از مجموعهٔ مفاهیم اهل سنت - اپیزودهای جمع آوری شده (سریال کامل است)
· درس 16 از 77
خلاصه مفاهیم اهل سنت | 59- مفاهیم پیروزی، عوامل و موانع آن | مفاهیم (955-971)
صوت ترجمهشده برای این درس هنوز در دسترس نیست — ضبط اصلی عربی پخش میشود. متن زیر بهطور کامل ترجمه شده است.
0:000:00
متن کامل
ترجمهٔ ماشینی — ممکن است خطا داشته باشد
0:00
خلاصهٔ مفاهیم اهل سنت
0:08
اصطلاح «نصر»
0:10
اصطلاح «نصر» در قرآن برای معانی متعددی آمده است
0:15
این از جمله اختلاف تنوّع است، نه اختلاف تضاد
0:20
و از این معانی
0:22
اول، فرج یا راهخروج
0:26
آیا گمان کردید که به بهشت داخل خواهید شد؟
0:30
و هنوز مثل کسانی که پیش از شما گذشتند به سراغ شما نیامده است
0:35
سختی و زیان به آنان رسید
0:38
«و تکان سختی خوردند تا آنجا که پیامبر و کسانی که با او ایمان آورده بودند، گفتند…»
0:43
کی یاری الله (فرا میرسد)؟
0:45
«آگاه باشید که یاری الله نزدیک است.»
0:48
دوم: پیروزی و غلبه
0:52
سبحانه و تعالی فرمود:
0:54
«و یاری نیست مگر از نزد الله، آن عزیز حکیم.»
0:59
و خداوند سبحانه و تعالی فرموده است
1:01
«و قطعاً سخن ما برای بندگان فرستادهشدهمان پیشی گرفته است.»
1:05
آنان همان پیروزشدگاناند.
1:08
ثالثاً → ثالثاً: «سوم»
1:10
یاری دادن به رسول (صلیاللهعلیهوسلم) و پیروانش در برابر دشمنانش
1:15
«پس کسانی که به او ایمان آوردند و او را بزرگ داشتند و یاریاش کردند…»
1:19
«و از آن نوری که با او فرود آمده پیروی کردند…»
1:22
آنان همان رستگارانند
1:25
ثانیاً
1:27
نجات از عذاب الله
1:29
الله سبحانه و تعالی میفرماید
1:31
«و ای قوم من! اگر [از عذاب] الله به من یاری رسانید…»
1:36
پنجم
1:38
یاری ستمدیده
1:40
سبحانه و تعالی فرمود:
1:41
«و جانی را که الله حرام کرده است جز به حق مکشید.»
1:46
«و هر که مظلومانه کشته شود، برای ولیِ او تسلطی قرار دادهایم.»
1:51
«پس در کشتن زیادهروی نکند.»
1:54
او یاریشده بود
1:57
ششم
1:59
اگر از کافران (کسی) بیاید
2:01
فرمود سبحانه و تعالی
2:03
«و او را از گروهی که آیات ما را تکذیب کردند یاری دادیم.»
2:08
هفتماً
2:10
گرامی داشتن الله بندگانش را و جهاد آنان در راه او
2:14
فرمود سبحانه و تعالی
2:16
«و قطعاً الله کسی را که [دین او را] یاری کند، یاری خواهد کرد.»
2:20
هشتم
2:22
رهایی از عذاب الله در روز قیامت
2:25
الله سبحانه و تعالی فرموده است
2:27
امروز فریاد برنیارید؛ شما از جانب ما یاری داده نمیشوید.
2:33
نهم
2:35
قوت و منعت
2:37
فرمود سبحانه و تعالی
2:39
«پس نه توانستند برخیزند و نه یاریشدگان بودند.»
2:45
پیروزی و شکست
2:50
حقیقت پیروزی این است که عقیده در دلهای پیروانش چیره شود.
2:55
و برتری یافتن با ایمان، هرچقدر هم که آزمونها و سختیها باشد.
3:00
و در مقابل
3:02
همانا شکست، شکست ایمان در دلهای اهل آن است.
3:06
لرزش عقیده در برابر آزمونها
3:10
و همانا پیروزی در نبردها
3:12
این نتیجهی پیروزی بر هوای نفس و دوستی دنیا در دلهاست.
3:17
و پیروزی در والاترین صورتهای آن
3:19
این پیروزی روح بر ماده است
3:22
و پیروزی عقیده بر درد
3:24
و ایمان بر فتنه (استوار است)
3:27
و با این فهم درست از حقیقت پیروزی و شکست
3:31
آنان در امور محسوس و واقعی مفاهیمی دارند
3:34
در صدر آن، فهم درست پیشین قرار دارد؛ همان که پیشتر بیان شد.
3:38
و از جمله آن
3:40
نخست
3:41
کشته شدن مؤمنان و نمایان نشدن نتایج دعوت آنان، به معنای شکست نیست
3:47
بلکه پیامبران و دعوتگران نیز ممکن است بمیرند یا کشته شوند
3:51
و این سببی برای آشکار شدن حق و تمکین یافتن آن خواهد بود.
3:55
و چه بسیار شهیدی که با شهادتش عقیدهاش را یاری کرد.
4:01
ثانیاً
4:02
پیروزی محسوس در نبردها
4:04
و ثبات قدم در آن
4:07
و فداکاری با مال و جان در راه الله سبحانه و تعالی
4:12
ثالثاً
4:13
پیروزی به شمار و ساز و برگ نیست.
4:16
این تنها به میزان پیوستگی دلها به قدرت الله عزّ وجلّ است
4:21
که هیچ نیرویی از آفریدگان در برابرش ایستادگی نمیتواند کرد
4:25
«قال تعالی»
4:27
«چه بسا گروه اندکی که به اذن الله بر گروه بسیاری غلبه کرد.»
4:34
رابعاً
4:35
حق هرگز شکست نمیخورد.
4:37
و جز این نیست که پیروانش شکست میخورند، اگر در گرفتن اسباب پیروزی کوتاهی کنند.
4:42
سبحانه (تعالی) فرمود:
4:44
«بلکه حق را بر باطل میکوبیم، پس آن را درهم میشکند و ناگهان نابود میشود.»
