از مجموعهٔ صحیح البخاری
· درس 73 از 113
خلاصه صحیح البخاری | قسمت (73) | ادامه کتاب روزه، بعد کتاب تراویح، سپس سوره های عزلت.
0:000:00
متن کامل
ترجمهٔ ماشینی — ممکن است خطا داشته باشد
0:00
بسم الله الرحمن الرحیم
0:03
مرکز افاده
0:06
برای مطالعات و پژوهشهای انسانی
0:09
تقدیم میکند
0:10
مختصر صحیح بخاری
0:16
باب روزه گرفتن روز عاشورا
0:21
از حمید بن عبدالرحمن
0:24
که از معاویه بن ابیسفیان رضیاللهعنهما شنید
0:28
در روز عاشورا در سال حج
0:32
بر منبر میگفت
0:34
ای اهل مدینه، علمای شما کجایند؟
0:38
از رسول الله صلیاللهعلیهوسلم شنیدم که میفرمود:
0:42
«این روز عاشوراست»
0:45
«و الله روزه آن را بر شما واجب نکرده است،
0:48
و من روزهدارم.
0:50
پس هر که بخواهد، روزه بگیرد،
0:52
و هر که بخواهد، افطار کند.»
0:55
شرح حدیث
0:59
کجایند علمای شما؟
1:01
ظاهر این است که (معاویه) این را گفت
1:03
هنگامی که شنید کسی آن را واجب یا حرام یا مکروه میداند،
1:08
پس خواست به آنان اعلام کند که روزه آن نه واجب است و نه حرام و نه مکروه.
1:14
«و واجب نکرده است»
1:15
یعنی فرض و واجب نساخته است.
1:18
از فواید حدیث
1:22
از حدیث استفاده میشود:
1:24
استحباب روزه گرفتن روز عاشورا،
1:27
و در آن هشدار دادن عالم به چیزی است که ممکن است از آن غافل شود
1:31
یا به یاد نداشته باشد،
1:33
و در آن است که واجبی نیست مگر آنچه شرع واجب کرده است.
1:40
از ابن عباس رضیاللهعنهما روایت است که گفت:
1:44
پیامبر صلیاللهعلیهوسلم به مدینه آمد،
1:48
و دید یهودیان روز عاشورا را روزه میگیرند،
1:51
پس فرمود: «این چیست؟»
1:54
گفتند: «این روز نیکوست.»
1:58
در روایتی: «این روز بزرگی است.»
2:02
«این روزی است که الله بنیاسرائیل را از دشمنشان رهانید.»
2:07
در روایتی: «الله در آن روز موسی را پیروز گردانید.»
2:11
و در روایتی: «در آن روز موسی بر فرعون چیره شد.»
2:16
پس موسی آن را روزه گرفت.
2:18
در روایتی: «موسی برای شکر الله روزه گرفت.»
2:23
و در روایتی: «و ما برای بزرگداشت او آن را روزه میگیریم.»
2:28
«پس من به موسی از شما سزاوارترم.»
2:31
در روایتی: «من سزاوارترم.»
2:34
و در روایتی: «ما سزاوارتریم.»
2:38
پس (پیامبر) آن را روزه گرفت و به روزه گرفتن آن امر کرد.
2:41
شرح حدیث
2:45
روز عاشورا، یعنی دهم ماه محرم.
2:50
«این چیست؟» یعنی سبب این روزه چیست؟
2:54
«روز نیکو» یعنی نزد ایشان فضیلتی دارد.
2:58
«دشمنشان» یعنی فرعون.
3:01
«پس موسی آن را روزه گرفت» یعنی برای شکر الله عز وجل.
3:06
«سزاوارتر» یعنی شایستهتر.
3:09
«از شما» یعنی از یهودیان.
3:12
«آن را روزه گرفت» یعنی روز عاشورا را روزه گرفت.
3:16
«الله در آن موسی را پیروز گردانید»
3:19
«پیروزی» یعنی غلبه، قهر، رستگاری و چیرگی بر دشمن.
3:25
از فواید حدیث
3:28
از حدیث استفاده میشود:
3:31
وجوب روزه عاشورا،
3:33
با روزه ماه رمضان نسخ شده است،
3:35
و فضیلت روزه آن تا روز قیامت باقی مانده است.
3:39
و در آن است که مسلمان به شکر رهایی موسی علیهالسلام از یهودیان سزاوارتر است.
