از مجموعهٔ صحیح البخاری
· درس 68 از 113
خلاصه صحیح البخاری | قسمت (68) | دروازه های حبس و مجازات برای شکار - 2
0:000:00
متن کامل
ترجمهٔ ماشینی — ممکن است خطا داشته باشد
0:00
بسم الله الرحمن الرحیم
0:03
مرکز افاده
0:06
برای مطالعات و پژوهشهای انسانی
0:09
ارائه میکند
0:10
مختصر صحیح بخاری
0:16
باب
0:18
اگر کسی که در حال احرام است، گورخر زندهای به او هدیه شود، آن را نمیپذیرد
0:24
از صعب بن جثامه لیثی
0:28
که او یک گورخر را به رسول الله (ﷺ) هدیه کرد
0:33
و او در ابواء یا ودان بود
0:36
و در حال احرام بود، پس آن را بازگرداند
0:39
صعب گفت
0:41
چون در چهرهام (اندوه) را دید، هدیهام را بازگرداند
0:44
فرمود
0:45
ما بازگرداندنِ (هدیه) تو را (از روی بیمیلی) نداریم
0:48
اما ما محرم هستیم
0:51
شرح حدیث
0:54
ابواء
0:56
درهای از درههای حجاز، از سوی تهامه است
0:59
امروز به وادی الخریبه نامیده میشود
1:03
ودان
1:04
ودان روستایی بزرگ و نزدیک جحفه است
1:09
حُرُم، یعنی محرمان (در حال احرام)
1:12
از فواید حدیث
1:16
از حدیث استفاده میشود
1:18
مشروعیت قضاوت بر اساس قرائن
1:21
و در آن راهنمایی به عذرخواهی از رد هدیه، برای جبران خاطر هدیهدهنده وجود دارد
1:27
و در آن (آمده) که هدیه با پذیرفتن (واقعاً) به ملکیت درنمیآید، مگر با قبول
1:32
و در آن جواز شکار گورخر آمده است
1:38
باب آنچه محرم از جانوران میکشد
1:42
از عبدالله بن عمر رضیاللهعنهما
1:45
که رسول الله (ﷺ) فرمود
1:50
پنج جانور هستند
1:52
کسی که آنها را در حال احرام بکشد، بر او گناهی نیست
1:56
عقرب
1:57
و موش
1:59
و سگ درنده
2:00
و کلاغ
2:02
و لاشخور
2:04
و از حفصه روایت شده که گفت
2:06
رسول الله (ﷺ) فرمود
2:09
پنج جانور هستند
2:11
بر کسی که آنها را بکشد، حرجی نیست
2:14
کلاغ
2:15
و لاشخور
2:17
و موش
2:18
و عقرب
2:19
و سگ درنده
2:22
و از عایشه رضیاللهعنها
2:25
که رسول الله (ﷺ) فرمود
2:29
پنج جانور هستند
2:31
همگی فاسقاند
2:33
در حرم کشته میشوند
2:36
کلاغ
2:37
و لاشخور
2:38
در روایتی
2:40
و حُدیا (نوعی پرنده)
2:41
و عقرب
2:43
و موش
2:44
و سگ درنده
2:47
شرح حدیث
2:50
دواب
2:52
دابه آن است که بر روی زمین راه میرود
2:56
جناح
2:57
یعنی گناه و حرج
2:59
و لاشخور
3:00
پرندهای از شکاریها و معروف است
3:03
کنیهاش ابو الخطاف است
3:05
موشهای صحرایی را شکار میکند
3:08
لا حرج
3:09
یعنی گناهی نیست
3:11
همگی فاسقاند
3:13
این پنج جانور فواسق نامیده شدهاند
3:15
به سبب خروجشان از حرمتی که دیگر (جانوران) دارند
3:19
و کشتن آنها برای محرم و در حرم مباح است
3:23
از فواید حدیث
3:27
از حدیث استفاده میشود
3:30
هرگاه کشتن این جانوران برای محرم مباح شد
3:33
پس حلال (بودن کشتن آنها در غیر احرام) به طریق اولی است
4:06
و در آن (آمده) که وقتی علت (حکم) در موردی که نص بر آن است آشکار شود
4:11
حکم به هر چیزی که آن علت در آن یافت شود، تعدی داده میشود
4:15
از عبدالله رضیاللهعنه روایت است که گفت
