از مجموعهٔ صحیح البخاری · درس 73 از 113

خلاصه صحیح البخاری | قسمت (73) | ادامه کتاب روزه، بعد کتاب تراویح، سپس سوره های عزلت.

◉ 51 بازدید ⏱ 24:02 صدای ترجمه‌شده — فارسی
0:000:00

متن کامل

ترجمهٔ ماشینی — ممکن است خطا داشته باشد
0:00 بسم الله الرحمن الرحیم
0:03 مرکز افاده
0:06 برای مطالعات و پژوهش‌های انسانی
0:09 تقدیم می‌کند
0:10 مختصر صحیح بخاری
0:16 باب روزه گرفتن روز عاشورا
0:21 از حمید بن عبدالرحمن
0:24 که از معاویه بن ابی‌سفیان رضی‌الله‌عنهما شنید
0:28 در روز عاشورا در سال حج
0:32 بر منبر می‌گفت
0:34 ای اهل مدینه، علمای شما کجایند؟
0:38 از رسول الله صلی‌الله‌علیه‌وسلم شنیدم که می‌فرمود:
0:42 «این روز عاشوراست»
0:45 «و الله روزه آن را بر شما واجب نکرده است،
0:48 و من روزه‌دارم.
0:50 پس هر که بخواهد، روزه بگیرد،
0:52 و هر که بخواهد، افطار کند.»
0:55 شرح حدیث
0:59 کجایند علمای شما؟
1:01 ظاهر این است که (معاویه) این را گفت
1:03 هنگامی که شنید کسی آن را واجب یا حرام یا مکروه می‌داند،
1:08 پس خواست به آنان اعلام کند که روزه آن نه واجب است و نه حرام و نه مکروه.
1:14 «و واجب نکرده است»
1:15 یعنی فرض و واجب نساخته است.
1:18 از فواید حدیث
1:22 از حدیث استفاده می‌شود:
1:24 استحباب روزه گرفتن روز عاشورا،
1:27 و در آن هشدار دادن عالم به چیزی است که ممکن است از آن غافل شود
1:31 یا به یاد نداشته باشد،
1:33 و در آن است که واجبی نیست مگر آنچه شرع واجب کرده است.
1:40 از ابن عباس رضی‌الله‌عنهما روایت است که گفت:
1:44 پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وسلم به مدینه آمد،
1:48 و دید یهودیان روز عاشورا را روزه می‌گیرند،
1:51 پس فرمود: «این چیست؟»
1:54 گفتند: «این روز نیکوست.»
1:58 در روایتی: «این روز بزرگی است.»
2:02 «این روزی است که الله بنی‌اسرائیل را از دشمنشان رهانید.»
2:07 در روایتی: «الله در آن روز موسی را پیروز گردانید.»
2:11 و در روایتی: «در آن روز موسی بر فرعون چیره شد.»
2:16 پس موسی آن را روزه گرفت.
2:18 در روایتی: «موسی برای شکر الله روزه گرفت.»
2:23 و در روایتی: «و ما برای بزرگداشت او آن را روزه می‌گیریم.»
2:28 «پس من به موسی از شما سزاوارترم.»
2:31 در روایتی: «من سزاوارترم.»
2:34 و در روایتی: «ما سزاوارتریم.»
2:38 پس (پیامبر) آن را روزه گرفت و به روزه گرفتن آن امر کرد.
2:41 شرح حدیث
2:45 روز عاشورا، یعنی دهم ماه محرم.
2:50 «این چیست؟» یعنی سبب این روزه چیست؟
2:54 «روز نیکو» یعنی نزد ایشان فضیلتی دارد.
2:58 «دشمنشان» یعنی فرعون.
3:01 «پس موسی آن را روزه گرفت» یعنی برای شکر الله عز وجل.
3:06 «سزاوارتر» یعنی شایسته‌تر.
3:09 «از شما» یعنی از یهودیان.
3:12 «آن را روزه گرفت» یعنی روز عاشورا را روزه گرفت.
