از مجموعهٔ مفاهیم اهل سنت - اپیزودهای جمع آوری شده (سریال کامل است)
· درس 35 از 77
خلاصه مفاهیم اهل سنت | 40- مفاهیم بیماریهای قلبی - (593-618)
صوت ترجمهشده برای این درس هنوز در دسترس نیست — ضبط اصلی عربی پخش میشود. متن زیر بهطور کامل ترجمه شده است.
0:000:00
متن کامل
ترجمهٔ ماشینی — ممکن است خطا داشته باشد
0:00
خلاصهٔ مفاهیم اهل سنت
0:08
خطرِ بیماریهای قلب
0:11
اگر قلب پادشاهِ اعضا باشد،
0:15
با صلاحِ آن، تمامِ بدن اصلاح میشود،
0:18
چنانکه پیشتر بیانش در اعمال قلبی گذشت،
0:22
و فسادِ آن نیز، تمامِ بدن را فاسد میکند.
0:26
چنانکه در حدیث آمده است.
0:28
از این رو،
0:29
همانگونه که توجه به اعمال باطنیِ قلب واجب است،
0:33
برای اصلاحِ اعمال ظاهریِ اندامها،
0:36
باید به بیماریهای باطنیِ قلب نیز توجه کرد
0:40
و از آنها پرهیز نمود، تا اعمال ظاهری فاسد نشود
0:44
و تا انسان هلاک نگردد،
0:47
با وجود پرهیز از برخی گناهان صغیره و امور مشتبه،
0:51
بهسبب بیاعتنایی به این بیماریهای هلاککنندهٔ قلبی.
0:56
نفاق و بیماری قلب
0:59
نفاق از مؤکدترین و خطرناکترین بیماریهای قلوب به شمار میرود،
1:04
چه این نفاق، نفاقِ اکبرِ اعتقادی باشد،
1:09
یا نفاقِ اصغرِ عملی،
1:12
و این دو نوعیاند که پیشتر تفصیلشان گذشت
1:15
در مفاهیم عقیده.
1:17
و آنچه در اینجا برای ما اهمیت دارد،
1:20
بیان این است که نفاق از خطرناکترین بیماریهای قلوب است،
1:24
تا آنجا که بهسختی آیهای در کتاب الله مییابی
1:28
که در آن از بیماریِ قلب یاد شده باشد،
1:30
جز آنکه در سیاقِ سخن از نفاق و اهل آن باشد،
1:35
چه در آن، لفظ نفاق صریحاً ذکر شده باشد،
1:38
یا نشده باشد.
1:40
از آیاتی که در آنها لفظ «نفاق» صریحاً آمده،
1:43
این فرمودهی خداوند متعال است:
1:45
آنگاه که منافقان و کسانی که در دلهایشان بیماری است میگویند:
1:49
اینها را دینشان فریفته است.
1:52
و فرمودهی او تعالی:
1:54
و آنگاه که منافقان و کسانی که در دلهایشان بیماری است میگویند:
1:58
«خدا و فرستادهاش جز فریب به ما وعده ندادهاند.»
2:04
و از آیاتی که در آنها لفظ نفاق ذکر نشده،
2:07
فرمودهی خداوند متعال است:
2:09
در دلهایشان بیماری است، پس الله بیماریشان را افزود.
2:14
و برای آنان عذابی دردناک است به سبب آنچه دروغ میگفتند.
2:19
و فرمودهی او تعالی:
2:21
«پس کسانی را که در دلهایشان بیماری است، میبینی که در [کار] آنان شتاب میکنند،
2:26
میگویند: میترسیم حادثهای به ما برسد.
2:31
پس اختلاف منافقان با اهل حق،
2:34
اختلافی در یک مسئلهٔ فکری واحد نیست،
2:38
بلکه دستگاه داوری نزد ایشان
2:41
قلبی بیمار و معتل است،
2:44
زیرا در دلهایشان بیماری است.
2:47
هوا (هوای نفس)
2:50
هوا همان میل نفس به آن چیزی است که دوست دارد و بدان مایل است.
2:56
پس اگر این میل در آنچه با آنچه الله به آن امر کرده یا مباح ساخته مخالف باشد،
3:01
این از خطرناکترین بیماریهای قلوب است،
3:03
و بیشترین تأثیر منفی را بر نفس دارد،
3:07
زیرا آن انگیزهٔ اصلیِ هر سرکشی، تجاوز و عصیان است.
3:12
پس هیچکس گمراهتر از کسی نیست که چنین حالی دارد،
3:16
چنانکه خداوند متعال فرموده است:
3:18
و چه کسی گمراهتر است از کسی که از هوای نفس خود پیروی کند بیآنکه از جانب الله هدایتی داشته باشد؟
3:24
«همانا الله گروه ستمکاران را هدایت نمیکند.»
3:28
بلکه پیروی از هوا همواره آدمی را
3:31
از امر الله تعالی دور میسازد،
3:33
تا آنجا که او را معبودی به جز الله میگیرد.
3:37
خداوند تعالی فرموده است:
3:39
آیا دیدی کسی را که هوای نفسش را معبود خود گرفت؟
3:42
و الله او را با آگاهی گمراه کرد
3:44
و بر گوش و دلش مهر نهاد
3:47
و بر دیدگانش پردهای قرار داد.
3:50
پس چه کسی جز الله او را هدایت کند؟
3:53
آیا پند نمیگیرید؟»
3:55
هوا معبود میشود،
3:58
زیرا انسان را از حقی که الله بدان امر کرده بازمیدارد،
4:02
و خود به جای الله تعالی پیرویشونده میگردد.
4:06
هوا کور و کر میکند،
4:11
و صاحبش را به حماقتها میافکند.
4:14
هرگاه هوا بر انسان چیره شود،
4:18
او را کور و کر میگرداند،
4:20
چنانکه در آیهٔ پیشین آمده است،
4:22
و او را به تناقضها و حماقتهایی میکشاند
4:25
که هیچ صاحب خرد هرگز مرتکب آنها نمیشود.
4:29
هوا بصیرتِ قریش را کور کرد،
4:32
پس نبوت محمد صلیاللهعلیهوسلم را رد کردند،
4:36
به این بهانه که او بشری است،
4:39
با آنکه خود سنگی را به معبودی گرفته بودند.
4:42
هوا به کفر یا فسق یا تعصب میکشاند،
4:48
زیانهای پیروی از هوا گوناگون است:
4:51
از افتادن در کفر یا فسق،
4:54
تا تعصب و حزبیگری.
4:57
کافران هوای نفسشان آنان را به رد حق میکشاند،
5:00
و به تعصب نسبت به آنچه پدرانشان بر آن بودند،
5:04
با آنکه میدانستند آنچه بدان هستند باطل است،
5:07
و آنچه پیامبران ایشان را بدان میخوانند
5:10
حق آشکار است.