4:21
در حالی که ما با پیامبر (ﷺ) بودیم
4:24
در غاری در منی
4:26
ناگهان سوره «والمرسلات» بر او نازل شد
4:29
و او آن را تلاوت میکرد
4:32
و من آن را از دهانش دریافت میکردم
4:35
و دهان او به آن تر بود
4:38
ناگهان ماری بر ما جست
4:41
پس پیامبر (ﷺ) فرمود
4:44
آن را بکشید
4:46
پس به سوی آن شتافتیم
4:47
پس (مار) گریخت
4:49
پس پیامبر (ﷺ) فرمود
4:52
(خداوند) شر شما را دفع کرد، همانگونه که شر آن را دفع کردید
5:01
در حالی که
5:02
ضرف زمان است به معنای ناگهانی بودن
5:05
در غار
5:07
غار
5:08
شکاف در کوه
5:10
تا آن را بخواند
5:11
یعنی تا آن را بخواند
5:13
تا آن را دریافت کنم
5:15
یعنی تا آن را از او فرا گیرم
5:17
از دهانش
5:18
یعنی از دهانش
5:20
تا با آن تر شود
5:22
یعنی تا زبانش بهسبب آن خشک نشود
5:25
و (خون) جهید
5:26
یعنی بیرون آمد
5:27
پس بر آن شتافتیم
5:29
یعنی پس به سرعت به کشتن آن پرداختیم
5:32
و (او) محفوظ ماند
5:33
یعنی حفظ شد و (از خطر) مصون ماند
5:36
از فواید حدیث
5:40
از این حدیث استفاده میشود
5:42
که قرآن از راه شفاهی (از دهان استاد) گرفته میشود
5:45
و در آن مشروعیت کشتن مار در حل و حرم (آمده) است
5:49
و در آن، تعقیب افعیها و رها کردن آنها پس از رفتنشان (مطرح است)
5:56
از عایشه رضیاللهعنها همسر پیامبر صلیاللهعلیهوسلم
6:02
که رسول الله صلیاللهعلیهوسلم
6:05
به وزغ فرمود: «فویسق»
6:08
و نشنیدم که به کشتن آن فرمان داده باشد
6:11
شرح حدیث
6:15
وزغ
6:16
همان است که به آن «سام ابرص» گفته میشود
6:19
و در دیوارها و سقفها (زندگی) میکند
6:22
و صدایی دارد که با آن فریاد میزند
6:25
از فواید حدیث
6:28
از این حدیث استفاده میشود
6:31
مشروعیت کشتن وزغ
6:33
و در آن جواز کشتن هر جانور آزاررسان است
6:40
باب حجامت برای محرم
6:43
از ابن عباس رضیاللهعنهما
6:46
که پیامبر صلیاللهعلیهوسلم در حال احرام حجامت کرد
6:51
و در حال روزه حجامت کرد
6:54
در روایتی (آمده است)
6:55
در سرش در حال احرام (حجامت کرد)
6:57
بهسبب دردی که داشت
6:59
با آبی که به آن «لحی جمل» گفته میشود
7:03
و از عبدالله بن بحینه (روایت است)
7:05
که رسول الله صلیاللهعلیهوسلم حجامت کرد
7:09
در لحی جمل، از راه مکه
7:12
در حالی که محرم بود، در میان سرش (حجامت کرد)
7:16
شرح حدیث
7:19
احتجم (حجامت کرد)
7:21
حجامت
7:22
بیرون کشیدن خون فاسد از بدن
7:24
با روشهای خاص
7:27
لحی جمل
7:28
نام مکانی است میان مدینه و مکه
7:31
و به مدینه نزدیکتر است
7:34
از فواید حدیث
7:38
از این حدیث استفاده میشود
7:40
جواز حجامت برای محرم
7:43
و در آن جواز فصد، شکافتن زخم و کشیدن دندان (آمده) است
7:47
و دیگر وجوه درمان
7:53
باب ازدواج محرم
7:56
از ابن عباس روایت شده که گفت
7:58
پیامبر صلیاللهعلیهوسلم با میمونه ازدواج کرد در حالی که محرم بود
8:03
و با او در حال حلال (بودن از احرام) زفاف کرد
8:06
و او در سَرِف درگذشت
8:09
شرح حدیث
8:12
در حالی که محرم بود