3:16 «الله در آن موسی را پیروز گردانید»
3:19 «پیروزی» یعنی غلبه، قهر، رستگاری و چیرگی بر دشمن.
3:25 از فواید حدیث
3:28 از حدیث استفاده می‌شود:
3:31 وجوب روزه عاشورا،
3:33 با روزه ماه رمضان نسخ شده است،
3:35 و فضیلت روزه آن تا روز قیامت باقی مانده است.
3:39 و در آن است که مسلمان به شکر رهایی موسی علیه‌السلام از یهودیان سزاوارتر است.
3:46 از ابو موسی رضی‌الله‌عنه روایت است که گفت:
3:51 پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وسلم به مدینه وارد شد،
3:55 و ناگاه گروهی از یهودیان عاشورا را بزرگ می‌داشتند.
3:59 در روایتی:
4:01 یهودیان آن را عید می‌دانستند
4:03 و روزه می‌گرفتند.
4:05 پس پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وسلم فرمود:
4:09 «ما به روزه گرفتن آن سزاوارتریم.»
4:11 در روایتی:
4:14 «شما آن را روزه بگیرید.»
4:16 پس به روزه گرفتن آن امر کرد.
4:18 شرح حدیث
4:21 «بزرگ می‌داشتند عاشورا را»
4:24 یعنی یهودیان روز عاشورا را بزرگ می‌داشتند،
4:27 و آن را عید می‌گرفتند،
4:29 و روزه می‌گرفتند،
4:31 یعنی به شکر.
4:33 «سزاوارتر»
4:34 یعنی شایسته‌تر به بزرگداشت این روز و روزه گرفتن آن از یهودیان.
4:38 از فواید حدیث
4:42 از حدیث استفاده می‌شود:
4:44 بیان فضیلت روزه روز عاشورا،
4:48 و در آن است که بزرگداشت اهل بدعت نسبت به روزهای فاضل،
4:52 مانع از بزرگداشت آن‌ها (توسط مسلمانان) نمی‌شود.
4:54 از ابن عباس رضی‌الله‌عنهما روایت است که گفت:
5:01 ندیدم پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وسلم
5:04 روزه روزی را که آن را بر دیگر روزها برتری دهد، قصد کند،
5:08 مگر این روز را،
5:10 یعنی روز عاشورا،
5:12 و این ماه را،
5:14 یعنی ماه رمضان.
5:16 شرح حدیث
5:19 «قصد می‌کرد»
5:21 یعنی طلب می‌کرد،
5:23 و «تحری»
5:24 همان مبالغه و کوشش در طلب چیزی است.
5:28 فضیلت آن.
5:29 مقصود
5:30 روزه گرفتن او به‌خاطر ثبوت فضیلت آن
5:33 روز عاشورا
5:35 یعنی دهمین روز از ماه محرم
5:38 از فواید حدیث
5:41 از حدیث استفاده می‌شود
5:44 استحباب جستجوی روزه گرفتن در روزهای باfضیلت
5:48 و در آن آمده که هیچ فضیلتی برای مکان یا زمان نیست
5:52 مگر با نص
5:54 کتاب تراویح
5:59 باب فضیلت کسی که رمضان را قیام کند
6:04 از عبدالرحمن بن عبدالقاری روایت است که گفت
6:10 شبی در ماه رمضان همراه عمر بن خطاب رضی‌الله‌عنه به سوی مسجد بیرون رفتم
6:16 دیدم که مردم گروه‌گروه و پراکنده‌اند
6:20 مردی برای خودش نماز می‌گزارد
6:22 و مردی نماز می‌گزارد و گروهی به نماز او نماز می‌گزارند
6:26 عمر گفت
6:28 من می‌بینم که اگر اینان را بر یک قاری واحد جمع کنم
6:32 بهتر خواهد بود
6:34 سپس تصمیم گرفت و آنان را بر ابی بن کعب جمع کرد
6:38 سپس شب دیگری همراه او بیرون رفتم
6:41 و مردم به نماز قاری‌شان نماز می‌گزاردند
6:45 عمر گفت
6:47 این بدعت چه نیکوست
