خلاصه مفاهیم اهل سنت | 1- مفاهیمی در مورد مقدمات باور | مفاهیم (1-12)

◉ 443 بازدید ⏱ 30:00 صدای ترجمه‌شده — فارسی
0:000:00

متن کامل

ترجمهٔ ماشینی — ممکن است خطا داشته باشد
0:00 خلاصهٔ مفاهیم اهل سنت
0:06 تعریف عقیده و محتوای آن
0:13 معنای عقیده در لغت، برگرفته از گره زدن و استوار کردن و بستن محکم است
0:21 و در اصطلاح شرعی
0:24 عقیده، ایمان جازمی است که هیچ شکی در آن به دل معتقدش راه نمی‌یابد
0:30 پس عقیدهٔ اسلامی
0:32 آن چیزی است که دل بر آن گره می‌خورد، از تصدیق و اقرار به الله تعالی و یگانگی او
0:38 و وجوب اطاعت از او
0:40 و ایمان به فرشتگان و کتاب‌ها و پیامبرانش
0:44 و روز آخرت و قدر
0:47 و این‌ها ارکان شش‌گانهٔ ایمان‌اند
0:50 و مسائل ایمان و کفر و نفاق نیز زیرمجموعهٔ عقیده قرار می‌گیرد
0:56 و ولاء و برائت
0:58 و سخن از ملل و نحل و فرقه‌ها نیز از آن منشعب می‌شود
1:03 از این رو، مفاهیم در باب عقیده پیرامون همهٔ این موضوعات خواهد بود
1:10 منابع عقیده
1:14 منابعی که عقیدهٔ صحیح از آن‌ها شناخته می‌شود
1:19 کتاب الله تعالی است
1:21 و سنت صحیح پیامبر او صلی‌الله‌علیه‌وسلم
1:26 هرچند احادیث آحاد باشد
1:29 و اجماع سلف امت
1:31 یعنی آنچه سلف صالح، یعنی اهل سه قرن نخست، بر آن اجماع کرده‌اند
1:37 و آن قرون برتر است
1:39 که پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وسلم هنگامی که پرسیده شد
1:44 بهترین مردم کدام‌اند، از آن خبر داد
1:47 پس فرمود:
1:48 قرن من
1:49 سپس کسانی که پس از ایشان‌اند
1:51 سپس کسانی که پس از ایشان‌اند
1:54 روایت بخاری
1:56 اما الهام و رؤیای صالحهٔ صادقه و فراست صادقه
2:03 همهٔ این‌ها جز کرامات و مژده‌دهنده‌ها به شمار نمی‌آیند
2:08 به شرط آنکه با شریعت موافق باشند
2:11 و نه منبعی برای عقیده‌اند و نه برای تشریع
2:15 عقیدهٔ اسلامی در فطرت بشری کاشته شده است
2:21 عقیدهٔ صحیح از زمان تولد در فطرت انسان نهاده شده است
2:28 چنان‌که پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وسلم فرمود:
2:31 هر نوزادی بر فطرت زاده می‌شود
2:35 پس پدر و مادرش او را یهودی یا نصرانی یا مشرک می‌کنند
2:40 متفق‌علیه
2:42 و در روایتی از مسلم آمده است:
2:45 هیچ نوزادی زاده نمی‌شود مگر بر این ملت
2:49 پس پدر و مادرش او را یهودی یا نصرانی می‌کنند
2:53 در روایت نخست
2:57 اسلام در کنار یهودیت و نصرانیت و شرک ذکر نشده است
3:02 پس دلالت دارد که فطرتی که نوزاد بر آن زاده می‌شود، اسلام است
3:07 چنان‌که روایت دوم مسلم بدان تصریح کرده است
3:11 هیچ نوزادی زاده نمی‌شود مگر بر این ملت
3:16 و در حدیث قدسی آمده است:
3:18 من بندگانم را همه حنیف آفریدم
3:22 و شیاطین به سراغشان آمدند و ایشان را از دینشان منحرف کردند
3:26 و آنچه را من برای ایشان حلال کرده بودم حرام ساختند
3:30 و به آنان فرمان دادند که برای من شریک گیرند، چیزی که من هیچ دلیلی برای آن نازل نکرده‌ام
3:35 این حدیث را مسلم روایت کرده است
3:38 و آنچه از قرآن کریم دلالت دارد که عقیدهٔ اسلامی
3:43 در فطرت همهٔ بشر نهاده شده است
3:46 قول خداوند تعالی است:
3:49 و [یاد کن] آن‌گاه که پروردگارت از پشت فرزندان آدم، فرزندانشان را برگرفت
3:57 و ایشان را بر خودشان گواه گرفت [و فرمود:] «آیا من پروردگار شما نیستم؟»