8:14
یعنی در عمره قضا
8:16
و با او زفاف کرد
8:18
کنایه از نزدیکی با همسر است
8:21
در سَرِف
8:22
نام درّهای از درّههای مکه است
8:25
و این حدیث وهم (اشتباه) است
8:27
پس پیامبر صلیاللهعلیهوسلم با میمونه رضیاللهعنها ازدواج کرد
8:32
در حالی که حلال بود و محرم نبود
8:36
از فواید حدیث
8:40
از این حدیث استفاده میشود
8:41
که محرم خواستگاری نمیکند و ازدواج نمیکند
8:45
و در آن بیان است که عقد نکاح در احرام با هدف آن منافات دارد
8:51
هرچند نکاح در غیر این حالت عبادت است
8:54
جز آنکه این حالت با آن منافات دارد
9:00
باب غسل برای محرم
9:04
از عبدالله بن حنین
9:06
که عبدالله بن عباس و مسور بن مخرمه در «الأبواء» اختلاف کردند
9:12
پس عبدالله بن عباس گفت
9:14
محرم سرش را میشوید
9:17
و مسور گفت
9:18
محرم سرش را نمیشوید
9:21
پس عبدالله بن عباس مرا نزد ابوایوب انصاری فرستاد
9:26
او را دیدم که میان دو چاه (یا دو تیر) غسل میکند
9:29
و با جامهای پوشانده شده بود
9:31
پس بر او سلام کردم
9:33
فرمود: «این کیست؟»
9:36
گفتم:
9:37
من عبدالله بن حنین هستم
9:40
عبدالله بن عباس مرا نزد تو فرستاده
9:43
تا از تو بپرسم که رسول الله صلیاللهعلیهوسلم چگونه
9:47
در حال احرام سرش را میشست؟
9:50
پس ابوایوب دستش را بر جامه نهاد
9:54
و آن را پایین کشید تا سرش برایم آشکار شد
9:57
سپس به کسی که آب بر او میریخت گفت:
10:00
بریز
10:01
پس بر سرش آب ریخت
10:03
سپس سرش را با دو دستش حرکت داد
10:06
پس آن دو را (دستانش را) آورد و برد
10:08
و گفت
10:09
اینگونه دیدم که پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) انجام میداد
10:15
شرح حدیث
10:18
در «ابواء»
10:19
آن جایی است نزدیک مکه
10:23
میان دو قَرن
10:24
یعنی میان دو کنارهی چاه
10:27
و «قرنان»
10:28
دو طرف بنایی است که بر سر چاه است
10:31
چوب قرقره بر روی آن دو نهاده میشود
10:35
«ثوب»، یعنی آنچه که او را میپوشاند
10:38
«فطأطأه»
10:39
یعنی آن را پایین آورد و از سرش برداشت
10:42
«بدأ»، یعنی ظاهر شد
10:45
«یصب»، یعنی آب را میریخت
10:47
«فأقبل بهما»، یعنی به سوی جلوی سر
10:51
«وأدبر»، یعنی به سوی پشت سر
10:55
از فواید حدیث
10:59
از حدیث استفاده میشود
11:01
مشروعیت مناظره در احکام و مسائل فقهی
11:05
و مراجعه به علمای آگاه به آنها در داوری
11:09
و حکم در این موضوع همان نص است
11:12
و در آن پذیرش خبر واحد است
11:15
و در آن بیان انصاف صحابه رضیاللهعنهم نسبت به یکدیگر است
11:21
و در آن این نکته است که هرگاه صحابه در مسئلهای اختلاف کنند
11:24
دلیل قاطع در گفتار هیچیک از ایشان نیست
11:27
مگر با دلیلی که پذیرش آن از کتاب یا سنت واجب است
11:32
و در آن مشروعیت پوشاندن غسلکننده با لباس یا مانند آن هنگام غسل است
11:38
و در آن جواز یاری گرفتن در طهارت است
11:41
و در آن جواز سخن گفتن و سلام کردن در حال طهارت است
11:45
اما باید ستر عورت حفظ شود و چشم فروافکنده شود
11:49
