از مجموعهٔ مفاهیم اهل سنت - اپیزودهای جمع آوری شده (سریال کامل است)
· درس 44 از 77
خلاصه مفاهیم اهل سنت | 31- مفاهیم تکمیلی در مورد الزامات فقه در دین | مفاهیم (441-452)
0:000:00
متن کامل
ترجمهٔ ماشینی — ممکن است خطا داشته باشد
0:01
خلاصهای از مفاهیم اهل سنت
0:10
بازگشت به اصول کلی
0:13
هرگاه فقیه در مسئلهای نصّی نیابد،
0:18
جزئیّت را در آن هنگام به کلّی ملحق میکند،
0:21
و بر نظیر، به حکم نظیرش استدلال میکند.
0:25
و هرگاه الله حکمی معیّن را از روی رحمت به ما — نه از روی فراموشی — وانهد،
0:30
آنگاه به نصوص عام بازمیگردیم،
0:33
و آن را به نزدیکترین (حکم) ملحق میسازیم،
0:35
و آن را جزئی میگردانیم که زیر کلیّاتی که دانستهایم، داخل میشود.
0:41
استنباط آنچه ورای خبر است،
0:46
استنباط آنچه ورای خبر است، وظیفهٔ خواص است،
0:50
نه همهٔ مسلمانان.
0:52
جز این نیست که الله علما را با این امر شرافت داده،
0:56
و آن را ثمرهٔ فقه و دانش ایشان قرار داده است.
0:59
الله تعالی فرموده است:
1:01
و اگر آن را به پیامبر و به صاحبان امر از میان خودشان ارجاع میدادند،
1:05
قطعاً کسانی از ایشان که استنباط میکنند، آن را میدانستند.
1:09
و اگر فضل الله و رحمت او بر شما نبود،
1:13
جز اندکی، از شیطان پیروی میکردید.»
1:17
استشراف آینده،
1:21
استشراف آینده گونهای از حدس و پیشگویی بیپایه یا سخن گفتن از غیب نیست،
1:28
بلکه در پیشبینی نتایج آینده بر دادههای حاضر استوار است.
1:34
غرب برای آن مراکز و بخشهایی قرار داده که در آنها پژوهشها و مطالعات انجام میشود.
1:40
و ما به آن سزاوارتریم،
1:43
زیرا برای بهکارگیری آن، منابع موثوق خود را داریم.
1:47
پس ما قرآن کریم را داریم،
1:49
و آنچه در آن از سنن الهی یاد شده است،
1:52
چه سنن کونی باشد و چه اجتماعی.
1:56
و ما احادیث رسول الله ﷺ را داریم،
2:00
و آنچه در آنها از رویدادهای آینده خبر داده شده است،
2:04
و نشانههای کوچک و بزرگ قیامت.
2:08
و ما مطالعهٔ تاریخ را داریم،
2:10
و عبرت گرفتن از رویدادهای آن،
2:12
و فرود آوردن همانندهای امروزی آنها بر آنها،
2:16
و استنباط نتایج در پرتو سنت الله در این رویدادهای تاریخی.
2:23
و ما رؤیای مؤمن صادق را داریم،
2:25
و تعبیر آن از سوی معبّری عادل و موثوق،
2:29
به شرط آنکه آن را با حکم شرعیای در تعارض قرار ندهیم،
2:33
و در تفسیر آن قطعیت نیابیم.
2:36
و پیامبر ﷺ فرموده است
2:39
در آخرالزمان:
2:41
«رؤیای مؤمن تقریباً دروغ نمیگوید،
2:44
و راستگوترین ایشان در رؤیا، راستگوترینشان در سخن است.»
2:48
«رؤیای مؤمن جزئی از چهل و شش جزء از نبوت است.»
2:54
آن را ترمذی روایت کرده و آلبانی آن را صحیح دانسته است.