4:05 گفتند: «آری، گواهی دادیم»، [این گواهی گرفتن] تا روز قیامت نگویید
4:11 که ما از این [حقیقت] بی‌خبر بودیم
4:17 یا نگویید که جز این نیست که پدرانمان پیش از این شرک ورزیدند
4:23 و ما پس از ایشان فرزندانی بودیم [که از آنان پیروی کردیم]
4:29 آیا ما را به سبب آنچه بیهودگان کردند هلاک می‌کنی؟
4:34 و این همان است که نزد مفسران و علمای عقیده
4:38 به میثاق گرفته‌شده از ذریه در پشت بنی‌آدم شناخته می‌شود
4:43 پس این میثاق همان فطرت و عقیدهٔ نهاده‌شده در نفس بشری پیش از تولد است
4:52 سپس این عقیده با پیامبرانی که خداوند برمی‌انگیزد تجدید می‌شود
4:57 نه اینکه عقیده‌ای دیگر و مستقل باشد
5:01 بلکه تجدیدی از عقیدهٔ کهن است با یادآوری آن
5:06 و تفصیل محتوای آن
5:08 و آشکار ساختن لوازم آن، یعنی بندگی خداوند یگانه
5:13 و رهایی از بندگی غیر او
5:16 همراه با عمل صالح و رفتار استوار
5:20 و توجه همهٔ این‌ها به سوی خداوند یگانه
5:23 صاحب عهد و میثاق دیرین
5:27 سپس بر این عهد و میثاق با خداوند
5:31 همهٔ عهدها و میثاق‌ها با بشر مترتب می‌شود
5:34 پس هر که عهد نخست را پاس دارد
5:37 سایر عهدها را نیز پاس می‌دارد
5:39 زیرا پاسداری از آن‌ها به موجب عهد نخست واجب است
5:44 هماهنگی فطرت بشری با قانون هستی
5:49 این فطرت بشری
5:54 در اصل خود با قانون هستی هماهنگ است
5:58 که برای پروردگارش تسلیم است، چنان‌که هر چیز و هر موجود زنده تسلیم اوست
6:03 و هنگامی که انسان با نظام زندگی‌اش از آن قانون بیرون رود
6:08 تنها با هستی ناهماهنگ نمی‌شود
6:11 بلکه نخست با فطرتی که میان دو پهلویش است ناهماهنگ می‌شود
6:15 پس رنج می‌برد، پاره‌پاره می‌شود، سرگردان و مضطرب می‌گردد
6:19 پس الله آفرینندهٔ نفس بشری است
6:22 و همو این دین و این عقیده را بر آن نازل کرده است
6:26 تا رفتارهایش را در هستی راهبری کند
6:29 و او به آفریده‌اش داناتر است
6:32 آیا آن‌که آفرید نمی‌داند؟ و حال آن‌که او بسیار باریک‌بین و آگاه است
6:37 و فطرت ثابت است و دگرگون نمی‌شود
6:40 فطرت الله که مردم را بر آن سرشته است
6:44 هیچ دگرگونی‌ای در آفرینش الله نیست
6:47 و دین نزد الله ثابت و یگانه است
6:52 قطعاً دین نزد الله اسلام است
6:56 پس چون نفس‌ها از فطرت ثابت منحرف شوند
7:00 تنها این دین ثابت است که چنین چیزی را می‌خواهد
7:03 که با فطرت هماهنگ است
7:05 فطرت بشر و فطرت هستی
7:08 عقیده میان عقل و نقل
7:12 ناگزیر باید عقل صریح با نقل صحیح سازگار باشد
7:18 قرآن کریم و سنت صحیح پیامبر
7:22 زیرا هیچ دو امر قطعی هرگز با یکدیگر تعارض ندارند
7:26 و اگر میان عقل و نقل تعارضی آشکار شود
7:30 یا عقل فاسد و غیرصریح است
7:34 یا نقل درست نیست
7:37 و در صورت توهّم تعارض، نقل مقدّم داشته می‌شود
7:41 پس واجب است به آنچه نقل ثابت می‌کند اعتقاد داشت
7:44 و اگر عقل در فهم آن سرگردان بماند
7:47 زیرا عقیده ممکن است چیزی را بیاورد که عقل در آن حیران می‌ماند
7:51 ولی هرگز چیزی را نمی‌آورد که عقل محال بداند
7:55 و هیچ‌یک از کتاب یا سنت صحیح با آن مخالفت ندارد
7:59 هرچند حدیث آحاد باشد
8:02 نه با عقل، نه با قیاس، نه با ذوق و نه با کشف
8:06 و نه با سخن شیخ یا امامی
8:09 و مانند این‌ها
8:12 پایبندی به الفاظ شرعی در عقیده
8:15 واجب است در عقیده به الفاظ شرعی پایبند بود
8:21 و از الفاظ بدعی پرهیز کرد