4:50
خامساً
4:51
هر دعوتی به سوی الله بر پایه بصیرت است.
4:54
و در آن، سپاهیان برای الله خالص میشوند.
4:57
آن (جنود/ جماعت) غالب و منصور است، هرچند موانع بسیاری بر سر راهش نهاده شود.
5:02
سبحانه و تعالی فرمود
5:04
«و قطعاً سخن ما برای بندگان فرستادهشدهمان پیشی گرفته است.»
5:08
همانا ایشان همان پیروزشدگاناند.
5:12
و این وعدهٔ الله است که هرگز تخلّف نمیشود.
5:15
اما آن (نتیجه) وابسته به قدر الله و حکمت و علم اوست.
5:20
آن را هرگاه بخواهد محقق میسازد
5:22
و گاه آثار ظاهری آنها، در مقایسه با عمر محدود انسانها، کند پدیدار میشود.
5:28
اما آن (خبر/وعده) هرگز تخلّف نمیکند.
5:31
«وعده الله است؛ الله وعدهاش را خلاف نمیکند.»
5:34
و گاهی این امر در صورتی تحقق مییابد که بشر آن را درک نمیکند.
5:38
زیرا آنان پیروزی و چیرگی را به صورتهای معمول و مألوف میطلبند.
5:42
امّا الله عزّ وجلّ صورت دیگری از پیروزی را اراده کرده که کاملتر و پایدارتر است.
5:49
پس آنچه الله میخواهد تحقق مییابد، نه آنچه بشر میخواهد.
5:53
ششم:
5:55
پیروزی و تمکین، ثمرهٔ پایداری بر منهج الله عزّ وجلّ است، با قصد جلب رضای او.
6:02
زیرا در تاریخ بشریت هرگز نشده است
6:05
که جماعتی بر هدایت الله پایدار بماند
6:08
مگر آنکه در پایان کار، الله به او نیرو و قدرت و سعادت ببخشد.
6:13
پس از آنکه آن جماعت برای حمل امانت و نگهداری آن آماده شده باشد.
6:18
الله تعالی فرمود:
6:20
«الله به کسانی از شما که ایمان آورده و کارهای شایسته کردهاند وعده داده است…»
6:24
«که حتماً آنان را در زمین جانشین خواهد کرد، همانگونه که کسانی را که پیش از ایشان بودند جانشین کرد.»
6:30
«و قطعاً دینشان را که برایشان پسندیده، برقرار و استوار خواهد کرد.»
6:34
«و هراس ایشان را پس از ترسشان به امنیت مبدل خواهد ساخت.»
6:39
«مرا میپرستند و چیزی را شریک من نمیگردانند.»
6:43
این است راه پیروزی.
6:46
هفتم:
6:47
بسیار گفته میشود که برخی دعوتگران میگویند:
6:50
«همانا کسی که مسلمانان را ناتوان میسازد تا آنکه پیروز شود…»
6:54
ولی این سخن نادرست است.
6:59
(این اندیشه خطاست.)
7:01
اگر امروز کسی همچون صلاحالدین قیام کند،
7:04
طاغوتهای این عصر او را سرکوب خواهند کرد
7:06
و به تروریسم و افراطگرایی متهمش خواهند ساخت.
7:09
بنابراین رهبری که شایستهٔ پیروزی است
7:13
جز از امتی جهادگر و برخیزنده پدید نمیآید.
7:17
پس وجود امت، شرط وجود رهبر است،
7:20
نه برعکس.
7:22
اسباب پیروزی و اصول تمکین
7:27
برای پیروزی و تمکین، اسباب و اصولی است
7:31
که بر اساس منهج نبوی برای تغییر
7:34
در موارد زیر خلاصه میشود:
7:36
نخست:
7:37
درستیِ فهم و بصیرت در دین.
7:41
الله تعالی فرمود:
7:43
«بگو: این راه من است؛ به سوی الله دعوت میکنم.»
7:46
«با بصیرت، من و کسانی که از من پیروی کردهاند.»
7:49
«و منزه است الله، و من از مشرکان نیستم.»
7:53
پس هر کس که بخواهد این دین را یاری کند
7:56
و در تلاش برای تمکین آن در زمین باشد،
7:59
ناگزیر باید بصیرتی درست نسبت به دین داشته باشد.
8:03
و این با پیروی از رسول الله (ﷺ) حاصل میشود،
8:07
و با ترسیم هدایت و منهج او.
8:10
و مهمترین آن:
8:11
آغاز کردن با دعوت به توحید الله عزّ وجلّ،
8:15
که هیچ شریکی ندارد،
8:16
و اصلاح اعتقاد.
8:18
این همان است که رسول الله (ﷺ) و پیامبران پیش از او با آن آغاز کردند.
8:22
(پیامبران پیش از او نیز چنین کردند.)
8:25
الله تعالی فرمود:
8:26
«و در هر امتی رسولی برانگیختیم،
8:30
[که به آنان بگوید] الله را بپرستید و از طاغوت دوری کنید.»
8:33
و سبحانه فرمود:
8:35
«و پیش از تو هیچ فرستادهای نفرستادیم…»
8:38
«مگر آنکه به او وحی کردیم که جز من معبودی نیست، پس مرا بپرستید.»
8:44
دوم:
8:46
اخلاص برای الله تعالی در انجام دعوت و نیّت نیکو.
8:51
این مطلب از آیهٔ پیشین در سورهٔ یوسف گرفته میشود،
8:55
آنجا که میفرماید:
8:57
«به سوی الله دعوت میکنم»،
8:59
یعنی: به سوی الله، تنها او را، در حالی که دین را برای او خالص کردهام، دعوت میکنم،
9:03
نه به سوی خودم یا هدف دیگری.
9:07
سوم:
9:09
گردآمدن کلمه و وحدت صف.
9:12
این اصل ثمرهٔ اخلاص و نیّت نیکوست،
9:16
زیرا از بزرگترین اسباب تفرقه،
9:19
ضعف اخلاص و پیروی از هوای نفس و حظوظ نفسانی است،
9:23
به ویژه هنگامی که اختلافکنندگان بر فهم درست و منهج سالم باشند.
9:28
پس اگر کسانی که بر یک منهجاند اختلاف کنند،
9:31
ناگزیر هوای نفس و ضعف اخلاص سبب آن بوده است.
9:36
الله سبحانه در کتابش سنتی را بیان کرده که دگرگون نمیشود،
9:41
و آن اینکه شکست و تأخیر پیروزی
9:44
ثمرهٔ اختلاف و تفرقه است.
9:47
سبحانه فرمود:
9:49
«و با یکدیگر نزاع نکنید که سست شوید و شوکتتان برود.»
9:53
چهارم:
9:55
ناگزیری از امتحان و تمییز.
9:58
الله عزّ وجلّ فرمود:
10:01
«و الله کسانی را که ایمان آوردهاند پاک گرداند و کافران را نابود سازد.»
10:06
و سبحانه فرمود:
10:08
«الله نبود که مؤمنان را بر آنچه شما در آن هستید واگذارد، تا ناپاک را از پاک جدا کند.»
10:16
الله عزّ وجلّ در این دو آیه به ما میآموزد
10:20
که هیچ تمکینی پیش از امتحان نیست،
10:23
و پیش از آنکه ناپاک از پاک جدا شود.
10:26
پس ناگزیر پیش از تمکین و پیروزی،
10:30
باید آزمونی باشد که زمینهساز آن گردد.
10:33
و این مستلزم آن است که دعوت حظ کافی از ابلاغ آشکار این دین داشته باشد،
10:38
تا حجت بر مردم تمام شود،
10:41
«تا هر که زنده است با دلیل روشن زنده بماند،
10:44
و هر که هلاک میشود با دلیل روشن هلاک شود.»
10:47
پنجم:
10:48
اخذ اسباب مادی مباح و در دسترس.
10:53
آنچه پیشتر از اصول آمد، از باب اخذ به اسباب شرعیِ پیروزی و تمکین بود؛
10:59
و مقصود از این اصل پنجم
11:02
اخذ به اسباب نیروهای مادی و آمادهسازی برای آن است
11:06
به اندازهٔ توان و امکان.
11:09
و در واقعیت امروز ما،
11:11
بر قیامکنندگان برای یاری دین لازم است:
11:14
آمادگی مادی
11:16
و آمادگی رسانهای.
11:18
اعداد نظامی
11:20
و سایر اسباب دیگری که به آنها امر شده است
11:23
و نباید در آنها کوتاهی کرد
11:27
ششم
11:28
توکل بر الله عزّ وجلّ
11:31
و یاری جستن تنها از او
11:33
و این اصلی مهم از اصول پیروزی و تمکین است
11:37
و اگرچه این امر در دو اصل نخست داخل است
11:42
اما جدا کردن آن در این بخش با عنوانی مستقل اهمیت خاص خود را دارد
11:47
تا یاوران الله به اسباب دلنبندند
11:51
و یاریجستنشان از الله عزّ وجلّ سست نشود
11:54
زیرا الله سبحانه یاریدهنده و تأییدکننده است
11:58
الله تعالی میفرماید
12:00
«پس شما ایشان را نکشتید، بلکه الله ایشان را کشت.»
12:04
«و آنگاه که تیر انداختی، تو نینداختی، بلکه الله انداخت.»
12:08
و حقیقت توکل بر الله
12:11
نهایت اعتماد به الله سبحانه است
12:14
همراه با نهایت اطمینان و حسن ظن به او سبحانه
12:18
و بیزاری جستن از حول و قوّه (توان و نیروی خویش)
12:21
و تحقّق بخشیدن به فرموده الله تعالی
12:23
«و یاری نیست مگر از نزد الله، آن عزیز حکیم.»
12:28
همچنین این توکل مستلزم بسیار یاد کردن الله و تسبیح و استغفار او است
12:33
و فراوان خواندن نماز
12:35
الله سبحانه فرمود
12:37
«پس بر آنچه میگویند شکیبا باش.»
12:39
«و پیش از طلوع خورشید و پیش از غروب، به ستایش پروردگارت تسبیح گوی.»
12:44
«و از شب نیز او را تسبیح گوی و پس از سجدهها.»
12:48
و تقویت پناه بردن به الله عزّ وجلّ
12:52
و دعا کردن به او و زاری نمودن در پیشگاه او
12:55
برای طلب یاری و دفع شر دشمنان
12:58
و یقین به یاری او سبحانه
13:01
و به تسخیر او لشکریان آسمانها و زمین
13:04
برای یاری دوستانش
13:06
هنگامی که اسباب پیروزی را تحقّق بخشند
13:08
و این همان است که پیامبر صلیاللهعلیهوسلم
13:12
در غزوههایش انجام داد
13:14
در غزوه بدر لشکر را آرایش داد
13:17
و به اسباب ممکن روی آورد
13:19
سپس به سوی عریش روی آورد
13:21
دعا میکرد و از پروردگارش یاری میطلبید
13:24
و همچنین در غزوه خندق و دیگر غزوهها
13:28
و این است روش میانه و عادلانه
13:31
در طلب یاری الله تعالی
13:33
که میان دو طرف مذموم قرار دارد
13:36
طرف نخست
13:38
کسانی که اعتقاد دارند الله یاریشان میدهد
13:42
صرفاً به این دلیل که مسلمانند
13:44
حتی اگر همه یا برخی از اسباب پیروزی را واگذارند
13:48
و میگویند
13:50
که ما بر الله توکل داریم
13:52
بدون گرفتن اسباب شرعی و مادی
13:56
طرف دوم
13:58
کسانی که در امور مادی زیادهروی کردند و به آنها دل بستند
14:02
و پنداشتند که پیروزی حاصل نمیشود
14:05
مگر آنگاه که نیروی مسلمانان
14:08
همانند نیروی کافران یا بزرگتر از آن باشد
14:10
و توکلشان بر الله ضعیف شد
14:13
و اعتمادشان به یاری او و چیرهگیاش بر دشمنان
14:16
با سلاح رعب و سپاه فرشتگان
14:19
و دیگر آیات و امور خارقالعاده ضعیف گشت
14:22
و فرموده الله تعالی را فراموش کردند
14:25
«چه بسا گروه اندکی.»
14:27
«که به اذن الله بر گروه بسیاری غلبه کرد.»
14:31
و الله با صابران است»
14:34
و از این تصوّر
14:36
سستی در پناه بردن به الله پدید آمد
14:38
و طلب پیروزی از جانب او کاهش یافت
14:40
و از یاری دین ناامید شدند
14:42
به سبب برتری دشمنان
14:44
در شمار و سلاحشان
14:49
جماعت و تفرقه
14:51
مراد از جماعت
14:55
کسانیاند که بر همان چیزی باشند که
14:58
پیامبر صلیاللهعلیهوسلم
15:00
و یارانش در عقیده و رفتار بر آن بودند
15:03
و این تعریف جماعت
15:05
برگرفته از فرموده پیامبر صلیاللهعلیهوسلم است
15:09
«امت من به
15:11
هفتاد و سه فرقه تقسیم خواهد شد
15:13
که یک فرقهاش در بهشت است
15:15
و هفتاد و دو فرقهاش در دوزخ»
15:18
گفته شد ای رسول الله، آنان کیانند؟
15:21
فرمود: «جماعت»
15:24
و در حدیثی دیگر
15:26
«آنچه من و یارانم بر آن هستیم»
15:29
و شاطبی رحمهالله
15:31
چند معنا برای جماعت ذکر کرده است
15:33
که به دو معنا بازمیگردد
15:35
نخست آنکه
15:37
جماعت عقیده و منهج است
15:40
و آن کسانیاند که ملتزم به آنچه
15:42
پیامبر صلیاللهعلیهوسلم
15:45
و یارانش رضیاللهعنهم بر آن بودند
15:48
از امور اعتقادی و اصول اخلاقی هستند
15:51
دوم
15:53
جماعت به معنای خاص
15:56
یعنی التزام به جماعت مسلمانان
15:59
که امامی موافق شرع دارند
16:02
و عدم جدایی از آن یا خروج بر آن
16:06
تفرقه مذموم و منهیعنه است
16:11
آن است که جماعت واحد از هم جدا شوند
16:15
در میان آنها
16:17
زیرا جدایی میان پیروان یک منهج واحد
16:20
جز این نیست که [هر چیز] جز به سبب هوای نفس پدید نمیآید.
16:23
حظوظ النفس
16:25
و این گونه از افتراق
16:27
او کسی است که متون کتاب و سنت (بر آن) آمدهاند
16:30
با نهی از آن و هشدار دادن (نسبت به آن)
16:32
پیامدهای آن
16:34
همانگونه که در فرمودهی خداوند سبحانه و تعالی
16:36
و مانند کسانی نباشید که
16:38
تفرقوا و اختلفوا
16:40
پس از آنکه دلایل روشن به سویشان آمد
16:43
و آنان را عذابی بزرگ است
16:46
و سخن خداوند سبحانه و تعالی
16:48
«در حالی که به سوی او بازگشتکنندهاید و از او پروا کنید»
16:50
و نماز را برپا دارید
16:52
و از مشرکان مباشید
16:54
از کسانی که دین خود را پارهپاره کردند
16:57
و آنان گروهگروه (شیعه) بودند.
16:59
هر گروهی به آنچه نزد خود دارند شادماناند
17:02
و گفتهی پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم)
17:05
جماعت رحمت است
17:08
و تفرقه عذاب است
17:10
این حدیث را احمد روایت کرده و آلبانی آن را حسن دانسته است.
17:13
و همان است که آثار (روایات) از سلف (پیشینیان) بهدست ما رسیده است
17:16
در هشدار دادن از آن
17:18
مانند گفتهی ابن مسعود رضیاللهعنه
17:21
اختلاف شر است
17:23
و سخن او
17:24
تنها در جماعت است که آن را ناخوش میدارید
17:26
بهتر از آنچه دوست دارید، در تفرقهافکنی.
17:30
افتراق پسندیده
17:34
جدایی از مذاهب
17:37
و فرقههای بدعتگذار
17:39
مخالفت با آنچه بود
17:41
بر او پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم)
17:44
و اصحابِ او
17:45
پس این جدایی ستوده و نیکوست.
17:49
میانهروی در اجتماع و افتراق
17:54
میانهروی به معنای عدل و اعتدال است
17:57
به این معنا که دو طرف وجود دارد که هر دو مذموماند
18:00
و میانهی ستودهشده
18:04
طرف افراط در فهم جماعت
18:07
بهگونهای که مفهوم آن محدود میشود
18:09
تا اینکه کار او به آنجا برسد
18:11
اخراج طوائف و افراد
18:13
از دایرهی اهل سنت و جماعت
18:16
بهمحض ارتکاب خطاها
18:18
یسعها الخلاف
18:20
یا مخالفت در باب
18:22
از ابواب عقیده
18:23
به سبب اجتهاد در فهم
18:25
و نه التزامی برای اصلی
18:27
از اصول اهل بدعت
18:29
این فهم از این طرف به آنجا رسید که
18:32
به بیرونراندن امامان بزرگ
18:34
از فقهای امت
18:36
و محدثان و مجاهدان آن
18:38
طرف تفریط
18:40
آنان همان کسانیاند که کوتاهی کردند
18:42
و در معنای جماعت توسعه دادند
18:44
از روی حرص و به گمان خودشان
18:46
بر وحدت کلمه
18:48
برای مسلمانان
18:49
و تقویت صف
18:51
مفهوم جماعت را گسترده کنید
18:53
تا اینکه در آن داخل شدند
18:55
کسی که از آن نیست، از اهل جدایی است.
18:57
یا بدعتها و گمراهیها
18:59
از کسانی که با یک اصل مخالفت کردند
19:01
یا بیشتر از اصول اعتقاد
19:03
وسط
19:05
آنان کسانیاند که گستردهگیری نکردند
19:07
و در مفهوم جماعت حل نشدند (از میان نرفتند / در آن هضم نشدند)
19:09
و داخل آن نشوید
19:11
از آن نیست
19:13
همچنان که آنان تنگگیری نکردند
19:15
حوزه اهل سنت
19:17
تا از آن بیرون آیند، هر کس که
19:19
کوچکترین لغزش
19:21
با این حال، این میانه
19:23
ایشان معتقد است که منتسبین (به ...)
19:25
به اهل سنت و جماعت
19:27
و داخلشوندگان در حلقهی ایشان
19:29
تفاوت دارند
19:31
در کامل کردن صفات اهل سنت
19:33
برخی از ایشان از برخی دیگر تکمیل کردند
19:35
در عقیده و رفتار
19:37
و بعضی از آنان در دعوت (به اسلام) کامل شدند.
19:39
و جهاد
19:41
و در بذل و عطا
19:43
اما همهشان باقی میمانند
19:45
در دایرهی اهل سنت و جماعت
19:47
هرچه نزدیکتر شد
19:49
آنکه به ایشان برای کمال منسوب است
19:51
بهترین (آن) بود
19:53
و اختلاف در اجتهادات
19:55
نوازل و احکام آنها
19:57
وارد بین اهل سنت
19:59
اما این کار به فرقهگرایی و کینهورزی منجر نمیشود،
20:01
فرقهگرایی و کینهورزی
20:03
منجر به این امر نمیشود،
20:05
زیرا سرکشی و هوای نفس است
20:07
چنانکه این را فرموده است
20:09
شیخ الاسلام ابن تیمیه،
20:11
رحمهالله.
20:13
اما اجتهاد روا
20:15
به مرتبهٔ فتنه و تفرقه نمیرسد،
20:17
و تفرقه
20:19
مگر همراه با سرکشی،
20:22
نه صرف اجتهاد.
20:24
حزب و حزبگرایی
20:28
حزبگرایی
20:30
عبارت است از گردهم آمدن گروهی
20:32
بر هدفی معین،
20:34
و لازمهٔ آن همسویی و همکاری
20:36
و کار سازمانیافته است،
20:38
و به دو گونه تقسیم میشود:
20:40
حزبگرایی پسندیده،
20:42
و حزبگرایی نکوهیده.
20:44
پس حزبگرایی پسندیده
20:46
آن است که گردهم آمدن بر کاری باشد
20:48
که الله عزّ وجلّ آن را دوست دارد،
20:50
از عبادت یا دعوت،
20:52
یا جهاد یا امدادرسانی،
20:54
و آن گروه پایبند باشد
20:56
به کتاب و سنت،
20:58
با فهم صحابه،
21:00
و هدف از آن باشد
21:02
و رضای او باشد،
21:04
دور از تعصب نسبت به حزب
21:06
و افراد آن.
21:08
و حزبگرایی نکوهیده
21:10
آن است که گردهم آمدن بر کاری
21:12
معین باشد که با آنچه
21:14
پیامبر صلیاللهعلیهوسلم
21:16
و یارانش بر آن بودند مخالفت کند،
21:18
یا آنکه موافق آن باشد
21:20
اما از آن دنیا
21:22
و بهرههای آن خواسته شود.
21:24
و حزبی که این حالت را داشته باشد
21:26
بر افرادش چیره میشود
21:28
تعصب نکوهیدهٔ نسبت به حزب و پیروانش،
21:30
و دوستی و دشمنی بر اساس آن.
21:32
و دربارهٔ این دو نوع
21:34
از احزاب، میگوید
21:36
شیخ الاسلام ابن تیمیه
21:38
رحمهالله. اما
21:40
رهبر حزب، پس او سر
21:42
آن گروهی است که حزببندی میکند،
21:44
یعنی حزب میشود.
21:46
پس اگر آنان بر آنچه
21:48
الله به آن فرمان داده
21:50
و پیامبرش صلیاللهعلیهوسلم
21:52
بیافزایش
21:54
یا کاستی گردهم آمده باشند،
21:56
پس مؤمناند و برای آنان است
21:58
آنچه بر ایشان است.
22:00
و اگر در آن افزوده
22:02
یا کاسته باشند،
22:04
مانند تعصب نسبت به کسی که
22:06
با ایشان در حزبشان وارد شده
22:08
خواه بر حق باشد خواه باطل،
22:10
و رویگردانی از کسی که
22:12
در حزبشان وارد نشده،
22:14
خواه بر حق باشد خواه باطل،
22:16
پس این از تفرقه است
22:18
که الله تعالی
22:20
و پیامبرش صلیاللهعلیهوسلم آن را نکوهش کردهاند.
22:22
زیرا الله
22:24
و پیامبرش صلیاللهعلیهوسلم
22:26
به جماعت و یکدلی فرمان دادهاند،
22:28
و از
22:30
تفرقه و اختلاف نهی کردهاند،
22:32
و به همکاری
22:34
در نیکی و پرهیزگاری فرمان دادهاند،
22:36
و از همکاری
22:38
در گناه و تجاوز نهی کردهاند.
22:40
بازنگریها
22:43
بازنگریها ویژگی
22:45
پسندیدهای است، زیرا بر
22:47
بازبینی نفس
22:49
و حسابرسی آن استوار است،
22:51
تا دانسته شود آنچه برای آن و علیه آن است،
22:53
به گونهای که بنده
22:55
پیوسته خویش را اصلاح کند،
22:57
و آن را بر حق وادارد
22:59
و آنچه را در آن
23:01
مخالف کتاب و سنت است، وانهد.
23:03
این در
23:05
سطح فرد است.
23:08
همچنان که بازنگری پسندیده
23:10
در سطح گروهها
23:12
و طوایف اسلامی نیز هست،
23:14
با نگریستن در احوال آن
23:16
و سیر آن،
23:18
و میزان نزدیکی یا دوری آن
23:20
از کتاب و سنت، در علم
23:22
و عمل و حال.
23:24
مراجعات
23:26
بازگشت به حق
23:28
هنگامی که حق با دلیلش آشکار شود،
23:30
و دست کشیدن از باطل،
23:32
هنگامی که بطلانش روشن شود.
23:34
و از آن جمله است سخن عمر
23:36
رضیاللهعنه در وصیتش
23:38
به ابو موسی اشعری،
23:40
آنگاه که او را به قضاوت میگمارد:
23:42
«و نباید آنچه را امروز در قضاوت
23:44
به آن حکم کردهای، تو را بازدارد
23:46
از اینکه در آن به خود بازاندیشی کنی،
23:48
و در آن به رشد خویش هدایت شوی،
23:50
که بهسوی حق بازگردی؛
23:52
زیرا هیچ چیزی حق را باطل نمیکند،
23:54
و بیگمان بازگشت به حق
23:56
بهتر از پافشاری
23:58
در باطل است».
24:00
تراجعات (واپسگراییها)
24:03
به معنای بازگشت
24:06
از حق است،
24:08
و این صفتی نکوهیده است،
24:10
و در برابر مراجعات (بازاندیشیها) قرار دارد.
24:12
و ممکن است
24:14
مفهوم مراجعات با تراجعات درهم آمیخته شود،
24:16
و میان آن دو مرزی باریک است.
24:18
و تفاوت میان آن دو این است که
24:20
مراجعات،
24:22
چنانکه پیشتر یاد شد،
24:24
گردن نهادن به حق
24:26
و بازگشت به آن پس از آشکار شدن است،
24:28
و نداشتن تعصب برای نفس،
24:30
و خطاهای آن،
24:32
و محاسبهی پیوستهی
24:34
گفتارها و کردارها و مواضع،
24:36
و میزان موافقت آنها
24:38
با شرع.
24:40
اما تراجعات،
24:42
در بیشتر موارد، بازگشت از حق،
24:44
و لغزشهایی در مفاهیم
24:46
و رفتار است.
24:48
و بیانگر حالت ناپایداری است
24:50
که در شرایط
24:52
ضعف و ابتلاها پدید میآید،
24:54
یا در حالت شتابزدگیهای
24:56
بیحساب.
24:58
یا اینکه واکنشهایی
25:00
در برابر رفتارهای نادرست باشد
25:02
که به تصویری
25:04
نادرست در مقابل آن میانجامد،
25:06
مانند کسی که هر کاری را
25:08
از جهاد خود رد میکند
25:10
بهسبب برخی رفتارهای نادرست
25:12
از برخی مجاهدان.
25:14
موانع پیروزی،
25:17
همانهاست که
25:19
پیروزی الله عزوجل را
25:21
بهسبب گناهان بندگان به تأخیر میاندازد،
25:23
و این به سبب کوتاهی
25:25
در یک یا چند
25:27
از اسباب پیشگفته
25:29
از اسباب و شرایط پیروزی است،
25:31
یا بهسبب خللی در روش
25:33
و پیروی، یا سستی
25:35
در اخلاص و ارادهای جز
25:37
رضای الله عزوجل،
25:39
و یا بهسبب وجود تفرقه
25:41
و نزاع در درون صف مؤمنان،
25:43
یا کوتاهی در بهکارگیری
25:45
اسبابی که به آن فرمان داده شده،
25:47
از جمله آمادهسازی نیروی مادی.
25:49
اینها مهمترین
25:51
موانعیاند که از آنها
25:53
تأخیر در پیروزی الله عزوجل پدید میآید،
25:55
بهطور کلی.
25:57
اما بهطور تفصیلی،
25:59
میتوان این
26:01
موانع را به موانع
26:03
درونی و موانع
26:05
بیرونی تقسیم کرد.
26:08
موانع درونی،
26:10
همانهاییاند که
26:13
به موانع
26:15
ذاتی در نفوس دعوتگران مربوط میشود،
26:17
مانند خللی در فهم و قصد،
26:19
یا در میان خودشان.
26:21
و این یا موانع آشکار است،
26:23
مانند وجود برخی
26:25
گناهان آشکار و پایدار
26:27
نزد برخی دعوتگران،
26:29
یا موانع باطنی است،
26:31
مانند ضعف اخلاص، یا بیم،
26:33
یا امید،
26:35
یا وجود برخی بیماریهای قلبی،
26:37
مانند حسد و خودبزرگبینی،
26:39
و جز اینها.
26:41
و موانع درونی همچنین شامل
26:43
وجود کینهها و دشمنیها،
26:45
و تفرقه و نزاع
26:47
میان برخی دعوتگران است.
26:49
همهٔ اینها از موانعی است که
26:51
یاری الله عزّ وجلّ به تأخیر میافتد
26:53
و از موانع (مانعها)
26:55
آنچه «تقدیم» نامیده میشود
26:57
مصلحت دعوت
26:59
... کثیری را با آن میآزماید
27:01
از مخالفتهای شرعی به نام
27:03
مصلحت و این
27:05
لغزشگاه و راه ورود شیطان
27:07
از آن وارد دعوت میشود
27:09
و اهلش آن را آلوده کنند
27:11
و گاهی تبدیل میشود
27:13
لغزشگاه دعوت به بتپرستی
27:15
برخی از بدعتگذاران آن را عبادت میدانند
27:17
و ایشان نمیفهمند (یا: «و آنان احساس نمیکنند»)
27:19
و یاران راستین دعوت
27:21
همّشان این باشد
27:23
پایداری بر روش صحیح
27:25
بدون توجه به آنچه
27:27
نتایجی که از آن پدید میآید
27:29
ممکن است به نظرشان برسد که در آن
27:31
خطری برای دعوت و یارانش
27:33
او به ایشان چنین میگوید
27:35
به امتیازات خطرناک
27:37
به نام مصلحت دعوت
27:39
و الله سبحانه و تعالی
27:41
از آنان با رعایت مصلحت، سلامت میماند.
27:43
و همانا دعوتکنندگان (به دین) مکلّفاند
27:45
پایداری بر منهج صحیح
27:47
و اینکه منحرف نشوند
27:49
از راه
27:51
الله عزّ و جل کفالت میکند
27:53
با نتایج و میآید
27:55
به یاری او سبحانه و تعالی، بر اساس علم او
27:57
و حکمتش
28:00
موانع بیرونی
28:02
آن موانع و بازدارندهها همانها هستند.
28:05
و چالشهای پیشآمده
28:07
از صف اسلامی خارج
28:09
و از آن جمله
28:11
نخست
28:13
کافران آشکار
28:15
دشمنان ایشان از دشمنیشان دست نمیکشند
28:17
و کینهشان نسبت به اسلام و اهل آن
28:19
و جنگشان با ایشان (در راه الله)
28:21
ثانیاً
28:23
منافقون
28:25
ظاهرکنندگانِ اسلام، که باطنِ (نیّت) آنان (با آن) مخالف است
28:27
برای کفر
28:29
از کسانی که از همنوعان و همقوم ما هستند
28:31
و با زبانهای ما سخن میگویند
28:33
همچون سکولارها و باطنیان
28:35
کسانی که برای این دین نیرنگ میکنند
28:37
و کسانی را که کفر ورزیدهاند، دوست میدارند
28:39
یهود و نصارا و غیر آنان
28:41
و علیه مسلمانان با آنان همپشتی و یاریرسانی میکنند
28:43
ثالثاً
28:45
قوانین و نظامهای مخالف
28:47
برای الله و رسولش
28:49
آن که به غیر آنچه
28:51
الله نازل فرمود
28:53
و دعوتگران و اصلاحگران را آزار و سرکوب میکند.
