی و نه آشکارا ترک نمی‌کرد
8:12 دو رکعت پیش از نماز صبح
8:14 و دو رکعت پس از عصر
8:18 شرح حدیث
8:21 رسول الله صلی‌الله‌علیه‌وسلم آن‌ها را ترک نمی‌کرد
8:26 یعنی آن‌ها را رها نمی‌کرد
8:28 و در آن دلیل بر استمرار و مواظبت بر این عمل است
8:32 و ترک نکردن آن
8:34 از فواید حدیث
8:38 از حدیث استفاده می‌شود
8:40 محافظت بر دو رکعت پیش از نماز فجر
8:44 و این حدیث دلیل کسی است که به محافظت بر دو رکعت پس از عصر قائل است
8:52 باب اذان پس از گذشتن وقت
8:56 از ابو قتاده روایت است که گفت
8:58 شبی همراه پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وسلم سفر کردیم
9:03 پس برخی از قوم گفتند
9:05 ای رسول الله، کاش در پایان شب فرود می‌آمدی (تا استراحت کنیم)
9:08 (پیامبر) فرمود
9:09 می‌ترسم که از نماز بخوابید
9:12 بلال گفت
9:13 من شما را بیدار می‌کنم
9:16 پس (همگی) دراز کشیدند
9:17 و بلال پشتش را به شترش تکیه داد
9:21 پس چشمانش بر او غلبه کرد و خوابید
9:24 پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وسلم بیدار شد
9:27 و در حالی که کناره خورشید طلوع کرده بود
9:30 فرمود
9:31 ای بلال
9:33 کجاست آنچه گفتی؟
9:35 (بلال) گفت
9:36 هرگز خوابی مانند آن بر من چیره نشده بود
9:40 (پیامبر) فرمود
9:41 همانا الله ارواح شما را هرگاه بخواهد می‌گیرد
9:45 و هرگاه بخواهد آن‌ها را به شما بازمی‌گرداند
9:48 ای بلال
9:50 برخیز و برای مردم به نماز اذان بگو
9:53 در روایتی (آمده است)
9:55 پس نیازهای خود را برآوردند
9:57 پس وضو
9:59 وقتی که آفتاب بالا آمد و روشن شد
10:03 برخاست و نماز گزارد
10:05 شرح حدیث
10:08 «عرّست» (شب را در بیابان فرود آمدند)
10:10 «تعریس»
10:11 آن است که مسافر برای خواب و استراحت فرود آید تا بیاساید
10:16 به سوی مرکب خود
10:18 یعنی به سوی شتر (وسیله‌ی سواری) خود
10:20 پس چشمانش او را مغلوب کرد و خوابید
10:23 یعنی بلال رضی‌الله‌عنه
10:26 کنارهٔ خورشید
10:27 یعنی لبه و سوی آن
10:30 کجاست آنچه گفتی
10:32 یعنی کجاست وفای به گفته‌ات
10:34 من شما را بیدار می‌کنم
10:36 هرگز خوابی مانند آن بر من چیره نشده بود
10:40 معنی
10:41 پیش از این هرگز مانند این خواب را نخوابیده بودم
10:45 خورشید بالا آمد و روشن شد
10:48 یعنی پاک و صاف و سپید گشت
10:51 از فواید حدیث
10:55 از حدیث استفاده می‌شود
10:57 سرزنش پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وسلم یاران خود را
11:01 و مهربانی ایشان نسبت به آنان
11:03 و اینکه بر امام رعایت مصالح دینی لازم است
11:07 و در آن پرهیز از آنچه احتمال (فوت عبادت) با آن هست
11:10 از دست رفتن عبادت از وقت آن
11:13 و حدیث دلالت دارد که در خواب تفریطی نیست
11:17 بلکه تفریط در بیداری است
11:20 و در آن منع از قضا کردن نوافل (فوائد) است
11:22 در اوقاتی که نماز در آن نهی شده است
11:26 و در آن جواز قضای نماز فوت‌شده به صورت جماعت است
11:32 باب کسی که پس از گذشت وقت، با مردم به جماعت نماز می‌گزارد
11:38 از جابر بن عبدالله
11:40 که عمر بن خطاب روز خندق پس از غروب آفتاب آمد
11:46 و شروع کرد به دشنام دادن کافران قریش
11:49 گفت
11:50 ای رسول الله
