از مجموعهٔ صحیح البخاری
· درس 13 از 113
خلاصه صحیح البخاری | قسمت (13) | ادامه کتاب علم، سپس کتاب وضو - 1
0:000:00
متن کامل
ترجمهٔ ماشینی — ممکن است خطا داشته باشد
0:00
بسم الله الرحمن الرحیم
0:03
مرکز افاده
0:06
برای مطالعات و پژوهشهای انسانی
0:09
تقدیم میکند
0:11
مختصر صحیح بخاری
0:16
باب کسی که حیا کرد و دیگری را به پرسیدن امر کرد
0:22
از علی روایت است که گفت:
0:25
من مردی بسیار مذیخارجکننده بودم
0:27
پس به مردی امر کردم که از پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) بپرسد
0:32
بهخاطر جایگاه دخترش
0:34
در روایتی آمده است
0:36
پس به مقداد بن اسود امر کردم
0:39
او پرسید
0:41
و (پیامبر) فرمود:
0:42
وضو بگیر
0:43
و آلت تناسلیات را بشوی
0:45
توضیح حدیث
0:49
مَذَّاء: یعنی بسیار مذیخارجکننده
0:51
یعنی کسی که مذی او زیاد است
0:53
و مذی
0:54
آبی است سفیدرنگ، رقیق و چسبناک
0:57
که هنگام بازی و شهوت خارج میشود
1:00
از فواید حدیث
1:05
از حدیث استفاده میشود
1:07
که مذی نجس است
1:09
و برای آن وضو واجب است، نه غسل
1:12
و در آن ذکر آنچه به جماع و لذتبردن مربوط است، در حضور نزدیکان زن، نیامده است
1:16
(این حکم در حضور نزدیکان زن)
1:21
باب ذکر علم و فتوا در مسجد
1:25
از عبدالله بن عمر روایت است
1:27
که مردی در مسجد ایستاد و گفت:
1:31
ای رسول الله!
1:33
از کجا به ما امر میکنی که احرام ببندیم؟
1:36
و رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) فرمود:
1:39
اهل مدینه از ذیالحلیفه احرام ببندند
1:43
و اهل شام از جحفه احرام ببندند
1:47
و اهل نجد از قرن احرام ببندند
1:50
و ابن عمر گفت:
1:52
و گمان میکنند که رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) فرمود:
1:57
و اهل یمن از یلملم احرام ببندند
2:01
و ابن عمر میگفت:
2:03
این (سخن) را از رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) نفهمیدم
2:09
توضیح حدیث
2:13
اهلال یعنی بلند کردن صدا با تلبیه
2:18
و مراد از آن احرام همراه با تلبیه است
2:22
ذیالحلیفه
2:23
میقاتی است که ۴۲۸ کیلومتر از مکه فاصله دارد
2:29
و نزدیک مدینه است
2:33
جحفه
2:34
که تقریباً سه مرحله از مکه فاصله دارد
2:38
و امروزه از رابغ (احرام بسته میشود)
2:40
که ۱۸۶ کیلومتر از (مکه) فاصله دارد
2:44
قرن
2:46
میقاتی است که ۷۸ کیلومتر از مکه فاصله دارد
2:52
یلملم
2:53
کوهی از کوههای تهامه است
2:56
که دو مرحله از مکه فاصله دارد
2:58
(یا) وادی یلملم
3:00
که ۱۲۰ کیلومتر فاصله دارد
3:03
این (سخن) را نفهمیدم
3:05
یعنی آن را نشنیدم
3:08
از فواید حدیث
3:12
از حدیث استفاده میشود
3:14
استحباب آموزش در مسجد
3:17
و اینکه اصل در میقاتهای حج
3:19
نص (وحی) است
3:21
و لزوم دقت و تحقیق در نقل حدیث
3:27
باب کسی که به پرسشگر بیش از آنچه پرسیده، پاسخ داد
3:32
از عبدالله بن عمر رضیاللهعنهما روایت است که گفت:
3:37
مردی برخاست و گفت:
3:39
ای رسول الله!