28:55
به این بهانه که آنان اهل افراطگراییاند
28:57
و تروریسم
28:59
و از اینها هر کسی که به آنان پیروی کند، همانند ایشان است.
29:01
و در کنار خندقشان صف کشید
29:03
و طاغوتها از آن استفاده میکردند.
29:05
در ستیز با دعوتگران و اصلاحگران
29:07
مانند علمای بد
29:09
و قاضیان بد
29:11
و دستگاههای رسانهای و امنیتی
29:13
و نظامیگری
29:15
موانع درونی
29:17
خطرناکتر از (دشمنان) خارجی
29:19
اگر مسلمانان سالم میماندند
29:21
از موانع درونی که در نفسها وجود دارد
29:23
به ایشان زیانی نخواهد رساند
29:25
موانع بیرونی
29:27
سبحانه (تعالی) فرمود
29:29
و اگر صبر کنید و تقوا پیشه کنید
29:31
نیرنگ و حیلهگری آنان به شما زیانی نمیرساند
29:33
چیزی
29:35
همانا الله (آنچه را) تغییر نمیدهد
29:37
برنمیخیزد
29:39
تا آنکه تغییر دهد
29:41
با خودشان
29:44
اختلاف
29:47
اختلاف از طبیعت بشر است
29:49
و آن اختلاف
29:51
عقلها و فهمها
29:53
و ورود هوای نفس و بهرههای (دنیوی)
29:55
نفس و تعصب برای آرا
29:57
و موقفها
29:59
با این همه، حق یکی است
30:01
تعدد پیدا نمیکند
30:03
اما ممکن است متنوع باشد
30:05
و وجود اختلاف
30:07
«لا یعنی» به معنای «یعنی نیست/ دلالت ندارد بر» و «العداوة» به معنای دشمنی؛ این خط ناقص است و جملهاش در خط بعد ادامه دارد.
30:09
پارادوکس و گله
30:11
بهویژه اگر
30:13
درون دایره اهل سنت
30:15
پس سلف همواره چنین بودهاند
30:17
که میان ایشان اختلاف درباره برخی
30:19
مسائل احکام وجود داشته است
30:21
و با این حال، محبت
30:23
و دوستی میان ایشان باقی میماند
30:25
و اختلاف بر دو قسم است:
30:27
نخست
30:29
قسمی که در آن یکی از دو طرف ستوده
30:31
و طرف دیگر نکوهیده میشود
30:33
مانند اختلافی که واقع میشود
30:35
میان مؤمنان و کافران
30:37
یا میان اهل سنت
30:39
و صاحبان بدعت
30:41
چنانکه در فرموده خداوند سبحانه و تعالی آمده است:
30:43
«ولکن اختلفوا»
30:45
پس از ایشان کسی ایمان آورد و کسی
30:47
من کفر»
30:49
و همچون فرموده او تعالی:
30:51
«هذان خصمان اختصموا
30:53
فی ربهم»
30:55
و هر آنچه به مسائل
30:57
عقیده و اصول آن پیوند دارد
30:59
که در آن اختلاف نشده است،
31:01
زیرا جدایی از مخالفان در آن
31:03
امری متعین است
31:05
و این موارد زیر همین قسم داخلاند.
31:07
دوم:
31:09
قسمی که در آن نکوهیده میشود
31:11
هر دو طرف اختلافکننده
31:13
هنگامی که این اختلاف
31:15
موجب تفرقه و دشمنی شود،
31:17
و از آن ستوده میشود طرفی
31:19
که این اختلاف را
31:21
سبب جدایی و تفرقه قرار نداده است،
31:23
و این نوع از اختلاف را
31:25
سلف امت گسترده گرفتهاند
31:27
و به سبب آن
31:29
تفرقه و دشمنی پدید نیامده است؛
31:31
آنچه اختلاف در آن گنجایش دارد
31:34
هر مسئلهای است
31:37
که سلف اختلاف در آن را گنجاندهاند،
31:39
پس ما را همان گنجایشی است که ایشان را بود.
31:41
و این را صورتهای گوناگونی است،
31:43
از جمله:
31:45
نخست:
31:47
اختلاف در تحریر
31:49
محل نزاع،
31:51
و آن چنان است که یکی از دو طرف اختلافکننده
31:53
به جایی از نزاع رود
31:55
غیر از آنچه دیگری بدان رفته است،
31:57
یا آنکه یکی از
31:59
اختلافکنندگان آن را به اصطلاحی معین
32:01
نام نهد و دیگری
32:03
به اصطلاح دیگری نام نهد،
32:05
و هر دو به
32:07
معنای واحدی بازگردند؛
32:09
پس ظاهر میشود که اختلافی هست،
32:11
اما با تحریر
32:13
محل نزاع
32:15
روشن میشود که توافق است
32:17
و نه خلاف،
32:19
مانند اختلاف در تفسیر
32:21
«صراط مستقیم»
32:23
که یکی آن را به اسلام
32:25
و دیگری آن را به سنت تفسیر کرده است؛
32:27
و این تفسیرها
32:29
از باب اختلاف تنوعاند،
32:31
زیرا آنها نامهایی
32:33
مشترک برای معنای واحدیاند
32:35
که همان اسلام است.
32:38
دوم:
32:40
اختلاف در مسئلهای که آن را
32:42
چند صورت است، همه آنها
32:44
درستاند و متضاد نیستند،
32:46
و این در
32:48
صفات برخی عبادات آشکار میشود،
32:50
مانند اختلاف در کیفیت
32:52
اقامه نماز،
32:54
که یکی به جفتگزاردن آن
32:56
و دیگری به تکگزاردن آن قائل است،
32:58
زیرا برای هر صیغهای دلیل صحیحی وارد شده است؛
33:00
و همچنین
33:02
اختلاف در قرائتها.