11:52 نماز عصر را نخواندم تا آنکه نزدیک بود خورشید غروب کند
11:57 در روایتی
11:58 و آن پس از افطار روزه‌دار بود
12:02 پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وسلم فرمود
12:05 به خدا سوگند من آن را نخواندم
12:08 پس به سوی بطحان برخاستیم
12:11 پس برای نماز وضو گرفت
12:13 و ما هم برای آن وضو گرفتیم
12:15 پس نماز عصر را پس از غروب آفتاب گزارد
12:18 سپس پس از آن نماز مغرب را گزارد
12:22 شرح حدیث
12:26 نماز عصر را نخواندم تا آنکه نزدیک بود خورشید غروب کند
12:30 مقتضای آن این است که عمر رضی‌الله‌عنه
12:33 نماز عصر را پیش از غروب آفتاب گزارد
12:36 زیرا مشهور درباره‌ی «کاد» این است
12:38 که اگر در سیاق نفی باشد اثبات می‌کند
12:42 و اگر در سیاق اثبات باشد نفی می‌کند
12:46 بطحان دره‌ای در مدینه است
12:50 از فواید حدیث
12:54 از حدیث استفاده می‌شود
12:56 جواز نفرین بر کافران
12:58 هنگامی که سبب ضایع شدن واجبات شوند
13:01 و در آن تأکید بر محافظت بر نماز عصر است
13:05 و در آن جواز دشنام دادن مشرکان است
13:08 برای تقریر بر آن
13:10 و مقصود، دشنامی است که فحش نباشد
13:13 زیرا همین شایستهٔ منصب عمر رضی‌الله‌عنه است
13:17 و در آن جواز سوگند خوردن بدون آنکه از کسی خواسته شود هست
13:20 هنگامی که بر آن مصلحت دینی مبتنی باشد
13:24 و در آن مشروعیت جماعت در نماز فوت‌شده است
13:28 و کسی که نمازی از او فوت شده و در وقتی دیگر به یاد آورده
13:32 سزاوار است که با قضای فوت‌شده آغاز کند، سپس با نماز حاضر
13:37 و حدیث دلیلی است برای کسی که امتداد وقت مغرب را تا غیبت شفق می‌داند
13:40 تا غیبت شفق
13:42 زیرا پیامبر نماز عصر را بر آن مقدم داشت
13:45 و اگر وقت تنگ بود
13:47 باید با مغرب آغاز می‌کرد
13:48 تا وقت آن نیز فوت نشود
13:54 باب کسی که نماز را فراموش کند
13:56 هرگاه به یاد آورد باید نماز بگزارد
13:58 و جز همان نماز را اعاده نکند
14:01 از انس بن مالک
14:04 از پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وسلم
14:07 فرمود
14:08 هرکس نمازی را فراموش کند
14:10 هرگاه آن را به یاد آورد باید بگزارد
14:12 کفارهٔ آن جز همین نیست
14:16 و نماز را برای یاد من برپا دار
14:19 شرح حدیث
14:22 «نسی»
14:23 یعنی غافل شد و سهو کرد
14:25 کفارهٔ آن جز همین نیست
14:28 یعنی برای آن نماز فراموش‌شده کفاره‌ای نیست
14:31 جز آنکه آن را بگزارد
14:33 و نماز را برای یاد من برپا دار
14:36 یعنی نماز را برای یاد کردن من برپا دار
14:39 زیرا یاد کردن او تعالی والاترین مقصد‌هاست
14:43 و آن بندگی قلب است
14:45 و سعادت انسان به آن است
14:47 از فواید حدیث
14:50 از حدیث استفاده می‌شود
14:53 وجوب نماز بر خواب‌رفته و مردم
14:56 کثرت نماز یا کمی آن
14:59 گفتار پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم)
15:02 آنگاه که یاد شود
15:03 کسانی که نمازهای فوت‌شده را قضا می‌کنند به آن استناد می‌کنند،
15:06 در وقتی که نماز در آن نهی شده است
15:08 و در حدیث آمده است که در نماز نیابت (جایگزینی) روا نیست،
15:12 و نماز با مال جبران نمی‌شود،
15:15 همان‌گونه که روزه و دیگر عبادات با مال جبران می‌شوند.
