خلاصه مفاهیم اهل سنت | 40- مفاهیم بیماریهای قلبی - (593-618)

◉ 51 بازدید ⏱ 44:06 صدای اصلی (عربی)
صوت ترجمه‌شده برای این درس هنوز در دسترس نیست — ضبط اصلی عربی پخش می‌شود. متن زیر به‌طور کامل ترجمه شده است.
0:000:00

متن کامل

ترجمهٔ ماشینی — ممکن است خطا داشته باشد
0:00 خلاصهٔ مفاهیم اهل سنت
0:08 خطرِ بیماری‌های قلب
0:11 اگر قلب پادشاهِ اعضا باشد،
0:15 با صلاحِ آن، تمامِ بدن اصلاح می‌شود،
0:18 چنان‌که پیش‌تر بیانش در اعمال قلبی گذشت،
0:22 و فسادِ آن نیز، تمامِ بدن را فاسد می‌کند.
0:26 چنان‌که در حدیث آمده است.
0:28 از این رو،
0:29 همان‌گونه که توجه به اعمال باطنیِ قلب واجب است،
0:33 برای اصلاحِ اعمال ظاهریِ اندام‌ها،
0:36 باید به بیماری‌های باطنیِ قلب نیز توجه کرد
0:40 و از آن‌ها پرهیز نمود، تا اعمال ظاهری فاسد نشود
0:44 و تا انسان هلاک نگردد،
0:47 با وجود پرهیز از برخی گناهان صغیره و امور مشتبه،
0:51 به‌سبب بی‌اعتنایی به این بیماری‌های هلاک‌کنندهٔ قلبی.
0:56 نفاق و بیماری قلب
0:59 نفاق از مؤکدترین و خطرناک‌ترین بیماری‌های قلوب به شمار می‌رود،
1:04 چه این نفاق، نفاقِ اکبرِ اعتقادی باشد،
1:09 یا نفاقِ اصغرِ عملی،
1:12 و این دو نوعی‌اند که پیش‌تر تفصیلشان گذشت
1:15 در مفاهیم عقیده.
1:17 و آنچه در اینجا برای ما اهمیت دارد،
1:20 بیان این است که نفاق از خطرناک‌ترین بیماری‌های قلوب است،
1:24 تا آن‌جا که به‌سختی آیه‌ای در کتاب الله می‌یابی
1:28 که در آن از بیماریِ قلب یاد شده باشد،
1:30 جز آن‌که در سیاقِ سخن از نفاق و اهل آن باشد،
1:35 چه در آن، لفظ نفاق صریحاً ذکر شده باشد،
1:38 یا نشده باشد.
1:40 از آیاتی که در آن‌ها لفظ «نفاق» صریحاً آمده،
1:43 این فرموده‌ی خداوند متعال است:
1:45 آنگاه که منافقان و کسانی که در دل‌هایشان بیماری است می‌گویند:
1:49 این‌ها را دینشان فریفته است.
1:52 و فرموده‌ی او تعالی:
1:54 و آنگاه که منافقان و کسانی که در دل‌هایشان بیماری است می‌گویند:
1:58 «خدا و فرستاده‌اش جز فریب به ما وعده نداده‌اند.»
2:04 و از آیاتی که در آن‌ها لفظ نفاق ذکر نشده،
2:07 فرموده‌ی خداوند متعال است:
2:09 در دل‌هایشان بیماری است، پس الله بیماری‌شان را افزود.
2:14 و برای آنان عذابی دردناک است به سبب آنچه دروغ می‌گفتند.
2:19 و فرموده‌ی او تعالی:
2:21 «پس کسانی را که در دل‌هایشان بیماری است، می‌بینی که در [کار] آنان شتاب می‌کنند،
2:26 می‌گویند: می‌ترسیم حادثه‌ای به ما برسد.
2:31 پس اختلاف منافقان با اهل حق،
2:34 اختلافی در یک مسئلهٔ فکری واحد نیست،
2:38 بلکه دستگاه داوری نزد ایشان
2:41 قلبی بیمار و معتل است،
2:44 زیرا در دل‌هایشان بیماری است.
2:47 هوا (هوای نفس)
2:50 هوا همان میل نفس به آن چیزی است که دوست دارد و بدان مایل است.
2:56 پس اگر این میل در آنچه با آنچه الله به آن امر کرده یا مباح ساخته مخالف باشد،
3:01 این از خطرناک‌ترین بیماری‌های قلوب است،
3:03 و بیشترین تأثیر منفی را بر نفس دارد،
3:07 زیرا آن انگیزهٔ اصلیِ هر سرکشی، تجاوز و عصیان است.
3:12 پس هیچ‌کس گمراه‌تر از کسی نیست که چنین حالی دارد،
3:16 چنان‌که خداوند متعال فرموده است:
3:18 و چه کسی گمراه‌تر است از کسی که از هوای نفس خود پیروی کند بی‌آنکه از جانب الله هدایتی داشته باشد؟
3:24 «همانا الله گروه ستمکاران را هدایت نمی‌کند.»
3:28 بلکه پیروی از هوا همواره آدمی را
3:31 از امر الله تعالی دور می‌سازد،
3:33 تا آن‌جا که او را معبودی به جز الله می‌گیرد.
3:37 خداوند تعالی فرموده است:
3:39 آیا دیدی کسی را که هوای نفسش را معبود خود گرفت؟
3:42 و الله او را با آگاهی گمراه کرد
3:44 و بر گوش و دلش مهر نهاد
3:47 و بر دیدگانش پرده‌ای قرار داد.
3:50 پس چه کسی جز الله او را هدایت کند؟
3:53 آیا پند نمی‌گیرید؟»
3:55 هوا معبود می‌شود،
3:58 زیرا انسان را از حقی که الله بدان امر کرده بازمی‌دارد،
4:02 و خود به جای الله تعالی پیروی‌شونده می‌گردد.
4:06 هوا کور و کر می‌کند،
4:11 و صاحبش را به حماقت‌ها می‌افکند.
4:14 هرگاه هوا بر انسان چیره شود،
4:18 او را کور و کر می‌گرداند،
4:20 چنان‌که در آیهٔ پیشین آمده است،
4:22 و او را به تناقض‌ها و حماقت‌هایی می‌کشاند
4:25 که هیچ صاحب خرد هرگز مرتکب آن‌ها نمی‌شود.
4:29 هوا بصیرتِ قریش را کور کرد،
4:32 پس نبوت محمد صلی‌الله‌علیه‌وسلم را رد کردند،
4:36 به این بهانه که او بشری است،
4:39 با آن‌که خود سنگی را به معبودی گرفته بودند.
4:42 هوا به کفر یا فسق یا تعصب می‌کشاند،
4:48 زیان‌های پیروی از هوا گوناگون است:
4:51 از افتادن در کفر یا فسق،
4:54 تا تعصب و حزبی‌گری.
4:57 کافران هوای نفسشان آنان را به رد حق می‌کشاند،
5:00 و به تعصب نسبت به آنچه پدرانشان بر آن بودند،
5:04 با آن‌که می‌دانستند آنچه بدان هستند باطل است،
5:07 و آنچه پیامبران ایشان را بدان می‌خوانند
5:10 حق آشکار است.
