از مجموعهٔ مفاهیم اهل سنت - اپیزودهای جمع آوری شده (سریال کامل است)
· درس 74 از 77
خلاصه مفاهیم اهل سنت | 1- مفاهیمی در مورد مقدمات باور | مفاهیم (1-12)
0:000:00
متن کامل
ترجمهٔ ماشینی — ممکن است خطا داشته باشد
0:00
خلاصهٔ مفاهیم اهل سنت
0:06
تعریف عقیده و محتوای آن
0:13
معنای عقیده در لغت، برگرفته از گره زدن و استوار کردن و بستن محکم است
0:21
و در اصطلاح شرعی
0:24
عقیده، ایمان جازمی است که هیچ شکی در آن به دل معتقدش راه نمییابد
0:30
پس عقیدهٔ اسلامی
0:32
آن چیزی است که دل بر آن گره میخورد، از تصدیق و اقرار به الله تعالی و یگانگی او
0:38
و وجوب اطاعت از او
0:40
و ایمان به فرشتگان و کتابها و پیامبرانش
0:44
و روز آخرت و قدر
0:47
و اینها ارکان ششگانهٔ ایماناند
0:50
و مسائل ایمان و کفر و نفاق نیز زیرمجموعهٔ عقیده قرار میگیرد
0:56
و ولاء و برائت
0:58
و سخن از ملل و نحل و فرقهها نیز از آن منشعب میشود
1:03
از این رو، مفاهیم در باب عقیده پیرامون همهٔ این موضوعات خواهد بود
1:10
منابع عقیده
1:14
منابعی که عقیدهٔ صحیح از آنها شناخته میشود
1:19
کتاب الله تعالی است
1:21
و سنت صحیح پیامبر او صلیاللهعلیهوسلم
1:26
هرچند احادیث آحاد باشد
1:29
و اجماع سلف امت
1:31
یعنی آنچه سلف صالح، یعنی اهل سه قرن نخست، بر آن اجماع کردهاند
1:37
و آن قرون برتر است
1:39
که پیامبر صلیاللهعلیهوسلم هنگامی که پرسیده شد
1:44
بهترین مردم کداماند، از آن خبر داد
1:47
پس فرمود:
1:48
قرن من
1:49
سپس کسانی که پس از ایشاناند
1:51
سپس کسانی که پس از ایشاناند
1:54
روایت بخاری
1:56
اما الهام و رؤیای صالحهٔ صادقه و فراست صادقه
2:03
همهٔ اینها جز کرامات و مژدهدهندهها به شمار نمیآیند
2:08
به شرط آنکه با شریعت موافق باشند
2:11
و نه منبعی برای عقیدهاند و نه برای تشریع
2:15
عقیدهٔ اسلامی در فطرت بشری کاشته شده است
2:21
عقیدهٔ صحیح از زمان تولد در فطرت انسان نهاده شده است
2:28
چنانکه پیامبر صلیاللهعلیهوسلم فرمود:
2:31
هر نوزادی بر فطرت زاده میشود
2:35
پس پدر و مادرش او را یهودی یا نصرانی یا مشرک میکنند
2:40
متفقعلیه
2:42
و در روایتی از مسلم آمده است:
2:45
هیچ نوزادی زاده نمیشود مگر بر این ملت
2:49
پس پدر و مادرش او را یهودی یا نصرانی میکنند
2:53
در روایت نخست
2:57
اسلام در کنار یهودیت و نصرانیت و شرک ذکر نشده است
3:02
پس دلالت دارد که فطرتی که نوزاد بر آن زاده میشود، اسلام است
3:07
چنانکه روایت دوم مسلم بدان تصریح کرده است
3:11
هیچ نوزادی زاده نمیشود مگر بر این ملت
3:16
و در حدیث قدسی آمده است:
3:18
من بندگانم را همه حنیف آفریدم
3:22
و شیاطین به سراغشان آمدند و ایشان را از دینشان منحرف کردند
3:26
و آنچه را من برای ایشان حلال کرده بودم حرام ساختند
3:30
و به آنان فرمان دادند که برای من شریک گیرند، چیزی که من هیچ دلیلی برای آن نازل نکردهام
3:35
این حدیث را مسلم روایت کرده است
3:38
و آنچه از قرآن کریم دلالت دارد که عقیدهٔ اسلامی
3:43
در فطرت همهٔ بشر نهاده شده است
3:46
قول خداوند تعالی است:
3:49
و [یاد کن] آنگاه که پروردگارت از پشت فرزندان آدم، فرزندانشان را برگرفت
3:57
و ایشان را بر خودشان گواه گرفت [و فرمود:] «آیا من پروردگار شما نیستم؟»
4:05