6:49 و آن [بخشی] که خوابیده‌اند از آن [بخشی] که برمی‌خیزند بهتر است
6:53 یعنی آخر شب
6:56 و مردم در آغاز شب برمی‌خاستند
6:59 شرح حدیث
7:02 به مسجد، یعنی مسجد مدینه
7:07 یعنی مقصود آن است که از حال آنان شگفت‌زده شد
7:11 گروه‌گروه، یعنی جماعت‌های پراکنده
7:15 پراکنده، برای تأکید بر پراکندگی آنان در نماز
7:20 و مقصود آن است که آنان بعد از نماز عشا جداجدا در مسجد نافله می‌خواندند
7:24 جداجدا
7:28 رهط به گروهی از سه تا ده نفر گفته می‌شود
7:32 «أری» یعنی به نظر می‌رسد و از روی رأی و اجتهاد
7:35 اگر اینان را، یعنی پراکندگان را جمع کنم
7:39 بر یک قاری که امامتشان کند
7:43 «أمثل» یعنی بهتر و درست‌تر
7:48 «عزم» یعنی قطعیت یافت و تصمیم خود را محکم کرد
7:51 «بدعت» با توجه به ظاهر حال [به این نام خوانده شده]
7:55 پس بر معنای لغوی یعنی نوآوری حمل می‌شود
7:59 از فواید حدیث
8:03 از حدیث استفاده می‌شود
8:05 فضیلت قیام شب و شب‌های رمضان
8:08 و در آن راهنمایی امام به بررسی حال مردم در عبادت است
8:13 و جمع کردن آنان در بهترین حالت
8:16 و در این خبر اشاره‌ای به نکوهش تفرقه و جدایی است
8:20 و در این خبر اشاره‌ای به سنت خلفای راشدین است
8:26 و در آن مشروعیت خواندن نماز تراویح در خانه است
8:30 زیرا گفته‌اش
8:31 سپس شب دیگری همراه او بیرون رفتم
8:34 و مردم به نماز قاری‌شان نماز می‌گزاردند
8:37 دلالت دارد بر اینکه عمر آن را در خانه‌اش خوانده است
8:41 و در آن آمده که سنت راشده گذشته است
8:44 که نماز تراویح در آغاز شب خوانده می‌شود
8:48 شاطبی درباره سخن عمر رضی‌الله‌عنه می‌گوید
8:51 این بدعت چه نیکوست
8:53 تنها آن را بدعت نامید به‌اعتبار ظاهر حال
8:57 از این جهت که پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وسلم آن را ترک کرده بود
9:01 و اتفاق افتاد که در زمان ابوبکر رضی‌الله‌عنه انجام نشد
9:06 نه اینکه در معنا بدعت باشد
9:09 پس کسی که به این اعتبار آن را بدعت نامد
9:12 در نام‌گذاری‌ها جای مناقشه نیست
9:15 و در این هنگام
9:16 جایز نیست که به آن بر جواز بدعت‌گذاری استدلال شود
9:20 به معنایی که درباره‌اش سخن گفته شده
9:22 زیرا این نوعی تحریف کلام از جایگاه‌های آن است
9:26 باب جستجوی شب قدر در شب‌های فرد از ده روز پایانی
9:33 از عایشه روایت است که گفت
9:35 پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وسلم
9:39 در ده روز پایانی رمضان اعتکاف می‌کرد
9:42 و می‌فرمود
9:44 شب قدر را در ده روز پایانی رمضان جستجو کنید
9:48 در روایتی
9:51 بجویید
9:53 و در روایتی
9:55 در شب‌های فرد
9:56 شرح حدیث
9:59 مجاورت، یعنی اعتکاف
10:01 یعنی اعتکاف کرد
10:03 جستجو کنید
10:04 یعنی آن را طلب کنید و در پی یافتنش بکوشید
10:08 از فواید حدیث
10:11 از حدیث استفاده می‌شود
10:14 فضیلت اعتکاف در ده روز پایانی رمضان
