از مجموعهٔ نظر مهربانانه (مجموعه کامل شد)
· درس 61 از 117
نظر زیبا بر کتاب کارت های شناسایی سوره های قرآن کریم | د.محمد نصیف | سوره قمر
0:000:00
متن کامل
ترجمهٔ ماشینی — ممکن است خطا داشته باشد
0:00
بسم الله الرحمن الرحیم
0:02
تعلیق لطیف بر کتاب «بطاقات التعریف بسور المصحف الشریف»
0:37
برای دکتر محمد بن عبدالعزیز بن عمر نصیف، حفظه الله
0:43
سورهٔ قمر
0:45
بسم الله الرحمن الرحیم
0:47
ستایش از آنِ الله است و درود و سلام بر رسول الله (ﷺ)
0:52
و بر آل و اصحاب او و کسانی که از هدایتش پیروی کردند.
0:55
ما هنوز با کارتهای معرفی هستیم
0:59
برای سورههای مصحف شریف، و همراه با سوره قمر، و با آن
1:03
سه توقف؛ توقف اول
1:06
با آغاز سوره
1:08
گفت: با جملهای خبری آغاز کردم.
1:11
بهتر و کاملتر آن است که به آن افزوده شود
1:14
آغاز سوره انبیاء شبیه (آغاز سورهی انبیاء) است
1:17
این سوره، نزدیک شد ساعت (قیامت) و شکافته شد ماه.
1:21
اولین پیامبرانی که به حساب مردم نزدیک شد
1:25
این تشابه در مطلع
1:28
با آن در موضوع شباهت دارد
1:30
پس نخستین سوره در ترتیب مصحف، سوره «الأنبیاء» است.
1:35
بسیار درباره کافران سخن میگوید و شدت تکذیب آنان را بیان میکند.
1:38
همینطور است حال در این سوره، چنانکه آشکار است.
1:43
و در کتاب «الأساس فی التفسیر» بر این موضوع تنبیه کرده است
1:47
و این آغاز مشابه، با آن در موضوع نیز شباهت دارد
1:52
این موضوعی است جالبتوجه که در چند سورهی قرآنی
1:56
شایسته تأمل است
1:59
و میتوانیم همین عبارت را در آنجا، در سوره انبیاء، نیز بیفزاییم.
2:04
زیرا آنجا با جملهی خبری آغاز شد
2:07
میگوییم: این شبیه آغاز سوره قمر است.
2:10
و شاید این را در چند سورهای که به هم شباهت دارند، تدارک بینم.
2:14
زیرا مطالع ندایی، مثلاً همینها، به صراحت در متن بدانها تصریح شده است، و همچنین غیر آنها.
2:19
اما مطالع خبری بسیار و گوناگون است
2:22
پس اگر در آن (آیات) متشابهای یافت شود، از نیکویی است که سورهی مشابه (آن) یادآوری شود.
2:27
برای آگاه ساختن خواننده گرامی
2:29
وقفه دوم: با ترتیب نزول
2:33
گفت: (این حدیث) در شمار سیوششم است، بنا بر آنچه مشهور است.
2:36
پس از «الطارق» و پیش از حرف «صاد»
2:38
و آمده است آنچه بر نزول آن (آیه) پیش از عقد نکاح پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) با عایشه دلالت میکند.
2:43
از او روایت شده که گفت: «بر محمد (صلیاللهعلیهوسلم) در مکه نازل شد
2:47
و من دختری بودم که بازی میکردم.
2:49
و این بر شیوهٔ کتاب در ذکر احادیث در اینجا نیست
2:54
بلکه تنها به سخن کلی و مجمل اکتفا شده است
2:56
شاید کوتاه میکند
2:58
اما این فایدهمند است
3:00
گفت: در آن (سوره) ذکری از شکافته شدن ماه هست
3:03
و خبر دادن از شدت تکذیب کافران
3:05
از جمله چیزهایی که ممکن است آن را میانهرو و متوسط قرار دهد
3:07
دقیقتر این است که گفته شود: نزولش متأخر بوده است.
3:10
زیرا شدت تکذیب از یک سو
3:13
و اینکه (آنها) «ام المؤمنین» عایشه باشند
3:15
واعیه تدریک
3:17
نزول این آیه
3:19
متأخر لأن أم المؤمنین عائشة
3:21
وارد شده است که پس از بیعت با پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم)
3:24
اگر (آن) مدرک باشد نسبت به آنچه رخ میدهد
3:27
پس غالباً این امر در دو یا سه سال آخر [عمر] رخ میدهد.
3:31
یا بگوییم تا چهار سال در دوران مکه
3:35
پیش از آن، آنها (این) را درک نمیکنند
3:37
پس این مناسبتر است که گفته شود: متأخر النزول.
3:42
الله اعلم
3:44
سه وقت باقی مانده، و آخرین آنها
3:47
اگر در موضوع سوره و خاتمهٔ آن دقت کنید
3:50
موضوع سوره را اینگونه بیان کرد: از طریق تأمل در آیات تکرارشونده در آن
3:54
میتوان گفت که از مهمترین موضوعات آن
3:57
هشدار بزرگ برای تکذیبکنندگان
4:00
همراه با تشویق به بهرهمندی از قرآن کریم
4:03
هشدار بزرگ برای تکذیبکنندگان در این سوره آشکار است
4:06
بسیار؛ پس عذاب من چگونه بود و هشدار (من) چند بار [تکرار شد].
4:09
پس عذاب مرا بچشید، و هشدار دادیم [شما را] بیش از یک بار.
4:12
مجرمان در گمراهی و آتشاند؛
4:14
بر چهرههایشان در آتش کشیده میشوند.
4:16
«بچشید (آتش) سَقَر را».