15:18 باب گفتگوی شبانه با مهمان و خانواده
15:23 از عبدالرحمن بن ابی‌بکر (رضی‌الله‌عنهما) روایت است
15:27 که اصحاب صفّه مردمانی تنگدست بودند،
15:31 و پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) فرمود:
15:35 هر کس غذای دو نفر نزد او باشد،
15:38 باید سومی را ببرد،
15:40 و اگر غذای چهار نفر باشد، پنجمی یا ششمی را ببرد.
15:44 و ابوبکر (رضی‌الله‌عنه) سه نفر را آورد،
15:48 و پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) ده نفر را همراه برد.
15:52 [عبدالرحمن] گفت: من و پدرم و مادرم —
15:56 نمی‌دانم [راوی] گفت:
15:58 و همسرم و خدمتکاری —
16:00 [خانه‌ای] میان ما و خانهٔ ابوبکر بود.
16:04 و ابوبکر شام خورد
16:06 نزد پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم)،
16:09 سپس تا وقت نماز عشا درنگ کرد،
16:13 آنگاه بازگشت،
16:14 و درنگ کرد تا پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) شام خورد،
16:19 و پس از آنکه بخشی از شب گذشت، آنچه الله خواست، بازگشت.
16:24 همسرش به او گفت:
16:26 چه چیز تو را از مهمانانت بازداشت؟
16:29 یا گفت: مهمانت؟
16:31 گفت: آیا شامشان را نداده‌ای؟
16:34 گفت: نپذیرفتند تا تو بیایی،
16:38 غذا را بر ایشان عرضه کردند، اما نپذیرفتند.
16:40 [عبدالرحمن] گفت: من رفتم و پنهان شدم،
16:44 پس [ابوبکر] گفت: ای نادان!
16:47 و دشنام داد و ناسزا گفت،
16:49 و گفت:
16:51 بخورید، گوارایتان باد!
16:53 سپس گفت: به الله سوگند هرگز آن را نمی‌خورم!
16:57 به الله سوگند،
16:59 ما هیچ لقمه‌ای برنمی‌داشتیم
17:02 مگر آنکه از زیرش بیشتر از آن افزوده می‌شد.
17:06 گفت: یعنی تا آنکه سیر شدند،
17:09 و غذا بیشتر از پیش شد.
17:13 پس ابوبکر به آن نگریست،
17:17 و دید که همان است یا بیشتر از آن.
17:21 پس به همسرش گفت:
17:23 ای خواهر بنی فراس!
17:25 این چیست؟
17:27 گفت: نه، به چشمم روشنی باد،
17:30 اکنون بیشتر از پیش است، سه برابر!
17:35 پس ابوبکر از آن خورد
17:38 و گفت: این [سوگند] جز از شیطان نبود،
17:43 یعنی سوگندش.
17:46 در روایتی آمده است:
17:48 [ابوبکر] گفت: شما فقط منتظر من بودید،
17:51 به الله سوگند امشب آن را نمی‌خورم!
17:54 دیگران گفتند:
17:56 به الله سوگند ما آن را نمی‌خوریم تا تو بخوری!
18:00 [ابوبکر] گفت: هرگز شبی به این بدی ندیده‌ام.
18:04 وای بر شما، چه شده است؟
18:07 چرا میهمانی ما را نمی‌پذیرید؟
18:10 غذای خود را بیاور!
18:12 پس آمد
18:14 و دست خود را گذاشت و گفت: بسم الله،
18:17 نخستین [بار از] شیطان [بود]!
18:20 پس خورد و ایشان نیز خوردند.
18:22 سپس از آن یک لقمه خورد،
18:25 آنگاه آن را نزد پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) برد،
18:29 و [غذا] نزد او صبح کرد.
18:31 و میان ما و قومی پیمانی بود،
18:35 پس مدت آن سپری شد
18:37 و ما را به دوازده مرد تقسیم کردند،
18:40 با هر مردی از ایشان گروهی بود —
18:43 الله داناتر است که با هر مردی چند نفر بودند —
18:46 و همگی از آن خوردند.
18:49 شرح حدیث
18:53 باب گفتگوی شبانه با مهمان و خانواده
18:57 «سمر» همان گفتگو در شب است.