گفتند: «آری، گواهی دادیم»، [این گواهی گرفتن] تا روز قیامت نگویید
4:11
که ما از این [حقیقت] بیخبر بودیم
4:17
یا نگویید که جز این نیست که پدرانمان پیش از این شرک ورزیدند
4:23
و ما پس از ایشان فرزندانی بودیم [که از آنان پیروی کردیم]
4:29
آیا ما را به سبب آنچه بیهودگان کردند هلاک میکنی؟
4:34
و این همان است که نزد مفسران و علمای عقیده
4:38
به میثاق گرفتهشده از ذریه در پشت بنیآدم شناخته میشود
4:43
پس این میثاق همان فطرت و عقیدهٔ نهادهشده در نفس بشری پیش از تولد است
4:52
سپس این عقیده با پیامبرانی که خداوند برمیانگیزد تجدید میشود
4:57
نه اینکه عقیدهای دیگر و مستقل باشد
5:01
بلکه تجدیدی از عقیدهٔ کهن است با یادآوری آن
5:06
و تفصیل محتوای آن
5:08
و آشکار ساختن لوازم آن، یعنی بندگی خداوند یگانه
5:13
و رهایی از بندگی غیر او
5:16
همراه با عمل صالح و رفتار استوار
5:20
و توجه همهٔ اینها به سوی خداوند یگانه
5:23
صاحب عهد و میثاق دیرین
5:27
سپس بر این عهد و میثاق با خداوند
5:31
همهٔ عهدها و میثاقها با بشر مترتب میشود
5:34
پس هر که عهد نخست را پاس دارد
5:37
سایر عهدها را نیز پاس میدارد
5:39
زیرا پاسداری از آنها به موجب عهد نخست واجب است
5:44
هماهنگی فطرت بشری با قانون هستی
5:49
این فطرت بشری
5:54
در اصل خود با قانون هستی هماهنگ است
5:58
که برای پروردگارش تسلیم است، چنانکه هر چیز و هر موجود زنده تسلیم اوست
6:03
و هنگامی که انسان با نظام زندگیاش از آن قانون بیرون رود
6:08
تنها با هستی ناهماهنگ نمیشود
6:11
بلکه نخست با فطرتی که میان دو پهلویش است ناهماهنگ میشود
6:15
پس رنج میبرد، پارهپاره میشود، سرگردان و مضطرب میگردد
6:19
پس الله آفرینندهٔ نفس بشری است
6:22
و همو این دین و این عقیده را بر آن نازل کرده است
6:26
تا رفتارهایش را در هستی راهبری کند
6:29
و او به آفریدهاش داناتر است
6:32
آیا آنکه آفرید نمیداند؟ و حال آنکه او بسیار باریکبین و آگاه است
6:37
و فطرت ثابت است و دگرگون نمیشود
6:40
فطرت الله که مردم را بر آن سرشته است
6:44
هیچ دگرگونیای در آفرینش الله نیست
6:47
و دین نزد الله ثابت و یگانه است
6:52
قطعاً دین نزد الله اسلام است
6:56
پس چون نفسها از فطرت ثابت منحرف شوند
7:00
تنها این دین ثابت است که چنین چیزی را میخواهد
7:03
که با فطرت هماهنگ است
7:05
فطرت بشر و فطرت هستی
7:08
عقیده میان عقل و نقل
7:12
ناگزیر باید عقل صریح با نقل صحیح سازگار باشد
7:18
قرآن کریم و سنت صحیح پیامبر
7:22
زیرا هیچ دو امر قطعی هرگز با یکدیگر تعارض ندارند
7:26
و اگر میان عقل و نقل تعارضی آشکار شود
7:30
یا عقل فاسد و غیرصریح است
7:34
یا نقل درست نیست
7:37
و در صورت توهّم تعارض، نقل مقدّم داشته میشود
7:41
پس واجب است به آنچه نقل ثابت میکند اعتقاد داشت
7:44
و اگر عقل در فهم آن سرگردان بماند
7:47
زیرا عقیده ممکن است چیزی را بیاورد که عقل در آن حیران میماند
7:51
ولی هرگز چیزی را نمیآورد که عقل محال بداند
7:55
و هیچیک از کتاب یا سنت صحیح با آن مخالفت ندارد
7:59
هرچند حدیث آحاد باشد
8:02
نه با عقل، نه با قیاس، نه با ذوق و نه با کشف
8:06
و نه با سخن شیخ یا امامی
8:09
و مانند اینها
8:12
پایبندی به الفاظ شرعی در عقیده
8:15
واجب است در عقیده به الفاظ شرعی پایبند بود
8:21
و از الفاظ بدعی پرهیز کرد