3:46
از ابو موسی رضیاللهعنه روایت است که گفت:
3:51
پیامبر صلیاللهعلیهوسلم به مدینه وارد شد،
3:55
و ناگاه گروهی از یهودیان عاشورا را بزرگ میداشتند.
3:59
در روایتی:
4:01
یهودیان آن را عید میدانستند
4:03
و روزه میگرفتند.
4:05
پس پیامبر صلیاللهعلیهوسلم فرمود:
4:09
«ما به روزه گرفتن آن سزاوارتریم.»
4:11
در روایتی:
4:14
«شما آن را روزه بگیرید.»
4:16
پس به روزه گرفتن آن امر کرد.
4:18
شرح حدیث
4:21
«بزرگ میداشتند عاشورا را»
4:24
یعنی یهودیان روز عاشورا را بزرگ میداشتند،
4:27
و آن را عید میگرفتند،
4:29
و روزه میگرفتند،
4:31
یعنی به شکر.
4:33
«سزاوارتر»
4:34
یعنی شایستهتر به بزرگداشت این روز و روزه گرفتن آن از یهودیان.
4:38
از فواید حدیث
4:42
از حدیث استفاده میشود:
4:44
بیان فضیلت روزه روز عاشورا،
4:48
و در آن است که بزرگداشت اهل بدعت نسبت به روزهای فاضل،
4:52
مانع از بزرگداشت آنها (توسط مسلمانان) نمیشود.
4:54
از ابن عباس رضیاللهعنهما روایت است که گفت:
5:01
ندیدم پیامبر صلیاللهعلیهوسلم
5:04
روزه روزی را که آن را بر دیگر روزها برتری دهد، قصد کند،
5:08
مگر این روز را،
5:10
یعنی روز عاشورا،
5:12
و این ماه را،
5:14
یعنی ماه رمضان.
5:16
شرح حدیث
5:19
«قصد میکرد»
5:21
یعنی طلب میکرد،
5:23
و «تحری»
5:24
همان مبالغه و کوشش در طلب چیزی است.
5:28
فضیلت آن.
5:29
مقصود
5:30
روزه گرفتن او بهخاطر ثبوت فضیلت آن
5:33
روز عاشورا
5:35
یعنی دهمین روز از ماه محرم
5:38
از فواید حدیث
5:41
از حدیث استفاده میشود
5:44
استحباب جستجوی روزه گرفتن در روزهای باfضیلت
5:48
و در آن آمده که هیچ فضیلتی برای مکان یا زمان نیست
5:52
مگر با نص
5:54
کتاب تراویح
5:59
باب فضیلت کسی که رمضان را قیام کند
6:04
از عبدالرحمن بن عبدالقاری روایت است که گفت
6:10
شبی در ماه رمضان همراه عمر بن خطاب رضیاللهعنه به سوی مسجد بیرون رفتم
6:16
دیدم که مردم گروهگروه و پراکندهاند
6:20
مردی برای خودش نماز میگزارد
6:22
و مردی نماز میگزارد و گروهی به نماز او نماز میگزارند
6:26
عمر گفت
6:28
من میبینم که اگر اینان را بر یک قاری واحد جمع کنم
6:32
بهتر خواهد بود
6:34
سپس تصمیم گرفت و آنان را بر ابی بن کعب جمع کرد
6:38
سپس شب دیگری همراه او بیرون رفتم
6:41
و مردم به نماز قاریشان نماز میگزاردند
6:45
عمر گفت
6:47
این بدعت چه نیکوست
6:49
و آن [بخشی] که خوابیدهاند از آن [بخشی] که برمیخیزند بهتر است
6:53
یعنی آخر شب
6:56
و مردم در آغاز شب برمیخاستند
6:59
شرح حدیث
7:02
به مسجد، یعنی مسجد مدینه
7:07
یعنی مقصود آن است که از حال آنان شگفتزده شد
7:11
گروهگروه، یعنی جماعتهای پراکنده
7:15
پراکنده، برای تأکید بر پراکندگی آنان در نماز
7:20
و مقصود آن است که آنان بعد از نماز عشا جداجدا در مسجد نافله میخواندند
7:24
جداجدا
7:28
رهط به گروهی از سه تا ده نفر گفته میشود
7:32
«أری» یعنی به نظر میرسد و از روی رأی و اجتهاد
7:35
اگر اینان را، یعنی پراکندگان را جمع کنم
7:39
بر یک قاری که امامتشان کند
7:43
«أمثل» یعنی بهتر و درستتر
7:48
«عزم» یعنی قطعیت یافت و تصمیم خود را محکم کرد
7:51
«بدعت» با توجه به ظاهر حال [به این نام خوانده شده]
7:55
پس بر معنای لغوی یعنی نوآوری حمل میشود
7:59
از فواید حدیث
8:03
از حدیث استفاده میشود
8:05
فضیلت قیام شب و شبهای رمضان
8:08
و در آن راهنمایی امام به بررسی حال مردم در عبادت است
8:13