5:12
و اهل معصیت و فسق،
5:14
هوای نفسشان آنان را به دفاع از فسق
5:17
و فجورشان با تأویلهای سست،
5:20
و توجیهات دروغین میکشاند.
5:23
و گاه هوا حتی برخی طلاب علم را نیز
5:26
در رد حق در بعضی مسائل گرفتار میسازد،
5:29
با آنکه آن حق روشن است.
5:31
این چیزی جز تعصب نسبت به آرای استادانشان
5:34
و مذهبشان نیست، هرچند باطل باشد،
5:37
و این خود سبب حزبیگری و تفرقه میشود.
5:40
اختلاف میان پیروان یک دین، بهجای وحدت و یکپارچگی،
5:43
(اینکه اختلاف جایگزین وحدت شود)
5:48
از سخنان سلف در مبارزه با هوای نفس
5:51
و هشدار دادن از آن
5:54
حسن بصری گفت:
5:56
برترین جهاد، جهاد با هوای نفس است.
5:59
و عمر بن عبدالعزیز رحمهالله گفت:
6:03
از کسانی مباش که حق را تنها هنگامی پیروی میکنند که با هوای نفسشان موافق باشد
6:07
و آن را رها میکنند هنگامی که با هوای نفسشان مخالف باشد.
6:10
زیرا در آن صورت، برای آنچه از حق پیروی کردهای پاداش داده نمیشوی،
6:15
و برای آنچه از آن رو گرداندهای مجازات میشوی،
6:18
چراکه تو در هر دو حالت، تنها از هوای نفس خود پیروی کردهای.
6:27
عوامل متعددی وجود دارد که انسان را
6:31
به سوی هوای نفس و مخالفت با حق میکشاند.
6:34
از جمله، نخستین آنها این است:
6:37
که انسان گمان کند اعتراف او به حق،
6:40
مستلزم اعتراف به این است که پیشتر بر باطل بوده است،
6:44
یا اقرار به اینکه پدران، استادان یا پیشوایانش بر باطل بودهاند،
6:50
و این کار را موجب تحقیر آنان و خود او میداند.
6:56
و از همین جهت، یا چیزی نزدیک به آن،
6:59
خودبزرگبینی (کبر) است.
7:01
انسان از پیروی حق سر باز میزند، به این سبب که آن را شخصی دیگر برایش بیان کرده است،
7:06
و خودش با پژوهش و اندیشهاش به آن راه نیافته است.
7:10
سوم:
7:12
و به کبر، حسادت نیز پیوسته است:
7:15
انسان بر دیگری بهخاطر هدایت یافتن و بیان کردن حق برایش حسد میورزد،
7:19
و این امر او را به انکار آن حق وامیدارد،
7:23
تا جایی که به فضل و دانش صاحب حق اعتراف نمیکند.
7:27
چهارم:
7:29
که انسان در باطل، جاه و شهرت و منافع دنیوی یافته باشد،
7:35
پس اعتراف به باطل و از دست رفتن آن سودها بر او دشوار میآید.
7:41
بیشتر مردم بر آنها هوای نفس چیره است.
7:46
از روشنترین دلایل چیره بودن هوای نفس بر بیشتر مردم این است:
7:52
که آنان را میبینی با دینهای گوناگون،
7:56
گفتارهای متفاوت،
7:58
مذاهب پراکنده
8:00
و آرای متعارض،
8:02
و با این حال، همانگونه که الله تعالی فرموده است،
8:06
پس کار خود را میان خویش پارهپاره کردند.
8:10
هر گروهی به آنچه نزد خود دارند شادماناند.
8:14
از نشانههای مدعی دانش که صاحب هوای نفس است،
8:20
کسی است که ادعای علم میکند، اما به سوی هوایی گرایش دارد.
8:24
نشانههایی که با آن شناخته میشود:
8:26
از جمله آنها:
8:28
نخست:
8:29
ستیزهجویی باطل علیه حق و اهل آن.
8:33
پس هرگاه دلیلی بر خلاف رأی و هوای او عرضه شود،
8:38
با هر شیوهای که باشد، در رد آن میکوشد،
8:41
یا با آشفتهسازی، یا تهمت، یا نیرنگ.
8:45
دوم:
8:48
گزینش دلیلی که با هوای او موافق است
8:51
و رها کردن آنچه با آن مخالف است.
8:53
اگر آیهای به نظرش رسد که آن را گواه درستی هوای خود بیند،
8:58
به آن چنگ میزند،
9:00
و اگر آیهای دیگر به نظرش رسد که با هوای او مخالف است،
9:03
آن را نادیده میگیرد و از آن روی میگرداند.
9:06
و اگر دو حدیث بیابد که صحت یا ضعف آنها را نمیداند،
9:11
و یکی از آنها با هوای او موافق باشد،
9:14
به آن چنگ میزند و دیگری را وامینهد،
9:16
بیآنکه به مسئله تصحیح و تضعیف حدیثها بنگرد.
9:21
سوم:
9:23
تخصیص یا تعمیم حکم یک مسئله بر پایه هوای نفس،
9:28
بدون رعایت قواعد عام و خاصسازی که در علم اصول معمول است.
9:33
اگر حکم در موضعی خاص باشد،
9:36
اما تعمیم آن با هوای او سازگار باشد،
9:39
آن را عام میکند،
9:41
و برعکس نیز چنین است.
9:43
مانند کسی که آیه حجاب را مختص همسران پیامبر صلیاللهعلیهوسلم بداند،
9:49
با آنکه عمومیت آن از لفظ آن آشکار است:
9:53
ای پیامبر (ﷺ)، به همسرانت و دخترانت و زنان مؤمنان بگو که چادرهای خود را بر خویش فروافکنند.
10:02
این کار برای آنکه شناخته شوند و آزار نبینند نزدیکتر است.
10:06
و الله همواره آمرزنده و مهربان بوده است.
10:10
چهارم:
10:11
اگر دو مرد در موضوعی با هم نزاع کنند
10:14
و از او فتوا بخواهند،
10:16
و یکی از آن دو را بشناسد و دلش به او متمایل باشد،
10:20
و دیگری را نشناسد،
10:22
یا او را بشناسد و دشمن بدارد،
10:24
به سود کسی حکم میکند که دلش به او متمایل است،
10:27
حتی اگر حکم آن مسئله مورد نزاع و دلایل آن را در ذهن حاضر نداشته باشد.
10:32
و بهطور خلاصه:
10:34
راههای هوای نفس بیش از آن است که شمرده شود.
10:37
و بر عالم یا طالب علم واجب است
10:40
که هوای نفس خود را جستوجو کند تا آن را بشناسد،
10:44
سپس تا نهایت ممکن از آن پرهیز کند،
10:47
و حق را از آن رو که در ذات خود حق است، بیآنکه هوایی در آن دخالت کند، به دقت بنگرد.