8:24
و از الفاظ مجمل در عقیده
8:27
که احتمال درست و نادرست در آنها هست
8:30
باید دربارهٔ معنای مقصود آن پرسش کرد
8:33
پس آنچه حق است با لفظ شرعی خودش اثبات میشود و آنچه باطل است رد میگردد
8:40
و از جمله الفاظی که فیلسوفان و کسانی که صفات را از الله نفی میکنند به کار میبرند
8:46
و نه در کتاب آمده و نه در سنت
8:49
جسم، جوهر، حیّز
8:53
پس در مانند این الفاظ واجب است بگوییم
8:57
که اینها نه در کتاب آمدهاند و نه در سنت
9:01
بلکه آنچه را الله برای خودش اثبات کرده یا پیامبرش صلیاللهعلیهوسلم برای او اثبات کرده، اثبات میکنیم
9:09
و آنچه را الله نفی کرده یا پیامبرش صلیاللهعلیهوسلم نفی کرده، نفی میکنیم
9:15
همچنان که هر آنچه مستلزم نقص است نفی کرده و الله را از آن منزّه میداریم
9:21
تصوراتی که عقیده پدید میآورد
9:28
که عقیدهٔ صحیح در فطرت انسان جای گرفته است
9:32
جز از آن رو که انسان به آن نیازمند است تا دلش را آباد کند
9:36
و تصورات و کردارهایش از آن برمیخیزد
9:40
و تفسیر جامعی از زندگی و سرانجامش به او میدهد
9:44
و از جهان اطراف او
9:46
و از پیوند او و جهان با الله خالق برتر
9:51
پس نخستین تصوری که این عقیده پدید میآورد
9:55
درک حقیقت پروردگار است
9:58
و حقیقت جهانی که انسان در آن زندگی میکند
10:02
آنچه در آن میبیند و آنچه از او پنهان است
10:05
و حقیقت زندگیای که به حال و غیب آن منتسب است
10:10
و سرانجام، درک حقیقت خویشتن که میان دو پهلوی اوست
10:16
و غایت وجود و سرنوشت او
10:19
و از مؤکّدترین تصوراتی که عقیده پدید میآورد
10:23
پذیرش اینکه تنها الله معبود است
10:26
و نفی الوهیت از هر چیزی جز الله تعالی
10:31
تا بندگی تنها برای الله باشد و برای هیچکس دیگر نباشد
10:36
و از تصورات همچنین
10:40
درک اینکه حکم تنها از آنِ الله است
10:43
و از آنِ هیچیک از بندگانش نیست
10:46
و چنانکه عقیده برای آدمی اهدافی بزرگتر از خود او ترسیم میکند
10:51
و فراگیرتر از نسل او
10:53
و والاتر و برتر از واقعیت او
10:56
و این اهداف را به ذات برتر الله پیوند میزند
11:00
که انسان نظام زندگیاش را از او دریافت میکند
11:04
و روش اندیشه و رفتارش را
11:06
و آیینهای عبادتش را
11:08
و درک میکند که الله بر او نظارت و تسلّط دارد
11:13
و انسان با همهٔ اینها
11:15
پروردگار صاحب این نظام و این نظارت و تسلّط را دوست دارد
11:21
و در راه او دوستی میورزد و دشمنی میکند
11:24
و از او میترسد و از خشمش پرهیز میکند
11:27
و خشنودیاش را میطلبد
11:29
و از او یاری بر نیکی و خیر را میخواهد
11:32
و از رویارویی با او به بدی شرم میکند
11:35
و پاداش عادلانهٔ او را امید دارد
11:37
که آنچه را در ستیزش با شر در زندگی دنیا از دست میدهد جبران میکند
11:44
و از دیگر آنچه عقیده پدید میآورد
11:47
آن است که درک میکند هواها و عواطف باید تابع عقیده باشند
11:51
نه برعکس
11:54
و سرانجام
11:56
این عقیده حقیقت تسلیم در برابر گزینش الله را در هر امری تثبیت میکند
12:02
چنانکه خداوند متعال فرموده است
12:04
و پروردگارت هرچه بخواهد میآفریند و برمیگزیند
12:08
آنان را [هیچ] خیری نبود
12:10
پس هیچکس نمیتواند بر الله چیزی را پیشنهاد کند
12:14
و نه بیفزاید و نه بکاهد
12:17
یا در آفریدههایش چیزی را تغییر یا تبدیل کند
