از مجموعهٔ نظر مهربانانه (مجموعه کامل شد)
· درس 89 از 117
نظر زیبا بر کتاب کارت های شناسایی سوره های قرآن کریم | د.محمد نصیف | سوره شعرا
0:000:00
متن کامل
ترجمهٔ ماشینی — ممکن است خطا داشته باشد
0:00
بسم الله الرحمن الرحیم
0:30
تعلیق لطیف
0:32
بر کتاب «بطاقات التعریف»
0:35
بر سورههای مصحف شریف
0:38
نوشتهٔ دکتر محمد بن عبدالعزیز بن عمر نصیف
0:42
حفظه الله
0:44
سورهٔ الشعراء
0:46
بسم الله الرحمن الرحیم «الحمد لله»
0:48
و درود و سلام الله بر پیامبر (ﷺ)
0:50
هنوز با تعلیق لطیف همراهیم
0:52
و با سورهٔ الشعراء
0:55
سه وقفه
0:57
وقفهٔ نخست با نام سوره
0:59
طبعاً نام مشهور آن الشعراء است
1:01
و ذکر «الظله» (سایهبان)
1:03
اما ما بر الشعراء تمرکز خواهیم کرد
1:05
زیرا برخی از علما
1:07
یا یکی از پژوهشگران بهطور مشخص
1:09
پیشتر آن را برای شما ذکر کردهام
1:11
کسی که همهٔ سورهها را در مجموع خود نگریسته است
1:13
از جهت نامها
1:15
آنها را در مجموع خود نگریسته
1:17
و دریافته که الشعراء و القصص
1:19
بر آن دو دلالت دارند
1:21
آنچه ما آن را علم ادب مینامیم
1:24
و او تنبیه کرده که الشعراء
1:26
و القصص
1:28
ستون اصلی ادباند
1:30
صور و اجناس ادبی بسیاری وجود دارد
1:32
اما این دو، ستون اصلیاند
1:34
ادب
1:35
هنگامی که قرآن نازل شد
1:37
شعر جایگاهی داشت
1:39
و هنوز هم جایگاه دارد
1:41
اما گفته شده که در حالی که
1:43
امر قصه و روایت افزایش یافته
1:45
و بهترین قصهها در این قرآن است
1:47
و فراموش نمیکنیم
1:49
که وقتی صحابه گفتند
1:51
به پیامبر (ﷺ)
1:53
«چرا برای ما قصه نمیگویی؟» نازل شد
1:55
«ما بر تو بهترین داستانها را حکایت میکنیم»
1:57
قصههای قرآن بسیار ارزش دارد
2:00
اما شاهد آن این است که نامگذاری کنیم
2:02
دو سوره را
2:04
الشعراء و القصص بر
2:06
دو باب
2:08
بزرگ دلالت میکنند
2:10
در ادب و ادب
2:12
ادب در رسانه تأثیر دارد
2:14
در عقلهای مردم تأثیر دارد
2:16
و همه میدانیم آنچه
2:18
امر رمان و داستان
2:20
به آن رسیده، از تأثیر
2:22
حتی فیلمها و امثال آن
2:24
در اصل قصهاند
2:26
که به فیلم تبدیل شدهاند
2:28
پس در
2:30
نسلهای کامل اثر گذاشتهاند
2:32
گاهی
2:34
این وقفهٔ نخست است
2:36
اما وقفهٔ دوم
2:38
درباره آنچه در
2:40
ترتیب نزول سورهها آمده
2:42
که مؤلفان آن را ذکر کردهاند
2:44
گفته: این ترتیب نزول بر
2:46
زمان آشکار کردن دعوت
2:48
در دورهٔ مکی حمل میشود
2:50
در صحیح آمده که قول خداوند متعال
2:52
«و خویشاوندان نزدیکت را هشدار ده»
2:54
هنگامی که بر پیامبر (ﷺ) نازل شد
2:56
مردم را گرد آورد
2:58
با آنان سخن گفت و آنان را دعوت کرد
3:00
پس این نزول بر زمان
3:02
آشکار کردن دعوت در دورهٔ مکی حمل میشود
3:04
و این زمان را
3:06
ابن اسحاق تاریخگذاری کرده
3:08
و البته در سیرهٔ ابن هشام است
3:10
که این پس از سه
3:12
سال
3:14
دعوت بوده و در این مسئله
3:16
بحث و گفتگو است
3:18
او از تعیین دقیق خودداری کرده
3:20
اما مشهور این است
3:22
که سه سال
3:24
از بعثت بوده است
3:27
که در آن دعوت پنهانی بود
3:29
سپس با این آیه
3:31
آشکار شد
3:33
وقفهٔ سوم و پایانی
3:35
با
3:37
موضعی در سوره
3:39
که به علم مناسبات بازمیگردد
3:41
که برخی دوستان درباره آن میپرسند
3:43
و میگویند آیا در آن تکلف هست
3:45
و انسان چگونه آن را فرا میگیرد
3:47
دکتر محمد عمر بازمول میداند
3:49
علم مناسبات
3:51
که در تأصیل این باب مفید است
3:53
اما اهل عمل
3:55
چیزی وسیعتر از آن است
3:57
اما از نظر جنبهی نظریپردازی، خوب است.
3:59
سپس میگویم: توجه کنید
4:01
در پایان آیات این سوره
4:03
در آن، آغاز خبری
4:05
و آن قول خداوند متعال است: «و إنّه»
4:07
«و بهراستی آن [قرآن] فرو فرستادهٔ پروردگار جهانیان است.»