19:00 [معنای] اینکه اصحاب صفّه
19:02 «صفّه» جایگاه سایه‌داری از مسجد است
19:06 که بی‌نوایان و مهاجران و غریبان در آن پناه می‌گرفتند.
19:10 «لبث»
19:12 یعنی درنگ کرد و ماند.
19:14 «ما حبسک عن أضیافک»
19:16 یعنی چه چیز تو را از آمدن نزد مهمانانت بازداشت.
19:20 «أبوا»
19:21 یعنی خودداری کردند.
19:23 «قد عرضوا فأبوا»
19:25 یعنی غذا بر ایشان عرضه شد ولی نخوردند.
19:28 «یا غنثر»
19:30 یعنی ای فرومایه!
19:32 و گفته شده است:
19:33 ای نادان!
19:34 و گفته‌اند غیر از این،
19:36 و حاصل همه‌ی آنها سرزنش و تحقیر است،
19:40 که خشمگین در هنگام تنگی سینه آن را می‌گوید.
19:43 «فجدع»
19:44 یعنی نفرین کرد که بینی‌اش بریده شود،
19:47 و دشنام داد.
19:48 هر دشنامی
19:50 «لا هنیئاً» (گوارایی نباشد)
19:52 این را از روی ادب (تأدیب) گفت
19:54 و گفته شده است
19:55 که این نفرین بر آنان نیست
19:57 بلکه این جمله‌ای خبری است
19:59 یعنی شما در آن زمان از آن بهره‌مند نشدید
20:02 «ویم الله»
20:04 یعنی سوگند الله
20:06 و این از الفاظ قسم است
20:08 «ربی» (پروردگارم)
20:09 یعنی بالا رفت و خوراک افزون شد
20:12 و «قرة عینی» (روشنی چشمم)
20:14 قرة العین
20:15 با آن از خوشحالی تعبیر می‌شود
20:17 و از دیدن آنچه انسان دوست دارد و با او موافق است
20:21 «لا، هی الآن» (نه، اکنون چنین است)
20:22 یعنی خوراکی‌ها
20:24 این کار تنها از جانب شیطان بود
20:27 یعنی سوگندش
20:29 پس با شکستن سوگند که بهتر بود، او را خوار ساخت
20:32 سپس آن را برداشت
20:34 یعنی ظرف غذا را با خوراکی‌های درون آن برداشت
20:38 و میان ما و قومی پیمانی بود
20:41 یعنی عهد آتش‌بس
20:43 پس مدت پیمان سپری شد
20:45 یعنی آنان به مدینه آمدند
20:47 چرا میهمانی شما را از ما نمی‌پذیرید؟
20:50 «القِرا» (میزبانی)
20:52 آنچه برای میهمان از خوراک و جای فرود آماده می‌شود
20:55 از فوایـد حدیث
20:59 از حدیث بهره گرفته می‌شود
21:02 بیان فضیلت ایثار و همدردی
21:06 و اینکه بر امام، هنگام زیادی میهمانان،
21:09 لازم است که آنان را میان اهل محله تقسیم کند
21:12 هر کس به اندازهٔ توانش
21:14 و خود آنچه را که بتواند برمی‌دارد
21:17 و در آن بیان فضیلت ابوبکر رضی‌الله‌عنه است
21:20 و گرفتن او بهترین کارها را
21:22 و پیشی گرفتن او به بخشش و جود
21:25 و در آن بیان شدت محبت صدّیق رضی‌الله‌عنه است
21:29 به رسول الله صلی‌الله‌علیه‌وسلم
21:33 و پیوستگی به او و برگزیدن او بر همه مردم
21:37 و در آن جواز خوردن صدیق است
21:40 نزد دوستش
21:42 و جواز اینکه کسی که میهمانانی نزد اوست
21:44 به کارها و مشاغل خود بپردازد
21:47 هرگاه کسی باشد که امور آنان را سامان دهد
21:50 و در آن مباح بودن خوردن میهمان است
21:53 در غیاب صاحب خانه
21:55 و اینکه اگر او اجازه داده باشد، خودداری نکند
21:59 به دلیل انکار صدیق رضی‌الله‌عنه در این باره
22:03 و در آن آمده است که بر فرزند و خانواده
22:05 پذیرایی از میهمانان لازم است
22:07 همچون آنچه بر صاحب خانه لازم است