10:18 و در آن تشویق به کوشش در عبادت در ده روز پایانی است
10:23 از ابن عباس رضی‌الله‌عنهما روایت است
10:28 که پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وسلم فرمود
10:32 آن را در ده روز پایانی رمضان بجویید
10:36 شب قدر را
10:38 در نهمین شب باقی‌مانده
10:40 در هفتمین شب باقی‌مانده
10:42 در پنجمین شب باقی‌مانده
10:45 در روایتی
10:47 در نهمین شب گذشته
10:49 یا در هفتمین شب باقی‌مانده
10:51 شرح حدیث
10:55 آن را جستجو کنید
10:57 یعنی آن را طلب کنید
11:00 در نهم‌شب باقی‌مانده
11:02 در هفتم‌شب باقی‌مانده
11:04 در پنجم‌شب باقی‌مانده
11:06 یعنی اگر ماه سی‌روزه باشد
11:09 پس تأویل آن این است که شب قدر در شب‌های فرد (وتر) است
11:12 و اگر ماه ناقص باشد
11:15 پس در شب‌های زوج (شفع) است
11:17 از فواید حدیث
11:21 از این حدیث استفاده می‌شود
11:23 که شب قدر در ده روز پایانی ماه رمضان است
11:27 و در شب‌های فرد امیدوارکننده‌تر است
11:29 و در آن ترغیب بر جست‌وجوی شب قدر وجود دارد
11:33 باب عمل در ده روز پایانی ماه رمضان
11:39 از عایشه رضی‌الله‌عنها روایت است که گفت
11:42 پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم)
11:45 هنگامی که ده روز آخر وارد می‌شد
11:47 کمربند خود را محکم می‌بست
11:49 و شب را به عبادت زنده می‌داشت
11:51 و خانواده‌اش را بیدار می‌کرد
11:54 توضیح حدیث
11:56 «کان» بر استمرار و دوام دلالت دارد
12:00 ده‌روز
12:02 یعنی پایانی ماه رمضان
12:04 «مئزرة»
12:06 یعنی ازاره (کمربند یا لنگ)
12:08 و این کنایه است؛ یا از ترک جماع
12:10 یا از آمادگی
12:12 و کوشش در عبادت
12:14 یا از هر دو با هم
12:17 و شب را زنده می‌داشت
12:19 یعنی به نماز و عبادت
12:21 خانواده‌اش
12:24 یعنی همسرش
12:26 از فواید حدیث
12:29 از این حدیث استفاده می‌شود
12:31 فضیلت ده روز پایانی ماه رمضان
12:33 و زیاد عبادت کردن در آن
12:36 و در آن سفارش مرد به خانواده‌اش برای عبادات برتر است
12:41 ابواب اعتکاف
12:46 اعتکاف
12:48 آن است که انسان در مسجد بماند و در آن درنگ کند به قصد تقرب به الله تعالی
12:56 باب اعتکاف در ده روز پایانی
12:59 و اعتکاف در همه مساجد (جایز است)
13:02 از عبدالله بن عمر رضی‌الله‌عنهما روایت است که گفت
13:07 رسول الله (صلی‌الله‌علیه‌وسلم)
13:10 ده روز پایانی ماه رمضان را معتکف می‌شد
13:15 توضیح حدیث
13:18 «کان» بر دوام و استمرار دلالت دارد
13:21 از فواید حدیث
13:25 از این حدیث استفاده می‌شود
13:28 استحباب اعتکاف در ده روز پایانی ماه رمضان
13:33 و در آن فضیلت ده روز پایانی رمضان است
13:37 از عایشه رضی‌الله‌عنها، همسر پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم)
13:44 که پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم)
13:47 ده روز پایانی ماه رمضان را معتکف می‌شد
13:50 تا آنکه الله او را به خود فراخواند