5:12 و اهل معصیت و فسق،
5:14 هوای نفسشان آنان را به دفاع از فسق
5:17 و فجورشان با تأویل‌های سست،
5:20 و توجیهات دروغین می‌کشاند.
5:23 و گاه هوا حتی برخی طلاب علم را نیز
5:26 در رد حق در بعضی مسائل گرفتار می‌سازد،
5:29 با آن‌که آن حق روشن است.
5:31 این چیزی جز تعصب نسبت به آرای استادانشان
5:34 و مذهبشان نیست، هرچند باطل باشد،
5:37 و این خود سبب حزبی‌گری و تفرقه می‌شود.
5:40 اختلاف میان پیروان یک دین، به‌جای وحدت و یکپارچگی،
5:43 (این‌که اختلاف جایگزین وحدت شود)
5:48 از سخنان سلف در مبارزه با هوای نفس
5:51 و هشدار دادن از آن
5:54 حسن بصری گفت:
5:56 برترین جهاد، جهاد با هوای نفس است.
5:59 و عمر بن عبدالعزیز رحمه‌الله گفت:
6:03 از کسانی مباش که حق را تنها هنگامی پیروی می‌کنند که با هوای نفسشان موافق باشد
6:07 و آن را رها می‌کنند هنگامی که با هوای نفسشان مخالف باشد.
6:10 زیرا در آن صورت، برای آنچه از حق پیروی کرده‌ای پاداش داده نمی‌شوی،
6:15 و برای آنچه از آن رو گردانده‌ای مجازات می‌شوی،
6:18 چراکه تو در هر دو حالت، تنها از هوای نفس خود پیروی کرده‌ای.
6:27 عوامل متعددی وجود دارد که انسان را
6:31 به سوی هوای نفس و مخالفت با حق می‌کشاند.
6:34 از جمله، نخستین آن‌ها این است:
6:37 که انسان گمان کند اعتراف او به حق،
6:40 مستلزم اعتراف به این است که پیش‌تر بر باطل بوده است،
6:44 یا اقرار به این‌که پدران، استادان یا پیشوایانش بر باطل بوده‌اند،
6:50 و این کار را موجب تحقیر آنان و خود او می‌داند.
6:56 و از همین جهت، یا چیزی نزدیک به آن،
6:59 خودبزرگ‌بینی (کبر) است.
7:01 انسان از پیروی حق سر باز می‌زند، به این سبب که آن را شخصی دیگر برایش بیان کرده است،
7:06 و خودش با پژوهش و اندیشه‌اش به آن راه نیافته است.
7:10 سوم:
7:12 و به کبر، حسادت نیز پیوسته است:
7:15 انسان بر دیگری به‌خاطر هدایت یافتن و بیان کردن حق برایش حسد می‌ورزد،
7:19 و این امر او را به انکار آن حق وامی‌دارد،
7:23 تا جایی که به فضل و دانش صاحب حق اعتراف نمی‌کند.
7:27 چهارم:
7:29 که انسان در باطل، جاه و شهرت و منافع دنیوی یافته باشد،
7:35 پس اعتراف به باطل و از دست رفتن آن سودها بر او دشوار می‌آید.
7:41 بیشتر مردم بر آن‌ها هوای نفس چیره است.
7:46 از روشن‌ترین دلایل چیره بودن هوای نفس بر بیشتر مردم این است:
7:52 که آنان را می‌بینی با دین‌های گوناگون،
7:56 گفتارهای متفاوت،
7:58 مذاهب پراکنده
8:00 و آرای متعارض،
8:02 و با این حال، همان‌گونه که الله تعالی فرموده است،
8:06 پس کار خود را میان خویش پاره‌پاره کردند.
8:10 هر گروهی به آنچه نزد خود دارند شادمان‌اند.
8:14 از نشانه‌های مدعی دانش که صاحب هوای نفس است،
8:20 کسی است که ادعای علم می‌کند، اما به سوی هوایی گرایش دارد.
8:24 نشانه‌هایی که با آن شناخته می‌شود:
8:26 از جمله آن‌ها:
8:28 نخست:
8:29 ستیزه‌جویی باطل علیه حق و اهل آن.
8:33 پس هرگاه دلیلی بر خلاف رأی و هوای او عرضه شود،
8:38 با هر شیوه‌ای که باشد، در رد آن می‌کوشد،
8:41 یا با آشفته‌سازی، یا تهمت، یا نیرنگ.
8:45 دوم:
8:48 گزینش دلیلی که با هوای او موافق است
8:51 و رها کردن آنچه با آن مخالف است.
8:53 اگر آیه‌ای به نظرش رسد که آن را گواه درستی هوای خود بیند،
8:58 به آن چنگ می‌زند،
9:00 و اگر آیه‌ای دیگر به نظرش رسد که با هوای او مخالف است،
9:03 آن را نادیده می‌گیرد و از آن روی می‌گرداند.
9:06 و اگر دو حدیث بیابد که صحت یا ضعف آن‌ها را نمی‌داند،
9:11 و یکی از آن‌ها با هوای او موافق باشد،
9:14 به آن چنگ می‌زند و دیگری را وامی‌نهد،
9:16 بی‌آن‌که به مسئله تصحیح و تضعیف حدیث‌ها بنگرد.
9:21 سوم:
9:23 تخصیص یا تعمیم حکم یک مسئله بر پایه هوای نفس،
9:28 بدون رعایت قواعد عام و خاص‌سازی که در علم اصول معمول است.
9:33 اگر حکم در موضعی خاص باشد،
9:36 اما تعمیم آن با هوای او سازگار باشد،
9:39 آن را عام می‌کند،
9:41 و برعکس نیز چنین است.
9:43 مانند کسی که آیه حجاب را مختص همسران پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وسلم بداند،
9:49 با آن‌که عمومیت آن از لفظ آن آشکار است:
9:53 ای پیامبر (ﷺ)، به همسرانت و دخترانت و زنان مؤمنان بگو که چادرهای خود را بر خویش فروافکنند.
10:02 این کار برای آنکه شناخته شوند و آزار نبینند نزدیک‌تر است.
10:06 و الله همواره آمرزنده و مهربان بوده است.
10:10 چهارم:
10:11 اگر دو مرد در موضوعی با هم نزاع کنند
10:14 و از او فتوا بخواهند،
10:16 و یکی از آن دو را بشناسد و دلش به او متمایل باشد،
10:20 و دیگری را نشناسد،
10:22 یا او را بشناسد و دشمن بدارد،
10:24 به سود کسی حکم می‌کند که دلش به او متمایل است،
10:27 حتی اگر حکم آن مسئله مورد نزاع و دلایل آن را در ذهن حاضر نداشته باشد.
10:32 و به‌طور خلاصه:
10:34 راه‌های هوای نفس بیش از آن است که شمرده شود.