4:09
و این آیه
4:12
بازگشتنی
4:14
همانگونه که امام طبری بیان کرد
4:16
تا آغاز سوره
4:18
در ابتدای سوره، کتاب (قرآن) یاد شده است
4:20
سپس پس از آن گفت
4:22
داستانهای همه را سرد کرد
4:24
«و این (قرآن) قطعاً فرو فرستادهشدهٔ پروردگار جهانیان است»
4:26
بازگشت سخن به کتاب مبین
4:28
آنچه در آغاز سوره یاد شده است
4:30
این امر موضوع را تأیید میکند.
4:32
خواندن سوره بهطور کامل تا
4:34
انسان از انوار آن (حقیقت) قدرتی میگیرد
4:36
امکان
4:38
و اثبات اینکه قرآن حق است.
4:40
پاسخ به شبهات کافران
4:42
و از جمله آن، شمارش قرآن است؛ آیهها و سورههای آن.
4:44
به سببِ یادکردِ آن مو
4:46
پس این سوره دربارهٔ آن مو سخن نمیگوید
4:48
و در پایان سوره، اثبات این که قرآن
4:50
حق؛ پس آنچه آمده، به یاد آوردن (ذکر) است.
4:52
شعر اینجا ممکن است این پرسش را مطرح کند که
4:54
این سوره داستان پیامبران را بیان میکند
4:56
چرا سوره «الشعراء» در آخر [آمده است؟]
4:58
این سوره
5:00
سؤالی که در ذهن خطور میکند
5:03
پس به او اشاره میکنم که پاسخ
5:05
بر شباهت کافران در آنچه
5:07
آنها پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) را به آن توصیف میکنند
5:09
و قرآنی که (جبرئیل) با آن نازل شد، در آخرِ (...)
5:11
و از جمله شبهات اینکه
5:13
و ذکر شاعران آمد
5:15
به همین سبب
5:17
و توجه کنید که گفت
5:19
شاعران را گمراهان پیروی میکنند.
5:21
اما پیروان پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم)
5:23
پس «فلم یکونه غاوین» (پس آنان را گمراهان قرار نداده است)؛ در این سخن ستایشی نهفته است.
5:25
برای صحابه و اینکه آنان
5:27
آنان از گمراهان نیستند
5:29
و جز این نیست که شاعرانِ گمراه [از آنان] پیروی میکنند.
5:31
اما اینجا میخواستم که
5:33
به یک مسئلهٔ دقیق اشاره میکنم
5:35
لطیفة استند
5:37
طاهر بن عاشور
5:39
در بیان رابطهی اینجا
5:41
این مسئله به چیزی بازمیگردد که آن را مینامد
5:43
علما، و این نکته در دانش مناسبات (تناسب میان آیات و سورهها) اهمیت دارد.
5:45
آنچه در علم بلاغت نامیده میشود
5:47
«الجامع» و آن انواعی دارد
5:49
و مقصود در اینجا «الجامع» است
5:51
کسی که به عرف مردم بازمیگردد
5:53
و عاداتشان؛ پس در عرف
5:55
عربی که نزع کرد
5:57
بر آنان قرآن (خوانده میشد)؛ اینکه ایشان بودند
5:59
گمان میکنند که شاعر شیطانی دارد
6:01
شعر را بر او املا میکند
6:03
ابن عاشور به او میگوید: این طاهر بن عاشور است
6:05
و اضافه میکند، پس مناسب است که
6:07
قیاس کن میان تحریف گفتارشان در قرآن
6:09
این شعری است و سخنِ ایشان دربارهٔ پیامبر (ﷺ)
6:11
پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) شاعر است
6:13
و میان گفتهی آنان که «او گفتهی کاهنی است»
6:15
همچنین این دو را با یکدیگر مقایسه کرد
6:17
در آیهٔ «الحاقّة»
6:19
«و آن سخن شاعر نیست؛ اندکی ایمان میآورید»
6:21
«و نه سخن کاهنان؛ اندکی ایمان میآورید»
6:23
پس یادآوری میکنید؟
6:25
میخواهم از این به این برسم که
6:27
الجامع که بلاغیون آن را مینامند
6:29
این (تخیلی) است، و این بسیار مهم است.
6:31
در دانش مناسبات
6:33
به شناخت احوال کسانی بازمیگردد که (از آن) دست کشیدند
6:35
قرآن در میان ایشان نازل شد و ایشان عرب بودند
6:37
عرب را شناختم و دیدگاهشان نسبت به شعر را شناختم
6:39
و به کهانت و به شیاطین
6:41
رابطهای را که
6:43
این آیات آمده است
6:45
در این مکان
6:47
امیدوارم این
6:49
نکته روشن است
6:51
میتوانی به سخنان آقایم مراجعه کنی
6:53
ابن عاشور در تفسیرش
6:55
در این موضع (او) بهراستی ابداع کرده است
6:57
و بقائی پیش از او آن را ابداع کرده بود
6:59
در بیان صفت شاعران
7:01
رهایییافتگان از این نکوهش
7:03
مگر کسانی که ایمان آوردند
7:05
و کارهای شایسته انجام دادند
7:07
و الله را یاد کردند
7:09
بسیار
7:11
و یاری جویید (یا: یاری کنید)
7:13
«پس از آنکه ستم دیدند»
7:15
و کسانی که (ستم کردند) به زودی خواهند دانست
7:17
ستم کردند
7:19
کدام
7:21
بازگشتی بازمیگردند
7:23
از الله میخواهم
7:27
مرا و شما را موفق گرداند به آنچه دوست میدارد و میپسندد
7:29
از الله درخواست میکنم بر پیامبرمان محمد (ﷺ)
7:31
و بر خاندان و یارانش همگی
7:33
«و ستایش از آنِ الله، پروردگار جهانیان است»