و در آن این است که بیان با عمل در جان اثرگذارتر است
11:53
و در آن این است که کسی که حفظ کرده است، حجت بر کسی است که حفظ نکرده
11:58
و در آن این است که برای محرم شستن سر و بدن و پاکیزه کردن آنها جایز است
12:05
باب پوشیدن سلاح برای محرم
12:09
از براء رضیاللهعنه روایت است که گفت
12:12
هنگامی که پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) در ذیالقعده عمره گزارد
12:17
اهل مکه از این که او را به ورود به مکه واگذارند خودداری کردند
12:20
تا این که با ایشان بر این قرار صلح کرد که سه روز در آنجا بماند
12:25
هنگامی که قرارداد را نوشتند
12:28
نوشتند: این است آنچه محمد رسول الله بر آن صلح کرد
12:33
گفتند: ما این را برای تو نمیپذیریم
12:37
اگر میدانستیم که تو رسول الله هستی، تو را از چیزی باز نمیداشتیم
12:41
در روایتی: «تو را منع نمیکردیم و با تو بیعت نمیکردیم»
12:46
و در روایتی: «با تو نمیجنگیدیم»
12:50
بلکه تو محمد بن عبدالله هستی
12:53
فرمود: من رسول الله هستم و من محمد بن عبدالله هستم
12:59
سپس به علی بن ابی طالب رضیاللهعنه فرمود
13:03
«رسول الله» را محو کن
13:05
علی گفت: نه، به خدا سوگند، هرگز تو را محو نخواهم کرد
13:10
پس پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) نوشته را گرفت
13:14
و او نیکو نمینوشت
13:17
در روایتی: «فرمود: آن را به من نشان بده»
13:21
گفت: آن را به او نشان داد
13:24
پس پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) آن را با دست خود محو کرد
13:28
و نوشت: این است آنچه محمد بن عبدالله بر آن صلح کرد
13:34
پس سلاح به مکه وارد نشود مگر شمشیر در غلاف
13:39
در روایتی: «و جز سلاح در پوششها وارد نشود»
13:45
و هیچکس از اهل مکه را به همراه نبرد، اگر بخواهد از او پیروی کند
13:50
در روایتی: «و هیچکس از ایشان را فرا نخواند»
13:55
و در روایتی: «بر این که هر کس از مشرکان نزد او آید، او را به ایشان بازگرداند»
14:01
و هر کس از مسلمانان نزد ایشان آید، او را بازنگردانند
14:05
و در روایتی: «ابوجندل در حالی که در زنجیرهایش لنگلنگان آمد»
14:10
پس او را به ایشان بازگرداند
14:13
و از یاران او کسی را که بخواهد در آنجا بماند، منع نکند
14:18
پس چون وارد شد و مدت سپری شد
14:21
نزد علی آمدند و گفتند: به یارت بگو از ما بیرون رود
14:27
زیرا مدت گذشته است
14:29
پس پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) بیرون رفت
14:33
دختر حمزه او را دنبال کرد و ندا میداد
14:36
«ای عمو، ای عمو»
14:38
علی او را گرفت و دستش را گرفت
14:42
و به فاطمه (علیها السلام) فرمود
14:45
دختر عمویت را بگیر
14:47
او را حمل کن
14:49
علی و زید و جعفر درباره او نزاع کردند
14:53
علی گفت: من او را گرفتم
14:56
و او دختر عموی من است
14:58
و جعفر گفت:
15:00
دختر عموی من است
15:01
و خالهاش زیر نکاح من است
15:04
و زید گفت:
15:05
دختر برادر من است
15:07
پس پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) او را به خالهاش سپرد