10:51
(تکمیل همین جمله)
10:53
چگونه انسان هوای نفس را دفع کند؟
10:57
و ثمره این دفع کردن چیست؟
11:00
نیرومندترین چیزی که انسان با آن هوای نفس را از خود دور میکند،
11:05
تقوای الله عزوجل است،
11:07
و ترس از عقاب او،
11:09
و به یاد داشتن ثمره و پاداش این تقوا.
11:13
زیرا این همان سدّ استوار در برابر یورشهای سخت هوای نفس است.
11:19
و باید دانست که الله او را به این تکلیف نکرده است
11:22
که هوای نفس در درونش برنخیزد،
11:24
زیرا این امر بیرون از توان اوست،
11:27
بلکه او را مکلف کرده است که خود را
11:30
از این هوای نفس بازدارد و آن را دفع کند،
11:33
و بهخاطر همین مدافعه، برای او (پاداش) نوشته میشود.
11:35
این جهاد دشوار است
11:37
بهشت جایگاه و پناهگاه است
11:40
الله تعالی فرموده است
11:42
و اما کسی که از مقام پروردگارش بترسد
11:45
و نفس را از هوای نفس بازدارد
11:47
پس همانا بهشت جایگاه اوست.
11:50
همچنین بر او لازم است که فرجام و عاقبت طغیان هوای نفس را به یاد آورد
11:56
اما کسی که طغیان کرد و زندگی دنیا را برگزید
12:00
پس همانا دوزخ جایگاه اوست.
12:03
و زیر مجموعهٔ آنچه گذشت، این نیز قرار میگیرد
12:06
که انسان شرافت حق و برتری اهل آن را به یاد آورد
12:10
و پستی باطل و فرومایگی اهل آن را
12:14
و آنچه از خشم و عذاب الله شایستهٔ ایشان است
12:18
و از آنچه به ترک هوای نفس کمک میکند
12:21
این است که کسی که هوای نفس او را به سوی رأی پیشینیان و مشایخش متمایل میکند
12:24
با آنکه با حق مخالف است
12:27
باید حاضر کند که آنچه برایش اهمیت دارد
12:30
همان حال خود او در نفس خویش است
12:32
پس مخالفت با خواستههای (دیگران) در نزد الله به او زیانی نمیرساند
12:35
تا زمانی که حق در مخالفت با ایشان برای او آشکار شده باشد
12:39
بلکه آنچه به او زیان میرساند، پیروی کردن از ایشان است
12:42
در آنچه میداند که مخالف حق است
12:45
و مشایخش ممکن است معذور باشند
12:48
و در آنچه به آن رفتهاند، اجر داده شوند
12:51
زیرا دلیل حق در آن مسئله نزد ایشان ثابت نشده است
12:54
یا به سبب تأویلی پذیرفتنی نزد ایشان است
12:57
با آنکه حجت بر ایشان در آنچه با آن مخالفت کردهاند برپا نشده است
13:00
در آنچه با آن مخالفت کردهاند
13:04
و از آنچه به مخالفت با هوای نفس کمک میکند، همچنین است
13:07
اعتماد بر گرفتن به محتاطترین نظر در مسئله
13:10
برای آن (هوای نفس) و آنچه بر آن پرورش یافته است
13:13
پس اگر از اهل علم کسی پیدا شود که بعضی را انکار کند
13:16
از آنچه نفس به آن خو گرفته و آنچه هوای نفس به آن متمایل است
13:19
با وجود شرافت و بلندی مقام ایشان
13:22
برای دین خود به محتاطترین نظر عمل کند
13:25
و آنچه را به آن خو گرفته است برای صیانت از دین خود ترک کند
13:28
و برای برگزیدن سلامت
13:32
دوستی دنیا و تکیه کردن بر آن
13:36
دوستی دنیا در سرشت مردم نهاده شده است
13:39
چنانکه الله تعالی فرموده است
13:41
دوست داشتن خواستههای نفسانی برای مردم آراسته شده است.
13:44
از زنان و فرزندان
13:47
و قنطارهای انباشته از طلا و نقره
13:50
و نقره و اسبان نشاندار
13:53
و چهارپایان و کشتزار
13:56
آن کالای زندگی دنیاست.
13:59
و الله نزد اوست بازگشت نیکو.
14:02
و در این دوستی باکی نیست
14:05
تا زمانی که از اندازهٔ مجاز آن تجاوز نکند
14:08
بگو: چه کسی زینت الله را که برای بندگانش پدید آورده حرام کرده است؟
14:11
و روزیهای پاکیزه را؟
14:14
و همانا نکوهش متوجه میشود و خطر پنهان است
14:17
آنگاه که این دوستی در دل انسان طغیان کند
14:20
تا آنجا که دنیا را بر آخرت برگزیند
14:23
چنانکه الله تعالی فرموده است
14:26
اما کسی که طغیان کرد
14:29
و زندگی دنیا را برگزید
14:32
پس همانا دوزخ جایگاه اوست.
14:36
بگو: اگر پدرانتان
14:39
و فرزندانتان و برادرانتان
14:42
و همسرانتان و خویشاوندانتان و اموالی
14:45
که به دست آوردهاید و تجارتی
14:48
و تجارتی که از کساد آن میترسید
14:51
و خانههایی که شما آنها را دوست دارید،
14:54
نزد شما محبوبتر از الله و فرستادهاش و جهاد در راه او باشد.
