از مجموعهٔ نظر مهربانانه (مجموعه کامل شد)
· درس 92 از 117
نظر زیبا بر کتاب کارت های شناسایی سوره های قرآن کریم | د.محمد نصیف | سوره مؤمنون
0:000:00
متن کامل
ترجمهٔ ماشینی — ممکن است خطا داشته باشد
0:00
بسم الله الرحمن الرحیم
0:30
«التعلیق اللطیف»
0:32
«علی کتاب بطاقات التعریف»
0:35
«بسور المصحف الشریف»
0:38
«للدکتور محمد بن عبد العزیز بن عمر نصیف»
0:42
«حفظه الله»
0:44
سورهٔ مؤمنون
0:46
بسم الله الرحمن الرحیم
0:48
الحمد لله رب العالمین
0:50
«والصلاة والسلام علی خاتم الأنبیاء والمرسلین» — درود و سلام بر خاتم پیامبران و فرستادگان
0:55
«وعلی آله وصحبه أجمعین» — و بر خاندان و یارانش همگی
0:58
هنوز همراه با «التعلیق اللطیف» بر «بطاقات التعریف» هستیم
1:02
و همراه با سورهٔ مؤمنون
1:06
برای من سه درنگ (وقفه) وجود دارد
1:08
درنگ نخست: با موقعیت سوره
1:12
گفته است: از جمله وجه مناسبت آن با حج
1:17
این سوره همان سورهای است که پیش از آن قرار دارد
1:19
که در پایان آن (آیات) «لعلکم تفلحون» (باشد که رستگار شوید) آمده است
1:24
«ای کسانی که ایمان آوردهاید، رکوع کنید و سجده کنید و پروردگارتان را پرستش کنید»
1:26
«وافعلوا الخیر لعلکم تفلحون» (و کار نیک انجام دهید، باشد که رستگار شوید)
1:29
و آغاز این سوره «قد أفلح المؤمنون» (به راستی مؤمنان رستگار شدند) است
1:33
و من تنها به این نکته توجه کردم تا هشدار دهم
1:37
که سخن از مناسبتهای میان سورهها
1:41
تنها به کمترین پیوند نیاز دارد
1:44
و این سخن را به معنای انحصار نمیگیریم
1:46
ممکن است مناسبت دیگری نیز وجود داشته باشد
1:48
و غالباً چندین مناسبت گفته میشود
1:52
که در پایان آن سوره (آیهٔ پیشین) میفرماید «لعلکم تفلحون»
1:55
و اینجا روشن میشود که رستگاران چه کسانیاند
1:59
فرموده است: رستگاران کسانیاند که...
2:01
اگر در دقت عبارت بخواهیم
2:03
این خود نوعی تناسب است
2:06
و این نشان میدهد که مناسبت لازم نیست
2:10
معنوی و دقیق باشد
2:13
بلکه میتواند لفظی باشد، چنانکه در این مثال است
2:17
درنگ دوم
2:20
که این سوره
2:21
اگر به موضوع آن بنگریم
2:23
که از آغاز آن پیداست
2:26
و از معانیای که در آن تکرار شده
2:28
موضوع آن تقویت ایمان است
2:30
و بیان ویژگیهای اهل آن
2:33
بر این اساس شایسته است
2:37
که در جستوجوی صفات مؤمنان
2:40
در سوره، به آغاز آن بسنده نشود
2:43
بلکه در کل سوره به دنبال صفات مؤمنان
2:47
و آنچه ایمان را میافزاید، بگردیم
2:48
و چگونه چنین نباشد، با آنکه این نام سوره است
2:51
گویی سورهای داری که نامش «مؤمنون» است
2:54
در قرآن سورهای است به نام «مؤمنون»
2:57
و میخواهی دربارهٔ ایمان بدانی
2:59
نمیتوانی از جستوجوی خود غافل شوی
3:01
از منابعی که این سوره به آنها بازمیگردد
3:04
بلکه ناگزیر باید به آنها رجوع کنی
3:06
و همین سخن دربارهٔ سورهای نیز گفته میشود که به نامهای الهی نامیده شده
3:11
چگونه «اسم الله الأعلی» را بشناسی
3:13
در حالی که به سورهٔ «الأعلی» رجوع نمیکنی
3:16
یا «اسم الله الرحمن» را
3:17
در حالی که سورهٔ «الرحمن» را نمیخوانی؟
3:19
اینها منابع اصلیاند
3:21