13:53 سپس همسرانش پس از او معتکف شدند
13:56 توضیح حدیث
14:00 سپس همسرانش پس از او معتکف شدند
14:03 یعنی حکم اعتکاف پس از او نیز ادامه یافت، حتی در حق زنان
14:07 و این از ویژگی‌های خاص پیامبر نیست
14:10 از فواید حدیث
14:13 از این حدیث استفاده می‌شود
14:16 مداومت بر فضیلت‌های عمل در اوقات برتر
14:21 و در آن صحت اعتکاف زنان وجود دارد
14:24 باب اعتکاف یک شب
14:29 از عبدالله بن عمر
14:31 در روایتی
14:33 هنگامی که از حنین بازگشتیم
14:35 عمر از پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) درباره نذری پرسید
14:40 از عمر بن خطاب رضی‌الله‌عنه
14:44 که گفت
14:46 ای رسول الله
14:48 من در جاهلیت نذر کردم که یک شب در مسجد الحرام معتکف شوم
14:54 پس پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) به او فرمود
14:58 «به نذرت وفا کن»
15:00 پس یک شب معتکف شد
15:02 توضیح حدیث
15:04 «در جاهلیت»
15:07 یعنی پیش از اسلام
15:09 از فواید حدیث
15:13 در حدیث دلیل است بر اینکه اعتکاف بدون روزه جایز است
15:18 و در آن وفا به نذر جاهلیت وجود دارد، اگر نذر طاعت باشد
15:22 باب اعتکاف زنان
15:27 از عایشه رضی‌الله‌عنها روایت است که گفت
15:30 رسول الله (صلی‌الله‌علیه‌وسلم)
15:33 هر رمضان معتکف می‌شد
15:36 و هنگامی که نماز صبح را می‌خواند
15:38 به جایگاه خود که در آن معتکف بود وارد می‌شد
15:41 پس عایشه از او اجازه خواست که معتکف شود
15:44 و او به وی اجازه داد
15:46 پس در آنجا خیمه‌ای زدند
15:49 حفصه این را شنید
15:51 و خیمه‌ای زد
15:53 زینب نیز این را شنید
15:55 و خیمه دیگری زد
15:58 و چون رسول الله (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) از نماز صبح بازگشت
16:03 چهار خیمه دید
16:05 فرمود: «این چیست؟»
16:08 پس آنچه را آنان کرده بودند به او خبر دادند
16:10 ایشان فرمود: «چه چیزی آنان را به این کار واداشته است؟»
16:14 «البر» (نیکی)
16:15 در روایتی (آمده است):
16:18 «البر» — آیا می‌گویید به آن‌ها (با آن‌ها) چه‌کار دارید؟
16:21 و در روایتی دیگر:
16:23 «البر» — آیا می‌بینید که با آن‌ها چه می‌کنند؟
16:25 و در روایتی دیگر:
16:27 «البر» — آیا آنان با این (کار) قصد نیکی داشتند؟
16:29 «من معتکف نیستم.»
16:32 «آن‌ها را بردارید که نمی‌بینمشان.»
16:35 پس (آن‌ها را) برداشتند.
16:37 پس در رمضان معتکف نشد،
16:39 تا اینکه در دهه آخر شوال معتکف شد.
16:43 شرح حدیث:
16:47 «کان» دلالت بر دوام و استمرار دارد،
16:50 یعنی در هر رمضان (چنین می‌کرد)،
16:52 یعنی در ده روز پایانی (رمضان).
16:54 «صلی الغداة» (نماز بامداد را خواند)،
16:56 یعنی نماز صبح را خواند.
16:58 به جایگاهی که در آن معتکف می‌شد داخل شد،
17:01 یعنی به مکان ویژه خود در مسجد که برای اعتکاف اختصاص داده بود، وارد شد،
17:07 و آن، جای خیمه‌اش بود.
17:09 «قبّة»
17:10 یعنی خیمه و چادر.