14:57
پس منتظر بمانید تا
15:00
الله فرمان خود را بیاورد و الله
15:04
و هنگامی که کار
15:07
به حد برگزیدن دنیا بر آخرت برسد
15:10
آن بیماری قلبی میشود
15:13
پس چون در امت شایع شود
15:16
موجب تباهی هم دنیا و هم آخرت میگردد
15:19
چنانکه پیامبر صلیاللهعلیهوسلم فرمود
15:22
نزدیک است که امتها به شما هجوم آورند
15:25
همانگونه که خورندگان به سفرهٔ خود هجوم میآورند
15:28
گویندهای گفت
15:31
آیا ما در آن روز از کمیایم؟
15:34
فرمود: بلکه شما در آن روز بسیارید
15:37
اما شما کفی هستید مانند کف سیل
15:40
و الله هیبت شما را
15:43
از سینهٔ دشمنانتان نخواهد کند
15:46
و در دلهایتان سستی نخواهد افکند
15:49
گویندهای گفت
15:52
ای رسول الله، سستی چیست؟
15:55
فرمود: دوستی دنیا
15:59
روایت ابوداود و احمد
16:02
و آلبانی آن را صحیح دانسته است
16:05
و پیامبر صلیاللهعلیهوسلم همچنین فرمود
16:08
به الله سوگند از فقر بر شما نمیترسم
16:11
بلکه میترسم که دنیا بر شما گسترده شود
16:14
همانگونه که بر کسانی که پیش از شما بودند گسترده شد
16:17
پس بر سر آن رقابت کنید چنانکه ایشان رقابت کردند
16:20
و شما را هلاک کند همانگونه که ایشان را هلاک کرد
16:23
متفق علیه
16:26
و برگزیدن دنیا بر آخرت
16:30
با افتادن در حرام برای به دست آوردن کالای آن رخ میدهد
16:33
همانگونه که با سبب شدن آن
16:36
در کوتاهی از اعمال واجب آخرت رخ میدهد
16:39
و باید بداند آن کس که
16:42
امروز میان این دو تناسب طردی وجود دارد
16:45
میان زیادهروی در امور دنیا
16:48
و بسیار درافتادن در شبهات و شهوتها
16:51
پس باید از آن بیمناک باشد
16:55
چگونه انسان میداند که
16:59
دنیا را بر آخرت مقدم داشته است؟
17:02
باید انسان نگاه کند به اندوه و همّ خود برای دنیا
17:06
و آنچه از جایگاهی در نفسش او را مشغول میدارد
17:09
و به اندیشه و عمل او
17:12
و همّ او برای آخرت و کارهای آن
17:15
پس اگر یافت که همّ دنیا و تلاش برای آن
17:18
از تجارت و شغل و آنچه به آن ماند
17:21
بزرگتر از همّ آخرت و تلاش برای آن است
17:24
و این حال بیشتر مردم امروز است
17:27
مگر آنکه پروردگارم رحم کند
17:30
پس دنیایش بر آخرتش چیره شده
17:33
و آن را بر آخرت ترجیح داده است
17:36
و دلش به محبت این دنیای فانی بیمار شده
17:39
و در خطری بزرگ و کاری سخت و دشوار قرار دارد
17:42
و باید انسان بپرهیزد
17:45
و بهویژه دعوتکنندگان به سوی الله
17:48
از آنچه دعا میکند؛ یعنی گسترش یافتن در دنیا
17:52
زیرا آن راهی دشوار و خطرناک است
17:55
و الله به نهانها داناتر است
17:58
چه بسیار دیدیم از اینها کسانی را که در دنیا فرو رفتند
18:01
و امواج آن ایشان را فرا گرفت
18:04
و به آن تکیه کردند
18:07
و شیطان در هر درهای از درههای آن
18:10
برای ایشان مشغولیت و اندوه قرار داد
18:13
از الله بزرگوار عفو و عافیت میطلبیم
18:16
و اینکه به ما همّ عمل برای این دین را روزی کند
18:19
و یاری آن و دعوت در راه آن را
18:22
در حالیکه از محبت شهوتهای دنیا در نفوس خود فراتر رویم
18:25
در نفوسمان
18:28
سختی دل و نبود نرمی و خشوع آن
18:32
برای سختی دل و نبود نرمی آن
18:36
اسباب بسیاری است
18:39
و سبب اصلی، ضعف شناخت الله عزّ وجلّ است
18:42
و اسماء حسنای او
18:45
که از آن، ضعف تعظیم الله تعالی
18:48
در دل و کمی ترس از او پدید میآید
18:51
سبحانه؛ و از این امر
18:54
سایر بیماریهای دلها نتیجه میشود
18:57
همچنین پر شدن دل از محبت دنیا
19:00
و شهوتهای آن؛ زیرا چگونه ممکن است
19:03
دلی که در شعبههای دنیا و درههای آن پراکنده شده
19:06
تدبر کند یا نرم شود و خاشع گردد
19:09
در برابر جلال و عظمت الله؟
19:12
پس اگر به محبت دنیا، فزونیای افزوده شود
19:16
سختی و تحجّر دل استوار میگردد
19:19
چنانکه الله تعالی فرمود:
19:22
نه، بلکه بر دلهایشان زنگار نشسته است.
19:25
«آنچه میکردند»
19:28
یعنی گناهانشان دلهایشان را پوشانده و فرا گرفته است
19:31
پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) فرمود:
19:34
«همانا مؤمن چون گناهی کند،
19:37
در دلش نقطهای سیاه گذاشته میشود،
19:40
پس اگر توبه کند و دست بردارد و استغفار نماید،
19:43
آن نقطه پاک میشود، و اگر بیفزاید تا آنکه بر دلش چیره گردد،
19:46
آن همان زنگاری است که الله عزّ وجلّ در قرآن یاد کرده است.»
19:49
در قرآن
19:52
روایت احمد و ترمذی
19:55
و آلبانی آن را حسن دانسته است
19:58
پس چون دل متحجر شود و خشوع از آن برود،
20:01
گاه تنها بر تن ظاهر میشود
20:04
خشوعی دروغین و میانتهی
20:07
که برخی از سلف آن را «خشوع نفاق» نامیدهاند،
20:11
در حالیکه دل خاشع نیست.
20:15
و صاحب دل سخت و متحجر
20:18
نه آیات و نه موعظهها به او سود میرساند
20:21
و سخن الله تعالی درباره او صادق میآید:
20:24
«آیا در قرآن تدبر نمیکنند؟»
20:27
یا بر دلهایشان قفلهایی است؟
20:30
و نه بلاها و آزمونها او را بازمیگرداند
20:33
بلکه از رویگردانان میشود
20:36
چنانکه الله تعالی فرمود:
20:39
که در آسمانها و زمین از کنار آنها میگذرند.
20:42
و ایشان از آنها رویگردانند»
20:45
شرک پنهان و ریا
20:48
الله تعالی میفرماید:
20:52
و بیشترشان به الله ایمان نمیآورند.
20:55
مگر آنکه مشرک باشند»
20:58
و این آیه چنانکه بر شرک بزرگ که از ملت بیرون میبرد صادق است،
21:01
[همانطور که] بر آن صادق است،
21:04
شامل شرک کوچک پنهان نیز میشود
21:07
که بسیاری از مردم از آن جدا نیستند
21:10
که به دلهایشان راه مییابد
21:13
بیآنکه متوجه آن شوند
21:16
و آن بر ایشان پنهانتر از راه رفتن مورچه است
21:19
پس برخی با قدرت الله شریک قرار میدهند
21:22
و سببی از اسباب را [شریک میکنند]
21:25
و برخی با امید به الله، [امید به غیر او را شریک میکنند]
21:28
یعنی وابستگی به غیر او از بندگانش
21:31
و [برخی] با جهاد در راه الله [شرک میورزند]
21:34
چنانکه الله تعالی در روز احد به صحابه فرمود:
21:37
از شما کسی است که دنیا را میخواهد.