12:20
پس الله است که از میان بندگانش هر که را بخواهد برای هر آنچه بخواهد از وظایف و کارها
12:27
و تکالیف و مقامات برمیگزیند
12:30
و اگر این حقیقت در جانهای آدمیان استقرار یابد
12:34
مردم از آنچه بر ایشان فرود میآید خشمگین نمیشوند
12:38
و آنچه با دستانشان به دست میآورند ایشان را سبکسر نمیکند
12:42
و آنچه از دست میدهند ایشان را غمگین نمیسازد
12:45
زیرا ایشان برگزیننده نیستند
12:47
بلکه الله است که برمیگزیند
12:50
و معنای این سخن
12:52
این نیست که عقلها و ارادهها و تلاشهایشان را تعطیل کنند
12:56
یا به اسباب مشروع دست نزنند
12:59
بلکه معنایش این است
13:01
که پس از آنکه تا توان دارند اندیشه و تدبیر و گزینش به کار گیرند، آنچه را پیش میآید بپذیرند
13:08
و بدینسان هر آنچه برایشان روی میدهد با رضایت و تسلیم و پذیرش دریافت کنند
13:14
پس بر ایشان جز آنچه در توان آنهاست تکلیفی نیست
13:17
و فرمان و گزینش تنها از آنِ الله است
13:21
آموزش عقیده و تربیت بر آن
13:25
آموزش عقیده صرفاً عبارت از آن نیست که به دانشآموزان اطلاعات نظری داده شود
13:32
که تا زمان ارائه آن در برگههای امتحانی در ذهنها بماند
13:37
و پس از آن کنار گذاشته شود و فراموش گردد
13:40
و در واقعیت زندگی هیچ اثری از آن باقی نماند
13:44
پس دریافت عقیده به این شیوه
13:47
بیش از چند ماه نیاز ندارد
13:50
که در آن ذهنها از اطلاعات انباشته میشوند
13:53
و کار به همینجا پایان مییابد
13:56
بلکه شایسته است که آموزش آن، استوارسازی عقیدهای باشد که دلها بر آن گره بخورند
14:02
و آدمی بر آن پرورش یابد
14:05
و کردارها و موضعها به آن ممتاز شوند
14:08
و در راه آن تلاش شود
14:11
تا آنکه جانها دگرگون گردند
14:14
و دین همهاش برای الله باشد
14:18
و چنین آموزشی
14:20
به زمانی طولانی و شکیبایی بسیار نیاز دارد
14:24
و این همان است که پیامبران و فرستادگان — درود و سلام بر ایشان باد — انجام دادند
14:30
چنانکه الله تعالی فرموده است
14:32
و به راستی در هر امتی پیامبری فرستادیم
14:36
«که الله را بپرستید و از طاغوت دوری کنید»
14:39
پس برای ما در ایشان الگویی نیکوست
14:41
در اینکه آغاز میکردند با دعوت مردم به عقیده
14:45
و در پی استوارکردن آن در دلهایشان میکوشیدند
14:49
تا آنگاه که دلها از محبت الله و بزرگداشت او لبریز میشد
14:53
و از او ترس و بزرگداشتش در آن جای میگرفت
14:56
آنگاه فرمانها و بازداشتها آمد
14:58
و حلال و حرام
15:01
پس با دلهایی آماده برای تسلیم و طاعت و فرمانبرداری روبهرو شد
15:07
پیوند رفتار و اخلاق با عقیده
15:11
هنگامی که آدمی بر عقیده پرورش یابد، چنانکه پیشتر گذشت
15:15
رفتارش در زندگی دنیا به همین عقیدهای پیوند میخورد که بر آن تربیت شده است
15:21
که در آن یگانهدانستن الله در عبادت و پذیرفتن از او است
15:25
و به دنبال آن نیکی به بندگان میآید
15:28
به امید رضای چهره الله و خشنودی او
15:31
و وابستگی به پاداش او در آخرت
15:34
و دانستن اینکه بنده جز از بخشش الله بهرهای نمیبرد
15:38
و جز از روزی او انفاق نمیکند، عزّوجلّ
15:42
در حالی که کفر به الله و روز قیامت همراه است با
15:47
خودپسندی و فخرفروشی و بخل و حرص
15:51
و پنهانکردن فضل الله و ناسپاسی نعمتش
15:54