8:24 و از الفاظ مجمل در عقیده
8:27 که احتمال درست و نادرست در آن‌ها هست
8:30 باید دربارهٔ معنای مقصود آن پرسش کرد
8:33 پس آنچه حق است با لفظ شرعی خودش اثبات می‌شود و آنچه باطل است رد می‌گردد
8:40 و از جمله الفاظی که فیلسوفان و کسانی که صفات را از الله نفی می‌کنند به کار می‌برند
8:46 و نه در کتاب آمده و نه در سنت
8:49 جسم، جوهر، حیّز
8:53 پس در مانند این الفاظ واجب است بگوییم
8:57 که این‌ها نه در کتاب آمده‌اند و نه در سنت
9:01 بلکه آنچه را الله برای خودش اثبات کرده یا پیامبرش صلی‌الله‌علیه‌وسلم برای او اثبات کرده، اثبات می‌کنیم
9:09 و آنچه را الله نفی کرده یا پیامبرش صلی‌الله‌علیه‌وسلم نفی کرده، نفی می‌کنیم
9:15 همچنان که هر آنچه مستلزم نقص است نفی کرده و الله را از آن منزّه می‌داریم
9:21 تصوراتی که عقیده پدید می‌آورد
9:28 که عقیدهٔ صحیح در فطرت انسان جای گرفته است
9:32 جز از آن رو که انسان به آن نیازمند است تا دلش را آباد کند
9:36 و تصورات و کردارهایش از آن برمی‌خیزد
9:40 و تفسیر جامعی از زندگی و سرانجامش به او می‌دهد
9:44 و از جهان اطراف او
9:46 و از پیوند او و جهان با الله خالق برتر
9:51 پس نخستین تصوری که این عقیده پدید می‌آورد
9:55 درک حقیقت پروردگار است
9:58 و حقیقت جهانی که انسان در آن زندگی می‌کند
10:02 آنچه در آن می‌بیند و آنچه از او پنهان است
10:05 و حقیقت زندگی‌ای که به حال و غیب آن منتسب است
10:10 و سرانجام، درک حقیقت خویشتن که میان دو پهلوی اوست
10:16 و غایت وجود و سرنوشت او
10:19 و از مؤکّدترین تصوراتی که عقیده پدید می‌آورد
10:23 پذیرش اینکه تنها الله معبود است
10:26 و نفی الوهیت از هر چیزی جز الله تعالی
10:31 تا بندگی تنها برای الله باشد و برای هیچ‌کس دیگر نباشد
10:36 و از تصورات همچنین
10:40 درک اینکه حکم تنها از آنِ الله است
10:43 و از آنِ هیچ‌یک از بندگانش نیست
10:46 و چنان‌که عقیده برای آدمی اهدافی بزرگ‌تر از خود او ترسیم می‌کند
10:51 و فراگیرتر از نسل او
10:53 و والاتر و برتر از واقعیت او
10:56 و این اهداف را به ذات برتر الله پیوند می‌زند
11:00 که انسان نظام زندگی‌اش را از او دریافت می‌کند
11:04 و روش اندیشه و رفتارش را
11:06 و آیین‌های عبادتش را
11:08 و درک می‌کند که الله بر او نظارت و تسلّط دارد
11:13 و انسان با همهٔ این‌ها
11:15 پروردگار صاحب این نظام و این نظارت و تسلّط را دوست دارد
11:21 و در راه او دوستی می‌ورزد و دشمنی می‌کند
11:24 و از او می‌ترسد و از خشمش پرهیز می‌کند
11:27 و خشنودی‌اش را می‌طلبد
11:29 و از او یاری بر نیکی و خیر را می‌خواهد
11:32 و از رویارویی با او به بدی شرم می‌کند
11:35 و پاداش عادلانهٔ او را امید دارد
11:37 که آنچه را در ستیزش با شر در زندگی دنیا از دست می‌دهد جبران می‌کند
11:44 و از دیگر آنچه عقیده پدید می‌آورد
11:47 آن است که درک می‌کند هواها و عواطف باید تابع عقیده باشند
11:51 نه برعکس
11:54 و سرانجام
11:56 این عقیده حقیقت تسلیم در برابر گزینش الله را در هر امری تثبیت می‌کند
12:02 چنان‌که خداوند متعال فرموده است
12:04 و پروردگارت هرچه بخواهد می‌آفریند و برمی‌گزیند
12:08 آنان را [هیچ] خیری نبود
12:10 پس هیچ‌کس نمی‌تواند بر الله چیزی را پیشنهاد کند
12:14 و نه بیفزاید و نه بکاهد
12:17 یا در آفریده‌هایش چیزی را تغییر یا تبدیل کند