3:41
در احرام چه لباسی به ما امر میکنی که بپوشیم؟
3:46
پس پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) فرمود:
3:50
پیراهن نپوش
3:52
و شلوار نپوش
3:54
و عمامه نپوش
3:55
و برنس نپوش
3:57
مگر آنکه کسی کفش نداشته باشد
4:01
پس باید موزه بپوشد
4:04
و موزه را از زیر دو قوزک پا ببرد
4:07
و چیزی که زعفران یا ورس به آن رسیده نپوش
4:12
و زن محرم نقاب نزند
4:15
و دستکش نپوشد
4:18
توضیح حدیث
4:22
برانس
4:25
برنس
4:26
لباسی است که سرش به آن متصل است
4:28
و به آن چسبیده است
4:30
نعلان (دو کفش)
4:31
نعل همان کفش است
4:33
کعبین (دو قوزک)
4:35
مراد از کعبین در اینجا
4:37
مفصلی است که در میان پا قرار دارد
4:40
نزد محل گره بند کفش
4:42
نه استخوان برآمده نزد مفصل ساق
4:45
زعفران
4:47
نوعی گیاه خوشبو است
4:49
ورس
4:51
نوعی گیاه زردرنگ است
4:53
که در یمن یافت میشود
4:54
لباسها را با رنگ زعفران یا رنگهای دیگر رنگ کنند (تصبغ به الثیاب)
4:56
و از آن برای پوشاندن و پاک کردن صورت استفاده شود
4:59
و زن نباید نقاب بزند
5:01
یعنی نباید نقاب بپوشد
5:04
از فوایدِ حدیث
5:09
از زیباترین پاسخهای پیامبر (ﷺ)
5:13
که از او پرسیده شد چه چیزی پوشیده شود
5:15
و او به آنچه نباید پوشیده شود پاسخ داد
5:18
زیرا آنچه ترک میشود محدود است
5:20
و آنچه پوشیده میشود محدود نیست
5:23
و پیامبر (ﷺ) تنبیه فرمود
5:25
با پیراهن و شلوار بر هر دوختهشدهای
5:29
و با عمامهها بر هر چیزی که سر را بهطور پیوسته بپوشاند
5:34
و با موزهها بر آنچه پا را میپوشاند
5:37
و با ورس و زعفران بر غیر از آن دو از انواع عطر
5:43
و در حدیث آمده که اصل بر اباحه است
5:46
پس آنچه ترک میشود محدود شده است
5:48
تا روشن شود که غیر آن مباح است
5:51
و این از جامعترین سخنان پیامبر (ﷺ) است
5:56
و اینکه برای عالم جایز است که وقتی از چیزی پرسیده میشود
6:00
به خلاف آن پاسخ دهد
6:02
هرگاه در پاسخ او بیان آنچه پرسیده شده باشد
6:09
کتاب وضو
6:12
باب: نماز بدون طهارت پذیرفته نمیشود
6:16
از ابوهریره روایت است که گفت
6:19
رسول الله (ﷺ) فرمود
6:23
نماز کسی که حدث کرده باشد پذیرفته نمیشود تا وضو بگیرد
6:27
مردی از اهل حضرموت گفت
6:31
ای ابوهریره، حدث چیست؟
6:34
گفت: فساء یا ضراط
6:41
حدث یعنی آنچه طهارت را باطل کند
6:45
فساء یعنی بادی که بیصدا از مقعد خارج شود
6:50
ضراط یعنی بادی که با صدا از مقعد خارج شود
6:59
قبول یعنی به دست آمدن ثواب بر عمل صحیح
7:03
زیرا ممکن است عمل صحیح باشد و به سبب مانعی ثوابی نداشته باشد
7:07
و در حدیث آمده که همه نمازها به طهارت نیازمندند
7:12
و نماز جنازه و غیر آن نیز در این حکم داخل است
7:16
و ذکر فساء و ضراط از باب مثال است
7:19
و تنبیه بر هر چیزی است که از دو راه (قبل و دبر) خارج شود
7:23
باب فضیلت وضو
7:28