پس آثار آن در نیکوکاری و بخشش و انفاق آشکار نمیشود
16:00
زیرا او نه امید به الله دارد و نه به روز قیامت
16:04
و اینگونه عقیده، اخلاق ایمان و اخلاق کفر را تعیین میکند
16:08
و اخلاق کفر
16:10
و از نمونههای کاربردی آشکار
16:13
بر پیوند رفتار مؤمنان با عقیده
16:16
آن است که الله تعالی از پیروان پیامبر الله داوود — علیهالسلام — و پادشاه طالوت حکایت کرده است
16:21
و پادشاه طالوت
16:24
«کسانی که گمان میکردند دیدار الله را خواهند داشت گفتند:
16:30
چه بسیار گروهی
16:34
گروه اندکی
16:37
بر گروه بسیاری پیروز شدند
16:41
به اذن الله
16:43
و الله با شکیبایان است»
16:47
و چون در برابر جالوت و لشکریانش ظاهر شدند
16:52
گفتند: «پروردگارا، بر ما شکیبایی فرو ریز
17:01
و گامهایمان را استوار دار
17:07
و ما را بر گروه کافران پیروز گردان
17:13
پس گویی ایشان در میدان نبرد
17:16
متن عقیده را شرح میدادند
17:19
و چگونگی پیوند با الله تعالی را روشن میساختند
17:23
و دعا و توکل بر او را
17:26
پس الله دهانهایشان را خوشبو گردانید
17:29
تأکید بر عقیده به معنای نادیدهگرفتن غیر آن نیست
17:37
به معنای گفتن ضرورت تأکید بر عقیده نیست
17:41
که جوانب دیگر دین نادیده گرفته شود
17:44
بلکه ناگزیر آنها نیز باید بهرهای از توجه و آموزش و تربیت بر آن را داشته باشند
17:51
پس امر به معروف و نهی از منکر ناگزیر است
17:55
و آموزش احکام دین مردم، از عبادات و معاملات
18:00
و هشدار دادن از فساد اخلاق و رفتارها
18:05
و ترغیب به فضیلتهای آن
18:08
و همه اینها در کنار آموزش عقیده و تربیت بر آن پیش میرود
18:16
آزادی اعتقاد
18:20
قول الله تعالی:
18:23
و بگو: حق از سوی پروردگارتان است
18:25
پس هرکه بخواهد ایمان آورد و هرکه بخواهد کفر ورزد
18:30
به معنای اجازه دادن به کفر نیست
18:33
بلکه تهدید و وعیدی است به عذاب اخروی برای کسی که پس از روشنشدن حق آن را برگزیند
18:39
به دلیل سخن بعدی او
18:42
ما برای ستمکاران آتشی آماده کردهایم که سراپردهاش ایشان را در بر گرفته است
18:48
و اگر فریادرسی بخواهند، با آبی چون فلز گداخته که چهرهها را بریان میکند، به فریادشان میرسند
18:54
چه بد نوشیدنی و چه بد آرامگاهی است
18:58
پس این سخن صریح در وعید و تهدید است
19:01
و در آن بیان شده که کفر ستم بر ستمکاران است
19:06
و الله عزّوجلّ کفر را روا نمیدارد و به آن خشنود نمیشود
19:11
الله تعالی فرموده است:
19:13
اگر کفر ورزید، [بدانید که] الله از شما بینیاز است
19:17
و کفر را برای بندگانش نمیپسندد
19:20
اما روانبودن کفر
19:23
به معنای اکراه بر ایمان و دین حق نیست
19:28
زیرا الله تعالی فرموده است:
19:30
در دین اجباری نیست؛ قطعاً راه درست از گمراهی آشکار شده است
19:35
و تعالی فرموده است:
19:37
آیا تو مردم را وادار میکنی تا مؤمن شوند؟
19:42
و اکراه بر اعتقاد به حق اساساً قابل تصور نیست
19:47
زیرا محل اعتقاد دل است
19:50
و جز الله سبحانه کسی بر آنچه در آن است آگاه نمیشود
19:54
و همچنین از گرامیداشت انسان
19:56
جداکردن او از حیوانات است به فکر و اراده
20:00
و واگذاشتن او (خداوند) امر خود را به خودش در آنچه به هدایت و گمراهی در اعتقاد مربوط است،
20:05
همراه با بار کردن (مسئولیت) پیامد عمل او و حسابرسیاش در آخرت.