15:12
و فرمود:
15:13
خاله به منزلهٔ مادر است
15:16
و به علی فرمود:
15:18
تو از منی و من از توام
15:20
و به جعفر فرمود:
15:22
تو به خَلق و خُلق من شبیه شدی
15:25
و به زید فرمود:
15:27
تو برادر و مولای ما هستی
15:30
و علی گفت:
15:31
آیا با دختر حمزه ازدواج نمیکنی؟
15:34
فرمود: او دختر برادر من از شیر است
15:39
شرح حدیث
15:43
هنگامی که پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) در ذیالقعده عمره گزارد
15:48
یعنی در سال ششم هجرت
15:51
و او امتناع کرد
15:52
یعنی پس خودداری کرد
15:54
او را فرا میخواند
15:55
یعنی آنها را رها کنند
15:56
تا اینکه با آنان مصالحه کرد
15:58
یعنی با ایشان صلح کرد و جدایی افکند
16:01
نوشتن پیماننامه را دستور داد
16:03
یعنی پیماننامهٔ صلح حدیبیه
16:06
ما به این اقرار نمیکنیم
16:08
یعنی به رسالت و نبوت تو اعتراف نمیکنیم
16:11
و به اینکه تو فرستادهٔ الله هستی ایمان نمیآوریم
16:15
ما تو را بازداشتیم
16:16
یعنی تو را از ورود باز داشتیم
16:18
و او نوشتن را نیکو نمیدانست
16:20
منظور این است که
16:21
او امّی بود و کتابت نمیدانست
16:24
پس نوشت
16:25
و گفته شده که پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) بهعنوان معجزه خود نوشت
16:31
و گفته شده که به نوشتن پیماننامه دستور داد
16:34
آنچه بر آن مصالحه کردند
16:35
یعنی آنچه با ایشان بر آن صلح کرد
16:38
داخل نمیشود
16:39
یعنی پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) و یارانش
16:43
در قِراب
16:45
قِراب شمشیر است
16:46
یعنی غلاف و نیام آن
16:49
از اهل آن بیرون نمیرود
16:51
یعنی از اهل مکه
16:53
که پیروی کند
16:54
یعنی مؤمنی که به پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) ایمان دارد
16:58
از یاران او
17:00
یعنی یاران پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم)
17:04
که در آن اقامت کند
17:06
یعنی که در مکه بماند
17:08
و منظور این است
17:10
که اقامت کند و دین اسلام را رها کند
17:13
پس چون وارد آن شد
17:15
یعنی وارد مکه شد
17:17
و مهلت سپری شد
17:18
یعنی وقت توافقشده به پایان رسید
17:21
آمدند
17:22
یعنی آمدند
17:24
دختر حمزه
17:26
نامش عماره است
17:27
و گفته شده فاطمه
17:29
و گفته شده غیر از این
17:31
پس او را گرفت
17:33
یعنی او را برداشت
17:35
دخترِ عمویت را بگیر
17:37
یعنی او را بگیر و به خود بپیوند
17:40
پس نزاع کردند
17:41
یعنی در سرپرستی او به نزاع پرداختند
17:44
و خالهٔ او زیر نظر من است
17:46
خالهٔ او همسر جعفر بن ابیطالب رضیاللهعنه است
17:51
و نامش اسماء بنت عمیس رضیاللهعنها است
17:55
و زید گفت
17:57
دختر برادر من است
17:58
به اعتبار عقد برادری میان زید و حمزه رضیاللهعنهما
18:04
پس به سود او حکم کرد
18:05
یعنی به حضانت او حکم کرد
18:07
خاله به منزلهٔ مادر است
18:10
یعنی در مهربانی و دلسوزی و رسیدگی به امور کودک