و «غُرّ محجّلون» از آثار وضو است
7:32
از نعیم مجمر روایت است که گفت
7:35
با ابوهریره بر پشت مسجد بالا رفتم
7:39
پس وضو گرفت و گفت
7:42
از پیامبر (ﷺ) شنیدم که میفرمود
7:47
امت من در روز قیامت غرّ محجّلین (با پیشانی و دست و پای سفید) فرا خوانده میشوند
7:52
از آثار وضو
7:54
پس هر کس از شما توانست که نورانیت خود را گسترش دهد، چنین کند
8:01
شرح حدیث
8:04
یعنی بالا رفت
8:06
غُرّه
8:07
غُرّه سفیدی در پیشانی است
8:10
محجّلین
8:12
تحجیل سفیدی است که در همهی دست و پای اسب باشد
8:17
از آثار وضو
8:19
مراد این است که غُرّه و تحجیل به سبب شستن با آب پدید میآیند
8:26
از فوایدِ حدیث
8:30
استحباب محافظت بر وضو و سنتهای مشروع در آن و کامل انجام دادنش
8:36
و در حدیث اشارهای به وجوب شستن پاها هست
8:40
زیرا تحجیل با مسح حاصل نمیشود
8:43
و در آن جواز وضو بر پشت مسجد است
8:46
و این از باب وضو در مسجد است
8:51
باب
8:52
از شک وضو گرفته نمیشود تا یقین حاصل شود
8:56
از عباد بن تمیم
8:59
از عمویش
9:01
که نزد رسول الله (ﷺ) از مردی شکایت کرد
9:05
که در نماز به او چنان مینماید که چیزی را احساس میکند
9:11
پس فرمود: نماز را رها نکند
9:14
یا منصرف نشود
9:16
تا آنکه صدایی بشنود یا بویی احساس کند
9:20
شرح حدیث
9:23
شک آن است که در آن طرف علم و جهل برابر باشد
9:29
یُخیّل
9:30
یعنی توهم شود
9:32
یجد الشیء
9:34
یعنی چیزی را بیرون از (بدن) احساس کند
9:36
لا ینفتل
9:38
یعنی منصرف نشود
9:40
از فوایدِ حدیث
9:44
از حدیث استفاده میشود
9:46
که یقین با شک زایل نمیشود
9:49
و مشروعیت پرسیدن از علما دربارهی وقایعی که پیش میآید
9:54
و در آن ترک حیا در امر علم است
9:57
و بیان اینکه پیامبر (ﷺ)
10:00
همه چیز را به آنان میآموخت
10:03
باب اِسباغ وضو
10:08
از اسامه بن زید رضیاللهعنهما روایت است که گفت
10:13
از عرفات، پشت سر رسول الله (ﷺ) سوار شدم
10:18
چون رسول الله (ﷺ) به درهی سمت چپ رسید
10:24
که پایینتر از مزدلفه است
10:26
شتر را خواباند و بول کرد
10:28
سپس آمد و من بر او آب ریختم
10:32
وضوی سبکی گرفت
10:35
پس گفتم
10:36
ای رسول الله، نماز؟
10:39
فرمود
10:40
نماز پیش روی توست
10:42
پس رسول الله (ﷺ) سوار شد
10:47
تا به مزدلفه رسید
10:49
نماز گزارد
10:51
در روایتی (آمده است)
10:52
فرود آمد و وضو گرفت
10:54
وضو را کامل انجام داد
10:56
سپس اقامه نماز گفته شد
10:58
و نماز مغرب را گزارد
11:00
سپس هر کس شترش را در منزلش خوابانید
11:04
سپس اقامه نماز عشاء گفته شد
11:06
و نماز گزارد
11:07
و میان آن دو نماز نخواند
11:10
سپس فضل را پشت سر خود سوار کرد، رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) فردای آن روز (از مزدلفه) حرکت کرد
11:16
شرح حدیث
11:20
اسباغ وضو (کامل کردن وضو)
11:23
یعنی رساندن آب به تمام نقاط مورد نظر