21:40
و [گوینده] بر انواع شرک کوچک
21:43
پنهان و خطرناکترین آنها تأکید میکند:
21:46
ریا
21:49
و این همان است که پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) فرمود:
21:52
«همانا آنچه بیش از همه بر شما میترسم، شرک کوچک است»
21:55
گفتند: ای رسول الله (ﷺ)
21:58
و شرک کوچک چیست؟
22:01
همانا الله میفرماید: روزی که بندگان (از صراط) عبور میکنند
22:04
به اعمالشان
22:07
«بروید نزد کسانی که در دنیا برای آنان ریا میکردید»
22:10
به اعمالتان در دنیا
22:13
پس بنگرید آیا نزد ایشان پاداشی مییابید
22:16
در خطرناک بودن ریا همین بس است
22:19
این که آن (ریا) عمل را تباه میکند، چنانکه در حدیث آمده است
22:22
پیشین
22:25
و همچنین در حدیث قدسی
22:28
هر کس عملی انجام دهد که در آن غیر مرا با من شریک سازد
22:31
او را و شریکش را رها کردم
22:34
زیانهای خواستن دنیا محدود به این نیست
22:37
تأثیر آخرت در از بین رفتن ثواب عمل
22:40
روز قیامت
22:43
بلکه اینها با وجود این، سبب از دست رفتن دنیا هم میشوند
22:46
همچنین در سطح امت
22:49
زیرا اگر برخی از مؤمنان دنیا را
22:52
این، راهنمای اصلی برای عمل است.
22:56
همانگونه که در روز احد رخ داد
23:09
از شما کسی است که دنیا را میخواهد.
23:12
و از شما کسی است که آخرت را میخواهد.
23:23
جز اینکه او بر آن پیشی دارد.
23:26
مسبّبالاسباب الله
23:29
پس شگفت آن است که ببینی چیزی نزد توست که نزد دیگری نیست
23:32
این امر موجب تحقیر تو میشود
23:35
برای کسانی که تو آنها را پایینتر از خود میپنداری
23:38
و بر آنان تکبّر ورزی
23:41
پس شگفت آن است که نظر در آن، اساساً ...
23:44
به نفس و ویژگیهای آن
23:47
این بیماریای قلبی و زیانبار است.
23:50
در حالی که نگاه (انسان) در کِبر به مردم است
23:56
عُجب در عبادت
23:59
ممکن است به افزایش (یا زیاد شدن) آنها و قطع (ارتباط با) آنها منجر شود.
24:02
به آنچه از آن حاصل شده، اکتفا کردن
24:05
و چهبسا آن را نابود (باطل) کند
24:08
حسن (بصری) در تفسیر قول الله تعالی
24:11
و منت منه تا (چیزی را) زیاد ببینی
24:14
بر پروردگارت با عملت منّت مگذار و آن را زیاد مشمار.
24:17
این همان است که طبری در تفسیرش ترجیح داده است
24:20
مُطرِّف بن عبدالله گفت
24:23
اینکه شب را در خواب بگذرانم و صبح پشیمان برخیزم،
24:26
برایم محبوبتر است از اینکه شب را به ایستادن (در نماز) سپری کنم
24:29
و صبح کرد در حالی که شگفتزده بود.
24:32
به این وسیله به خطرناک بودن (آن) اشاره میکند
24:35
خودشیفتگی آدمی به خویشتن و کارش
24:38
تفاوت میان عُجب و شادی
24:42
باید با نیکی (انجام داد)
24:45
اینکه انسان فرح
24:48
به نیکی و طاعتش، و خودپسندی به آن
24:51
پس مؤمن به نیکیاش شادمان میشود
24:54
این شادی فقط بهخاطر توفیق الله در ادای آن است
24:57
و شادمانی به میوهی آن (و خرسندی از ثمرهی آن)
25:00
و امیدِ آن از الله است
25:03
و پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) فرمود:
25:06
هر که کارِ نیکش او را شاد کند و کارِ بدش او را اندوهگین سازد
25:09
پس آن است مؤمن
25:12
این حدیث را ترمذی روایت کرده و آلبانی آن را صحیح دانسته است.
25:15
اما شگفتی
25:19
و در آن به خویشتن مغرور میشود و به آن (خویشتن) فریفته میگردد
25:22
و به نیکیاش اعتنا میشود، بدینمعنا که او را
25:25
فضیلت در انجام دادن آن است
25:29
پیشگیری از خودپسندی و درمان آن
25:32
خودپسندی بیماری پنهان است.
25:35
ممکن است به نفس، نکتهای نفوذ کند
25:38
پس بر انسان است که خود را از آن با موارد زیر نگاه دارد
25:41
اول اینکه همواره باشد
25:44
یادآوری و اعتراف به فضل الله بر او
25:47
با آنکه میداند در حق پروردگارش کوتاهی کرده است
25:50
و ادای حق شکر او را بهطور کامل نکردن
25:53
و عبادت، هرچه انجام دهد
25:56
و اینکه اگر (انسان) به خویش واگذارده شود، حتی به اندازه چشمبرهمزدنی
25:59
گمراه شد و زیان دید
26:02
دوم اینکه انسان بدیهای خود را به یاد آورد
26:05
و عیبهایش را برمیشمارد و نیکیها و طاعتهای او را فراموش میکند.
26:08
پس فریفته قوت ایمانت مشو
26:11
و فراوانی عملت
26:14
سوم: آنکه به کسی نگاه کند که خود را بر او برتری میدهد
26:17
بدین معنا که ممکن است برای او از پنهانیها (و اسرار) ...
26:21
کارهای شایستهای که [کسی] آنها را نمیداند
26:24
اما الله آن را میداند.
26:27
و اینکه آن (تأثیر) شاید بیشتر و بزرگتر باشد
26:30
از آنچه انجام میدهد یا از کسی که گمان میکند
26:33
مفضول نزد او
26:36
و اینکه او به خودش نگاه میکند
26:39
و نیکیهای خود را فراموش میکند
26:43
یا اینکه کسی که او را پایینتر میپندارد، نزد او
26:46
شاید کسی واقعاً عمل صالح زیادی مانند او انجام نمیدهد.
26:49
ولی او در انجام کارهایش نیکو عمل میکند.
26:52
و در آن اخلاص میورزد، اخلاصی (تمام)
26:55
فاقد آن است شخصی که مجذوب خویشتن است
26:58
چهارم: اینکه به یاد داشته باشد که
27:01
اعجاب او به عملش ممکن است آن را تباه کند.
27:04
و روز قیامت، بهصورت غبار پراکندهای درمیآید.
27:07
بیشترین نیازی که به آن دارد
27:11
حسد آن است که نعمتِ الله بر دیگری را ناخوش داشته باشی.
27:14
و آرزوی زوال آن را داشتن
27:17
و این بیماری قلبی سخت و درمانناپذیر است.