2:58
نمونههای کاربردی برای بهرهگیری از دانش استشراف آینده
3:06
برای بهرهگیری از دانش استشراف آینده نمونههای کاربردی بسیاری است،
3:12
از جمله:
3:13
نخست:
3:14
دریافتن علت هجوم ملّتها بر امت اسلام،
3:18
و مقابله با آن از راه تربیت بر ترجیح آخرت بر دنیا،
3:24
و پیوستن به مرزهای الله،
3:26
و دوست داشتن مرگ در راه او عزّ و جلّ.
3:30
پیامبر ﷺ فرموده است:
3:33
«نزدیک است که ملّتها بر شما هجوم آورند،
3:36
چنانکه خورندگان به سوی ظرف غذای خود هجوم میآورند.»
3:40
گویندهای گفت:
3:42
«آیا آن روز ما از کمی (شمار) خواهیم بود؟»
3:45
فرمود:
3:46
«نه، بلکه شما در آن روز بسیارید،
3:49
ولی همچون کفِ سیل هستید.»
3:53
«و الله هیبت شما را از سینههای دشمنانتان خواهد کند،
3:58
و در دلهای شما سستی خواهد افکند.»
4:02
گویندهای پرسید:
4:04
«ای رسول الله!
4:06
سستی چیست؟»
4:07
فرمود:
4:09
«دوست داشتن دنیا و کراهت داشتن از مرگ.»
4:12
آن را ابوداود روایت کرده است،
4:14
و ابن باز آن را حسن دانسته است.
4:16
دوم:
4:19
شناخت گمراهی یهود و شکست ایشان در آخرالزمان،
4:23
بنا بر آنچه در احادیث دربارهشان آمده است.
4:27
و از اینجا درمییابیم که گمان من خطاست که حل مسئلهٔ فلسطین و قدس
4:32
در مذاکرات و عادیسازی روابط است.
4:35
سوم:
4:37
ناامید نشدن و مأیوس نبودن از ضعف و خواری امروز مسلمانان،
4:42
و از میان رفتن بسیاری از نشانههای دینشان،
4:45
و کوشش برای تغییر همهٔ اینها بر وفق سخن رسول الله ﷺ:
4:52
«الله برای این امت، در آغاز هر صد سال،
4:57
کسی را برمیانگیزد که دین آن را برای ایشان تجدید کند.»
5:00
آن را ابوداود روایت کرده است.
5:02
چهارم:
5:04
پرهیز از مسیح دجال و فتنههایی که با اوست،
5:08
بنا بر آنچه پیامبر ما ﷺ به ما خبر داده و از آن هشدار داده است.
5:13
و از آن هشدار داده است.
5:15
پایبندی به ضوابط و قیود استشراف،
5:19
که از خطا در آن نگاه میدارد.
5:22
کسی که آینده را استشراف میکند، ممکن است در پیشبینیاش خطا کند،
5:27
به سبب خطای او در اجتهاد و استنباط.
5:31
اما هرچه استشرافکننده به قیود و ضوابط این دانش پایبندتر باشد،
5:38
خطایش کمتر خواهد بود.
5:40
و اجتهاد در استشراف آینده
5:43
بهتر از نادانی نسبت به آن و تسلیم شدن در برابر اسارت حال است،
5:48
یا سرگردانی در بیابان جستوجوی راهبرونرفت با نادانی نسبت به آن.
5:53
ثوابت اسلام در برابر گفتوگو برای تغییر آنها پذیرا نیست.
5:58
دین اسلام و شریعت آن ثوابت و مسلّماتی دارد که تغییر نمییابد و قابل بحث نیست،
6:06
و طرح این مسلّمات برای گفتوگو
6:10
به عنوان فهمی شخصی که در آن میتوان رأی ابداع کرد،
6:14
انحراف و گمراهی و شیوهای نیرنگآمیز برای طعنه زدن به دین است.
6:20
آغاز سستی در امت (اینگونه) است
6:22
هنگامی که مسلّمات دین آنها به گفتوگو گذاشته شود،
6:26
و این، دروازهٔ سقوط دولتهاست.
6:29
الله تعالی فرمود:
6:32
و برای هیچ مرد مؤمن و هیچ زن مؤمنی سزاوار نیست که وقتی الله و پیامبرش امری را حکم کردهاند،
6:38
برای ایشان در کارشان اختیاری باشد.