و جمع کردن آنان در بهترین حالت
8:16
و در این خبر اشارهای به نکوهش تفرقه و جدایی است
8:20
و در این خبر اشارهای به سنت خلفای راشدین است
8:26
و در آن مشروعیت خواندن نماز تراویح در خانه است
8:30
زیرا گفتهاش
8:31
سپس شب دیگری همراه او بیرون رفتم
8:34
و مردم به نماز قاریشان نماز میگزاردند
8:37
دلالت دارد بر اینکه عمر آن را در خانهاش خوانده است
8:41
و در آن آمده که سنت راشده گذشته است
8:44
که نماز تراویح در آغاز شب خوانده میشود
8:48
شاطبی درباره سخن عمر رضیاللهعنه میگوید
8:51
این بدعت چه نیکوست
8:53
تنها آن را بدعت نامید بهاعتبار ظاهر حال
8:57
از این جهت که پیامبر صلیاللهعلیهوسلم آن را ترک کرده بود
9:01
و اتفاق افتاد که در زمان ابوبکر رضیاللهعنه انجام نشد
9:06
نه اینکه در معنا بدعت باشد
9:09
پس کسی که به این اعتبار آن را بدعت نامد
9:12
در نامگذاریها جای مناقشه نیست
9:15
و در این هنگام
9:16
جایز نیست که به آن بر جواز بدعتگذاری استدلال شود
9:20
به معنایی که دربارهاش سخن گفته شده
9:22
زیرا این نوعی تحریف کلام از جایگاههای آن است
9:26
باب جستجوی شب قدر در شبهای فرد از ده روز پایانی
9:33
از عایشه روایت است که گفت
9:35
پیامبر صلیاللهعلیهوسلم
9:39
در ده روز پایانی رمضان اعتکاف میکرد
9:42
و میفرمود
9:44
شب قدر را در ده روز پایانی رمضان جستجو کنید
9:48
در روایتی
9:51
بجویید
9:53
و در روایتی
9:55
در شبهای فرد
9:56
شرح حدیث
9:59
مجاورت، یعنی اعتکاف
10:01
یعنی اعتکاف کرد
10:03
جستجو کنید
10:04
یعنی آن را طلب کنید و در پی یافتنش بکوشید
10:08
از فواید حدیث
10:11
از حدیث استفاده میشود
10:14
فضیلت اعتکاف در ده روز پایانی رمضان
10:18
و در آن تشویق به کوشش در عبادت در ده روز پایانی است
10:23
از ابن عباس رضیاللهعنهما روایت است
10:28
که پیامبر صلیاللهعلیهوسلم فرمود
10:32
آن را در ده روز پایانی رمضان بجویید
10:36
شب قدر را
10:38
در نهمین شب باقیمانده
10:40
در هفتمین شب باقیمانده
10:42
در پنجمین شب باقیمانده
10:45
در روایتی
10:47
در نهمین شب گذشته
10:49
یا در هفتمین شب باقیمانده
10:51
شرح حدیث
10:55
آن را جستجو کنید
10:57
یعنی آن را طلب کنید
11:00
در نهمشب باقیمانده
11:02
در هفتمشب باقیمانده
11:04
در پنجمشب باقیمانده
11:06
یعنی اگر ماه سیروزه باشد
11:09
پس تأویل آن این است که شب قدر در شبهای فرد (وتر) است
11:12
و اگر ماه ناقص باشد
11:15
پس در شبهای زوج (شفع) است
11:17
از فواید حدیث
11:21
از این حدیث استفاده میشود
11:23
که شب قدر در ده روز پایانی ماه رمضان است
11:27
و در شبهای فرد امیدوارکنندهتر است
11:29
و در آن ترغیب بر جستوجوی شب قدر وجود دارد
11:33
باب عمل در ده روز پایانی ماه رمضان
11:39
از عایشه رضیاللهعنها روایت است که گفت
11:42
پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم)
11:45
هنگامی که ده روز آخر وارد میشد
11:47
کمربند خود را محکم میبست
11:49
و شب را به عبادت زنده میداشت
11:51
و خانوادهاش را بیدار میکرد
11:54
توضیح حدیث
11:56
«کان» بر استمرار و دوام دلالت دارد
12:00
دهروز
12:02
یعنی پایانی ماه رمضان
12:04
«مئزرة»
12:06
یعنی ازاره (کمربند یا لنگ)
12:08
و این کنایه است؛ یا از ترک جماع
12:10
یا از آمادگی
12:12
و کوشش در عبادت
12:14
یا از هر دو با هم
12:17
و شب را زنده میداشت
12:19
یعنی به نماز و عبادت
12:21
خانوادهاش
12:24
یعنی همسرش
12:26