22:10 و اینکه مرد می‌تواند فرزند و خانواده‌اش را
22:13 به خاطر کوتاهی در نیکی به میهمانش تأدیب کند
22:16 و برای آن خشم گیرد
22:18 و در آن اثبات کرامت آشکار برای صدیق رضی‌الله‌عنه است
22:23 و اثبات کرامات اولیاء
22:26 و در آن مشروعیت شکستن سوگند همراه با کفاره است
22:30 برای انجام آنچه بهتر است
22:33 و برای صدیق شایسته است که مدارا کند
22:35 که به بزرگان برادرانش هدیهٔ اندک بدهد
22:40 کتاب اذان
22:45 باب آغاز اذان
22:51 از انس بن مالک روایت است که گفت
22:54 چون مردم بسیار شدند، گفت
22:57 یاد کردند که وقت نماز را با چیزی که بشناسند، آگاه شوند
23:02 پس یادآور شدند که آتشی برافروزند
23:05 یا ناقوسی بنوازند
23:07 پس بلال را فرمان داد که اذان را دو بار بگوید
23:10 و اقامه را یک بار بگوید
23:13 در روایتی: جز اقامه
23:16 شرح حدیث
23:20 کتاب اذان
23:22 اذان اعلام ورود وقت نماز واجب است با الفاظ مخصوص
23:30 که آتش برافروزند
23:32 یا آتش روشن کنند مانند مجوس
23:35 که ناقوس بنوازند
23:37 ناقوس زنگ ترساییان است که برای اوقات نماز به صدا درمی‌آورند
23:43 پس بلال را
23:45 فرمان به این کار از رسول الله صلی‌الله‌علیه‌وسلم بود
23:50 که اذان را دو بار بگوید
23:52 مراد این است که بیشتر الفاظ اذان دوتایی است
23:56 از فواید حدیث
23:59 از حدیث استفاده می‌شود
24:02 که قول صحابی «أمر» (فرمان داده شد) حکم رفع دارد
24:04 و مستلزم رفع به پیامبر است
24:06 و در آن استحباب مشورت در کارهای مهم آمده است
24:10 و در آن مخالفت با اهل کتاب و مجوس است
24:14 از ابن عمر روایت است که گفت
24:18 مسلمانان چون به مدینه آمدند
24:22 گرد هم می‌آمدند و وقت نماز را جست‌وجو می‌کردند
24:25 برای آن ندا داده نمی‌شد
24:27 روزی درباره این موضوع گفت‌وگو کردند
24:30 برخی از آنان گفتند
24:32 ناقوسی مانند ناقوس ترساییان بسازیم
24:36 و برخی گفتند
24:38 بلکه بوقی مانند شاخ یهودیان
24:41 عمر گفت:
24:43 آیا مردی را نمی‌فرستید که به نماز ندا دهد؟
24:47 پس رسول الله (ﷺ) فرمود:
24:51 ای بلال، برخیز و به نماز ندا ده.
24:55 توضیح حدیث
24:59 پس برای نماز وقت‌شناسی می‌کنند (زمان آن را جست‌وجو می‌کنند).
25:01 یعنی آن هنگام را تخمین می‌زنند،
25:04 یعنی وقت و زمان آن را تا برای نماز حاضر شوند.
25:08 بلکه (ندا دادن با) بوقی همانند شاخ یهودیان (در نظر گرفته شد).
25:11 یعنی در آن دمیده شود.
25:13 و بوق و شاخ از نشانه‌های یهودیان است.
25:16 پس به نماز ندا داد.
25:18 ظاهر آن است که این اعلامی بوده که بر شیوه اذان شرعی نبوده،
25:23 بلکه خبردادن از فرا رسیدن وقت آن بوده است.
25:26 و احتمال دارد که با اذان واردشده اذان گفته شود.
25:30 از فواید حدیث:
25:34 سخن او «پس برای نماز وقت‌شناسی می‌کنند» دلالت دارد
25:38 بر فضیلت محافظت بر نماز جماعت.
25:42 و در آن بیان شدت اهتمام مسلمانان به شعائر است.
25:47 و در آن استحباب مشورت در امور عمومی مهم است.
25:52 و در آن منع از تشبّه به یهودیان و مسیحیان است.