27:20
بسیاری از مردم به آن مبتلا میشوند
27:23
و حقیقت آن
27:26
اعتراض بر قدر الله عز وجل
27:29
و حکمت او در منع و عطا
27:33
پس بر انسان است که بپرهیزد از آنکه بیآنکه بداند از حسودان باشد
27:36
و باید در این راه با نفس خویش بیشترین مجاهده را بکند
27:39
و باید به ایمان خود مسلح شود
27:42
به قدر الله و حکمت او
27:45
تا هر احساس اندوه را از خویش دور کند
27:48
و فشردگی دل از آنکه الله نعمت را به دیگری عطا کند
27:51
نعمت را بر غیر او
27:54
یا احساس شادی او به زوال آن نعمت از او
27:57
و باید به جای آن حریص بر شادی و خرسندی باشد
28:00
به سبب انعام الله بر دیگر مسلمانان
28:03
خواه از کسانی باشند که او را میشناسد یا نه
28:06
همسالان او باشند یا برتر از او یا فروتر از او
28:09
اسباب حسد و انگیزههای آن
28:13
انسان در حسد دیگران میافتد
28:17
به یک یا چند سبب از اسباب زیر
28:20
نخست دشمنی پیشین
28:23
با محسود و کینه ورزی به او
28:26
دوم آنکه حاسد نمیپسندد که محسود در امر دنیا یا دین برتری یابد
28:29
سوم دوستی ریاست
28:32
و طلب جاه و ستایش
28:35
یا تکبر و تحقیر دیگران
28:38
و حرص بر آنکه همواره
28:41
مطیع و پیرو او باشند
28:44
پس چون یکی از آنان نعمتی یابد، بر او حسد میورزد
28:47
از ترس آنکه پیرویاش را از دست دهد
28:50
چهارم آنکه محسود همتای حاسد باشد
28:53
در امری از امور دنیا
28:56
یا دین، پس اگر او را در آن پیشی گیرد بر او حسد میبرد
28:59
رقابت بر دستیابی به منفعتی معین
29:03
مانند شغل یا جایزهای
29:06
پس بر رقیب خود بر هر نعمتی که
29:09
ممکن است او را در رسیدن به آن منفعت بر وی پیروز کند حسد میورزد
29:12
آنکه سرشت نفسش پلیدی باشد
29:18
و بخل ورزیدن به خیر بندگان خدا
29:21
و شادی به شرّ بر آنان
29:24
پس باید انسان حریص باشد که حسد
29:27
را موجب آزار خود پیش از دیگران نسازد
29:31
حسد در دل حاسد جز کینه و دشمنی و کینهتوزی
29:34
نسبت به کسی که بر او حسد میبرد ثمری نمیآورد
29:38
و همه اینها دل حاسد را سست میکند
29:42
و او را دچار نگرانی و اضطراب میسازد
29:45
و از حقیقت ایمان به الله دور میگرداند
29:48
برخلاف صاحب دل سلیم
29:51
که از حسد و غیر آن در امان است
29:54
که او را آرامجان و دلمطمئن مییابی
29:57
خشنود به تقدیرات الله
30:00
همه مسلمانان را دوست دارد
30:03
و الله آن را از دلش میداند
30:06
پس او را به نعمت و آرامش
30:09
در دنیا و بلندی و رفعت
30:12
در آخرت پاداش میدهد
30:15
چگونه حاسد خویش را از این بیماری کشنده درمان کند
30:18
تا حاسد رهایی یابد
30:22
و برای این بیماری کشنده
30:25
باید دو راه را در پیش گیرد
30:29
یکی علمی و دیگری عملی
30:32
اما راه علمی
30:35
آن است که معنای قضا و قدر را بیاموزد و بفهمد
30:38
به حق دانش و فهم
30:41
و در فهم اسماء حسنای الله و صفات برتر او که به این باب مربوط است ژرفاندیشی کند
30:44
مانند القدیر و العلیم و الحکیم
30:47
حقیقت قدرت الله و مشیت نافذ او
30:50
در عطا و منع
30:53
و علم تام او به آنچه هر انسان شایسته آن است
30:56
و حکمت بالغ او در آن امر
30:59
اما راه عملی
31:02
آن است که میل خود به حسد را
31:05
با کار سودمند درمان کند
31:08
و آن این است که خود را به ضد قصد خویش وادار کند
31:11
اگر حسد او را به خواستن نکوهش محسود برانگیزد
31:14
در ستایش او و ثنای او بکوشد
31:17
به جای نکوهش و طعن بر او
31:20
و اگر در خود تکبری یافت
31:23
آن را ملزم به تواضع و دعا برای کسی سازد که میخواست بر او حسد ورزد
31:26
و اسباب رساندن خیر به او
31:29
و دفع شرّ از او را فراهم آورد
31:32
سوء ظن به الله
31:35
سوء ظن به الله بیماری خطرناک دل است
31:38
و در اصل ویژگی مشرکان و منافقان است
31:43
چنانکه الله تعالی فرموده است
31:47
و منافقان و منافقات و مشرکان و مشرکات را عذاب کند
31:50
آنان که به الله گمان بد میبرند
31:53
گمان بد بر ایشان است و خشم الله بر آنان است
31:56
و او را لعنت کرد و جهنم را برای آنان آماده کرد
31:59
و چه بد سرانجامی است
32:02
و آن بیماری به آنان نیز ملحق میشود
32:05
گمان بد، بر آنان [باد]؛ دایرهای [از بدی بر آنان است].
32:08
بدی [و سرنوشت ناخوشایند]؛ و خشم الله بر آنان [است].
32:11
و ایشان را لعنت کرد، و برای آنان جهنم را آماده ساخت.
32:14
پس از زیانکاران شدید
32:17
و بدعتگذاران را نیز از کسانی میشمارند که
32:21
به پروردگارشان گمان بد میبرند، چنانکه روشن خواهد شد
32:40
و آن [است] گمان شما که [درباره الله] گمان بردید.
32:43
۔
32:46
۔
32:49
و بدعتگذاران را نیز [وعده داده است]، از کسانی که بدی میکنند.
32:52
۔
32:55
در صورتهای بدگمانی به الله سبحانه و تعالی
32:58
سبب بدگمانی به الله
33:02
آنچه برای کسی که در بدگمانی میافتد پیش میآید
33:06
به الله سوگند، جز برای گسستن پیوند (ارتباط)
33:09
قلبِ او به سبحانه و عدم (وابستگی به غیرِ او)
33:12
شناخت حقیقی او نسبت به پروردگارش
33:15
سبحانه و به نامهای نیکوی او
33:18
و آنچه (محبت الهی) از محبت به خداوند عزّ وجلّ اقتضا میکند
33:21
و خشنودی به او و به قضای او
33:24
و بیم و امید از او (الله)
33:27
و درکنکردن ارزش پایداری حسن ظن
33:30
به الله در آسایش و سختی
33:33
و در همهٔ کارها
33:36
و الله عزّ و جل در حدیث قدسی فرموده است
33:39
من نزد گمان بندهام از من هستم.