از فواید حدیث
12:29
از این حدیث استفاده میشود
12:31
فضیلت ده روز پایانی ماه رمضان
12:33
و زیاد عبادت کردن در آن
12:36
و در آن سفارش مرد به خانوادهاش برای عبادات برتر است
12:41
ابواب اعتکاف
12:46
اعتکاف
12:48
آن است که انسان در مسجد بماند و در آن درنگ کند به قصد تقرب به الله تعالی
12:56
باب اعتکاف در ده روز پایانی
12:59
و اعتکاف در همه مساجد (جایز است)
13:02
از عبدالله بن عمر رضیاللهعنهما روایت است که گفت
13:07
رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم)
13:10
ده روز پایانی ماه رمضان را معتکف میشد
13:15
توضیح حدیث
13:18
«کان» بر دوام و استمرار دلالت دارد
13:21
از فواید حدیث
13:25
از این حدیث استفاده میشود
13:28
استحباب اعتکاف در ده روز پایانی ماه رمضان
13:33
و در آن فضیلت ده روز پایانی رمضان است
13:37
از عایشه رضیاللهعنها، همسر پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم)
13:44
که پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم)
13:47
ده روز پایانی ماه رمضان را معتکف میشد
13:50
تا آنکه الله او را به خود فراخواند
13:53
سپس همسرانش پس از او معتکف شدند
13:56
توضیح حدیث
14:00
سپس همسرانش پس از او معتکف شدند
14:03
یعنی حکم اعتکاف پس از او نیز ادامه یافت، حتی در حق زنان
14:07
و این از ویژگیهای خاص پیامبر نیست
14:10
از فواید حدیث
14:13
از این حدیث استفاده میشود
14:16
مداومت بر فضیلتهای عمل در اوقات برتر
14:21
و در آن صحت اعتکاف زنان وجود دارد
14:24
باب اعتکاف یک شب
14:29
از عبدالله بن عمر
14:31
در روایتی
14:33
هنگامی که از حنین بازگشتیم
14:35
عمر از پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) درباره نذری پرسید
14:40
از عمر بن خطاب رضیاللهعنه
14:44
که گفت
14:46
ای رسول الله
14:48
من در جاهلیت نذر کردم که یک شب در مسجد الحرام معتکف شوم
14:54
پس پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) به او فرمود
14:58
«به نذرت وفا کن»
15:00
پس یک شب معتکف شد
15:02
توضیح حدیث
15:04
«در جاهلیت»
15:07
یعنی پیش از اسلام
15:09
از فواید حدیث
15:13
در حدیث دلیل است بر اینکه اعتکاف بدون روزه جایز است
15:18
و در آن وفا به نذر جاهلیت وجود دارد، اگر نذر طاعت باشد
15:22
باب اعتکاف زنان
15:27
از عایشه رضیاللهعنها روایت است که گفت
15:30
رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم)
15:33
هر رمضان معتکف میشد
15:36
و هنگامی که نماز صبح را میخواند
15:38
به جایگاه خود که در آن معتکف بود وارد میشد
15:41
پس عایشه از او اجازه خواست که معتکف شود
15:44
و او به وی اجازه داد
15:46
پس در آنجا خیمهای زدند
15:49
حفصه این را شنید
15:51
و خیمهای زد
15:53
زینب نیز این را شنید
15:55
و خیمه دیگری زد
15:58
و چون رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) از نماز صبح بازگشت
16:03
چهار خیمه دید
16:05
فرمود: «این چیست؟»
16:08
پس آنچه را آنان کرده بودند به او خبر دادند
16:10
ایشان فرمود: «چه چیزی آنان را به این کار واداشته است؟»
16:14
«البر» (نیکی)
16:15
در روایتی (آمده است):
16:18
«البر» — آیا میگویید به آنها (با آنها) چهکار دارید؟
16:21
و در روایتی دیگر:
16:23
«البر» — آیا میبینید که با آنها چه میکنند؟
16:25
و در روایتی دیگر:
16:27
«البر» — آیا آنان با این (کار) قصد نیکی داشتند؟
16:29
«من معتکف نیستم.»