11:25
و ادای حق هر عضو
11:28
ردفت یعنی پشت سر او سوار شدم
11:31
شِعب
11:32
یعنی راه میان دو کوه
11:35
مُزدَلِفه
11:37
نام مکانی معروف در مکه
11:39
و ازدلاف
11:41
به معنای نزدیک شدن یا گرد آمدن است
11:43
أناخ
11:45
یعنی شتر خود را خوابانید
11:47
وضو
11:48
یعنی آبی که با آن وضو گرفته میشود
11:51
نماز گزارد
11:53
یعنی پیش از نماز به هیچ کار دیگری آغاز نکرد
11:56
فردا جمع
11:58
یعنی صبح روز عید قربان
12:00
از فواید حدیث
12:04
از حدیث استفاده میشود
12:07
مشروع بودن کمک گرفتن در وضو
12:10
و تنبیه مفضول برای فاضل، در صورتی که بر او فراموشی بیم رود
12:13
(این که مفضول به فاضل تذکر دهد، هنگام بیم فراموشی)
12:15
و جواز سوار کردن دیگری بر چارپا
12:18
در صورتی که چارپا توان آن را داشته باشد
12:21
و در حدیث
12:22
اشاره به عدم اسراف در وضو است
12:28
باب شستن صورت با دو دست از یک مشت آب
12:32
از ابن عباس
12:35
روایت است که وضو گرفت
12:37
پس صورت خود را شست
12:39
یک مشت آب برداشت
12:41
پس با آن مضمضه و استنشاق کرد
12:44
سپس مشت دیگری از آب برداشت
12:46
پس آن را چنین قرار داد
12:49
آن را به دست دیگرش افزود
12:51
و با هر دو صورت خود را شست
12:54
سپس مشت دیگری از آب برداشت
12:57
پس با آن دست راست خود را شست
12:59
سپس مشت دیگری از آب برداشت
13:02
پس با آن دست چپ خود را شست
13:05
سپس سر خود را مسح کرد
13:07
سپس مشت دیگری از آب برداشت
13:10
پس بر پای راست ریخت
13:12
تا آن را شست
13:14
سپس مشت دیگری برداشت
13:17
پس با آن پای خود را شست
13:19
یعنی پای چپ
13:21
سپس گفت
13:23
اینگونه دیدم که رسول الله
13:25
(صلیاللهعلیهوسلم)
13:27
وضو میگرفت
13:30
شرح حدیث
13:32
غُرفه (مشت)
13:35
آن است که به اندازه کف دست باشد
13:37
مضمضه
13:38
مضمضه یعنی حرکت دادن آب در دهان
13:42
و استنشاق
13:43
استنشاق
13:44
یعنی داخل کردن آب در بینی
13:47
سپس مشت دیگری از آب برداشت
13:50
یعنی آب تازهای برداشت
13:52
برای هر یک از اعضای وضو
13:55
بر پای راست ریخت
13:57
تا آن را شست
13:59
پس واجب، شستن است نه مسح، همانگونه که واژه «فرش» (ریختن) ممکن است توهم کند
14:01
(زیرا فرش در اینجا به معنای شستن است)
14:04
یعنی ریختن
14:07
از فواید حدیث
14:09
از حدیث استفاده میشود
14:12
عدم اسراف در آب وضو
14:15
و جمع میان مضمضه
14:17
و استنشاق با یک مشت
14:19
و جواز وضو یکبار یکبار
14:23
باب گفتن بسمالله در هر حال
14:27
و هنگام آمیزش
14:29
از ابن عباس رضیاللهعنهما
14:33
از پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) روایت است که فرمود
14:37
آگاه باشید که هرگاه یکی از شما با همسرش نزدیکی کند
14:41
و بگوید: بسمالله
14:43
خدایا! شیطان را از ما دور دار
14:46
و آنچه را که به ما روزی میکنی نیز از شیطان دور دار