33:42
روایت بخاری و مسلم
33:45
ابن حبان در پایان آن [حدیث] افزوده است.
33:48
هرچه میخواهد دربارهام گمان ببرد
33:51
اما از روایت واثلة بن الأسقع رضیاللهعنه
33:54
روایت کرده است ابن حبان
33:57
و شیخ آلبانی آن را تصحیح کرده است.
34:00
کسی که به پروردگارش گمان بد دارد، دلش به (امور باطل) وابسته میشود.
34:03
تنها به ظواهر امور
34:06
و احکام (دینی) خود را بر آن بنا میکند.
34:09
انتظار شر و بدی را میکشد
34:12
بدون اعتماد بر سنتهای الله سبحانه و تعالی
34:15
و اعتماد (و اطمینان) به قدر و قدرت او سبحانه و تعالی نیست
34:18
و تدبیر پنهان و لطیف او
34:21
بیشتر مردم به پروردگارشان گمان بد میبرند
34:26
بیشترین مردم
34:29
مگر کسی که الله بخواهد.
34:32
درباره الله گمانی جز حق میبرند.
34:35
گمان بد و جاهلیت
34:38
بسیاری از فرزندان آدم میپندارند که حق به آنان کم داده شده است
34:41
و اینکه او (شایسته) فراتر از آنچه الله به او داده، سزاوار است.
34:44
و زبان حالش میگوید
34:47
پروردگارم بر من ستم کرد و حقّم را از من بازداشت.
34:50
و نفسش بر این [امر] گواهی میدهد.
34:53
و اگر زبانش آن را انکار نکرد و جرأت نیافت (آن را بر زبان نیاورد)
34:56
بر تصریح به آن
34:59
و از این [آسیبها] جز کسی که الله را آنچنان که شایسته شناخت است بشناسد، در امان نمیماند.
35:02
و فهم معانی اسماء حسنای او
35:05
و صفات عُلیای او را فهمی دقیق و درست دریابد.
35:09
از صورتهای بدگمانی به الله
35:14
هر گمانی که شایسته الله سبحانه و تعالی نباشد
35:18
و حکمت و رحمت و علم و عدل او
35:21
و وعدهٔ راستین او که هرگز خلاف آن نمیشود
35:24
این، بدگمانی به الله است.
35:27
و در نامهای نیکوی او و صفات والای او طعن زده است.
35:30
و بر همین اساس چند صورت دارد
35:33
نخست از آن
35:36
ناامیدی از رحمت الله و یأس از روح او
35:39
بدگمانی به الله سبحانه و تعالی
35:42
ثانیاً
35:45
بدبینی، سوءظن به الله است
35:48
همچنین خوشبینی، حسن ظن به الله سبحانه و تعالی است.
35:51
ثالثاً
35:54
گمان برد که الله مخلوقات خود را بیسرپرست و بیهوده رها کرده است.
35:57
معطّلین از امر و نهی
36:00
پیامبرانی برایشان نفرستاد و کتابهایی بر ایشان نازل نکرد.
36:03
آیا او آنان را رها و سرگردان، همچون چارپایان، واگذاشته است؟
36:07
سپس مرگی است بیبرانگیخته شدن و بیحساب.
36:10
پس همهٔ اینها سوءظن به الله عزّ و جلّ است.
36:13
این سخن دهریه است، همان کسانی که میگویند
36:16
زندگی ما جز همین زندگی دنیا نیست.
36:19
میمیریم و زنده میشویم، و ما را جز روزگار نابود نمیکند.
36:22
جز روزگار
36:25
و ایشان را به این (امر) هیچ دانشی نیست؛ آنان جز گمان نمیورزند.
36:28
آیا گمان نمیکنند؟
36:31
چهارم: گمان بردن که الله (او را) یاری نخواهد کرد
36:34
پروردگار و بندگان مؤمن او
36:37
و حزب خود را یاری نمیدهد.
36:40
و هرگز (الله) ایشان را بر دشمنشان چیره نمیگرداند.
36:43
پس همهی اینها سوءظن به الله سبحانه و تعالی است
36:46
زیرا الله عزّ وجل فرمود
36:49
و سخن ما پیشتر برای بندگان فرستادهشدهمان گذشته است.
36:52
آنان همان پیروزمندانند.
36:55
و قطعاً لشکر ما پیروزند.
36:58
و آیات دیگر از این گونه
37:02
پنجم
37:04
انکار یا جهل؛ جز این نیست که الله آن را مقدّر میکند
37:07
از محنتها یا بلاها بر اولیای او
37:10
این جز به حکمتی بالغه نیست
37:13
و غایتی ستوده و عاقبتی نیکو
37:16
و ادعای اینکه آزمایششان
37:19
خواست (مشیئت) مجرّد از حکمت
37:22
و تقدیری حتمی که دگرگون نمیشود
37:25
این، گمان بد به الله است.
37:29
ششم: گمان اینکه بر الله روا است
37:32
زیرا (الله) دوستانش را، با وجود نیکوکاریشان، عذاب دهد
37:35
و اخلاصشان و اینکه او در این امر (میان ایشان) یکسان میگرداند
37:38
میان ایشان و دشمنانش
37:41
هفتم: گمان کند که الله کفر را دوست دارد.
37:44
و فسق و عصیان؛ و به آن راضی میشود.
37:47
همانگونه که (الله) ایمان و نیکوکاری و طاعت را دوست دارد
37:50
و این به دعوت اینکه الله
37:53
آفریدگار همهی آنها، پس اوست که آن را اراده کرده است
37:56
و الله سبحانه میفرماید
37:59
پس بیگمان الله از شما بینیاز است.
38:02
و برای بندگانش کفر را نمیپسندد.
38:05
و اگر شکرگزاری کنید، آن را برای شما میپسندد.
38:08
هشتم: گمان کردن که آنچه نزد الله است،
38:11
میتواند با نافرمانی و مخالفت (با او) به دست آید،
38:14
همانگونه که با طاعت (او) به دست میآید،
38:17
و نزدیک شدن به او.
38:20
نهم: گمان کردن که الله زن را
38:23
به سبب چیزی که در آن دخالتی نداشته، عذاب میکند.
38:27
دهم: گمان کردن که الله
38:30
ممکن است عمل نیک بنده را تباه کند،
38:33
همان عملی که (بنده) خالصانه برای ذات والای او انجام داده است،
38:36
و اینکه ممکن است آن را باطل گرداند،
38:39
بیآنکه بنده سببی (برای آن) فراهم کرده باشد.