16:32
«آنها را بردارید که نمیبینمشان.»
16:35
پس (آنها را) برداشتند.
16:37
پس در رمضان معتکف نشد،
16:39
تا اینکه در دهه آخر شوال معتکف شد.
16:43
شرح حدیث:
16:47
«کان» دلالت بر دوام و استمرار دارد،
16:50
یعنی در هر رمضان (چنین میکرد)،
16:52
یعنی در ده روز پایانی (رمضان).
16:54
«صلی الغداة» (نماز بامداد را خواند)،
16:56
یعنی نماز صبح را خواند.
16:58
به جایگاهی که در آن معتکف میشد داخل شد،
17:01
یعنی به مکان ویژه خود در مسجد که برای اعتکاف اختصاص داده بود، وارد شد،
17:07
و آن، جای خیمهاش بود.
17:09
«قبّة»
17:10
یعنی خیمه و چادر.
17:12
«من الغداة»
17:14
یعنی از نماز صبح (پس از آن).
17:16
«أبصر» (دید)
17:17
یعنی مشاهده کرد.
17:19
«أربع قباب» (چهار قبه)
17:21
یعنی یک قبه برای پیامبر ﷺ،
17:24
و سه قبه برای همسرانش رضیاللهعنهن.
17:28
«ما حملهن» (چه چیزی آنان را واداشته)
17:30
یعنی: انگیزه و محرک ایشان چیست؟
17:33
«البر»
17:34
همزه در آن برای استفهام انکاری است.
17:38
و «البر» به معنای طاعت و خیر است.
17:41
«انزعوها»
17:43
یعنی آنها را بردارید.
17:45
«فلا أراها»
17:47
یعنی: خیمههای مذکور را نمیبینم.
17:50
«فنزعت»
17:51
یعنی برداشته شد.
17:53
از فواید حدیث:
17:56
از حدیث استفاده میشود:
17:59
که آغاز اعتکاف از اول روز است؛
18:02
و اینکه مسجد شرط اعتکاف است؛
18:06
و جواز برپا کردن خیمهها در مسجد؛
18:09
و تخصیص مکانهای معین برای اعتکاف؛
18:13
و نکوهش (شوم دانستن) دیگری (چشمداشت به دیگران)؛
18:15
زیرا این (کار) ناشی از حسد است که به ترک امر برتر بهخاطر آن میانجامد؛
18:20
و ترک امر برتر، هنگامی که در آن مصلحتی باشد (جایز است)؛
18:24
و اینکه کسی که بر عمل خود از ریا بیمناک باشد،
18:27
میتواند آن را ترک کرده و قطع کند؛
18:29
و اینکه اعتکاف با نیت واجب نمیشود؛
18:33
اما قضا کردن پیامبر ﷺ آن را،
18:37
بر سبیل استحباب بوده است؛
18:39
زیرا ایشان هرگاه کاری را انجام میدادند، آن را ثابت (و پایدار) میساختند؛
18:42
و از این رو نقل نشده که همسرانشان در شوال با ایشان معتکف شده باشند؛
18:47
و اینکه زن بدون اجازه شوهرش معتکف نشود؛
18:52
و اگر بدون اجازه او معتکف شد،
18:55
شوهر حق دارد او را بیرون کند؛
18:57
و اگر با اجازه او (معتکف شده باشد)،
18:59
او میتواند اجازه خود را پس گرفته و مانع او شود؛
19:02
و اینکه قضای اعتکاف مشروع است؛
19:05
و اینکه غیرت امری فطری است،
19:08
تا زمانی که به مخالفت (با شرع) نینجامد.
19:11
باب:
19:14
آیا معتکف برای حوایج خود تا دَرِ مسجد بیرون میرود؟
19:19
از صفیه، همسر پیامبر ﷺ روایت است
19:24
که او نزد رسول الله ﷺ آمد
19:28
تا در حال اعتکافش در مسجد، او را ملاقات کند
19:31
در ده روز پایانی رمضان،
19:34
پس ساعتی با ایشان سخن گفت،
19:36
سپس برخاست تا بازگردد،
19:39
پیامبر ﷺ برخاست
19:42
و همراه او رفت تا او را (به منزلش) برساند.