14:50
پس اگر فرزندی روزی شود
14:52
شیطان به او زیانی نمیرساند
14:55
در روایتی (آمده است)
14:57
و بر او تسلطی نخواهد داشت
14:59
شرح حدیث
15:04
باب گفتن بسمالله در هر حال و هنگام آمیزش
15:08
کل حال
15:10
چه طاهر باشد، چه محدث، چه جنب
15:14
و «وِقاع» یعنی جماع
15:17
«أتا أهله» (به خانوادهاش نزدیک شود)
15:19
یعنی هنگامی که بخواهد با همسرش همبستر شود
15:22
«جنبنا»
15:24
یعنی آن را از ما دور بدار
15:26
«لم یضره الشیطان» (شیطان به او زیانی نرساند)
15:28
یعنی شیطان بر او سلطهای نداشته باشد
15:32
از فواید حدیث
15:37
از این حدیث استفاده میشود
15:39
راهنمایی به پناه بردن و توسل به الله تعالی
15:43
برای پناه گرفتن از شیطان
15:45
زیرا شیطان همواره با فرزند آدم همراه است
15:48
از هنگام بیرون آمدن او از پشت پدرش
15:51
تا رسیدن به رحم مادرش
15:53
تا زمان مرگش
15:55
الله او را از شیطان پناه دهد
15:57
و در آن است لزوم محافظت فرزندان با اذکار
16:00
پیش از تولد ایشان و پس از آن
16:03
باب آنچه هنگام ورود به توالت گفته میشود
16:08
از انس روایت است که گفت
16:10
پیامبر (ﷺ) چنین میکرد
16:13
هرگاه وارد توالت میشد
16:15
میفرمود
16:17
«اللهم إنی أعوذ بک من الخبث والخبائث» (خدایا، از ناپاکیها و ناپاککنندگان به تو پناه میبرم)
16:22
تعلیق بر حدیث
16:25
«کان» دلالت بر تداوم دارد
16:29
«أعوذ» یعنی پناه میبرم و به تو متوسل میشوم
16:32
«الخلاء» جایگاه قضای حاجت است
16:36
«من الخبث والخبائث»
16:39
یعنی از نرینهها و مادینههای شیاطین
16:43
از فواید حدیث
16:46
از این حدیث استفاده میشود
16:49
پناه جستن به الله هنگام اراده ورود به توالت
16:53
و پایبندی به همان صیغه پناهجویی که در حدیث آمده است
16:58
باب گذاشتن آب نزد توالت
17:03
از ابن عباس روایت است
17:06
که پیامبر (ﷺ) به توالت وارد شد
17:10
پس برای او آب وضو گذاشتم
17:13
فرمود
17:15
این را چه کسی گذاشته است؟
17:16
پس خبر داده شد
17:18
فرمود
17:20
«اللهم فقهه فی الدین» (خدایا او را در دین فقیه گردان)
17:23
تعلیق بر حدیث
17:26
«وَضوء» (آبی که با آن وضو گرفته میشود)
17:28
یعنی آبی که با آن وضو گرفته میشود
17:31
پس خبر داده شد
17:32
میمونه دختر حارث، خاله ابن عباس، به او خبر داد
17:35
رضیاللهعنهم
17:39
«فقهه فی الدین»
17:41
فقه
17:42
یعنی فهم
17:43
سپس آن به دانش شریعت اختصاص یافت
17:46
از فواید حدیث
17:50
از این حدیث استفاده میشود
17:53
بیان فضیلت ابن عباس رضیاللهعنهما
17:57
و جواز خدمت به عالم بدون دستور او
18:01
و استحباب پاداش دادن با دعا
18:04
و بیان برکت دعای پیامبر (ﷺ)
18:09
زیرا ابن عباس رضیاللهعنهما
18:12
به مرتبه «حَبرُ الأمة» رسید
18:14
به برکت آن دعا
18:17
باب
18:20
روبهروی قبله، هنگام قضای حاجت یا ادرار، قرار نگیر.