17:12 «من الغداة»
17:14 یعنی از نماز صبح (پس از آن).
17:16 «أبصر» (دید)
17:17 یعنی مشاهده کرد.
17:19 «أربع قباب» (چهار قبه)
17:21 یعنی یک قبه برای پیامبر ﷺ،
17:24 و سه قبه برای همسرانش رضی‌الله‌عنهن.
17:28 «ما حملهن» (چه چیزی آنان را واداشته)
17:30 یعنی: انگیزه و محرک ایشان چیست؟
17:33 «البر»
17:34 همزه در آن برای استفهام انکاری است.
17:38 و «البر» به معنای طاعت و خیر است.
17:41 «انزعوها»
17:43 یعنی آن‌ها را بردارید.
17:45 «فلا أراها»
17:47 یعنی: خیمه‌های مذکور را نمی‌بینم.
17:50 «فنزعت»
17:51 یعنی برداشته شد.
17:53 از فواید حدیث:
17:56 از حدیث استفاده می‌شود:
17:59 که آغاز اعتکاف از اول روز است؛
18:02 و اینکه مسجد شرط اعتکاف است؛
18:06 و جواز برپا کردن خیمه‌ها در مسجد؛
18:09 و تخصیص مکان‌های معین برای اعتکاف؛
18:13 و نکوهش (شوم دانستن) دیگری (چشم‌داشت به دیگران)؛
18:15 زیرا این (کار) ناشی از حسد است که به ترک امر برتر به‌خاطر آن می‌انجامد؛
18:20 و ترک امر برتر، هنگامی که در آن مصلحتی باشد (جایز است)؛
18:24 و اینکه کسی که بر عمل خود از ریا بیمناک باشد،
18:27 می‌تواند آن را ترک کرده و قطع کند؛
18:29 و اینکه اعتکاف با نیت واجب نمی‌شود؛
18:33 اما قضا کردن پیامبر ﷺ آن را،
18:37 بر سبیل استحباب بوده است؛
18:39 زیرا ایشان هرگاه کاری را انجام می‌دادند، آن را ثابت (و پایدار) می‌ساختند؛
18:42 و از این رو نقل نشده که همسرانشان در شوال با ایشان معتکف شده باشند؛
18:47 و اینکه زن بدون اجازه شوهرش معتکف نشود؛
18:52 و اگر بدون اجازه او معتکف شد،
18:55 شوهر حق دارد او را بیرون کند؛
18:57 و اگر با اجازه او (معتکف شده باشد)،
18:59 او می‌تواند اجازه خود را پس گرفته و مانع او شود؛
19:02 و اینکه قضای اعتکاف مشروع است؛
19:05 و اینکه غیرت امری فطری است،
19:08 تا زمانی که به مخالفت (با شرع) نینجامد.
19:11 باب:
19:14 آیا معتکف برای حوایج خود تا دَرِ مسجد بیرون می‌رود؟
19:19 از صفیه، همسر پیامبر ﷺ روایت است
19:24 که او نزد رسول الله ﷺ آمد
19:28 تا در حال اعتکافش در مسجد، او را ملاقات کند
19:31 در ده روز پایانی رمضان،
19:34 پس ساعتی با ایشان سخن گفت،
19:36 سپس برخاست تا بازگردد،
19:39 پیامبر ﷺ برخاست
19:42 و همراه او رفت تا او را (به منزلش) برساند.
19:44 در روایتی (آمده است):
19:46 پیامبر ﷺ در مسجد بود
19:49 و همسرانش نزد ایشان بودند،
19:51 (زنان) رفتند،
19:52 پس به صفیه دختر حیی فرمود:
19:55 «عجله مکن تا با تو بیرون آیم.»
19:58 و خانه او در خانه اسامه بود.
20:01 تا آنگاه که به دَرِ مسجد رسیدند،
20:04 نزد دَرِ ام سلمه،
20:06 دو مرد از انصار گذشتند
20:09 و بر رسول الله ﷺ سلام کردند،
20:13 پیامبر ﷺ به آن‌ها فرمود:
20:17 «آرام باشید (شتاب نکنید)،
20:19 این تنها صفیه دختر حیی است.»