10:37 و بر عالم یا طالب علم واجب است
10:40 که هوای نفس خود را جست‌وجو کند تا آن را بشناسد،
10:44 سپس تا نهایت ممکن از آن پرهیز کند،
10:47 و حق را از آن رو که در ذات خود حق است، بی‌آن‌که هوایی در آن دخالت کند، به دقت بنگرد.
10:51 (تکمیل همین جمله)
10:53 چگونه انسان هوای نفس را دفع کند؟
10:57 و ثمره این دفع کردن چیست؟
11:00 نیرومندترین چیزی که انسان با آن هوای نفس را از خود دور می‌کند،
11:05 تقوای الله عزوجل است،
11:07 و ترس از عقاب او،
11:09 و به یاد داشتن ثمره و پاداش این تقوا.
11:13 زیرا این همان سدّ استوار در برابر یورش‌های سخت هوای نفس است.
11:19 و باید دانست که الله او را به این تکلیف نکرده است
11:22 که هوای نفس در درونش برنخیزد،
11:24 زیرا این امر بیرون از توان اوست،
11:27 بلکه او را مکلف کرده است که خود را
11:30 از این هوای نفس بازدارد و آن را دفع کند،
11:33 و به‌خاطر همین مدافعه، برای او (پاداش) نوشته می‌شود.
11:35 این جهاد دشوار است
11:37 بهشت جایگاه و پناهگاه است
11:40 الله تعالی فرموده است
11:42 و اما کسی که از مقام پروردگارش بترسد
11:45 و نفس را از هوای نفس بازدارد
11:47 پس همانا بهشت جایگاه اوست.
11:50 همچنین بر او لازم است که فرجام و عاقبت طغیان هوای نفس را به یاد آورد
11:56 اما کسی که طغیان کرد و زندگی دنیا را برگزید
12:00 پس همانا دوزخ جایگاه اوست.
12:03 و زیر مجموعهٔ آنچه گذشت، این نیز قرار می‌گیرد
12:06 که انسان شرافت حق و برتری اهل آن را به یاد آورد
12:10 و پستی باطل و فرومایگی اهل آن را
12:14 و آنچه از خشم و عذاب الله شایستهٔ ایشان است
12:18 و از آنچه به ترک هوای نفس کمک می‌کند
12:21 این است که کسی که هوای نفس او را به سوی رأی پیشینیان و مشایخش متمایل می‌کند
12:24 با آنکه با حق مخالف است
12:27 باید حاضر کند که آنچه برایش اهمیت دارد
12:30 همان حال خود او در نفس خویش است
12:32 پس مخالفت با خواسته‌های (دیگران) در نزد الله به او زیانی نمی‌رساند
12:35 تا زمانی که حق در مخالفت با ایشان برای او آشکار شده باشد
12:39 بلکه آنچه به او زیان می‌رساند، پیروی کردن از ایشان است
12:42 در آنچه می‌داند که مخالف حق است
12:45 و مشایخش ممکن است معذور باشند
12:48 و در آنچه به آن رفته‌اند، اجر داده شوند
12:51 زیرا دلیل حق در آن مسئله نزد ایشان ثابت نشده است
12:54 یا به سبب تأویلی پذیرفتنی نزد ایشان است
12:57 با آنکه حجت بر ایشان در آنچه با آن مخالفت کرده‌اند برپا نشده است
13:00 در آنچه با آن مخالفت کرده‌اند
13:04 و از آنچه به مخالفت با هوای نفس کمک می‌کند، همچنین است
13:07 اعتماد بر گرفتن به محتاط‌ترین نظر در مسئله
13:10 برای آن (هوای نفس) و آنچه بر آن پرورش یافته است
13:13 پس اگر از اهل علم کسی پیدا شود که بعضی را انکار کند
13:16 از آنچه نفس به آن خو گرفته و آنچه هوای نفس به آن متمایل است
13:19 با وجود شرافت و بلندی مقام ایشان
13:22 برای دین خود به محتاط‌ترین نظر عمل کند
13:25 و آنچه را به آن خو گرفته است برای صیانت از دین خود ترک کند
13:28 و برای برگزیدن سلامت
13:32 دوستی دنیا و تکیه کردن بر آن
13:36 دوستی دنیا در سرشت مردم نهاده شده است
13:39 چنانکه الله تعالی فرموده است
13:41 دوست داشتن خواسته‌های نفسانی برای مردم آراسته شده است.
13:44 از زنان و فرزندان
13:47 و قنطارهای انباشته از طلا و نقره
13:50 و نقره و اسبان نشاندار
13:53 و چهارپایان و کشتزار
13:56 آن کالای زندگی دنیاست.
13:59 و الله نزد اوست بازگشت نیکو.
14:02 و در این دوستی باکی نیست
14:05 تا زمانی که از اندازهٔ مجاز آن تجاوز نکند
14:08 بگو: چه کسی زینت الله را که برای بندگانش پدید آورده حرام کرده است؟
14:11 و روزی‌های پاکیزه را؟
14:14 و همانا نکوهش متوجه می‌شود و خطر پنهان است
14:17 آنگاه که این دوستی در دل انسان طغیان کند
14:20 تا آنجا که دنیا را بر آخرت برگزیند
14:23 چنانکه الله تعالی فرموده است
14:26 اما کسی که طغیان کرد
14:29 و زندگی دنیا را برگزید
14:32 پس همانا دوزخ جایگاه اوست.
14:36 بگو: اگر پدرانتان
14:39 و فرزندانتان و برادرانتان
14:42 و همسرانتان و خویشاوندانتان و اموالی
14:45 که به دست آورده‌اید و تجارتی
14:48 و تجارتی که از کساد آن می‌ترسید
14:51 و خانه‌هایی که شما آن‌ها را دوست دارید،
14:54 نزد شما محبوب‌تر از الله و فرستاده‌اش و جهاد در راه او باشد.