18:15
او دختر برادر من از شیر است
18:18
زیرا ثویبه، کنیز ابولهب بود
18:21
و پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) را شیر داد
18:24
و حمزه رضیاللهعنه را
18:27
از فواید حدیث
18:31
از این حدیث استفاده میشود
18:33
مشروع بودن عمره در ذیالقعده
18:36
و در آن مشروع بودن قضای عمره است، هرگاه معتمر را مانعی بازدارد
18:42
و در آن بیان شدت محبت یاران به پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) است
18:47
و احترام آنان نسبت به او
18:49
و در آن ترغیب به وفای به عهدها و شرطها با همهٔ مردم است
18:55
و در آن مشروع بودن نزاع در حضانت کودک است
18:59
و در آن این است که اصل در حضانت از آنِ مادر است
19:03
به سبب کمال دلسوزی و رسیدگی به امور کودکش
19:07
و در حدیث دلالت است بر اینکه خاله در حضانت حقی دارد
19:12
به سبب قول پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم)
19:15
خاله به منزلهٔ مادر است
19:17
و در آن است که از طریق شیر خوردن، آنچه از طریق نسب حرام است حرام میشود
19:22
پس دختر برادر از شیر، همچون دختر برادر از نسب، محرم است
19:27
و در آن حرص پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) بر خوشدل ساختن خاطر همه است
19:33
هر کس را به آنچه شایستهٔ اوست
19:36
و در حدیث منقبتی بزرگ برای علی رضیاللهعنه است
19:41
و در آن منقبتی برای جعفر بن ابیطالب رضیاللهعنه است
19:45
به سبب ستایش پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) از اخلاق او
19:50
و در آن تأکید بر برادری اسلامی است
19:54
و در آن این است که برای کسی که نزد او خویشاوندی نسبی دارد مشروع است
19:58
که آن را به اهل صلاح و همشأن برای ازدواج عرضه کند
20:03
و در حدیث اشاره است به اینکه چون حاضنان در فضیلت برابر باشند
20:09
کسی که از جهت مادر نزدیکتر است مقدم میشود
20:14
باب ورود به حرم و مکه بدون احرام
20:19
از انس بن مالک رضیاللهعنه
20:22
که رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) در سال فتح وارد شد
20:27
و بر سرش کلاهِ خود بود
20:29
پس چون آن را برداشت، مردی آمد و گفت
20:33
ابن خطل به پردههای کعبه آویخته است
20:38
پس فرمود: او را بکشید
20:41
توضیح حدیث
20:44
مِغفَر کلاهخودی است که از زره بافته میشود و به اندازهٔ سر است
20:50
او را از جایش برکند؛ یعنی زدودش.
20:54
مردی است که ابو برزه نَضلة بن عبید اسلمی رضیاللهعنه است.
21:01
ابن خَطَل نامش عبدالله است و گفته شده غیر آن.
21:06
«متعلق» یعنی آویزانشونده؛ «عائذ» یعنی پناهجو.
21:10
به پردههای کعبه؛ یعنی پوشش آن.
21:14
و پیامبر (ﷺ) فرمان کشتن ابن خَطَل را داد،
21:18
زیرا او مرتد شد و مسلمانی را کشت.
21:21
و او پیامبر (ﷺ) را هجو میکرد.
21:26
از فواید این حدیث:
21:29
از این حدیث استفاده میشود:
21:31
جواز اجرای حدود و قصاص در حرم مکه.
21:36
و در آن مشروعیت پوشیدن کلاهخود و دیگر ابزار جنگی هنگام ترس از دشمن است.