19:44
در روایتی (آمده است):
19:46
پیامبر ﷺ در مسجد بود
19:49
و همسرانش نزد ایشان بودند،
19:51
(زنان) رفتند،
19:52
پس به صفیه دختر حیی فرمود:
19:55
«عجله مکن تا با تو بیرون آیم.»
19:58
و خانه او در خانه اسامه بود.
20:01
تا آنگاه که به دَرِ مسجد رسیدند،
20:04
نزد دَرِ ام سلمه،
20:06
دو مرد از انصار گذشتند
20:09
و بر رسول الله ﷺ سلام کردند،
20:13
پیامبر ﷺ به آنها فرمود:
20:17
«آرام باشید (شتاب نکنید)،
20:19
این تنها صفیه دختر حیی است.»
20:22
آن دو گفتند:
20:23
«سبحان الله، ای رسول الله!»
20:26
و (این کار) بر آن دو گران آمد.
20:28
پیامبر ﷺ فرمود:
20:32
«شیطان در انسان بهسان جریان خون (در رگها) نفوذ میکند.»
20:36
در روایتی (آمده است):
20:38
«همانگونه که خون در انسان جریان دارد (شیطان نیز در او جریان دارد).»
20:41
«و من ترسیدم که (شیطان) چیزی را در دلهای شما بیفکند.»
20:46
در روایتی (آمده است):
20:47
«در جانهای شما.»
20:49
در روایتی دیگر
20:51
بدی
20:52
شرح حدیث
20:55
بازگردد
20:57
یعنی به خانهاش برگردد
21:00
او را برمیگرداند
21:01
یعنی او را به خانهاش بازمیگرداند
21:04
دو مرد
21:05
آن دو، اسید بن حضیر و عباد بن بشر رضیاللهعنهما هستند
21:10
«آرام باشید»
21:12
یعنی آهسته و شتاب نکنید
21:15
و بر آن دو گران آمد
21:17
یعنی بزرگ و دشوار شد بر آن دو
21:20
بهاندازهٔ خون (در جریان بدن)
21:21
یعنی همانند جریان خون
21:23
و وجه شباهت میان دو طرف تشبیه
21:26
شدت پیوستگی و جدا نشدن است
21:30
«ترسیدم که در دلهای شما چیزی بیفکند»
21:34
شافعی گفت:
21:36
[پیامبر] بر آن دو از کفر بیمناک شد
21:38
اگر به او گمان تهمت میبردیم
21:40
پس بهسرعت آن دو را از مکان حضورش آگاه ساخت
21:43
اندرزی به آن دو در امر دین
21:46
پیش از آنکه شیطان در دلهای آن دو چیزی بیفکند
21:49
که بهسبب آن هلاک شوند
21:51
«شتاب نکن تا من با تو بیایم»
21:54
پیامبر (ﷺ) مشغول [کاری] بود
21:57
پس او را به تأخیر انداختن فرمان داد
21:59
از فواید حدیث
22:03
از حدیث استفاده میشود
22:05
جواز پرداختن معتکف به امور مباح
22:09
بدرقه کردن زائر و برخاستن و سخن گفتن با او
22:13
و در آن است که برای معتکف خواندن قرآن و حدیث [روا است]
22:18
و تدریس و نوشتن امور دین و شنیدن علم
22:22
و در آن است اباحهٔ خلوت معتکف با همسر
22:27
و در آن است اباحهٔ دیدار زن از معتکف
22:31
و در آن بیان کمال مهربانی پیامبر (ﷺ) بر امتش است
22:37
و راهنمایی ایشان به آنچه گناه را از آنان دور میکند
22:41
و در آن استحباب پرهیز از دچار شدن به سوءظن است
22:45
و طلب سلامت و عذرخواهی با عذرهای صحیح
22:49
و در آن جواز بیرون رفتن زن در شب با شرط ایمنی از فتنه است
22:54
باب اعتکاف در دههٔ میانی رمضان
23:00
از ابوهریره روایت است که گفت:
23:27
شرح حدیث
23:30
یعنی جبرئیل علیهالسلام بر [پیامبر] عرضه میکرد
23:34
«قبض» یعنی وفات یافت
23:37
از فواید حدیث
23:40
از حدیث استفاده میشود که اعتکاف در تمام ماه رمضان مشروع است
23:46
و در آن استحباب فراوان انجام دادن کارهای نیک در عمر است
23:50
هنگامی که انسان به نهایت عمر برسد