20:22 آن دو گفتند:
20:23 «سبحان الله، ای رسول الله!»
20:26 و (این کار) بر آن دو گران آمد.
20:28 پیامبر ﷺ فرمود:
20:32 «شیطان در انسان به‌سان جریان خون (در رگ‌ها) نفوذ می‌کند.»
20:36 در روایتی (آمده است):
20:38 «همان‌گونه که خون در انسان جریان دارد (شیطان نیز در او جریان دارد).»
20:41 «و من ترسیدم که (شیطان) چیزی را در دل‌های شما بیفکند.»
20:46 در روایتی (آمده است):
20:47 «در جان‌های شما.»
20:49 در روایتی دیگر
20:51 بدی
20:52 شرح حدیث
20:55 بازگردد
20:57 یعنی به خانه‌اش برگردد
21:00 او را برمی‌گرداند
21:01 یعنی او را به خانه‌اش بازمی‌گرداند
21:04 دو مرد
21:05 آن دو، اسید بن حضیر و عباد بن بشر رضی‌الله‌عنهما هستند
21:10 «آرام باشید»
21:12 یعنی آهسته و شتاب نکنید
21:15 و بر آن دو گران آمد
21:17 یعنی بزرگ و دشوار شد بر آن دو
21:20 به‌اندازهٔ خون (در جریان بدن)
21:21 یعنی همانند جریان خون
21:23 و وجه شباهت میان دو طرف تشبیه
21:26 شدت پیوستگی و جدا نشدن است
21:30 «ترسیدم که در دل‌های شما چیزی بیفکند»
21:34 شافعی گفت:
21:36 [پیامبر] بر آن دو از کفر بیمناک شد
21:38 اگر به او گمان تهمت می‌بردیم
21:40 پس به‌سرعت آن دو را از مکان حضورش آگاه ساخت
21:43 اندرزی به آن دو در امر دین
21:46 پیش از آنکه شیطان در دل‌های آن دو چیزی بیفکند
21:49 که به‌سبب آن هلاک شوند
21:51 «شتاب نکن تا من با تو بیایم»
21:54 پیامبر (ﷺ) مشغول [کاری] بود
21:57 پس او را به تأخیر انداختن فرمان داد
21:59 از فواید حدیث
22:03 از حدیث استفاده می‌شود
22:05 جواز پرداختن معتکف به امور مباح
22:09 بدرقه کردن زائر و برخاستن و سخن گفتن با او
22:13 و در آن است که برای معتکف خواندن قرآن و حدیث [روا است]
22:18 و تدریس و نوشتن امور دین و شنیدن علم
22:22 و در آن است اباحهٔ خلوت معتکف با همسر
22:27 و در آن است اباحهٔ دیدار زن از معتکف
22:31 و در آن بیان کمال مهربانی پیامبر (ﷺ) بر امتش است
22:37 و راهنمایی ایشان به آنچه گناه را از آنان دور می‌کند
22:41 و در آن استحباب پرهیز از دچار شدن به سوءظن است
22:45 و طلب سلامت و عذرخواهی با عذرهای صحیح
22:49 و در آن جواز بیرون رفتن زن در شب با شرط ایمنی از فتنه است
22:54 باب اعتکاف در دههٔ میانی رمضان
23:00 از ابوهریره روایت است که گفت:
23:27 شرح حدیث
23:30 یعنی جبرئیل علیه‌السلام بر [پیامبر] عرضه می‌کرد
23:34 «قبض» یعنی وفات یافت
23:37 از فواید حدیث
23:40 از حدیث استفاده می‌شود که اعتکاف در تمام ماه رمضان مشروع است
23:46 و در آن استحباب فراوان انجام دادن کارهای نیک در عمر است
23:50 هنگامی که انسان به نهایت عمر برسد