14:57 پس منتظر بمانید تا
15:00 الله فرمان خود را بیاورد و الله
15:04 و هنگامی که کار
15:07 به حد برگزیدن دنیا بر آخرت برسد
15:10 آن بیماری قلبی می‌شود
15:13 پس چون در امت شایع شود
15:16 موجب تباهی هم دنیا و هم آخرت می‌گردد
15:19 چنانکه پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وسلم فرمود
15:22 نزدیک است که امت‌ها به شما هجوم آورند
15:25 همان‌گونه که خورندگان به سفرهٔ خود هجوم می‌آورند
15:28 گوینده‌ای گفت
15:31 آیا ما در آن روز از کمی‌ایم؟
15:34 فرمود: بلکه شما در آن روز بسیارید
15:37 اما شما کفی هستید مانند کف سیل
15:40 و الله هیبت شما را
15:43 از سینهٔ دشمنانتان نخواهد کند
15:46 و در دل‌هایتان سستی نخواهد افکند
15:49 گوینده‌ای گفت
15:52 ای رسول الله، سستی چیست؟
15:55 فرمود: دوستی دنیا
15:59 روایت ابوداود و احمد
16:02 و آلبانی آن را صحیح دانسته است
16:05 و پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وسلم همچنین فرمود
16:08 به الله سوگند از فقر بر شما نمی‌ترسم
16:11 بلکه می‌ترسم که دنیا بر شما گسترده شود
16:14 همان‌گونه که بر کسانی که پیش از شما بودند گسترده شد
16:17 پس بر سر آن رقابت کنید چنانکه ایشان رقابت کردند
16:20 و شما را هلاک کند همان‌گونه که ایشان را هلاک کرد
16:23 متفق علیه
16:26 و برگزیدن دنیا بر آخرت
16:30 با افتادن در حرام برای به دست آوردن کالای آن رخ می‌دهد
16:33 همان‌گونه که با سبب شدن آن
16:36 در کوتاهی از اعمال واجب آخرت رخ می‌دهد
16:39 و باید بداند آن کس که
16:42 امروز میان این دو تناسب طردی وجود دارد
16:45 میان زیاده‌روی در امور دنیا
16:48 و بسیار درافتادن در شبهات و شهوت‌ها
16:51 پس باید از آن بیمناک باشد
16:55 چگونه انسان می‌داند که
16:59 دنیا را بر آخرت مقدم داشته است؟
17:02 باید انسان نگاه کند به اندوه و همّ خود برای دنیا
17:06 و آنچه از جایگاهی در نفسش او را مشغول می‌دارد
17:09 و به اندیشه و عمل او
17:12 و همّ او برای آخرت و کارهای آن
17:15 پس اگر یافت که همّ دنیا و تلاش برای آن
17:18 از تجارت و شغل و آنچه به آن ماند
17:21 بزرگ‌تر از همّ آخرت و تلاش برای آن است
17:24 و این حال بیشتر مردم امروز است
17:27 مگر آن‌که پروردگارم رحم کند
17:30 پس دنیایش بر آخرتش چیره شده
17:33 و آن را بر آخرت ترجیح داده است
17:36 و دلش به محبت این دنیای فانی بیمار شده
17:39 و در خطری بزرگ و کاری سخت و دشوار قرار دارد
17:42 و باید انسان بپرهیزد
17:45 و به‌ویژه دعوت‌کنندگان به سوی الله
17:48 از آنچه دعا می‌کند؛ یعنی گسترش یافتن در دنیا
17:52 زیرا آن راهی دشوار و خطرناک است
17:55 و الله به نهان‌ها داناتر است
17:58 چه بسیار دیدیم از این‌ها کسانی را که در دنیا فرو رفتند
18:01 و امواج آن ایشان را فرا گرفت
18:04 و به آن تکیه کردند
18:07 و شیطان در هر دره‌ای از دره‌های آن
18:10 برای ایشان مشغولیت و اندوه قرار داد
18:13 از الله بزرگوار عفو و عافیت می‌طلبیم
18:16 و این‌که به ما همّ عمل برای این دین را روزی کند
18:19 و یاری آن و دعوت در راه آن را
18:22 در حالی‌که از محبت شهوت‌های دنیا در نفوس خود فراتر رویم
18:25 در نفوسمان
18:28 سختی دل و نبود نرمی و خشوع آن
18:32 برای سختی دل و نبود نرمی آن
18:36 اسباب بسیاری است
18:39 و سبب اصلی، ضعف شناخت الله عزّ وجلّ است
18:42 و اسماء حسنای او
18:45 که از آن، ضعف تعظیم الله تعالی
18:48 در دل و کمی ترس از او پدید می‌آید
18:51 سبحانه؛ و از این امر
18:54 سایر بیماری‌های دل‌ها نتیجه می‌شود
18:57 همچنین پر شدن دل از محبت دنیا
19:00 و شهوت‌های آن؛ زیرا چگونه ممکن است
19:03 دلی که در شعبه‌های دنیا و دره‌های آن پراکنده شده
19:06 تدبر کند یا نرم شود و خاشع گردد
19:09 در برابر جلال و عظمت الله؟
19:12 پس اگر به محبت دنیا، فزونی‌ای افزوده شود
19:16 سختی و تحجّر دل استوار می‌گردد
19:19 چنان‌که الله تعالی فرمود:
19:22 نه، بلکه بر دل‌هایشان زنگار نشسته است.
19:25 «آنچه می‌کردند»
19:28 یعنی گناهانشان دل‌هایشان را پوشانده و فرا گرفته است
19:31 پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) فرمود:
19:34 «همانا مؤمن چون گناهی کند،
19:37 در دلش نقطه‌ای سیاه گذاشته می‌شود،
19:40 پس اگر توبه کند و دست بردارد و استغفار نماید،
19:43 آن نقطه پاک می‌شود، و اگر بیفزاید تا آن‌که بر دلش چیره گردد،
19:46 آن همان زنگاری است که الله عزّ وجلّ در قرآن یاد کرده است.»
19:49 در قرآن
19:52 روایت احمد و ترمذی
19:55 و آلبانی آن را حسن دانسته است
19:58 پس چون دل متحجر شود و خشوع از آن برود،
20:01 گاه تنها بر تن ظاهر می‌شود
20:04 خشوعی دروغین و میان‌تهی
20:07 که برخی از سلف آن را «خشوع نفاق» نامیده‌اند،
20:11 در حالی‌که دل خاشع نیست.
20:15 و صاحب دل سخت و متحجر
20:18 نه آیات و نه موعظه‌ها به او سود می‌رساند
20:21 و سخن الله تعالی درباره او صادق می‌آید:
20:24 «آیا در قرآن تدبر نمی‌کنند؟»
20:27 یا بر دل‌هایشان قفل‌هایی است؟
20:30 و نه بلاها و آزمون‌ها او را بازمی‌گرداند
20:33 بلکه از روی‌گردانان می‌شود
20:36 چنان‌که الله تعالی فرمود:
20:39 که در آسمان‌ها و زمین از کنار آن‌ها می‌گذرند.
20:42 و ایشان از آن‌ها روی‌گردانند»
20:45 شرک پنهان و ریا
20:48 الله تعالی می‌فرماید:
20:52 و بیشترشان به الله ایمان نمی‌آورند.
20:55 مگر آن‌که مشرک باشند»
20:58 و این آیه چنان‌که بر شرک بزرگ که از ملت بیرون می‌برد صادق است،
21:01 [همان‌طور که] بر آن صادق است،
21:04 شامل شرک کوچک پنهان نیز می‌شود
21:07 که بسیاری از مردم از آن جدا نیستند
21:10 که به دل‌هایشان راه می‌یابد
21:13 بی‌آن‌که متوجه آن شوند
21:16 و آن بر ایشان پنهان‌تر از راه رفتن مورچه است
21:19 پس برخی با قدرت الله شریک قرار می‌دهند
21:22 و سببی از اسباب را [شریک می‌کنند]
21:25 و برخی با امید به الله، [امید به غیر او را شریک می‌کنند]
21:28 یعنی وابستگی به غیر او از بندگانش
21:31 و [برخی] با جهاد در راه الله [شرک می‌ورزند]
21:34 چنان‌که الله تعالی در روز احد به صحابه فرمود:
21:37 از شما کسی است که دنیا را می‌خواهد.
21:40 و [گوینده] بر انواع شرک کوچک
21:43 پنهان و خطرناک‌ترین آن‌ها تأکید می‌کند:
21:46 ریا
21:49 و این همان است که پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) فرمود:
21:52 «همانا آنچه بیش از همه بر شما می‌ترسم، شرک کوچک است»
21:55 گفتند: ای رسول الله (ﷺ)
21:58 و شرک کوچک چیست؟
22:01 همانا الله می‌فرماید: روزی که بندگان (از صراط) عبور می‌کنند
22:04 به اعمالشان
22:07 «بروید نزد کسانی که در دنیا برای آنان ریا می‌کردید»
22:10 به اعمال‌تان در دنیا
22:13 پس بنگرید آیا نزد ایشان پاداشی می‌یابید
22:16 در خطرناک بودن ریا همین بس است
22:19 این که آن (ریا) عمل را تباه می‌کند، چنان‌که در حدیث آمده است
22:22 پیشین
22:25 و همچنین در حدیث قدسی
22:28 هر کس عملی انجام دهد که در آن غیر مرا با من شریک سازد
22:31 او را و شریکش را رها کردم
22:34 زیان‌های خواستن دنیا محدود به این نیست
22:37 تأثیر آخرت در از بین رفتن ثواب عمل
22:40 روز قیامت
22:43 بلکه این‌ها با وجود این، سبب از دست رفتن دنیا هم می‌شوند
22:46 همچنین در سطح امت
22:49 زیرا اگر برخی از مؤمنان دنیا را
22:52 این، راهنمای اصلی برای عمل است.
22:56 همان‌گونه که در روز احد رخ داد
23:09 از شما کسی است که دنیا را می‌خواهد.
23:12 و از شما کسی است که آخرت را می‌خواهد.
23:23 جز اینکه او بر آن پیشی دارد.
23:26 مسبّب‌الاسباب الله
23:29 پس شگفت آن است که ببینی چیزی نزد توست که نزد دیگری نیست
23:32 این امر موجب تحقیر تو می‌شود
23:35 برای کسانی که تو آن‌ها را پایین‌تر از خود می‌پنداری
23:38 و بر آنان تکبّر ورزی
23:41 پس شگفت آن است که نظر در آن، اساساً ...
23:44 به نفس و ویژگی‌های آن
23:47 این بیماری‌ای قلبی و زیان‌بار است.
23:50 در حالی که نگاه (انسان) در کِبر به مردم است
23:56 عُجب در عبادت
23:59 ممکن است به افزایش (یا زیاد شدن) آن‌ها و قطع (ارتباط با) آن‌ها منجر شود.
24:02 به آنچه از آن حاصل شده، اکتفا کردن
24:05 و چه‌بسا آن را نابود (باطل) کند
24:08 حسن (بصری) در تفسیر قول الله تعالی
24:11 و منت منه تا (چیزی را) زیاد ببینی
24:14 بر پروردگارت با عملت منّت مگذار و آن را زیاد مشمار.
24:17 این همان است که طبری در تفسیرش ترجیح داده است
24:20 مُطرِّف بن عبدالله گفت
24:23 این‌که شب را در خواب بگذرانم و صبح پشیمان برخیزم،
24:26 برایم محبوب‌تر است از این‌که شب را به ایستادن (در نماز) سپری کنم
24:29 و صبح کرد در حالی که شگفت‌زده بود.
24:32 به این وسیله به خطرناک بودن (آن) اشاره می‌کند
24:35 خودشیفتگی آدمی به خویشتن و کارش
24:38 تفاوت میان عُجب و شادی
24:42 باید با نیکی (انجام داد)
24:45 اینکه انسان فرح
24:48 به نیکی و طاعتش، و خودپسندی به آن
24:51 پس مؤمن به نیکی‌اش شادمان می‌شود
24:54 این شادی فقط به‌خاطر توفیق الله در ادای آن است
24:57 و شادمانی به میوه‌ی آن (و خرسندی از ثمره‌ی آن)
25:00 و امیدِ آن از الله است
25:03 و پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) فرمود:
25:06 هر که کارِ نیکش او را شاد کند و کارِ بدش او را اندوهگین سازد
25:09 پس آن است مؤمن
25:12 این حدیث را ترمذی روایت کرده و آلبانی آن را صحیح دانسته است.
25:15 اما شگفتی
25:19 و در آن به خویشتن مغرور می‌شود و به آن (خویشتن) فریفته می‌گردد
25:22 و به نیکی‌اش اعتنا می‌شود، بدین‌معنا که او را
25:25 فضیلت در انجام دادن آن است
25:29 پیشگیری از خودپسندی و درمان آن
25:32 خودپسندی بیماری پنهان است.
25:35 ممکن است به نفس، نکته‌ای نفوذ کند
25:38 پس بر انسان است که خود را از آن با موارد زیر نگاه دارد
25:41 اول اینکه همواره باشد
25:44 یادآوری و اعتراف به فضل الله بر او
25:47 با آنکه می‌داند در حق پروردگارش کوتاهی کرده است
25:50 و ادای حق شکر او را به‌طور کامل نکردن
25:53 و عبادت، هرچه انجام دهد
25:56 و اینکه اگر (انسان) به خویش واگذارده شود، حتی به اندازه چشم‌برهم‌زدنی
25:59 گمراه شد و زیان دید
26:02 دوم اینکه انسان بدی‌های خود را به یاد آورد
26:05 و عیب‌هایش را برمی‌شمارد و نیکی‌ها و طاعت‌های او را فراموش می‌کند.
26:08 پس فریفته قوت ایمانت مشو
26:11 و فراوانی عملت
26:14 سوم: آن‌که به کسی نگاه کند که خود را بر او برتری می‌دهد
26:17 بدین معنا که ممکن است برای او از پنهانی‌ها (و اسرار) ...
26:21 کارهای شایسته‌ای که [کسی] آن‌ها را نمی‌داند
26:24 اما الله آن را می‌داند.
26:27 و اینکه آن (تأثیر) شاید بیشتر و بزرگ‌تر باشد
26:30 از آنچه انجام می‌دهد یا از کسی که گمان می‌کند
26:33 مفضول نزد او
26:36 و اینکه او به خودش نگاه می‌کند
26:39 و نیکی‌های خود را فراموش می‌کند
26:43 یا اینکه کسی که او را پایین‌تر می‌پندارد، نزد او
26:46 شاید کسی واقعاً عمل صالح زیادی مانند او انجام نمی‌دهد.
26:49 ولی او در انجام کارهایش نیکو عمل می‌کند.
26:52 و در آن اخلاص می‌ورزد، اخلاصی (تمام)
26:55 فاقد آن است شخصی که مجذوب خویشتن است
26:58 چهارم: این‌که به یاد داشته باشد که
27:01 اعجاب او به عملش ممکن است آن را تباه کند.
27:04 و روز قیامت، به‌صورت غبار پراکنده‌ای درمی‌آید.
27:07 بیشترین نیازی که به آن دارد
27:11 حسد آن است که نعمتِ الله بر دیگری را ناخوش داشته باشی.
27:14 و آرزوی زوال آن را داشتن
27:17 و این بیماری قلبی سخت و درمان‌ناپذیر است.
27:20 بسیاری از مردم به آن مبتلا می‌شوند
27:23 و حقیقت آن
27:26 اعتراض بر قدر الله عز وجل
27:29 و حکمت او در منع و عطا
27:33 پس بر انسان است که بپرهیزد از آنکه بی‌آنکه بداند از حسودان باشد
27:36 و باید در این راه با نفس خویش بیشترین مجاهده را بکند
27:39 و باید به ایمان خود مسلح شود
27:42 به قدر الله و حکمت او
27:45 تا هر احساس اندوه را از خویش دور کند
27:48 و فشردگی دل از آنکه الله نعمت را به دیگری عطا کند
27:51 نعمت را بر غیر او
27:54 یا احساس شادی او به زوال آن نعمت از او
27:57 و باید به جای آن حریص بر شادی و خرسندی باشد
28:00 به سبب انعام الله بر دیگر مسلمانان
28:03 خواه از کسانی باشند که او را می‌شناسد یا نه
28:06 همسالان او باشند یا برتر از او یا فروتر از او
28:09 اسباب حسد و انگیزه‌های آن
28:13 انسان در حسد دیگران می‌افتد
28:17 به یک یا چند سبب از اسباب زیر
28:20 نخست دشمنی پیشین
28:23 با محسود و کینه ورزی به او
28:26 دوم آنکه حاسد نمی‌پسندد که محسود در امر دنیا یا دین برتری یابد
28:29 سوم دوستی ریاست
28:32 و طلب جاه و ستایش
28:35 یا تکبر و تحقیر دیگران
28:38 و حرص بر آنکه همواره
28:41 مطیع و پیرو او باشند
28:44 پس چون یکی از آنان نعمتی یابد، بر او حسد می‌ورزد
28:47 از ترس آنکه پیروی‌اش را از دست دهد
28:50 چهارم آنکه محسود همتای حاسد باشد
28:53 در امری از امور دنیا
28:56 یا دین، پس اگر او را در آن پیشی گیرد بر او حسد می‌برد
28:59 رقابت بر دست‌یابی به منفعتی معین
29:03 مانند شغل یا جایزه‌ای
29:06 پس بر رقیب خود بر هر نعمتی که
29:09 ممکن است او را در رسیدن به آن منفعت بر وی پیروز کند حسد می‌ورزد
29:12 آنکه سرشت نفسش پلیدی باشد
29:18 و بخل ورزیدن به خیر بندگان خدا
29:21 و شادی به شرّ بر آنان
29:24 پس باید انسان حریص باشد که حسد
29:27 را موجب آزار خود پیش از دیگران نسازد
29:31 حسد در دل حاسد جز کینه و دشمنی و کینه‌توزی
29:34 نسبت به کسی که بر او حسد می‌برد ثمری نمی‌آورد
29:38 و همه این‌ها دل حاسد را سست می‌کند
29:42 و او را دچار نگرانی و اضطراب می‌سازد
29:45 و از حقیقت ایمان به الله دور می‌گرداند
29:48 برخلاف صاحب دل سلیم
29:51 که از حسد و غیر آن در امان است
29:54 که او را آرام‌جان و دل‌مطمئن می‌یابی
29:57 خشنود به تقدیرات الله
30:00 همه مسلمانان را دوست دارد
30:03 و الله آن را از دلش می‌داند
30:06 پس او را به نعمت و آرامش
30:09 در دنیا و بلندی و رفعت
30:12 در آخرت پاداش می‌دهد
30:15 چگونه حاسد خویش را از این بیماری کشنده درمان کند
30:18 تا حاسد رهایی یابد
30:22 و برای این بیماری کشنده
30:25 باید دو راه را در پیش گیرد
30:29 یکی علمی و دیگری عملی
30:32 اما راه علمی
30:35 آن است که معنای قضا و قدر را بیاموزد و بفهمد
30:38 به حق دانش و فهم
30:41 و در فهم اسماء حسنای الله و صفات برتر او که به این باب مربوط است ژرف‌اندیشی کند
30:44 مانند القدیر و العلیم و الحکیم
30:47 حقیقت قدرت الله و مشیت نافذ او
30:50 در عطا و منع
30:53 و علم تام او به آنچه هر انسان شایسته آن است
30:56 و حکمت بالغ او در آن امر
30:59 اما راه عملی
31:02 آن است که میل خود به حسد را
31:05 با کار سودمند درمان کند
31:08 و آن این است که خود را به ضد قصد خویش وادار کند
31:11 اگر حسد او را به خواستن نکوهش محسود برانگیزد
31:14 در ستایش او و ثنای او بکوشد
31:17 به جای نکوهش و طعن بر او
31:20 و اگر در خود تکبری یافت
31:23 آن را ملزم به تواضع و دعا برای کسی سازد که می‌خواست بر او حسد ورزد
31:26 و اسباب رساندن خیر به او
31:29 و دفع شرّ از او را فراهم آورد
31:32 سوء ظن به الله
31:35 سوء ظن به الله بیماری خطرناک دل است
31:38 و در اصل ویژگی مشرکان و منافقان است
31:43 چنان‌که الله تعالی فرموده است
31:47 و منافقان و منافقات و مشرکان و مشرکات را عذاب کند
31:50 آنان که به الله گمان بد می‌برند
31:53 گمان بد بر ایشان است و خشم الله بر آنان است
31:56 و او را لعنت کرد و جهنم را برای آنان آماده کرد
31:59 و چه بد سرانجامی است
32:02 و آن بیماری به آنان نیز ملحق می‌شود
32:05 گمان بد، بر آنان [باد]؛ دایره‌ای [از بدی بر آنان است].
32:08 بدی [و سرنوشت ناخوشایند]؛ و خشم الله بر آنان [است].
32:11 و ایشان را لعنت کرد، و برای آنان جهنم را آماده ساخت.
32:14 پس از زیانکاران شدید
32:17 و بدعت‌گذاران را نیز از کسانی می‌شمارند که
32:21 به پروردگارشان گمان بد می‌برند، چنان‌که روشن خواهد شد
32:40 و آن [است] گمان شما که [درباره الله] گمان بردید.
32:43 ۔
32:46 ۔
32:49 و بدعت‌گذاران را نیز [وعده داده است]، از کسانی که بدی می‌کنند.
32:52 ۔
32:55 در صورت‌های بدگمانی به الله سبحانه و تعالی
32:58 سبب بدگمانی به الله
33:02 آنچه برای کسی که در بدگمانی می‌افتد پیش می‌آید
33:06 به الله سوگند، جز برای گسستن پیوند (ارتباط)
33:09 قلبِ او به سبحانه و عدم (وابستگی به غیرِ او)
33:12 شناخت حقیقی او نسبت به پروردگارش
33:15 سبحانه و به نام‌های نیکوی او
33:18 و آنچه (محبت الهی) از محبت به خداوند عزّ وجلّ اقتضا می‌کند
33:21 و خشنودی به او و به قضای او
33:24 و بیم و امید از او (الله)
33:27 و درک‌نکردن ارزش پایداری حسن ظن
33:30 به الله در آسایش و سختی
33:33 و در همهٔ کارها
33:36 و الله عزّ و جل در حدیث قدسی فرموده است
33:39 من نزد گمان بنده‌ام از من هستم.
33:42 روایت بخاری و مسلم
33:45 ابن حبان در پایان آن [حدیث] افزوده است.
33:48 هرچه می‌خواهد درباره‌ام گمان ببرد
33:51 اما از روایت واثلة بن الأسقع رضی‌الله‌عنه
33:54 روایت کرده است ابن حبان
33:57 و شیخ آلبانی آن را تصحیح کرده است.
34:00 کسی که به پروردگارش گمان بد دارد، دلش به (امور باطل) وابسته می‌شود.
34:03 تنها به ظواهر امور
34:06 و احکام (دینی) خود را بر آن بنا می‌کند.
34:09 انتظار شر و بدی را می‌کشد
34:12 بدون اعتماد بر سنت‌های الله سبحانه و تعالی
34:15 و اعتماد (و اطمینان) به قدر و قدرت او سبحانه و تعالی نیست
34:18 و تدبیر پنهان و لطیف او
34:21 بیشتر مردم به پروردگارشان گمان بد می‌برند
34:26 بیشترین مردم
34:29 مگر کسی که الله بخواهد.
34:32 درباره الله گمانی جز حق می‌برند.
34:35 گمان بد و جاهلیت
34:38 بسیاری از فرزندان آدم می‌پندارند که حق به آنان کم داده شده است
34:41 و اینکه او (شایسته) فراتر از آنچه الله به او داده، سزاوار است.
34:44 و زبان حالش می‌گوید
34:47 پروردگارم بر من ستم کرد و حقّم را از من بازداشت.
34:50 و نفسش بر این [امر] گواهی می‌دهد.
34:53 و اگر زبانش آن را انکار نکرد و جرأت نیافت (آن را بر زبان نیاورد)
34:56 بر تصریح به آن
34:59 و از این [آسیب‌ها] جز کسی که الله را آن‌چنان که شایسته شناخت است بشناسد، در امان نمی‌ماند.
35:02 و فهم معانی اسماء حسنای او
35:05 و صفات عُلیای او را فهمی دقیق و درست دریابد.
35:09 از صورت‌های بدگمانی به الله
35:14 هر گمانی که شایسته الله سبحانه و تعالی نباشد
35:18 و حکمت و رحمت و علم و عدل او
35:21 و وعدهٔ راستین او که هرگز خلاف آن نمی‌شود
35:24 این، بدگمانی به الله است.
35:27 و در نام‌های نیکوی او و صفات والای او طعن زده است.
35:30 و بر همین اساس چند صورت دارد
35:33 نخست از آن
35:36 ناامیدی از رحمت الله و یأس از روح او
35:39 بدگمانی به الله سبحانه و تعالی
35:42 ثانیاً
35:45 بدبینی، سوءظن به الله است
35:48 همچنین خوش‌بینی، حسن ظن به الله سبحانه و تعالی است.
35:51 ثالثاً
35:54 گمان برد که الله مخلوقات خود را بی‌سرپرست و بیهوده رها کرده است.
35:57 معطّلین از امر و نهی
36:00 پیامبرانی برایشان نفرستاد و کتاب‌هایی بر ایشان نازل نکرد.
36:03 آیا او آنان را رها و سرگردان، همچون چارپایان، واگذاشته است؟
36:07 سپس مرگی است بی‌برانگیخته شدن و بی‌حساب.
36:10 پس همهٔ این‌ها سوءظن به الله عزّ و جلّ است.
36:13 این سخن دهریه است، همان کسانی که می‌گویند
36:16 زندگی ما جز همین زندگی دنیا نیست.
36:19 می‌میریم و زنده می‌شویم، و ما را جز روزگار نابود نمی‌کند.
36:22 جز روزگار
36:25 و ایشان را به این (امر) هیچ دانشی نیست؛ آنان جز گمان نمی‌ورزند.
36:28 آیا گمان نمی‌کنند؟
36:31 چهارم: گمان بردن که الله (او را) یاری نخواهد کرد
36:34 پروردگار و بندگان مؤمن او
36:37 و حزب خود را یاری نمی‌دهد.
36:40 و هرگز (الله) ایشان را بر دشمنشان چیره نمی‌گرداند.
36:43 پس همه‌ی این‌ها سوءظن به الله سبحانه و تعالی است
36:46 زیرا الله عزّ وجل فرمود
36:49 و سخن ما پیش‌تر برای بندگان فرستاده‌شده‌مان گذشته است.
36:52 آنان همان پیروزمندانند.
36:55 و قطعاً لشکر ما پیروزند.
36:58 و آیات دیگر از این گونه
37:02 پنجم
37:04 انکار یا جهل؛ جز این نیست که الله آن را مقدّر می‌کند
37:07 از محنت‌ها یا بلاها بر اولیای او
37:10 این جز به حکمتی بالغه نیست
37:13 و غایتی ستوده و عاقبتی نیکو
37:16 و ادعای اینکه آزمایششان
37:19 خواست (مشیئت) مجرّد از حکمت
37:22 و تقدیری حتمی که دگرگون نمی‌شود
37:25 این، گمان بد به الله است.
37:29 ششم: گمان اینکه بر الله روا است
37:32 زیرا (الله) دوستانش را، با وجود نیکوکاری‌شان، عذاب دهد
37:35 و اخلاص‌شان و اینکه او در این امر (میان ایشان) یکسان می‌گرداند
37:38 میان ایشان و دشمنانش
37:41 هفتم: گمان کند که الله کفر را دوست دارد.
37:44 و فسق و عصیان؛ و به آن راضی می‌شود.
37:47 همان‌گونه که (الله) ایمان و نیکوکاری و طاعت را دوست دارد
37:50 و این به دعوت اینکه الله
37:53 آفریدگار همه‌ی آن‌ها، پس اوست که آن را اراده کرده است
37:56 و الله سبحانه می‌فرماید
37:59 پس بی‌گمان الله از شما بی‌نیاز است.
38:02 و برای بندگانش کفر را نمی‌پسندد.
38:05 و اگر شکرگزاری کنید، آن را برای شما می‌پسندد.
38:08 هشتم: گمان کردن که آنچه نزد الله است،
38:11 می‌تواند با نافرمانی و مخالفت (با او) به دست آید،
38:14 همان‌گونه که با طاعت (او) به دست می‌آید،
38:17 و نزدیک شدن به او.
38:20 نهم: گمان کردن که الله زن را
38:23 به سبب چیزی که در آن دخالتی نداشته، عذاب می‌کند.
38:27 دهم: گمان کردن که الله
38:30 ممکن است عمل نیک بنده را تباه کند،
38:33 همان عملی که (بنده) خالصانه برای ذات والای او انجام داده است،
38:36 و اینکه ممکن است آن را باطل گرداند،
38:39 بی‌آنکه بنده سببی (برای آن) فراهم کرده باشد.
38:42 و الله سبحانه می‌فرماید:
38:45 و الله ایمان شما را تباه نمی‌کند.
38:48 بی‌گمان الله نسبت به مردم بسیار مهربان و بخشاینده است.
38:51 یازدهم: گمان کردن که زن
38:54 اگر چیزی را برای الله ترک کند،
38:57 الله چیزی بهتر از آن را به او عوض نخواهد داد.
39:01 دوازدهم: کسی که گمان کند که
39:04 در ملک الله چیزی هست که او نمی‌خواهد،
39:07 و بر ایجاد آن توانایی ندارد،
39:10 پس به راستی به الله بدگمان شده است.
39:13 سیزدهم: کسی که گمان کند که الله را
39:16 همسر و فرزند یا شریکی است،
39:19 یا اینکه کسی بدون اجازه او نزد وی شفاعت می‌کند،
39:22 و میان الله و آفریدگانش واسطه‌هایی هست
39:25 که نیازها را به سوی او بالا می‌برند،
39:28 و اینکه آنان دوستان او بجز مردم‌اند،
39:31 و مردم با آنان به خدا تقرب می‌جویند و توسل می‌کنند
39:34 به سوی او سبحانه.
39:37 پس همه این‌ها بدگمانی به الله سبحانه است.
39:40 چهاردهم: کسی که گمان کند که
39:43 الله دربارهٔ خویش خبر داده،
39:46 یا پیامبرش دربارهٔ او خبر داده به آنچه ظاهرش
39:50 این است که او حق را در صفات خود رها کرده،
39:53 و آن را آشکارا بیان نکرده است،
39:56 بلکه با رمزهایی دور به آن اشاره کرده،
39:59 که جز فیلسوفان و متکلمان آن‌ها را نمی‌فهمند،
40:02 به گمان خودشان؛ هر کس چنین گمانی ببرد،
40:05 اسمای نیکوی الله و صفات برترش را تعطیل کرده،
40:08 از حقیقت و معنای مقصودشان (تهی کرده)،
40:11 پس به راستی به الله تعالی بدگمان شده است.
40:14 و از بدعت‌گذاران کسانی پیدا شده‌اند
40:17 که ادعا می‌کنند الله دوست نمی‌دارد و خشنود نمی‌شود،
40:20 و خشم نمی‌گیرد و ناراحت نمی‌شود،
40:23 و دوستی نمی‌کند و دشمنی نمی‌ورزد،
40:26 و تا آخر آنچه (در این باره) گفته‌اند.
40:29 پس الله از آنچه می‌گویند برتر است.
40:32 پس هر کس دربارهٔ الله گمانی ببرد
40:35 مخالف آنچه خود را به آن توصیف کرده،
40:38 و آنچه پیامبرش صلی‌الله‌علیه‌وسلم او را به آن توصیف نموده،
40:41 یا حقایق آنچه را که خود را به آن وصف کرده تعطیل کند،
40:44 و آنچه پیامبرش صلی‌الله‌علیه‌وسلم او را به آن وصف کرده،
40:47 پس به راستی به پروردگارش بدگمان شده است.
40:50 پانزدهم:
40:54 و از بدعت‌گذارانی که به پروردگارشان بدگمانی دارند،
40:57 شیعیان رافضی‌اند،
41:00 که تمامی اعتقادات آنان
41:03 بدگمانی به الله عز وجل است؛
41:06 مانند ادعای آنان که اکثر صحابه، رضوان‌الله‌علیهم،
41:09 بر رسول الله
41:12 صلی‌الله‌علیه‌وسلم در زمان حیاتش چیره شدند،
41:15 و پس از وفات او، به امر (خلافت) استبداد ورزیدند،
41:18 بدون وصی او علی بن ابی‌طالب رضی‌الله‌عنه،
41:21 چنان‌که گمان می‌برند،
41:24 و بر اهل بیت رسول الله صلی‌الله‌علیه‌وسلم ستم کردند،
41:27 و حقوق آنان را ربودند؛
41:30 و همه این‌ها افترا بر الله
41:33 و رسولش و صحابه گرامی‌اش است،
41:36 کسانی که الله دربارهٔ آنان فرموده:
41:40 «و کسانی که با او هستند، بر کافران سختگیر
41:43 در برابر کافران سخت‌گیرند، [و] با یکدیگر مهربانند.
41:46 آنان را رکوع‌کننده و سجده‌کننده می‌بینی،
41:49 فضلی از جانب الله و خشنودی او را می‌جویند.
41:52 و در پایان آیه فرموده:
41:55 الله به کسانی که ایمان آوردند وعده داده است
41:58 و کارهای شایسته کرده‌اند، از ایشان آمرزش [است].
42:01 و (این) پاداش بزرگ
42:04 و (این) بخشی از آیه است
42:08 که بدعت‌گذاران بدان چنگ می‌زنند؛
42:11 مقصود بیان آن است که این آمرزش
42:14 و آن پاداش بزرگ،
42:17 تنها برای صحابه است نه سایر مؤمنان،
42:20 پس پاداش آنان مانند پاداش دیگران نیست،
42:23 و آمرزش الله برای آنان بیشتر از آمرزش او
42:26 برای غیر ایشان است.
42:29 و از بدگمانی آنان به پروردگارشان
42:32 تهمت زدنشان به «افک» بر ام‌المؤمنین عایشه رضی‌الله‌عنها است،
42:35 که (آنان) تکذیب می‌کنند
42:38 برائت الله تعالی را از او،
42:41 آنجا که افترازننده‌ای به او «افک» را نسبت داد،
42:44 پس فرمود: «همانا کسانی که با «افک» آمدند،
42:47 گروهی از شما هستند»،
42:50 و الله سبحانه با سخنش او را تبرئه کرد:
42:53 «و زنان پاک برای مردان پاک‌اند
42:56 و مردان پاک برای زنان پاک‌اند،
42:59 آنان از آنچه می‌گویند مبرّایند،
43:02 برای آنان آمرزش و روزی نیکو است.
43:05 و با این همه،
43:08 روافض بر تهمت خود پافشاری می‌کنند.
43:11 با این کار، از جایگاه پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) کاسته‌اند
43:14 و به الله گمان بد برده‌اند
43:17 با دعایشان، که الله به پیامبرش احترام نمی‌گذارد
43:20 با همسران پاکیزه‌اش
43:23 بلکه با اجازه‌دادنشان به اینکه (ابوبکر) کنار او دفن شود
43:26 (ﷺ)، جِبت و طاغوت‌اند
43:29 زیرا گمان می‌کنند که ابوبکر بن الصدیق
43:32 و عمر بن الخطاب (رضی‌الله‌عنهما)
43:35 و آن دو، بهترین یاران پیامبر (اند)
43:38 (ﷺ)
43:41 آن دو، جِبت و طاغوت‌اند
43:44 پس از گمراهی اهل بدعت، به الله پناه می‌بریم
43:47 و به درگاه او، سبحانه، بیزاری می‌جوییم
43:50 از بدگمانی‌شان نسبت به او، سبحانه، در حق آن دو
43:53 خلاصه‌ی مفاهیم اهل سنت