25:56 و در آن (بیان) این است که اذان از شعائری است که توقیفی است
26:00 و شارع آن را تأیید کرده است.
26:03 و در آن بیان فضیلت عمر رضی‌الله‌عنه است.
26:07 و در آن مشروعیت اذان به‌صورت ایستاده (اقامه‌شده) است.
26:10 باب فضیلت اذان گفتن
26:15 از ابوهریره رضی‌الله‌عنه روایت است که گفت:
26:19 رسول الله (ﷺ) فرمود:
26:23 هرگاه برای نماز ندا داده شود،
26:25 شیطان پشت می‌کند و در حالی که باد (ضراط) دارد،
26:28 تا آنکه اذان را نشنود.
26:31 پس چون اذان پایان یابد، بازمی‌گردد.
26:34 و چون برای نماز اقامه گفته شود، پشت می‌کند.
26:37 پس چون اقامه پایان یابد، بازمی‌گردد
26:40 تا میان آدمی و نفسش وسوسه کند
26:44 (و) بگوید: فلان و فلان را به یاد آور،
26:48 چیزهایی که (قبلاً) به یاد نمی‌آورد،
26:50 تا آنجا که مرد نداند چند رکعت نماز خوانده است.
26:54 پس اگر یکی از شما ندانست چند (رکعت) نماز خوانده،
26:58 سه یا چهار (رکعت)؟
27:00 پس دو سجده کند در حالی که نشسته است.
27:04 توضیح حدیث
27:08 هرگاه برای نماز ندا داده شود،
27:10 یعنی هرگاه برای نماز اذان گفته شود،
27:13 «أدبر» یعنی رفت و پشت کرد.
27:17 «ضراط» بادی است که از مخرج خارج می‌شود همراه با صدا.
27:22 «قضی الأذان» یعنی اذان پایان یافت.
27:26 «فإذا ثوّب بها»
27:28 یعنی هرگاه اقامه نماز گفته شود.
27:31 «قُضی التثویب» یعنی اقامه پایان یافت.
27:35 «حتی یخطر» یعنی وسوسه کند.
27:38 «حتی یظل» یعنی تا آنکه بشود.
27:42 «إن یدری» یعنی آنچه را که می‌داند.
27:45 «فلیسجد سجدتین» یعنی ...
27:49 از فواید حدیث:
27:52 از حدیث استفاده می‌شود:
27:55 دور کردن و خوار ساختن شیطان با اذان حاصل می‌شود،
27:59 و آنکه سهوی که برای نمازگزار در نمازش رخ می‌دهد از وسوسه شیطان است.
28:05 باب بلند کردن صدا در ندا
28:10 از عبدالله بن عبدالرحمن بن ابی صعصعه انصاری مازنی
28:17 که ابوسعید خدری به او گفت:
28:21 من می‌بینم که تو گوسفند و بادیه را دوست داری.
28:25 پس هرگاه در میان گوسفندانت یا در بادیه‌ات باشی
28:28 و برای نماز اذان گفتی،
28:30 پس صدایت را در ندا بلند کن،
28:33 زیرا هیچ جن و انس و هیچ چیزی که صدای مؤذن را تا منتها‌ی آن بشنود، نیست
28:39 مگر آنکه روز قیامت برای او گواهی می‌دهد.
28:42 ابوسعید گفت:
28:45 این را از رسول الله (ﷺ) شنیدم.
28:49 توضیح حدیث
28:53 بادیه همان صحرایی است که در آن آبادانی نیست.
28:59 «مدی صوت» یعنی نهایت آن.
29:02 «ولا شیء» نکره در سیاق نفی است
29:06 و عموم حیوانات و جمادات و غیر آنها را افاده می‌کند.
29:13 از حدیث استفاده می‌شود:
29:16 جواز اشتغال به بادیه‌نشینی و نگهداری گوسفند،
29:20 و در آن مشروعیت گوشه‌نشینی (عزلت)
29:22 و دوری از فتنه‌های دنیا و زرق و برق آن است.
29:25 و در آن بیان فضیلت اعلام سنت‌ها و آشکار کردن امور دین است.
29:30 و در آن استحباب اذان گفتن برای شخص تنها است.
29:33 و اثبات شنیدن صدای آدمیان توسط جن است.