20:10
اگر (عمل) خیر باشد، پس (پاداش) خیر است،
20:12
و اگر شر باشد، پس (کیفر) شر است.
20:14
و عدم اکراه بر ایمان با جنگ با کافران تعارضی ندارد،
20:19
(جنگی) که در آیات متعددی از کتاب الله تعالی به آن امر شده است،
20:24
مانند فرموده عزّ و جلّ:
20:26
«و با مشرکان همهگی بجنگید»،
20:30
«چنانکه آنان همهگی با شما میجنگند»،
20:34
و فرموده (او):
20:36
ای کسانی که ایمان آوردهاید، با کافرانی که نزدیک شما هستند بجنگید
20:41
و باید در شما سختی ببینند».
20:44
این جنگ با عدم اکراه بر ایمان تعارضی ندارد،
20:48
زیرا مقصود از جنگ با آنان بازداشتن شرک از ظهور آشکارا است،
20:53
و بازداشتن از برتریجویی با آن،
20:55
و الزام به حکم اسلام و شرایع آن در واقعیت زندگی.
21:00
پس اگر کافران به این (امر) پایبند شوند
21:02
و شرک خود را به خودشان محدود کنند و به آن دعوت نکنند،
21:06
و شعائر خود را در معابدشان بدون اظهار و اعلان به جای آورند،
21:11
و در برابر حکم الله فرمانبردار باشند،
21:13
پس از این (کار) بازداشته نمیشوند،
21:16
مگر در جزیرهالعرب،
21:18
که در آنجا سکونت آنان ممنوع است،
21:21
و بر ایشان جزیه (واجب) است،
21:23
و حسابشان با خداوند است.
21:25
و پوشیده نیست که مسلمانان نمیتوانند آن حکم را با این تفصیل اجرا کنند،
21:31
مگر در حال عزت و تمکین.
21:34
اما هنگام ضعف و خواریشان و زوال حکومتشان در واقع،
21:39
آنگاه غلبه و ظهور از آنِ کفر و روشهای گمراه آن خواهد بود،
21:44
که برخی از آنها ممکن است به مسلمانان اجازه دهد شعائر عبادی خود را به جای آورند
21:49
و شرایع خود را تنها در احوال شخصی برپا دارند،
21:53
نه در سایر امور حکومت و سیاست.
21:57
و گاهی امر کفر شدت مییابد و در زمانها و مکانهای مختلف (از آن) اطاعت میشود،
22:03
پس حتی شعائر عبادی مسلمانان بازداشته میشود
22:07
و احکام آنان در احوال شخصی (نیز)،
22:10
چنانکه پیش از این رخ داد،
22:13
و قیام نصارا در آن زمان به آنچه «محاکم تفتیش» نامیده میشود،
22:18
که مسلمانان را دنبال میکردند و آنچه را در دلهایشان بود جستوجو میکردند،
22:23
و آنان را به پذیرش مسیحیت وادار میکردند،
22:26
وگرنه با شکنجه هولناک و مرگ و کشتار جمعی روبهرو میشدند.
22:32
و همچنان که کمونیستها در جریان انقلاب بلشویکی
22:36
در اتحاد جماهیر شوروی سابق (چنین کردند)،
22:39
و آنچه امروز بسیاری از هندوها و سیکها در هند
22:43
و بوداییها در میانمار
22:46
و کمونیستهای چینی در منطقه ایغور انجام میدهند (نیز چنین است).