21:42
و اینکه این کار با توکل منافات ندارد.
21:45
و در آن جواز رساندن خبر اهل فساد به والیان امور است،
21:50
و این کار از غیبت حرام و سخنچینی نیست.
21:57
باب حج و نذرها برای میت.
22:00
و مردی که از جانب زنی حج میگزارد.
22:04
از ابن عباس رضیاللهعنهما،
22:07
که زنی از قبیله جُهَینه نزد پیامبر (ﷺ) آمد
22:12
و گفت:
22:14
مادرم
22:15
در روایتی آمده است:
22:17
مردی نزد پیامبر (ﷺ) آمد و به او گفت:
22:22
خواهرم
22:23
نذر کرده که حج گزارد،
22:26
ولی حج نگزارد تا آنکه درگذشت.
22:29
آیا از جانب او حج بگزارم؟
22:31
فرمود:
22:32
آری، از جانب او حج بگزار.
22:35
به من بگو: اگر بر مادرت دِینی میبود، آیا آن را ادا میکردی؟
22:40
خدا را ادا کنید،
22:41
که خدا سزاوارتر است به وفای عهد.
22:45
شرح حدیث:
22:49
اینکه زنی
22:50
او غاثیه رضیاللهعنها است.
22:54
جُهَینه
22:55
قبیلهای است از قضاعه یمنی.
22:58
«قاضیه» (اداکننده)
23:00
یعنی اداکننده دین.
23:02
«أحق»
23:03
یعنی سزاوارتر.
23:05
از فواید این حدیث:
23:09
از این حدیث استفاده میشود:
23:11
جواز حج زن از جانب مادرش.
23:14
و در آن مشروعیت قیاس و مثال زدن است،
23:18
که روشنتر و تأثیرگذارتر در دل شنونده است.
23:22
و در آن تشبیهی است که اختلافی در آن هست،
23:24
و به آنچه بر آن اتفاق است مانندتر است.
23:27
و در آن مستحب است که مفتی بر وجه دلیل تنبیه کند،
23:31
هنگامی که از آن مصلحتی حاصل شود،
23:34
و این برای دل پرسنده خوشتر و برای پذیرشش سزاوارتر است.
23:38
و در آن ارشاد به نیکی به والدین پس از مرگشان است.
23:43
و در آن جواز پرسیدن فتوا از زن
23:45
از اهل علم هنگام نیاز است.
23:50
باب حج کودکان.
23:53
از سائب بن یزید که گفت:
23:56
مرا با رسول الله (ﷺ) حج گزاردند،
24:01
در روایتی آمده است:
24:02
و او را در همراه پیامبر (ﷺ) در اسباب سفر حج داده بودند،
24:08
در حالی که من هفت ساله بودم.
24:11
شرح حدیث:
24:15
«حُجّ بی»
24:16
یعنی پدر و مادرش یا یکی از آن دو او را حج دادند.
24:20
«در ثَقَل»
24:21
یعنی وسایل سفر و اثاث مسافران.
24:25
از فواید این حدیث:
24:29
از این حدیث استفاده میشود:
24:31
عادت دادن کودک به طاعات،
24:34
و برای او اجر آن نوشته میشود.
24:36
و در آن صحت شنیدن و تحمل حدیث توسط کودک ممیز است.
24:43
باب حج زنان.
24:46
از عمر رضیاللهعنه
24:48
که به همسران پیامبر (ﷺ)
24:52
در آخرین حجی که گزارد اجازه داد،
24:55
و عثمان بن عفان
24:58
و عبدالرحمن بن عوف را همراه آنان فرستاد.
25:02
شرح حدیث:
25:05
«اذن داد به همسران پیامبر (ﷺ)»
25:09
یعنی به ایشان در سفرشان برای حج اجازه و رخصت داد.