18:24
مگر آنکه
18:26
دیوار یا مانند آن
18:28
از ابوایوب انصاری روایت است
18:31
که پیامبر (ﷺ) فرمود
18:36
هرگاه به قضای حاجت آمدید
18:38
رو به قبله و پشت به آن نکنید
18:43
بلکه به سمت شرق یا غرب رو کنید
18:46
ابوایوب گفت
18:48
ما به شام آمدیم
18:50
و دیدیم که توالتهایی رو به قبله ساخته شدهاند
18:54
پس از آنها منحرف میشدیم
18:56
و از الله تعالی طلب مغفرت میکردیم
18:59
تعلیق بر حدیث
19:01
«أتیتم الغائط»
19:04
مراد
19:05
هرگاه خواستید قضای حاجت کنید
19:08
«شرقوا أو غربوا»
19:10
این خطاب به اهل مدینه است
19:13
و کسانی که قبلهشان در آن جهت قرار دارد
19:17
«مراحیض»
19:19
«المرحاض»
19:20
مکانی است که برای قضای حاجت انسان ساخته میشود
19:24
«فننحرف»
19:26
یعنی از جهت قبله منحرف میشویم
19:28
«ونستغفر الله تعالی»
19:30
گفته شده
19:31
طلب مغفرت برای کسی است که آنها را ساخته است
19:33
و گفته شده
19:34
طلب مغفرت از رو به قبله قرار گرفتن است
19:37
از فواید حدیث
19:40
از این حدیث استفاده میشود
19:43
عدم رو به قبله قرار گرفتن هنگام قضای حاجت
19:47
و آیا حدیث مخصوص است یا منسوخ؟
19:50
در این مسئله اختلاف مشهوری وجود دارد
19:53
و در حدیث، گرامیداشت قبله از رو بهرو شدن با نجاست، بهطور مطلق آمده است
19:58
بهجهت بزرگداشت آن
20:00
و حفظ آداب شرعی
20:03
و رعایت آن در هر حال
20:06
و در آن راهنمایی به ملازمت استغفار هست
20:10
در حال پرش و اشتباه
20:13
باب: کسی که بر دو خشت قضای حاجت کند
20:18
از واسع بن حبان
20:22
از عبدالله بن عمر
20:24
که میگفت:
20:26
مردمی میگویند
20:29
«چون بر حاجت خود بنشینی
20:31
نه رو به قبله بنشین و نه رو به بیتالمقدس»
20:35
عبدالله بن عمر گفت:
20:38
روزی بر بام خانهای از خانههای ما بالا رفتم
20:42
و رسول الله ﷺ را دیدم
20:46
که بر دو خشت
20:48
رو به بیتالمقدس، برای حاجت خود نشسته بود
20:52
و فرمود:
20:54
«شاید تو از کسانی هستی که بر پشتهای خود مینشینند»
20:58
گفتم:
21:00
«نمیدانم، به خدا سوگند»
21:03
توضیح حدیث
21:08
باب: کسی که بر دو خشت قضای حاجت کند
21:11
«تبرّز» یعنی
21:12
بیرون رفتن برای قضای حاجت
21:15
«ارتقیت» یعنی
21:16
بالا رفتم
21:18
«علی لبنتین» یعنی
21:20
«لبنه»
21:21
آن چیزی است که از گل یا غیر آن برای ساختمان ساخته میشود
21:25
«یصلون علی اورakهم» یعنی
21:29
مالک گفت:
21:30
آن کسی است که نماز میخواند و از زمین بلند نمیشود
21:34
سجده میکند در حالی که به زمین چسبیده است
21:37
و «الوِرکان»
21:39
دو استخوانی هستند که بر طرف استخوان ران قرار دارند
21:44
از فواید حدیث
21:47
از حدیث استفاده میشود
21:49
جواز رو به قبله یا پشت به آن نشستن
21:52
هنگام قضای حاجت در ساختمان
21:55
و راهنمایی به استفاده از کنایات
21:58
برای آنچه که معمولاً از ذکر آن شرم میشود
22:01
و بیان شدت پیگیری ابن عمر، رضیاللهعنهما
22:05
برای تمام احوال پیامبر ﷺ و نقل آنها
22:14
باب: بیرون رفتن زنان برای قضای حاجت
22:17
از عایشه، رضیاللهعنها، روایت است که گفت:
22:22
در روایتی آمده است:
22:24
عمر بن خطاب به رسول الله ﷺ میگفت:
22:30
«زنانت را پوشیده دار»
22:32
گفت: پس آن حضرت چنین نکرد
22:35
و در روایتی دیگر:
22:37
همسران پیامبر ﷺ
22:41
شبها چون برای قضای حاجت به «مناصع» میرفتند، بیرون میآمدند
22:45
و آن زمینی باز و گشاده است
22:48
سوده پس از نزول حجاب برای حاجت خود بیرون رفت
22:53
و او زنی درشتاندام بود که بر کسی که او را میشناخت پنهان نمیماند
22:59
عمر بن خطاب او را دید و گفت:
23:02
«ای سوده!»
23:04
«به خدا سوگند تو بر ما پوشیده نیستی
23:07
پس بنگر چگونه بیرون میروی»
23:10
گفت: پس بازگشت
23:14
و رسول الله ﷺ در خانه من بود
23:18
و در حالی که استخوانی با گوشت در دست داشت، شام میخورد
23:22
پس داخل شد و گفت:
23:24
«ای رسول خدا!»