برای جستوجوی ایمان
3:24
که به قرآن و به سورهٔ مؤمنون رجوع کنی
3:27
و البته سورهٔ دیگری نیز هست که از ایمان سخن میگوید
3:30
اما این سورهای است که نامش «مؤمنون» است
3:32
پس باید به این نام توجه کرد
3:35
و در خود سوره دنبال مصداق آن گشت
3:39
در آغاز سوره، صفات ایشان آمده است
3:42
و در میانهٔ سوره نیز به ایشان اشاره شده است
3:46
«إن الذین هم من خشیة ربهم مشفقون» (آیات)
3:49
و در پایان سوره بیان سرانجام ایشان آمده است
3:52
و سرانجام کسانی که ایشان را مسخره میکردند
3:54
همهٔ اینها برای ایمان سودمند است
3:57
هرچند موضوعات دیگری نیز فطرت را برمیانگیزد
4:02
در دلهای کافران تا ایمان آورند
4:05
با تهدید و با دعوتی که در آن به تحریک خرد کوشیده میشود
4:13
که در آن برانگیختن عقل است
4:15
«وفی الأرض ومن فیها إن کنتم تعلمون * سیقولون لله» (آیات)
4:18
پس مقصود این است که ایمان و آنچه به آن مربوط است
4:22
در این سوره روشن است
4:24
پس باید بر جستوجوی آن حریص بود
4:28
و به صفاتی که در آغاز سوره است بسنده نکرد
4:30
هرچند آن صفات بسیار بزرگاند
4:33
«قد أفلح المؤمنون * الذین هم فی صلاتهم خاشعون» (آیات)
4:36
اما درنگ سوم
4:38
پیوندی است میان دو امر که در سورههای بسیاری تکرار میشود
4:43
در ترتیب نزول سوره ملاحظه میکنید
4:45
که در حقیقت تاریخ آن است
4:47
فرموده است و در آن از تهدید مشرکان
4:51
چیزی هست که از تأخر نزول حکایت دارد
4:53
اکنون به بخشهای سوره بنگرید
4:57
در آن تهدیدهایی خواهید یافت
5:02
در بخش دوم سوره
5:05
از آن دو تهدید برای تکذیبکنندگان است
5:08
«تا آنگاه که عذاب را بر خوشگذرانانشان فرو فرستادیم»
5:10
«إذا هم یجأرون» (آنگاه ناگهان فریاد برمیآورند) در آیهٔ چهل و چهارم (یا شصت و چهارم)
5:13
سپس پس از آن چند آیه، در آیهٔ هفتادو ششم
5:15
«ولقد أخذناهم بالعذاب»
5:17
«پس در برابر پروردگارشان فروتنی نکردند و زاری نمیکنند»
5:19
«تا آنگاه که درهایی (از رحمت) بر ایشان گشودیم»
5:21
«درِ عذابی سخت»
5:23
«ناگهان در آن مأیوس و درمانده میشوند»
5:24
و پس از آن، تهدید سوم به مرگ است.
5:27
آن را در پایان سطرهای من خواهید یافت.
5:28
با قطع سوره [این بحث به پایان سوره مربوط است].
5:29
تهدید سوم به مرگ.
5:31
تا آنگاه که یکی از ایشان را مرگ فرا رسد،
5:32
میگوید: «پروردگارا، مرا بازگردانید.»
5:34
سپس تهدید چهارم به روز آخرت است.
5:36
«پس آنگاه که در صور دمیده شود»
5:38
«در آن روز میان ایشان هیچ نسبی (خویشاوندی) نخواهد بود»
5:40
و از یکدیگر پرسش نمیکنند.
5:41
از این تهدیدها چه بهرهای میبریم؟
5:43
بهره میبریم که نشان میدهند
5:46
که نزول [این بخش] متأخر است.
5:48
زیرا تهدید شدید
5:50
تنها در صورتی شدت میگیرد که باشد
5:52
در مرحلهای متأخر
5:54
از دوران مکی،
5:55
و اگرچه نسبی است،
5:57
از نخستین آیاتی نیست که نازل شدهاند،
5:59
و در آن تفصیل به این شکل آمده است
6:01
در تهدید به عذاب.
6:03
این و الله اعلم.
6:04
و ان شاء الله، بر پیامبر ما محمد (ﷺ)
6:06
و بر آل و اصحاب او همگی [درود و سلام باد].
6:08
«و ستایش از آنِ الله، پروردگار جهانیان است»