38:42
و الله سبحانه میفرماید:
38:45
و الله ایمان شما را تباه نمیکند.
38:48
بیگمان الله نسبت به مردم بسیار مهربان و بخشاینده است.
38:51
یازدهم: گمان کردن که زن
38:54
اگر چیزی را برای الله ترک کند،
38:57
الله چیزی بهتر از آن را به او عوض نخواهد داد.
39:01
دوازدهم: کسی که گمان کند که
39:04
در ملک الله چیزی هست که او نمیخواهد،
39:07
و بر ایجاد آن توانایی ندارد،
39:10
پس به راستی به الله بدگمان شده است.
39:13
سیزدهم: کسی که گمان کند که الله را
39:16
همسر و فرزند یا شریکی است،
39:19
یا اینکه کسی بدون اجازه او نزد وی شفاعت میکند،
39:22
و میان الله و آفریدگانش واسطههایی هست
39:25
که نیازها را به سوی او بالا میبرند،
39:28
و اینکه آنان دوستان او بجز مردماند،
39:31
و مردم با آنان به خدا تقرب میجویند و توسل میکنند
39:34
به سوی او سبحانه.
39:37
پس همه اینها بدگمانی به الله سبحانه است.
39:40
چهاردهم: کسی که گمان کند که
39:43
الله دربارهٔ خویش خبر داده،
39:46
یا پیامبرش دربارهٔ او خبر داده به آنچه ظاهرش
39:50
این است که او حق را در صفات خود رها کرده،
39:53
و آن را آشکارا بیان نکرده است،
39:56
بلکه با رمزهایی دور به آن اشاره کرده،
39:59
که جز فیلسوفان و متکلمان آنها را نمیفهمند،
40:02
به گمان خودشان؛ هر کس چنین گمانی ببرد،
40:05
اسمای نیکوی الله و صفات برترش را تعطیل کرده،
40:08
از حقیقت و معنای مقصودشان (تهی کرده)،
40:11
پس به راستی به الله تعالی بدگمان شده است.
40:14
و از بدعتگذاران کسانی پیدا شدهاند
40:17
که ادعا میکنند الله دوست نمیدارد و خشنود نمیشود،
40:20
و خشم نمیگیرد و ناراحت نمیشود،
40:23
و دوستی نمیکند و دشمنی نمیورزد،
40:26
و تا آخر آنچه (در این باره) گفتهاند.
40:29
پس الله از آنچه میگویند برتر است.
40:32
پس هر کس دربارهٔ الله گمانی ببرد
40:35
مخالف آنچه خود را به آن توصیف کرده،
40:38
و آنچه پیامبرش صلیاللهعلیهوسلم او را به آن توصیف نموده،
40:41
یا حقایق آنچه را که خود را به آن وصف کرده تعطیل کند،
40:44
و آنچه پیامبرش صلیاللهعلیهوسلم او را به آن وصف کرده،
40:47
پس به راستی به پروردگارش بدگمان شده است.
40:50
پانزدهم:
40:54
و از بدعتگذارانی که به پروردگارشان بدگمانی دارند،
40:57
شیعیان رافضیاند،
41:00
که تمامی اعتقادات آنان
41:03
بدگمانی به الله عز وجل است؛
41:06
مانند ادعای آنان که اکثر صحابه، رضواناللهعلیهم،
41:09
بر رسول الله
41:12
صلیاللهعلیهوسلم در زمان حیاتش چیره شدند،
41:15
و پس از وفات او، به امر (خلافت) استبداد ورزیدند،
41:18
بدون وصی او علی بن ابیطالب رضیاللهعنه،
41:21
چنانکه گمان میبرند،
41:24
و بر اهل بیت رسول الله صلیاللهعلیهوسلم ستم کردند،
41:27
و حقوق آنان را ربودند؛
41:30
و همه اینها افترا بر الله
41:33
و رسولش و صحابه گرامیاش است،
41:36
کسانی که الله دربارهٔ آنان فرموده:
41:40
«و کسانی که با او هستند، بر کافران سختگیر
41:43
در برابر کافران سختگیرند، [و] با یکدیگر مهربانند.
41:46
آنان را رکوعکننده و سجدهکننده میبینی،
41:49
فضلی از جانب الله و خشنودی او را میجویند.
41:52
و در پایان آیه فرموده:
41:55
الله به کسانی که ایمان آوردند وعده داده است
41:58
و کارهای شایسته کردهاند، از ایشان آمرزش [است].
42:01
و (این) پاداش بزرگ
42:04
و (این) بخشی از آیه است
42:08
که بدعتگذاران بدان چنگ میزنند؛
42:11
مقصود بیان آن است که این آمرزش
42:14
و آن پاداش بزرگ،
42:17
تنها برای صحابه است نه سایر مؤمنان،
42:20
پس پاداش آنان مانند پاداش دیگران نیست،
42:23
و آمرزش الله برای آنان بیشتر از آمرزش او
42:26
برای غیر ایشان است.
42:29
و از بدگمانی آنان به پروردگارشان
42:32
تهمت زدنشان به «افک» بر امالمؤمنین عایشه رضیاللهعنها است،
42:35
که (آنان) تکذیب میکنند
42:38
برائت الله تعالی را از او،
42:41
آنجا که افترازنندهای به او «افک» را نسبت داد،
42:44
پس فرمود: «همانا کسانی که با «افک» آمدند،
42:47
گروهی از شما هستند»،
42:50
و الله سبحانه با سخنش او را تبرئه کرد:
42:53
«و زنان پاک برای مردان پاکاند
42:56
و مردان پاک برای زنان پاکاند،
42:59
آنان از آنچه میگویند مبرّایند،
43:02
برای آنان آمرزش و روزی نیکو است.
43:05
و با این همه،
43:08
روافض بر تهمت خود پافشاری میکنند.
43:11
با این کار، از جایگاه پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) کاستهاند
43:14
و به الله گمان بد بردهاند
43:17
با دعایشان، که الله به پیامبرش احترام نمیگذارد
43:20
با همسران پاکیزهاش
43:23
بلکه با اجازهدادنشان به اینکه (ابوبکر) کنار او دفن شود
43:26
(ﷺ)، جِبت و طاغوتاند
43:29
زیرا گمان میکنند که ابوبکر بن الصدیق
43:32
و عمر بن الخطاب (رضیاللهعنهما)
43:35
و آن دو، بهترین یاران پیامبر (اند)
43:38
(ﷺ)
43:41
آن دو، جِبت و طاغوتاند
43:44
پس از گمراهی اهل بدعت، به الله پناه میبریم
43:47
و به درگاه او، سبحانه، بیزاری میجوییم
43:50
از بدگمانیشان نسبت به او، سبحانه، در حق آن دو
43:53
خلاصهی مفاهیم اهل سنت