23:26
«من برای برخی از حاجات خود بیرون رفتم
23:29
پس عمر به من چنین و چنان گفت»
23:32
گفت:
23:34
پس خداوند به او وحی فرستاد
23:36
سپس وحی از او برداشته شد
23:38
در روایتی دیگر:
23:41
پس خداوند عز وجل آیه حجاب را نازل فرمود
23:45
و استخوان را که در دستش بود نگذاشت
23:48
فرمود:
23:50
«همانا به شما اجازه داده شده که برای حاجت خود بیرون روید»
23:55
توضیح حدیث
23:59
«امرأة جسیمة» یعنی
24:01
زن بزرگاندام
24:03
«لا تخفی علی من یعرفها» یعنی
24:06
بر کسی که پیشتر قد او را شناخته پنهان نمیماند
24:10
به سبب آنکه او به این ویژگی متمایز بود
24:12
و اگرچه با لباسش خود را پیچیده باشد
24:15
و در تاریکی شب
24:17
«فانکفأت» یعنی
24:20
بازگشت و برگشت
24:23
«عَرق» یعنی
24:24
استخوانی که بر آن گوشت است
24:27
«أفیح» یعنی گشاده
24:30
«رفع عنه» یعنی وحی از او برداشته شد
24:34
از فواید حدیث
24:38
از حدیث استفاده میشود
24:40
جواز سخن نرمگیرانه و ملامتگری
24:43
و راهنمایی به ارائه نصیحت
24:46
و جواز اینکه انسان همسر خود را در خشکی (و آشکارا) مورد عتاب قرار دهد
24:50
زیرا سوده، رضیاللهعنها، از امهات المؤمنین است
24:57
باب: استنجا با آب
25:01
از انس بن مالک روایت است که گفت:
25:04
پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) میبود که
25:07
هرگاه برای حاجت خود بیرون میرفت
25:09
من و یک نوجوان او را دنبال کردیم
25:12
و همراهمان عصایی بود، یا چوبدستیای یا عَنَزَه
25:16
و همراهمان ظرف آب کوچکی بود
25:18
پس چون (پیامبر) از حاجتش فارغ شد
25:21
ظرف آب را به او دادیم
25:25
تعلیق بر حدیث
25:28
استنجاء
25:30
آن برطرف کردن آلودگی باقیمانده در دهانه مخرج است
25:33
و بیشترین کاربرد آن با آب است
25:36
عَنَزه یعنی عصا
25:39
در پایین آن نوکی است که بر آن تکیه میکنند
25:43
اِداوه یعنی ظرف کوچکی از پوست
25:47
که برای آب به کار میرود
25:49
حاجت، در اینجا مقصود از آن
25:53
قضای حاجت (مدفوع) یا بول است
25:55
از فواید حدیث
25:57
از این حدیث استفاده میشود
26:00
مشروعیت خدمت به صالحان و اهل فضل
26:04
و پیگیری نیازهای ایشان
26:06
و جواز یاری گرفتن در اسباب وضو
26:10
و مشروعیت گرفتن ظرف ویژه برای وضو
26:14
باب نهی از استنجاء با دست راست
26:21
از ابوقتاده روایت است که گفت
26:24
رسول الله (ﷺ) فرمود
26:28
هرگاه یکی از شما نوشید
26:30
پس در ظرف نفس نکشد
26:33
و هرگاه به توالت رفت
26:35
پس با دست راستش آلت خود را لمس نکند
26:38
و با دست راستش خود را پاک نکند
26:41
تعلیق بر حدیث
26:46
پس در ظرف نفس نکشد
26:48
«تنفس» در اینجا
26:50
بیرون دادن نفس از دهان است
26:52
و نهی به دلیل آلودگی آب و ظرف است
26:56
به سبب خارج شدن چیزی از دهان یا بینی با نفس
27:00
(نهی از) «پاک نکردن» (با دست راست)
27:02
مراد، استنجاء نکند است
27:05
از فواید حدیث
27:09
از آداب است
27:11
تنفس بیرون از ظرف
27:13
زیرا این کار از حرص دورتر است
27:15
و برای معده سبکتر است
27:18
و اینکه دست راست محترم است
27:20
و از آلودگی صیانت شده است
27:22