6:42
و هر کس الله و پیامبرش را نافرمانی کند، قطعاً به گمراهی آشکاری گمراه شده است.
6:48
ثوابت دین با دگرگونی زمان یا مکان یا احوال تغییر نمیکند.
6:56
ثوابت دینی که اهل سنت مراد دارند،
7:01
همانهایی است که با دگرگونی زمان یا مکان یا احوال تغییر نمیکنند،
7:07
مانند مسائل عقیدهای که سلف امت بر آن اجماع کردهاند،
7:12
و از جملهٔ آنها، بهعنوان نمونه،
7:15
شرکی است که مادامکه زمان یا مکان دگرگون شود، همچنان شرک باقی میماند.
7:21
و از ثوابت، اخلاق و ارزشها نیز هست،
7:25
که ثابتاند و تغییر نمیکنند.
7:28
پس بیحجابی و برهنگی یا زنا در هیچ وقتی کار مباح و پسندیده نمیشود.
7:37
ثوابت اسلام فراوان است و حوزههای آن گوناگون.
7:49
و میتوان بخش عمدهٔ آنها را چنین نمونه آورد:
7:53
نخست، هر آنچه به حقایق الوهیت مربوط است،
7:58
از هستی و یگانگی و قدرت و تدبیر و مشیت،
8:04
و سایر صفات ذاتی الله و صفات افعال او سبحانه.
8:10
دوم، کل هستی با همهٔ موجوداتش، از جانداران و اشیاء،
8:16
صنع و آفرینش الله است،
8:19
و هیچ چیزی در آن را، هیچ نصیبی از امر آفرینش یا تدبیر نیست،
8:24
یا شرکتی در چیزی از ویژگیهای الوهیت.
8:29
سوم، همهٔ موجودات را بندگی الله تعالی است، هرکدام به اندازهٔ خود.
8:37
الله عزوجل فرمود: «سپس به آسمان پرداخت، و آن دودی بود؛ پس به آن و به زمین فرمود:
8:44
«خواه یا ناخواه بیایید». گفتند: «با طوع و رغبت آمدیم».
8:51
و بر فرشتگان و انس و جن، همگی، حق عبادت و یگانهدانستن الله ثابت است.
8:58
از این حکم، هیچ فرشته و پیامبر و ولیّی مستثنا نیست.
9:03
چهارم، تصدیق به ارکان ششگانهٔ ایمان.
9:09
پس هر که آنها را نیاورد، ایمانی برای او نیست و اعمالش پذیرفته نمیشود،
9:15
و هیچ صحتی برای اعمال جز با آنها نیست.
9:18
پنجم، دین نزد الله همان اسلام است.
9:23
الله تعالی فرمود: «همانا دین نزد الله اسلام است».
9:29
و بر مردم است که در اوامر و احکام الله تعالی تسلیم باشند.
9:34
الله تعالی فرمود: «ای کسانی که ایمان آوردهاید! همگی در صلح و اسلام درآیید،
9:41
و از گامهای شیطان پیروی نکنید.
9:45
ششم، هیچ ارزش مادیای بالاتر از ارزش انسان نیست
9:52
که برای آن، ارزش انسان هدر داده شود؛ او مخلوقی است که بر سایر آفریدگان گرامی داشته شده است،
9:59
در زمین از سوی الله جانشین است و هرچه در آن است برای او رام شده،
10:04
تا عبادت پروردگارش برای او آسان باشد. الله تعالی فرمود:
10:09
و به راستی فرزندان آدم را گرامی داشتیم و ایشان را در خشکی و دریا حمل کردیم،
10:15
و از چیزهای پاکیزه به ایشان روزی دادیم و ایشان را بر بسیاری از آفریدگان خویش برتری آشکاری دادیم.
10:23
و الله تعالی فرمود: «و آنچه در آسمانها و آنچه در زمین است، همه را از جانب خود برای شما رام کرد،
10:31
قطعاً در این، نشانههایی است برای مردمی که میاندیشند.