22:51
میانهروی در عقیده:
22:55
نخست، عقیده مسلمانان میانهای است میان آنچه یهودیان باور دارند و آنچه نصارا باور دارند،
23:02
در امور متعدد.
23:05
نخست، مسلمانان به پیامبران ایمان آوردند و آنان را یاری و بزرگ داشتند و دوست داشتند،
23:11
بیآنکه آنان را بپرستند یا ایشان و صالحان را به جای خداوند ارباب خود بگیرند،
23:17
چنانکه نصارا چنین کردند،
23:19
و نه آنکه با آنان بدرفتاری کنند، چنانکه یهود بدرفتاری کرد،
23:22
و پیامبران را تکذیب کردند و آنان را کشتند،
23:25
و کسانی از مردم را که به قسط امر میکردند، کشتند.
23:29
دوم، مسلمانان در حلال و حرام میانهروی میکنند،
23:34
پس آنچه را خداوند حلال کرده حلال میشمارند و آنچه را او حرام کرده حرام میدانند.
23:39
اما یهود، نسخ در تکلیف را بر خداوند حرام دانستند،
23:44
و به سبب ستمی از جانب خودشان، پاکیزهها بر ایشان حرام شد.
23:48
چنانکه خداوند تعالی فرمود:
23:50
پس به سبب ستمی که از یهودیان سر زد، چیزهای پاکیزهای را که برایشان حلال شده بود بر آنان حرام کردیم
23:56
و به سبب بازداشتن بسیاری [مردم] از راه الله
24:00
اما نصارا،
24:03
عیسی علیه السلام به وحی الهی برای آنان حلال کرد
24:07
برخی از آنچه بر بنیاسرائیل حرام شده بود،
24:10
پس تجاوز کردند و بسیاری از حرامها را حلال شمردند،
24:14
از روی فرمانبرداری از احبار و راهبانشان،
24:17
چنانکه خداوند تعالی درباره ایشان فرمود:
24:19
و آنچه را الله حرام کرده حرام نمیشمارند
24:23
و (نیز) فرمود:
24:24
دانشمندان و راهبان خود را به جای الله پروردگاران خود گرفتند
24:31
سوم،
24:32
و در اسماء و صفات الله تعالی،
24:35
مسلمانان پروردگارشان را به آنچه خودش را با آن توصیف کرده، وصف کردند
24:39
(و در این امر) ...
24:44
و الله تعالی را به خلقش تشبیه نکردند،
24:47
و صفاتش را از او نفی (تعطیل) نکردند،
24:50
در حالی که یهود، بر خود، از خداوند آنچه را سزاوارشان است (نسبت دادند)،
24:55
و خدا را به خلقش تشبیه کردند،
24:57
و او را سبحانه به فقر و بسته بودن دست توصیف کردند،
25:01
و به رنج و خستگی (منسوب کردند)،
25:03
«تعالی الله از آنچه میگویند بسیار برتر است».
25:07
و نصارا مخلوق را به خالق تشبیه کردند،
25:10
پس عیسی علیه السلام را خدا نامیدند،
25:13
و آفرینش و روزیدهی و آمرزش را به او نسبت دادند.
25:17
دوم،
25:18
و همانگونه که عقیده مسلمانان میانهای است میان آنچه یهودیان باور دارند و آنچه نصارا باور دارند،
25:25
اهل سنت و جماعت از مسلمانان
25:29
در ابواب اعتقاد میان فرقههای گمراه در اسلام میانهاند.
25:34
نخست،
25:35
اهل سنت و جماعت در اسماء و صفات الله میانهاند،
25:40
میان معطله، یعنی نفیکنندگان صفات،
25:43
و مشبهه، یعنی کسانی که خداوند سبحانه را به خلقش تشبیه میکنند،
25:48
ایشان الله تعالی را به آنچه خودش را با آن وصف کرده وصف میکنند
25:52
(و این) بیتعطیل و بیتشبیه و بیتکییف و بیتأویل و بیتحریف است.
25:56
بیآنکه [صفات را] تعطیل کنند، یا تشبیه نمایند، یا کیفیت برای آنها بیان کنند، یا تأویل و تحریف کنند
26:03
و اهل سنت در باب قدر و مشیت
26:04
میانهاند میان قدریه، یعنی منکران قدر،
26:08
که میگویند خداوند امور را پیش از وقوعشان نمیداند،
26:11
یا شر را مقدّر نمیکند،
26:16
...