باب استنجاء با سنگ
27:27
از ابوهریره رضیاللهعنه روایت است
27:31
که او با پیامبر (ﷺ) ظرف آب را برای وضو و حاجتش حمل میکرد
27:35
ظرف آب وضوی آن حضرت و حاجتش را
27:38
پس در حالی که او آن را دنبال او میبرد
27:41
فرمود: این کیست؟
27:44
گفت: من ابوهریرهام
27:48
فرمود: برایم سنگهایی بیاور که با آنها خود را پاک کنم
27:53
و استخوان و سرگین نیاور
27:58
پس سنگها را در گوشه لباسم حمل کرده نزد او آوردم
28:02
تا آنکه در کنار او گذاشتم
28:05
سپس بازگشتم
28:07
تا آنکه (پیامبر) فارغ شد
28:09
راه افتادم و گفتم
28:11
چه شده است استخوان و سرگین را؟
28:14
فرمود: آنها از خوراک جنّهاست
28:18
و همانا گروهی از جنّهای نصیبین نزد من آمدند
28:22
و چه جنّهای خوبی بودند
28:24
پس توشه خواستند
28:26
پس برای ایشان دعا کردم که به الله
28:28
از استخوان و سرگین عبور نکنند
28:31
مگر آنکه بر آن خوراک بیابند
28:35
تعلیق بر حدیث
28:39
«یتبعه»
28:40
یعنی به او میرسد و پشت سر او میرود
28:43
«ابغنی»
28:44
یعنی برایم بجوی
28:46
«أستنفظ بها»
28:48
یعنی خودم را با آنها پاک کنم
28:50
پس استنجاءکننده، آلودگی حدث و بقایای آن را از خود میزداید
28:55
و «ولا بروثة» (و سرگین نیاور)
28:57
«روثة» سرگین چهارپایان سُمدار است
29:00
«وضعت إلی جنبه»
29:04
یعنی سنگها را نزدیک او گذاشتم
29:07
از خوراک جنّهاست
29:09
بیان حکمت نهی از استنجاء با استخوان
29:13
«وفد»
29:15
یعنی گروهی از مردم
29:17
که برای دیدار امام و غیر آن، ایشان را برای پیشی گرفتن برگزیدهاند
29:22
«نصیبین»
29:24
شهری است در جزیره
29:26
و آن جزیرهٔ ابن عمر در شرق است
29:29
«الزاد»
29:30
یعنی خوراک
29:32
از فواید حدیث
29:36
از این حدیث استفاده میشود
29:39
که سنگ برای استنجاء متعین نیست
29:43
بلکه هر چیز جامد پاک، پاککننده و غیرمحترم جانشین آن میشود
29:49
و استنجاء با چیز نجس جایز نیست
29:53
و در آن راهنمایی به آماده کردن آب یا سنگها برای استنجاء است
29:58
تا پس از برخاستن به جستجوی آنها نیاز نباشد
30:02
و گرنه از آلوده شدن ایمن نیست
30:04
و استحباب رویگردانی از کسی که در قضای حاجت است
30:08
و در حدیث دلیل است بر اینکه جنّها مکلف به شریعت اسلامند
30:16
از عبدالله روایت است که گفت
30:18
پیامبر (ﷺ) به قضای حاجت (در فضای باز) آمد
30:22
او به من دستور داد که سه سنگ برایش بیاورم.
30:26
من دو سنگ پیدا کردم.
30:28
سومی را جستجو کردم، اما پیدا نکردم.
30:31
پس سرگینی برداشتم و آن را نزد او آوردم.
30:35
او آن دو سنگ را گرفت.
30:37
و سرگین را دور انداخت.
30:39
و فرمود:
30:40
«این پلید است.»
30:42
شرح حدیث
30:46
«سه سنگ»
30:48
یعنی عدد فرد.
30:50
«این پلید است.»
30:52
مقصود از «رِکس» نجس و پلید است.
30:55
از فواید حدیث
30:59
از این حدیث استفاده میشود
31:02
که شرط بودن سه بار پاککردن در استنجا (با سنگ)
31:05
آیا برای عبادت است،
31:07
یا برای احتیاط،
31:08
یا برای پاکیزگی کامل؟
31:10
در آن اختلاف است.
31:12
و از این حدیث استفاده میشود
31:14
که استنجا با چیز نجس جایز نیست.