10:37
هفتم، همهٔ مردم از یک اصلاند،
10:42
و معیار برتری ایشان نزد الله تعالی تقواست.
10:47
الله تعالی فرمود: «همانا گرامیترین شما نزد الله، پرهیزگارترین شماست».
10:53
و پیامبر ﷺ فرمود: «هیچ برتری برای عرب بر غیرعرب نیست،
10:59
و نه برای غیرعرب بر عرب، و نه برای سرخپوست بر سیاهپوست،
11:04
و نه برای سیاهپوست بر سرخپوست، مگر به تقوا».
11:09
هشتم، وفاداری و پیوند گردهمایی انسانی، عقیده است،
11:16
نه نژاد و نه قوم و نه سرزمین،
11:19
و نه مصالح اقتصادی یا سیاسی،
11:23
و نه هیچ اعتبار زمینی دیگری،
11:28
پس هر آنچه غیر از وفاداری به اسلام و مسلمانان شمرده شود،
11:32
عصبیت و نژادپرستی مذموم است.
11:36
نهم، دنیا خانهٔ آزمون و عمل است،
11:40
و آخرت خانهٔ حساب و پاداش.
11:44
دهم، از ثوابت است:
11:47
اصول فضایل و اخلاق پسندیده،
11:50
و رذایل و اخلاق ناپسند.
11:53
و خلاصهٔ سخن آنکه:
11:57
احکام و مواضع اجماع علما،
12:00
همگی از ثوابت در اسلاماند،
12:03
و در آنها راهی برای تغییر یا تطویر یا اجتهاد نیست.
12:08
اینها مسائل اعتقادی را دربر میگیرد،
12:11
و اصول واجبات و اصول محرمات را،
12:14
و اصول فضایل و اخلاق را.
12:18
اجتهاد در امور متغیّر، به معنای ویرانکردن ثوابت نیست.
12:23
در امور متغیّر، میدان گستردهای برای جنبش اندیشه است
12:28
برای کوشش در اصلاح و ارتقای واقعیت زمینی.
12:32
اما شایسته است که جنبش دگرگونی
12:35
درون چارچوب ثوابت دین باشد
12:38
و گرد محور این ثوابت بچرخد.
12:41
اما اهل «عصرانیت» و «عقلانیگری»،
12:44
به مستحدثات عصر خود میچسبند،
12:47
هرچند در آن، ویرانی ثوابت باشد،
12:50
با بهانهٔ تجدید و تطویر.
12:54
پایبندی به ثوابت، اقرار به کمال پروردگار و بزرگی او و کوتاهی آفریدگان است.
13:00
پایبندی به ثوابت، جمود و تحجّر و عقبماندگی نیست،
13:07
بلکه اقرار واقعی به بشری بودن انسان است
13:11
و کوتاهی خردهای ایشان و محدودیت آنها،
13:14
و ربوبیت پروردگار عزوجل و کمال و بزرگی او.
13:19
پایبندی به ثوابت، پناهی است از فتنههای شبهات و شهوات.
13:25
وجود ثوابت، پشتوانهٔ بشریت است از شرایط اندیشه و غرایز در سرگشتگی شبهات و شهوات.
13:34
پس ثوابت، پایهٔ بشریت است که به خودی خود منضبط است.
13:40
فهم صحابه رضیاللهعنهم و فقه ایشان
13:44
اصل در فهم کتاب و سنت است.
13:48
فهم صحابه رضیاللهعنهم و فقه ایشان
13:53
اصل در فهم کتاب و سنت است.
13:56
ایشان کسانیاند که با نزول وحی همزمان بودند و آن را مستقیماً و بیواسطه از پیامبر ﷺ فراگرفتند.
14:05
و ایشان کسانیاند که آنچه از احادیث از او ﷺ شنیدند، نقل کردند.
14:11
پس ایشان به این امر، از همه مردم آگاهترند،
14:13
و چنانکه گفتهاند: خبردهنده همانند عیانبین نیست.
14:18
افزون بر آنچه از بلاغت و زبان عربی فصیح دارند،
14:23
و آنچه الله از فراست پرهیزگاران مخلص به ایشان بخشیده است.