33:04
سوم:
33:06
اختلاف درباره مسئلهای معین
33:08
که دلیل بر آن وارد شده است،
33:10
سپس مخالفی میآید
33:12
با دلیلی مخالف آن،
33:14
و پس از بررسی ادله
33:16
روشن میشود که یکی از
33:18
دو دلیل، قویتر و راجحتر از دیگری است،
33:20
پس در اینجا
33:22
بازگشت به قول راجح متعین میشود؛
33:24
و گاه هر طرف
33:26
بر این پافشاری میکند که دلیلش درستتر است،
33:28
پس این نیز از مواردی است که
33:30
اختلاف در آن گنجایش دارد،
33:32
و جایز نیست که این خود
33:34
سبب تفرقه شود.
33:36
اما این به آن معنا نیست که اقوال شاذ
33:38
یا برخی لغزشهای علما
33:40
که مخالف با دلیل باشد
33:42
پذیرفته شود،
33:44
بلکه باید با مخالف نصیحتگرانه گفتگو کرد
33:46
و او را به دلیل بازگرداند،
33:48
گفتهٔ من اشتباه است که
33:51
«در مسائل اختلافی انکاری نیست»
33:53
این عبارت بهطور مطلق
33:56
درست نیست،
33:58
و صحیح آن است که گفته شود:
34:00
انکار در مسائل
34:02
اجتهادی نیست،
34:04
زیرا اختلاف در مسئلهای
34:06
که دلیل صحیحی بر آن وارد شده باشد،
34:08
انکار بر کسی واجب است که
34:10
با آن مخالفت ورزد،
34:12
اما بدون جدایی و دشمنی.
34:14
اما مسائل
34:16
اجتهادی که دلیلی
34:18
بر آن وارد نشده است،
34:20
در آنها انکاری نیست.
34:23
نخستین عامل ادعای برخی به برخی دیگر
34:25
ناشی از تفرقه
34:27
و اختلاف است.
34:30
همانا آنچه بیش از هر چیز شیطان را خشمگین میکند،
34:32
آن است که الفت و محبت
34:34
و اجتماع میان دعوتگران
34:36
و اصلاحگران این امت را ببیند،
34:38
و آنچه بیش از همه او را شادمان میکند،
34:40
آن است که میان آنان
34:42
تفرقه و دشمنی بیندازد،
34:44
زیرا میداند که اجتماع
34:46
سبب پیروزی و رستگاری
34:48
در دنیا و آخرت است،
34:50
و در تفرقه شکست است
34:52
و سستی.
34:54
همچنان که در فضای تفرقه
34:56
و اختلاف، ستم گسترش مییابد،
34:58
و از جلوههای این ستم
35:00
که امروز میان مسلمانان واقع میشود،
35:02
موارد زیر است:
35:04
نخست:
35:06
غیبت و سخنچینی
35:08
که ناشی از حسد و کینه است،
35:10
و بدگمانی به دعوتگران،
35:12
و جستوجوی عیبهای ایشان.
35:14
دوم:
35:16
گاه کار از غیبت
35:18
و حسد فراتر میرود و به تلاش
35:20
برای زیان رساندن به برخی اصلاحگران
35:22
و تهمتهای دروغین میانجامد،
35:24
که پیامد آن
35:26
آسیب رساندن به بدن یا آبرو
35:28
یا مال است.
35:30
سوم:
35:32
نادیده گرفتن حق اهل علم
35:34
و فراموش کردن رنج و تلاش و جهادشان،
35:36
بهسبب یک لغزش،
35:38
یا چند لغزشی که از ایشان سر زده است،
35:40
و این از ستم
35:42
و نبود عدل و انصاف است.
35:44
چهارم:
35:46
شادی از وقوع اهل
35:48
علم و اصلاح
35:50
در خطاها و تخلفات،
35:52
و اندوه و دلتنگی
35:54
هنگام رسیدن ایشان به حق،
35:56
و شماتت کردن ایشان
35:58
هنگامی که به آنان ناخوشی و آزاری برسد.
36:00
پنجم:
36:02
نبود وضوح و نبود صداقت
36:04
میان اهل علم،
36:06
و رفتار با شیوههای مبهم
36:08
و پیچیده که در آن
36:10
گاه از دروغ یا نیرنگ
36:12
و خیانت بهره گرفته میشود،
36:14
و همهٔ اینها از ستم و تباهکنندهٔ [برکت] است.
36:16
ششم:
36:18
سکوت در برابر آنچه
36:20
بر برخی دعوتگران از ستم و تعدی واقع میشود،
36:22
و کنار نشستن از یاری ایشان
36:24
با وجود توانایی،
36:26
و نشستن نزد کسی که
36:28
درباره ایشان سخن میگوید و بر ایشان تهمت میبندد
36:30
و عیبها به ایشان نسبت میدهد،
36:32
بدون اینکه بر او انکار شود
36:34
یا از او جدا شود،
36:36
در صورت ناتوانی از انکار.
36:38
هفتم:
36:40
و از ستم رایج
36:42
میان برخی دعوتگران
36:44
و تعدی در ردیههای بعضی
36:46
نسبت به برخی دیگر است،
36:48
چه در گفتگو
36:50
یا مناظره یا نوشتهها،
36:52
و ردیهها غالباً
36:54
هواپرستی بر آن حاکم است،
36:56
بهویژه هنگامی که
36:58
در حضور گروه بزرگی از مردم باشد.
37:00
و از نمونههای این ستمگری
37:02
متهم کردن نیتها و مقاصد (دیگران)
37:04
رد کردن حق
37:06
که بر زبان مخالف جاری میشود،
37:08
و ملزم ساختن مخالف
37:10
به لازمهی سخنش،
37:12
که او به آن ملتزم نیست،
37:14
و نسبت دادن برخی اتهامات به مخالف
37:16
که هیچ دلیلی بر آنها نیست،
37:18
و تعصب ورزیدن به برخی
37:20
نظرات، حتی اگر
37:22
باطل باشند.
37:25
خلاصهی مفاهیم
37:27
اهل سنت