4:18
و همچنین سایر مواردی که در آنها از هلاکت امتهای پیشین یاد شده است.
4:22
سپس در بخشهای پایانی سوره، در آخرین سطر فرمود
4:25
و (سخن را) با مژدهٔ مؤمنان به پایان میبرد
4:29
و آن گفتهٔ خداوند سبحانه و تعالی است: «همانا پرهیزگاران در باغها و رودخانهای هستند»
4:32
«در جایگاه راستین، نزد فرمانروایی توانا».
4:35
میخواستم اینجا توقف کنم
4:36
یعنی موضوع سوره هشدار بزرگ به تکذیبکنندگان است
4:39
همراه با ترغیب به بهرهمند شدن از قرآن عظیم
4:41
از آنرو که «و لقد یسرنا القرآن للذکر» — این آیه نیز بارها تکرار شده است.
4:44
فهن المدک
4:46
و اگر این موضوع چنین است، میخواهم در اینجا یک تشبیه بیاورم.
4:49
نزدیک میشود به امری
4:52
گاهی در قرائت در نمازهای جهریه پیش میآید
4:57
اگر خطابی باشد که در آن تهدید و هشدار باشد
5:02
من مسئول یا پادشاه
5:04
و در پایان آن
5:06
گفت
5:11
این عبارت آخر را ملایمتر میکند
5:14
و سختیِ یادشده در این رساله تخفیف مییابد.
5:18
اما نباید پذیرفت که شخصی به ابلاغ پیام اکتفا کند
5:22
با خواندن آخرین سطر آن
5:24
ملک یا مسئول یا فلانکس میگوید
5:27
به شما میگوید: خدا شما را به خیر و توفیق بدارد
5:30
و تهدیدها و هشدارها را رها کنند
5:32
این [سخن] گفته نمیشود، اما انجام داده میشود
5:35
زیرا امام شروع نمیکند
5:37
و این را بسیار دیدهام.
5:38
در نمازِ جهری، پس از سوره فاتحه (قرائت میکند).
5:40
همانا پرهیزگاران در باغها و رودخانهای هستند.
5:43
در «مقعد صدق» نزد پادشاه توانا، سپس رکوع میکند.
5:47
چرا همهی تهدیدهایی را که در سوره و داستانها و هشدارها آمده، ترک کرده است؟
5:52
چرا آنها را ترک کردهاند و آیا این کار را عمداً انجام میدهد؟
5:55
آیا این [کار] از همان امام تکرار میشود یا از کس دیگری؟
5:58
همچنین، پرهیزگاران در سایهها و چشمهها هستند، در پایان سورهی مرسلات.
6:03
چرا آیات پیش از آن را ذکر نمیکنند؟
6:05
آیا این بریدن از معنا است یا بریدن از پیام؟
6:09
بر اساس تشبیهی که برای شما گفتم، و خداوند را است مثل برتر.
6:12
پس قرآن میان ترس و امید جمع میکند.
6:15
پس درست نیست که به امید بسنده شود،
6:18
یا حتی به ترس بسنده شود.
6:20
بلکه درست آن است که انسان کلام الله را بشنود،
6:23
تا زمانی که هیچ ضرورتی [به جز آن] نباشد.
6:25
آغاز کردن [از آغاز سوره] هیچ دشواریای ندارد.
6:27
«همانا گناهکاران در گمراهی و آتشاند.»
6:29
مثلاً با ما «احسن» و «اکمل» [به همراه است].
6:30
که از آغاز سوره آغاز کند،
6:32
و آن را در نمازی بخواند که چنین [تلاوتی] را گنجایش دارد.
6:35
تفصیل این موضوع به درازا میکشد.
6:38
اما میخواهم سخنی از طاهر بن عاشور نقل کنم،
6:41
در گفتار خداوند متعال:
6:43
«خداوند بهترین سخن را فرو فرستاد؛ کتابی که [آیاتش] همانند و مکرر است.»
6:46
«از آن پوست کسانی که از پروردگارشان میترسند، به لرزه میافتد»
6:50
سپس این مرحلهی بعد است:
6:52
«پوستها و دلهایشان به یاد خدا نرم میشود.»
6:55
شیخ چه میگوید؟ میگوید:
6:57
در ضمن سخن نفیسی که در این آیه دارد،
6:59
میگوید: همانا مؤمن چون آیات وعده و تهدید را بشنود،
7:04
از پروردگارش میترسد،
7:05
و از آنچه بیم داده شده پرهیز میکند، پس پوستش به لرزه میافتد.
7:09
اما چون این حالت با آیات بشارت و وعده درآمیزد،
7:13
شادمان و خوشحال میشود،
7:14
و اعمال خود را بر آن آیات عرضه میکند،
7:16
پس خود را آراسته به عملی میبیند
7:18
که خداوند بر آن ثواب وعده داده است،
7:21
پس دلش آرام میگیرد و ترس و بیم به امید و انتظار بدل میشود.
7:25
امید و انتظار.
7:27
این است معنای نرم شدن دلها.
7:29
و این نمونهای عملی است:
7:31
سورهای که در آن هشدار سخت است.
7:33
پس چون مؤمن آن را بشنود،
7:35
پوستش به لرزه میافتد،
7:37
سپس میشنود که «همانا پرهیزگاران در بهشتها و جویهایند»،
7:40
پس دلش پس از آن نرم میشود.
7:43
«سپس پوستها و دلهایشان به یاد خدا نرم میشود.»
7:46
از الله میخواهم که ما را از قرآن بهرهمند گرداند.
7:49
و به همین مقدار بسنده میکنم.
7:51
از الله میخواهم که [درود و سلام الله] بر محمد و همهی یارانش باد.
7:53
و ستایش از آنِ الله، پروردگار جهانیان است.