25:14
از فواید این حدیث:
25:18
از این حدیث استفاده میشود:
25:20
زنان برای خروج به حج و غیر آن نیازمند اجازه کسی هستند که امورشان را بر عهده دارد،
25:27
و در آن شرط بودن محرم برای زن هنگام اراده سفر است.
25:34
از ابن عباس رضیاللهعنهما که گفت:
25:38
پیامبر (ﷺ) فرمود:
25:41
زن جز با محرم سفر نکند،
25:45
و هیچ مردی بر او داخل نشود مگر آنکه محرمی همراهش باشد.
25:50
مردی گفت: ای رسول الله!
25:53
من میخواهم در فلان لشکر بیرون بروم،
25:57
و همسرم قصد حج دارد.
26:00
فرمود: با او برو.
26:03
در روایتی آمده: و در فلان غزوه نوشته شدهام.
26:08
فرمود: برگرد و با همسرت حج بگزار.
26:13
شرح حدیث:
26:17
«ذی محرم»
26:19
کسی که ازدواج با آن زن به طور ابدی بر او حرام است.
26:24
«با او برو» یعنی برای حج همراهش شو.
26:31
از این حدیث استفاده میشود:
26:33
که زن جز با محرم سفر نمیکند،
26:37
و در آن شرط بودن محرم در وجوب حج بر زن است.
26:42
حج مرد با همسرش (در صورتی که زن حج اسلام را بخواهد) نیز بیان شده است.
26:47
یا (حج زن نیز مشروط است به) بازگشت مرد از سفر جهاد.
26:50
و در این حدیث، حرام بودن خلوت با زن نامحرم بیان شده است.
26:54
و در آن، مقدم داشتن مهمتر از امور متعارض آمده است.
27:00
باب: کسی که نذر پیاده رفتن به سوی کعبه کرده است.
27:04
از انس رضیاللهعنه روایت است
27:07
که پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم)
27:10
پیرمردی را دید که میان دو پسرش تکیه داده شده و راه میرود،
27:13
فرمود: این را چه شده است؟
27:16
گفتند: نذر کرده که پیاده برود.
27:20
فرمود: همانا الله از عذاب دادن این شخص به خویشتن بینیاز است.
27:25
و به او فرمان داد که سوار شود.
27:32
باب: کسی که نذر پیاده رفتن به سوی کعبه کرده است.
27:35
نذر آن است که انسان خود را به انجام چیزی از عبادات، مانند صدقه و قربانی و مانند آنها، ملزم سازد.
27:43
آن پیرمرد ابو اسرائیل بود.
27:46
نام او یوسیر است.
27:48
و گفته شده: قشیر.
27:50
و گفته شده غیر از این.
27:52
«یهادا» یعنی میان دو نفر راه میرفت و بر آن دو تکیه داده بود.
27:57
«ما بال هذا» یعنی: کار او چیست؟
28:01
از فواید حدیث:
28:05
از حدیث استفاده میشود:
28:07
جواز سوار شدن، هنگامی که نذرکننده از پیاده رفتن به خانهی الله ناتوان باشد، بیان شده است.
28:12
و در آن آمده که با ناتوانی، هیچ واجبی (بر انسان) نیست.
28:18
از عقبه بن عامر روایت است که گفت:
28:21
خواهرم نذر کرد که پیاده به خانهی الله برود،
28:24
و به من فرمان داد که برای او از پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) فتوا بخواهم.
28:30
از او فتوا خواستم.
28:32
پس فرمود (صلیاللهعلیهوسلم):
28:34
(او) پیاده برود و سوار نشود.
28:38
توضیح حدیث:
28:41
خواهرم ام حبانه دختر عامر انصاریه رضیاللهعنها است.
28:48
«أستفتی لها» یعنی برای او دربارهی حکم پرسش کنم.
28:53
از فواید حدیث:
28:57
از حدیث استفاده میشود:
28:59
مشروعیت نیابت در پرسیدن فتوا.
29:03
و در آن آمده که مشقت، آسانی را به همراه میآورد.