26:18
یا اراده و آفرینش خداوند را برای کردارهای بندگان نفی میکنند،
26:23
و جبریه،
26:24
کسانی که اختیار و مشیئت را از بنده نفی میکنند.
26:28
اهل سنت میانهی این دو گروهاند.
26:32
آنان به قدر الهی و مشیئت تام او ایمان دارند،
26:36
و اینکه او سبحانه امور را پیش از وقوعشان میداند،
26:41
و خیر و شر را همگی مقدّر میکند،
26:44
اما وصف شر را به الله سبحانه نسبت نمیدهند،
26:48
زیرا او آن را بر وفق حکمت و علم تام خود مقدّر میکند.
26:53
و ایمان دارند که در ملک او سبحانه جز آنچه او بخواهد واقع نمیشود،
26:58
همانگونه که اهل سنت برای بنده قدرت و مشیئت و اختیاری قائلاند که بر آن حساب میشود،
27:05
اما همهٔ آنها زیر قدرت و مشیئت و اختیار الله است،
27:10
که به حکمت و علم او سبحانه مرتبط است.
27:14
سوم:
27:16
نگاه اهل سنت و جماعت به فاسقان، یعنی گناهکبیرهکنندگان از مسلمانان،
27:22
میانهی وعیدیه، یعنی خوارج و معتزله و مرجئه است.
27:28
پس آنان نزد اهل سنت، به سبب گناه کبیرهشان، فاسقاند تا وقتی توبه نکردهاند.
27:34
اما اصل ایمان با آنان است و بخشی از ایمان، هرکس به اندازهٔ خود.
27:39
و کاملالایمان نیستند و زیر مشیئت اللهاند،
27:44
اگر بخواهد عذابشان میکند و اگر بخواهد میآمرزدشان.
27:48
و اگر به دوزخ درآیند، در آن جاودانه نیستند و سرانجامشان به بهشت است.
27:55
و اگر در دنیا توبهٔ نصوح کنند، الله توبهشان را میپذیرد،
28:01
و گناهانشان را به حسنات بدل میکند و همانند مؤمنان صالح میشوند.
28:07
در حالی که خوارج صاحبان گناه کبیره را تکفیر میکنند،
28:11
و معتزله آنان را در منزلتی میان دو منزلت قرار میدهند،
28:15
یعنی میان کفر و ایمان، و هر دو در جاودانگیشان در دوزخ شریکاند.
28:21
اما نزد معتزله در درکهای از دوزخاند که از درکهٔ کافران سبکتر است.
28:28
و امّا مرجئه میگویند ایمان فاسقان مانند ایمان پیامبران است،
28:35
و با وجود ایمان، هیچ گناه و معصیتی زیان نمیرساند، همانگونه که با کفر، هیچ طاعتی سودی ندارد،
28:42
زیرا ایمان نزد آنان فقط تصدیق است.
28:46
چهارم: اهل سنت در حق اصحاب پیامبر ﷺ میانهرواند.
28:53
برای همگیشان رضایت الهی را طلب میکنند و فضل و سابقه را برای آنان ثابت میدانند،
28:58
بر پایهٔ آنچه پیامبر ﷺ برای آنان ثابت کرده است،
29:03
و بر پایهٔ ترتیبی که در فضیلت برایشان قرار داده، و در حق هیچیک از ایشان غلو نمیکنند.
29:09
اما شیعهٔ رافضی علی رضیاللهعنه را بر همهٔ صحابه مقدّم داشتهاند،
29:16
و فضل را جز برای پنج تن از صحابه ثابت ندانستهاند و بقیه را تکفیر کردهاند.
29:23
و برخی از رافضه در حق علی رضیاللهعنه غلو کرده، او را بالاتر از مرتبهٔ پیامبران قرار دادهاند،
29:30
و برخی از ایشان او را به خدایی گرفتهاند.
29:34
و اما خوارج، علی و عثمان رضیاللهعنهما را تکفیر کردهاند،
29:39
و خون آن دو را حلال شمردهاند،
29:41
و برای سایر صحابه فضلی بر دیگران قائل نبودهاند.
29:46
بهطور کلی، اهل سنت و جماعت در همهٔ ابواب اعتقاد میانهی همهٔ فرقههای گمراهاند.
29:55
خلاصهٔ مفاهیم اهل سنت: