از مجموعهٔ صحیح البخاری · درس 13 از 113

خلاصه صحیح البخاری | قسمت (13) | ادامه کتاب علم، سپس کتاب وضو - 1

◉ 69 بازدید ⏱ 31:23 صدای ترجمه‌شده — فارسی
0:000:00

متن کامل

ترجمهٔ ماشینی — ممکن است خطا داشته باشد
0:00 بسم الله الرحمن الرحیم
0:03 مرکز افاده
0:06 برای مطالعات و پژوهش‌های انسانی
0:09 تقدیم می‌کند
0:11 مختصر صحیح بخاری
0:16 باب کسی که حیا کرد و دیگری را به پرسیدن امر کرد
0:22 از علی روایت است که گفت:
0:25 من مردی بسیار مذی‌خارج‌کننده بودم
0:27 پس به مردی امر کردم که از پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) بپرسد
0:32 به‌خاطر جایگاه دخترش
0:34 در روایتی آمده است
0:36 پس به مقداد بن اسود امر کردم
0:39 او پرسید
0:41 و (پیامبر) فرمود:
0:42 وضو بگیر
0:43 و آلت تناسلی‌ات را بشوی
0:45 توضیح حدیث
0:49 مَذَّاء: یعنی بسیار مذی‌خارج‌کننده
0:51 یعنی کسی که مذی او زیاد است
0:53 و مذی
0:54 آبی است سفیدرنگ، رقیق و چسبناک
0:57 که هنگام بازی و شهوت خارج می‌شود
1:00 از فواید حدیث
1:05 از حدیث استفاده می‌شود
1:07 که مذی نجس است
1:09 و برای آن وضو واجب است، نه غسل
1:12 و در آن ذکر آنچه به جماع و لذت‌بردن مربوط است، در حضور نزدیکان زن، نیامده است
1:16 (این حکم در حضور نزدیکان زن)
1:21 باب ذکر علم و فتوا در مسجد
1:25 از عبدالله بن عمر روایت است
1:27 که مردی در مسجد ایستاد و گفت:
1:31 ای رسول الله!
1:33 از کجا به ما امر می‌کنی که احرام ببندیم؟
1:36 و رسول الله (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) فرمود:
1:39 اهل مدینه از ذی‌الحلیفه احرام ببندند
1:43 و اهل شام از جحفه احرام ببندند
1:47 و اهل نجد از قرن احرام ببندند
1:50 و ابن عمر گفت:
1:52 و گمان می‌کنند که رسول الله (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) فرمود:
1:57 و اهل یمن از یلملم احرام ببندند
2:01 و ابن عمر می‌گفت:
2:03 این (سخن) را از رسول الله (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) نفهمیدم
2:09 توضیح حدیث
2:13 اهلال یعنی بلند کردن صدا با تلبیه
2:18 و مراد از آن احرام همراه با تلبیه است
2:22 ذی‌الحلیفه
2:23 میقاتی است که ۴۲۸ کیلومتر از مکه فاصله دارد
2:29 و نزدیک مدینه است
2:33 جحفه
2:34 که تقریباً سه مرحله از مکه فاصله دارد
2:38 و امروزه از رابغ (احرام بسته می‌شود)
2:40 که ۱۸۶ کیلومتر از (مکه) فاصله دارد
2:44 قرن
2:46 میقاتی است که ۷۸ کیلومتر از مکه فاصله دارد
2:52 یلملم
2:53 کوهی از کوه‌های تهامه است
2:56 که دو مرحله از مکه فاصله دارد
2:58 (یا) وادی یلملم
3:00 که ۱۲۰ کیلومتر فاصله دارد
3:03 این (سخن) را نفهمیدم
3:05 یعنی آن را نشنیدم
3:08 از فواید حدیث
3:12 از حدیث استفاده می‌شود
3:14 استحباب آموزش در مسجد
3:17 و اینکه اصل در میقات‌های حج
3:19 نص (وحی) است
3:21 و لزوم دقت و تحقیق در نقل حدیث
3:27 باب کسی که به پرسشگر بیش از آنچه پرسیده، پاسخ داد
3:32 از عبدالله بن عمر رضی‌الله‌عنهما روایت است که گفت:
3:37 مردی برخاست و گفت:
3:39 ای رسول الله!
3:41 در احرام چه لباسی به ما امر می‌کنی که بپوشیم؟
3:46 پس پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) فرمود:
3:50 پیراهن نپوش
3:52 و شلوار نپوش
3:54 و عمامه نپوش
3:55 و برنس نپوش
3:57 مگر آنکه کسی کفش نداشته باشد
4:01 پس باید موزه بپوشد
4:04 و موزه را از زیر دو قوزک پا ببرد
4:07 و چیزی که زعفران یا ورس به آن رسیده نپوش
4:12 و زن محرم نقاب نزند
4:15 و دستکش نپوشد
4:18 توضیح حدیث
4:22 برانس
4:25 برنس
4:26 لباسی است که سرش به آن متصل است
4:28 و به آن چسبیده است
4:30 نعلان (دو کفش)
4:31 نعل همان کفش است
4:33 کعبین (دو قوزک)
4:35 مراد از کعبین در اینجا
4:37 مفصلی است که در میان پا قرار دارد
4:40 نزد محل گره بند کفش
4:42 نه استخوان برآمده نزد مفصل ساق
4:45 زعفران
4:47 نوعی گیاه خوش‌بو است
4:49 ورس
4:51 نوعی گیاه زردرنگ است
4:53 که در یمن یافت می‌شود
4:54 لباس‌ها را با رنگ زعفران یا رنگ‌های دیگر رنگ کنند (تصبغ به الثیاب)
4:56 و از آن برای پوشاندن و پاک کردن صورت استفاده شود
4:59 و زن نباید نقاب بزند
5:01 یعنی نباید نقاب بپوشد
5:04 از فوایدِ حدیث
5:09 از زیباترین پاسخ‌های پیامبر (ﷺ)
5:13 که از او پرسیده شد چه چیزی پوشیده شود
5:15 و او به آنچه نباید پوشیده شود پاسخ داد
5:18 زیرا آنچه ترک می‌شود محدود است
5:20 و آنچه پوشیده می‌شود محدود نیست
5:23 و پیامبر (ﷺ) تنبیه فرمود
5:25 با پیراهن و شلوار بر هر دوخته‌شده‌ای
5:29 و با عمامه‌ها بر هر چیزی که سر را به‌طور پیوسته بپوشاند
5:34 و با موزه‌ها بر آنچه پا را می‌پوشاند
5:37 و با ورس و زعفران بر غیر از آن دو از انواع عطر
5:43 و در حدیث آمده که اصل بر اباحه است
5:46 پس آنچه ترک می‌شود محدود شده است
5:48 تا روشن شود که غیر آن مباح است
5:51 و این از جامع‌ترین سخنان پیامبر (ﷺ) است
5:56 و اینکه برای عالم جایز است که وقتی از چیزی پرسیده می‌شود
6:00 به خلاف آن پاسخ دهد
6:02 هرگاه در پاسخ او بیان آنچه پرسیده شده باشد
6:09 کتاب وضو
6:12 باب: نماز بدون طهارت پذیرفته نمی‌شود
6:16 از ابوهریره روایت است که گفت
6:19 رسول الله (ﷺ) فرمود
6:23 نماز کسی که حدث کرده باشد پذیرفته نمی‌شود تا وضو بگیرد
6:27 مردی از اهل حضرموت گفت
6:31 ای ابوهریره، حدث چیست؟
6:34 گفت: فساء یا ضراط
6:41 حدث یعنی آنچه طهارت را باطل کند
6:45 فساء یعنی بادی که بی‌صدا از مقعد خارج شود
6:50 ضراط یعنی بادی که با صدا از مقعد خارج شود
6:59 قبول یعنی به دست آمدن ثواب بر عمل صحیح
7:03 زیرا ممکن است عمل صحیح باشد و به سبب مانعی ثوابی نداشته باشد
7:07 و در حدیث آمده که همه نمازها به طهارت نیازمندند
7:12 و نماز جنازه و غیر آن نیز در این حکم داخل است
7:16 و ذکر فساء و ضراط از باب مثال است
7:19 و تنبیه بر هر چیزی است که از دو راه (قبل و دبر) خارج شود
7:23 باب فضیلت وضو
7:28 و «غُرّ محجّلون» از آثار وضو است
7:32 از نعیم مجمر روایت است که گفت
7:35 با ابوهریره بر پشت مسجد بالا رفتم
7:39 پس وضو گرفت و گفت
7:42 از پیامبر (ﷺ) شنیدم که می‌فرمود
7:47 امت من در روز قیامت غرّ محجّلین (با پیشانی و دست و پای سفید) فرا خوانده می‌شوند
7:52 از آثار وضو
7:54 پس هر کس از شما توانست که نورانیت خود را گسترش دهد، چنین کند
8:01 شرح حدیث
8:04 یعنی بالا رفت
8:06 غُرّه
8:07 غُرّه سفیدی در پیشانی است
8:10 محجّلین
8:12 تحجیل سفیدی است که در همه‌ی دست و پای اسب باشد
8:17 از آثار وضو
8:19 مراد این است که غُرّه و تحجیل به سبب شستن با آب پدید می‌آیند
8:26 از فوایدِ حدیث
8:30 استحباب محافظت بر وضو و سنت‌های مشروع در آن و کامل انجام دادنش
8:36 و در حدیث اشاره‌ای به وجوب شستن پاها هست
8:40 زیرا تحجیل با مسح حاصل نمی‌شود
8:43 و در آن جواز وضو بر پشت مسجد است
8:46 و این از باب وضو در مسجد است
8:51 باب
8:52 از شک وضو گرفته نمی‌شود تا یقین حاصل شود
8:56 از عباد بن تمیم
8:59 از عمویش
9:01 که نزد رسول الله (ﷺ) از مردی شکایت کرد
9:05 که در نماز به او چنان می‌نماید که چیزی را احساس می‌کند
9:11 پس فرمود: نماز را رها نکند
9:14 یا منصرف نشود
9:16 تا آنکه صدایی بشنود یا بویی احساس کند
9:20 شرح حدیث
9:23 شک آن است که در آن طرف علم و جهل برابر باشد
9:29 یُخیّل
9:30 یعنی توهم شود
9:32 یجد الشیء
9:34 یعنی چیزی را بیرون از (بدن) احساس کند
9:36 لا ینفتل
9:38 یعنی منصرف نشود
9:40 از فوایدِ حدیث
9:44 از حدیث استفاده می‌شود
9:46 که یقین با شک زایل نمی‌شود
9:49 و مشروعیت پرسیدن از علما درباره‌ی وقایعی که پیش می‌آید
9:54 و در آن ترک حیا در امر علم است
9:57 و بیان اینکه پیامبر (ﷺ)
10:00 همه چیز را به آنان می‌آموخت
10:03 باب اِسباغ وضو
10:08 از اسامه بن زید رضی‌الله‌عنهما روایت است که گفت
10:13 از عرفات، پشت سر رسول الله (ﷺ) سوار شدم
10:18 چون رسول الله (ﷺ) به دره‌ی سمت چپ رسید
10:24 که پایین‌تر از مزدلفه است
10:26 شتر را خواباند و بول کرد
10:28 سپس آمد و من بر او آب ریختم
10:32 وضوی سبکی گرفت
10:35 پس گفتم
10:36 ای رسول الله، نماز؟
10:39 فرمود
10:40 نماز پیش روی توست
10:42 پس رسول الله (ﷺ) سوار شد
10:47 تا به مزدلفه رسید
10:49 نماز گزارد
10:51 در روایتی (آمده است)
10:52 فرود آمد و وضو گرفت
10:54 وضو را کامل انجام داد
10:56 سپس اقامه نماز گفته شد
10:58 و نماز مغرب را گزارد
11:00 سپس هر کس شترش را در منزلش خوابانید
11:04 سپس اقامه نماز عشاء گفته شد
11:06 و نماز گزارد
11:07 و میان آن دو نماز نخواند
11:10 سپس فضل را پشت سر خود سوار کرد، رسول الله (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) فردای آن روز (از مزدلفه) حرکت کرد
11:16 شرح حدیث
11:20 اسباغ وضو (کامل کردن وضو)
11:23 یعنی رساندن آب به تمام نقاط مورد نظر
11:25 و ادای حق هر عضو
11:28 ردفت یعنی پشت سر او سوار شدم
11:31 شِعب
11:32 یعنی راه میان دو کوه
11:35 مُزدَلِفه
11:37 نام مکانی معروف در مکه
11:39 و ازدلاف
11:41 به معنای نزدیک شدن یا گرد آمدن است
11:43 أناخ
11:45 یعنی شتر خود را خوابانید
11:47 وضو
11:48 یعنی آبی که با آن وضو گرفته می‌شود
11:51 نماز گزارد
11:53 یعنی پیش از نماز به هیچ کار دیگری آغاز نکرد
11:56 فردا جمع
11:58 یعنی صبح روز عید قربان
12:00 از فواید حدیث
12:04 از حدیث استفاده می‌شود
12:07 مشروع بودن کمک گرفتن در وضو
12:10 و تنبیه مفضول برای فاضل، در صورتی که بر او فراموشی بیم رود
12:13 (این که مفضول به فاضل تذکر دهد، هنگام بیم فراموشی)
12:15 و جواز سوار کردن دیگری بر چارپا
12:18 در صورتی که چارپا توان آن را داشته باشد
12:21 و در حدیث
12:22 اشاره به عدم اسراف در وضو است
12:28 باب شستن صورت با دو دست از یک مشت آب
12:32 از ابن عباس
12:35 روایت است که وضو گرفت
12:37 پس صورت خود را شست
12:39 یک مشت آب برداشت
12:41 پس با آن مضمضه و استنشاق کرد
12:44 سپس مشت دیگری از آب برداشت
12:46 پس آن را چنین قرار داد
12:49 آن را به دست دیگرش افزود
12:51 و با هر دو صورت خود را شست
12:54 سپس مشت دیگری از آب برداشت
12:57 پس با آن دست راست خود را شست
12:59 سپس مشت دیگری از آب برداشت
13:02 پس با آن دست چپ خود را شست
13:05 سپس سر خود را مسح کرد
13:07 سپس مشت دیگری از آب برداشت
13:10 پس بر پای راست ریخت
13:12 تا آن را شست
13:14 سپس مشت دیگری برداشت
13:17 پس با آن پای خود را شست
13:19 یعنی پای چپ
13:21 سپس گفت
13:23 این‌گونه دیدم که رسول الله
13:25 (صلی‌الله‌علیه‌وسلم)
13:27 وضو می‌گرفت
13:30 شرح حدیث
13:32 غُرفه (مشت)
13:35 آن است که به اندازه کف دست باشد
13:37 مضمضه
13:38 مضمضه یعنی حرکت دادن آب در دهان
13:42 و استنشاق
13:43 استنشاق
13:44 یعنی داخل کردن آب در بینی
13:47 سپس مشت دیگری از آب برداشت
13:50 یعنی آب تازه‌ای برداشت
13:52 برای هر یک از اعضای وضو
13:55 بر پای راست ریخت
13:57 تا آن را شست
13:59 پس واجب، شستن است نه مسح، همان‌گونه که واژه «فرش» (ریختن) ممکن است توهم کند
14:01 (زیرا فرش در این‌جا به معنای شستن است)
14:04 یعنی ریختن
14:07 از فواید حدیث
14:09 از حدیث استفاده می‌شود
14:12 عدم اسراف در آب وضو
14:15 و جمع میان مضمضه
14:17 و استنشاق با یک مشت
14:19 و جواز وضو یک‌بار یک‌بار
14:23 باب گفتن بسم‌الله در هر حال
14:27 و هنگام آمیزش
14:29 از ابن عباس رضی‌الله‌عنهما
14:33 از پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) روایت است که فرمود
14:37 آگاه باشید که هرگاه یکی از شما با همسرش نزدیکی کند
14:41 و بگوید: بسم‌الله
14:43 خدایا! شیطان را از ما دور دار
14:46 و آنچه را که به ما روزی می‌کنی نیز از شیطان دور دار
14:50 پس اگر فرزندی روزی شود
14:52 شیطان به او زیانی نمی‌رساند
14:55 در روایتی (آمده است)
14:57 و بر او تسلطی نخواهد داشت
14:59 شرح حدیث
15:04 باب گفتن بسم‌الله در هر حال و هنگام آمیزش
15:08 کل حال
15:10 چه طاهر باشد، چه محدث، چه جنب
15:14 و «وِقاع» یعنی جماع
15:17 «أتا أهله» (به خانواده‌اش نزدیک شود)
15:19 یعنی هنگامی که بخواهد با همسرش همبستر شود
15:22 «جنبنا»
15:24 یعنی آن را از ما دور بدار
15:26 «لم یضره الشیطان» (شیطان به او زیانی نرساند)
15:28 یعنی شیطان بر او سلطه‌ای نداشته باشد
15:32 از فواید حدیث
15:37 از این حدیث استفاده می‌شود
15:39 راهنمایی به پناه بردن و توسل به الله تعالی
15:43 برای پناه گرفتن از شیطان
15:45 زیرا شیطان همواره با فرزند آدم همراه است
15:48 از هنگام بیرون آمدن او از پشت پدرش
15:51 تا رسیدن به رحم مادرش
15:53 تا زمان مرگش
15:55 الله او را از شیطان پناه دهد
15:57 و در آن است لزوم محافظت فرزندان با اذکار
16:00 پیش از تولد ایشان و پس از آن
16:03 باب آنچه هنگام ورود به توالت گفته می‌شود
16:08 از انس روایت است که گفت
16:10 پیامبر (ﷺ) چنین می‌کرد
16:13 هرگاه وارد توالت می‌شد
16:15 می‌فرمود
16:17 «اللهم إنی أعوذ بک من الخبث والخبائث» (خدایا، از ناپاکی‌ها و ناپاک‌کنندگان به تو پناه می‌برم)
16:22 تعلیق بر حدیث
16:25 «کان» دلالت بر تداوم دارد
16:29 «أعوذ» یعنی پناه می‌برم و به تو متوسل می‌شوم
16:32 «الخلاء» جایگاه قضای حاجت است
16:36 «من الخبث والخبائث»
16:39 یعنی از نرینه‌ها و مادینه‌های شیاطین
16:43 از فواید حدیث
16:46 از این حدیث استفاده می‌شود
16:49 پناه جستن به الله هنگام اراده ورود به توالت
16:53 و پایبندی به همان صیغه پناه‌جویی که در حدیث آمده است
16:58 باب گذاشتن آب نزد توالت
17:03 از ابن عباس روایت است
17:06 که پیامبر (ﷺ) به توالت وارد شد
17:10 پس برای او آب وضو گذاشتم
17:13 فرمود
17:15 این را چه کسی گذاشته است؟
17:16 پس خبر داده شد
17:18 فرمود
17:20 «اللهم فقهه فی الدین» (خدایا او را در دین فقیه گردان)
17:23 تعلیق بر حدیث
17:26 «وَضوء» (آبی که با آن وضو گرفته می‌شود)
17:28 یعنی آبی که با آن وضو گرفته می‌شود
17:31 پس خبر داده شد
17:32 میمونه دختر حارث، خاله ابن عباس، به او خبر داد
17:35 رضی‌الله‌عنهم
17:39 «فقهه فی الدین»
17:41 فقه
17:42 یعنی فهم
17:43 سپس آن به دانش شریعت اختصاص یافت
17:46 از فواید حدیث
17:50 از این حدیث استفاده می‌شود
17:53 بیان فضیلت ابن عباس رضی‌الله‌عنهما
17:57 و جواز خدمت به عالم بدون دستور او
18:01 و استحباب پاداش دادن با دعا
18:04 و بیان برکت دعای پیامبر (ﷺ)
18:09 زیرا ابن عباس رضی‌الله‌عنهما
18:12 به مرتبه «حَبرُ الأمة» رسید
18:14 به برکت آن دعا
18:17 باب
18:20 روبه‌روی قبله، هنگام قضای حاجت یا ادرار، قرار نگیر.
18:24 مگر آنکه
18:26 دیوار یا مانند آن
18:28 از ابوایوب انصاری روایت است
18:31 که پیامبر (ﷺ) فرمود
18:36 هرگاه به قضای حاجت آمدید
18:38 رو به قبله و پشت به آن نکنید
18:43 بلکه به سمت شرق یا غرب رو کنید
18:46 ابوایوب گفت
18:48 ما به شام آمدیم
18:50 و دیدیم که توالت‌هایی رو به قبله ساخته شده‌اند
18:54 پس از آن‌ها منحرف می‌شدیم
18:56 و از الله تعالی طلب مغفرت می‌کردیم
18:59 تعلیق بر حدیث
19:01 «أتیتم الغائط»
19:04 مراد
19:05 هرگاه خواستید قضای حاجت کنید
19:08 «شرقوا أو غربوا»
19:10 این خطاب به اهل مدینه است
19:13 و کسانی که قبله‌شان در آن جهت قرار دارد
19:17 «مراحیض»
19:19 «المرحاض»
19:20 مکانی است که برای قضای حاجت انسان ساخته می‌شود
19:24 «فننحرف»
19:26 یعنی از جهت قبله منحرف می‌شویم
19:28 «ونستغفر الله تعالی»
19:30 گفته شده
19:31 طلب مغفرت برای کسی است که آن‌ها را ساخته است
19:33 و گفته شده
19:34 طلب مغفرت از رو به قبله قرار گرفتن است
19:37 از فواید حدیث
19:40 از این حدیث استفاده می‌شود
19:43 عدم رو به قبله قرار گرفتن هنگام قضای حاجت
19:47 و آیا حدیث مخصوص است یا منسوخ؟
19:50 در این مسئله اختلاف مشهوری وجود دارد
19:53 و در حدیث، گرامیداشت قبله از رو به‌رو شدن با نجاست، به‌طور مطلق آمده است
19:58 به‌جهت بزرگداشت آن
20:00 و حفظ آداب شرعی
20:03 و رعایت آن در هر حال
20:06 و در آن راهنمایی به ملازمت استغفار هست
20:10 در حال پرش و اشتباه
20:13 باب: کسی که بر دو خشت قضای حاجت کند
20:18 از واسع بن حبان
20:22 از عبدالله بن عمر
20:24 که می‌گفت:
20:26 مردمی می‌گویند
20:29 «چون بر حاجت خود بنشینی
20:31 نه رو به قبله بنشین و نه رو به بیت‌المقدس»
20:35 عبدالله بن عمر گفت:
20:38 روزی بر بام خانه‌ای از خانه‌های ما بالا رفتم
20:42 و رسول الله ﷺ را دیدم
20:46 که بر دو خشت
20:48 رو به بیت‌المقدس، برای حاجت خود نشسته بود
20:52 و فرمود:
20:54 «شاید تو از کسانی هستی که بر پشت‌های خود می‌نشینند»
20:58 گفتم:
21:00 «نمی‌دانم، به خدا سوگند»
21:03 توضیح حدیث
21:08 باب: کسی که بر دو خشت قضای حاجت کند
21:11 «تبرّز» یعنی
21:12 بیرون رفتن برای قضای حاجت
21:15 «ارتقیت» یعنی
21:16 بالا رفتم
21:18 «علی لبنتین» یعنی
21:20 «لبنه»
21:21 آن چیزی است که از گل یا غیر آن برای ساختمان ساخته می‌شود
21:25 «یصلون علی اورakهم» یعنی
21:29 مالک گفت:
21:30 آن کسی است که نماز می‌خواند و از زمین بلند نمی‌شود
21:34 سجده می‌کند در حالی که به زمین چسبیده است
21:37 و «الوِرکان»
21:39 دو استخوانی هستند که بر طرف استخوان ران قرار دارند
21:44 از فواید حدیث
21:47 از حدیث استفاده می‌شود
21:49 جواز رو به قبله یا پشت به آن نشستن
21:52 هنگام قضای حاجت در ساختمان
21:55 و راهنمایی به استفاده از کنایات
21:58 برای آنچه که معمولاً از ذکر آن شرم می‌شود
22:01 و بیان شدت پیگیری ابن عمر، رضی‌الله‌عنهما
22:05 برای تمام احوال پیامبر ﷺ و نقل آنها
22:14 باب: بیرون رفتن زنان برای قضای حاجت
22:17 از عایشه، رضی‌الله‌عنها، روایت است که گفت:
22:22 در روایتی آمده است:
22:24 عمر بن خطاب به رسول الله ﷺ می‌گفت:
22:30 «زنانت را پوشیده دار»
22:32 گفت: پس آن حضرت چنین نکرد
22:35 و در روایتی دیگر:
22:37 همسران پیامبر ﷺ
22:41 شب‌ها چون برای قضای حاجت به «مناصع» می‌رفتند، بیرون می‌آمدند
22:45 و آن زمینی باز و گشاده است
22:48 سوده پس از نزول حجاب برای حاجت خود بیرون رفت
22:53 و او زنی درشت‌اندام بود که بر کسی که او را می‌شناخت پنهان نمی‌ماند
22:59 عمر بن خطاب او را دید و گفت:
23:02 «ای سوده!»
23:04 «به خدا سوگند تو بر ما پوشیده نیستی
23:07 پس بنگر چگونه بیرون می‌روی»
23:10 گفت: پس بازگشت
23:14 و رسول الله ﷺ در خانه من بود
23:18 و در حالی که استخوانی با گوشت در دست داشت، شام می‌خورد
23:22 پس داخل شد و گفت:
23:24 «ای رسول خدا!»
23:26 «من برای برخی از حاجات خود بیرون رفتم
23:29 پس عمر به من چنین و چنان گفت»
23:32 گفت:
23:34 پس خداوند به او وحی فرستاد
23:36 سپس وحی از او برداشته شد
23:38 در روایتی دیگر:
23:41 پس خداوند عز وجل آیه حجاب را نازل فرمود
23:45 و استخوان را که در دستش بود نگذاشت
23:48 فرمود:
23:50 «همانا به شما اجازه داده شده که برای حاجت خود بیرون روید»
23:55 توضیح حدیث
23:59 «امرأة جسیمة» یعنی
24:01 زن بزرگ‌اندام
24:03 «لا تخفی علی من یعرفها» یعنی
24:06 بر کسی که پیش‌تر قد او را شناخته پنهان نمی‌ماند
24:10 به سبب آنکه او به این ویژگی متمایز بود
24:12 و اگرچه با لباسش خود را پیچیده باشد
24:15 و در تاریکی شب
24:17 «فانکفأت» یعنی
24:20 بازگشت و برگشت
24:23 «عَرق» یعنی
24:24 استخوانی که بر آن گوشت است
24:27 «أفیح» یعنی گشاده
24:30 «رفع عنه» یعنی وحی از او برداشته شد
24:34 از فواید حدیث
24:38 از حدیث استفاده می‌شود
24:40 جواز سخن نرم‌گیرانه و ملامت‌گری
24:43 و راهنمایی به ارائه نصیحت
24:46 و جواز اینکه انسان همسر خود را در خشکی (و آشکارا) مورد عتاب قرار دهد
24:50 زیرا سوده، رضی‌الله‌عنها، از امهات المؤمنین است
24:57 باب: استنجا با آب
25:01 از انس بن مالک روایت است که گفت:
25:04 پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) می‌بود که
25:07 هرگاه برای حاجت خود بیرون می‌رفت
25:09 من و یک نوجوان او را دنبال کردیم
25:12 و همراهمان عصایی بود، یا چوب‌دستی‌ای یا عَنَزَه
25:16 و همراهمان ظرف آب کوچکی بود
25:18 پس چون (پیامبر) از حاجتش فارغ شد
25:21 ظرف آب را به او دادیم
25:25 تعلیق بر حدیث
25:28 استنجاء
25:30 آن برطرف کردن آلودگی باقی‌مانده در دهانه مخرج است
25:33 و بیشترین کاربرد آن با آب است
25:36 عَنَزه یعنی عصا
25:39 در پایین آن نوکی است که بر آن تکیه می‌کنند
25:43 اِداوه یعنی ظرف کوچکی از پوست
25:47 که برای آب به کار می‌رود
25:49 حاجت، در اینجا مقصود از آن
25:53 قضای حاجت (مدفوع) یا بول است
25:55 از فواید حدیث
25:57 از این حدیث استفاده می‌شود
26:00 مشروعیت خدمت به صالحان و اهل فضل
26:04 و پی‌گیری نیازهای ایشان
26:06 و جواز یاری گرفتن در اسباب وضو
26:10 و مشروعیت گرفتن ظرف ویژه برای وضو
26:14 باب نهی از استنجاء با دست راست
26:21 از ابوقتاده روایت است که گفت
26:24 رسول الله (ﷺ) فرمود
26:28 هرگاه یکی از شما نوشید
26:30 پس در ظرف نفس نکشد
26:33 و هرگاه به توالت رفت
26:35 پس با دست راستش آلت خود را لمس نکند
26:38 و با دست راستش خود را پاک نکند
26:41 تعلیق بر حدیث
26:46 پس در ظرف نفس نکشد
26:48 «تنفس» در اینجا
26:50 بیرون دادن نفس از دهان است
26:52 و نهی به دلیل آلودگی آب و ظرف است
26:56 به سبب خارج شدن چیزی از دهان یا بینی با نفس
27:00 (نهی از) «پاک نکردن» (با دست راست)
27:02 مراد، استنجاء نکند است
27:05 از فواید حدیث
27:09 از آداب است
27:11 تنفس بیرون از ظرف
27:13 زیرا این کار از حرص دورتر است
27:15 و برای معده سبک‌تر است
27:18 و اینکه دست راست محترم است
27:20 و از آلودگی صیانت شده است
27:22 باب استنجاء با سنگ
27:27 از ابوهریره رضی‌الله‌عنه روایت است
27:31 که او با پیامبر (ﷺ) ظرف آب را برای وضو و حاجتش حمل می‌کرد
27:35 ظرف آب وضوی آن حضرت و حاجتش را
27:38 پس در حالی که او آن را دنبال او می‌برد
27:41 فرمود: این کیست؟
27:44 گفت: من ابوهریره‌ام
27:48 فرمود: برایم سنگ‌هایی بیاور که با آنها خود را پاک کنم
27:53 و استخوان و سرگین نیاور
27:58 پس سنگ‌ها را در گوشه لباسم حمل کرده نزد او آوردم
28:02 تا آنکه در کنار او گذاشتم
28:05 سپس بازگشتم
28:07 تا آنکه (پیامبر) فارغ شد
28:09 راه افتادم و گفتم
28:11 چه شده است استخوان و سرگین را؟
28:14 فرمود: آنها از خوراک جنّ‌هاست
28:18 و همانا گروهی از جنّ‌های نصیبین نزد من آمدند
28:22 و چه جنّ‌های خوبی بودند
28:24 پس توشه خواستند
28:26 پس برای ایشان دعا کردم که به الله
28:28 از استخوان و سرگین عبور نکنند
28:31 مگر آنکه بر آن خوراک بیابند
28:35 تعلیق بر حدیث
28:39 «یتبعه»
28:40 یعنی به او می‌رسد و پشت سر او می‌رود
28:43 «ابغنی»
28:44 یعنی برایم بجوی
28:46 «أستنفظ بها»
28:48 یعنی خودم را با آنها پاک کنم
28:50 پس استنجاءکننده، آلودگی حدث و بقایای آن را از خود می‌زداید
28:55 و «ولا بروثة» (و سرگین نیاور)
28:57 «روثة» سرگین چهارپایان سُم‌دار است
29:00 «وضعت إلی جنبه»
29:04 یعنی سنگ‌ها را نزدیک او گذاشتم
29:07 از خوراک جنّ‌هاست
29:09 بیان حکمت نهی از استنجاء با استخوان
29:13 «وفد»
29:15 یعنی گروهی از مردم
29:17 که برای دیدار امام و غیر آن، ایشان را برای پیشی گرفتن برگزیده‌اند
29:22 «نصیبین»
29:24 شهری است در جزیره
29:26 و آن جزیرهٔ ابن عمر در شرق است
29:29 «الزاد»
29:30 یعنی خوراک
29:32 از فواید حدیث
29:36 از این حدیث استفاده می‌شود
29:39 که سنگ برای استنجاء متعین نیست
29:43 بلکه هر چیز جامد پاک، پاک‌کننده و غیرمحترم جانشین آن می‌شود
29:49 و استنجاء با چیز نجس جایز نیست
29:53 و در آن راهنمایی به آماده کردن آب یا سنگ‌ها برای استنجاء است
29:58 تا پس از برخاستن به جستجوی آنها نیاز نباشد
30:02 و گرنه از آلوده شدن ایمن نیست
30:04 و استحباب روی‌گردانی از کسی که در قضای حاجت است
30:08 و در حدیث دلیل است بر اینکه جنّ‌ها مکلف به شریعت اسلامند
30:16 از عبدالله روایت است که گفت
30:18 پیامبر (ﷺ) به قضای حاجت (در فضای باز) آمد
30:22 او به من دستور داد که سه سنگ برایش بیاورم.
30:26 من دو سنگ پیدا کردم.
30:28 سومی را جستجو کردم، اما پیدا نکردم.
30:31 پس سرگینی برداشتم و آن را نزد او آوردم.
30:35 او آن دو سنگ را گرفت.
30:37 و سرگین را دور انداخت.
30:39 و فرمود:
30:40 «این پلید است.»
30:42 شرح حدیث
30:46 «سه سنگ»
30:48 یعنی عدد فرد.
30:50 «این پلید است.»
30:52 مقصود از «رِکس» نجس و پلید است.
30:55 از فواید حدیث
30:59 از این حدیث استفاده می‌شود
31:02 که شرط بودن سه بار پاک‌کردن در استنجا (با سنگ)
31:05 آیا برای عبادت است،
31:07 یا برای احتیاط،
31:08 یا برای پاکیزگی کامل؟
31:10 در آن اختلاف است.
31:12 و از این حدیث استفاده می‌شود
31:14 که استنجا با چیز نجس جایز نیست.