12:20 پس الله است که از میان بندگانش هر که را بخواهد برای هر آنچه بخواهد از وظایف و کارها
12:27 و تکالیف و مقامات برمی‌گزیند
12:30 و اگر این حقیقت در جان‌های آدمیان استقرار یابد
12:34 مردم از آنچه بر ایشان فرود می‌آید خشمگین نمی‌شوند
12:38 و آنچه با دستانشان به دست می‌آورند ایشان را سبک‌سر نمی‌کند
12:42 و آنچه از دست می‌دهند ایشان را غمگین نمی‌سازد
12:45 زیرا ایشان برگزیننده نیستند
12:47 بلکه الله است که برمی‌گزیند
12:50 و معنای این سخن
12:52 این نیست که عقل‌ها و اراده‌ها و تلاش‌هایشان را تعطیل کنند
12:56 یا به اسباب مشروع دست نزنند
12:59 بلکه معنایش این است
13:01 که پس از آنکه تا توان دارند اندیشه و تدبیر و گزینش به کار گیرند، آنچه را پیش می‌آید بپذیرند
13:08 و بدین‌سان هر آنچه برایشان روی می‌دهد با رضایت و تسلیم و پذیرش دریافت کنند
13:14 پس بر ایشان جز آنچه در توان آن‌هاست تکلیفی نیست
13:17 و فرمان و گزینش تنها از آنِ الله است
13:21 آموزش عقیده و تربیت بر آن
13:25 آموزش عقیده صرفاً عبارت از آن نیست که به دانش‌آموزان اطلاعات نظری داده شود
13:32 که تا زمان ارائه آن در برگه‌های امتحانی در ذهن‌ها بماند
13:37 و پس از آن کنار گذاشته شود و فراموش گردد
13:40 و در واقعیت زندگی هیچ اثری از آن باقی نماند
13:44 پس دریافت عقیده به این شیوه
13:47 بیش از چند ماه نیاز ندارد
13:50 که در آن ذهن‌ها از اطلاعات انباشته می‌شوند
13:53 و کار به همین‌جا پایان می‌یابد
13:56 بلکه شایسته است که آموزش آن، استوارسازی عقیده‌ای باشد که دل‌ها بر آن گره بخورند
14:02 و آدمی بر آن پرورش یابد
14:05 و کردارها و موضع‌ها به آن ممتاز شوند
14:08 و در راه آن تلاش شود
14:11 تا آن‌که جان‌ها دگرگون گردند
14:14 و دین همه‌اش برای الله باشد
14:18 و چنین آموزشی
14:20 به زمانی طولانی و شکیبایی بسیار نیاز دارد
14:24 و این همان است که پیامبران و فرستادگان — درود و سلام بر ایشان باد — انجام دادند
14:30 چنان‌که الله تعالی فرموده است
14:32 و به راستی در هر امتی پیامبری فرستادیم
14:36 «که الله را بپرستید و از طاغوت دوری کنید»
14:39 پس برای ما در ایشان الگویی نیکوست
14:41 در این‌که آغاز می‌کردند با دعوت مردم به عقیده
14:45 و در پی استوارکردن آن در دل‌هایشان می‌کوشیدند
14:49 تا آن‌گاه که دل‌ها از محبت الله و بزرگداشت او لبریز می‌شد
14:53 و از او ترس و بزرگداشتش در آن جای می‌گرفت
14:56 آن‌گاه فرمان‌ها و بازداشت‌ها آمد
14:58 و حلال و حرام
15:01 پس با دل‌هایی آماده برای تسلیم و طاعت و فرمانبرداری روبه‌رو شد
15:07 پیوند رفتار و اخلاق با عقیده
15:11 هنگامی که آدمی بر عقیده پرورش یابد، چنان‌که پیش‌تر گذشت
15:15 رفتارش در زندگی دنیا به همین عقیده‌ای پیوند می‌خورد که بر آن تربیت شده است
15:21 که در آن یگانه‌دانستن الله در عبادت و پذیرفتن از او است
15:25 و به دنبال آن نیکی به بندگان می‌آید
15:28 به امید رضای چهره الله و خشنودی او
15:31 و وابستگی به پاداش او در آخرت
15:34 و دانستن این‌که بنده جز از بخشش الله بهره‌ای نمی‌برد
15:38 و جز از روزی او انفاق نمی‌کند، عزّوجلّ
15:42 در حالی که کفر به الله و روز قیامت همراه است با
15:47 خودپسندی و فخرفروشی و بخل و حرص
15:51 و پنهان‌کردن فضل الله و ناسپاسی نعمتش
15:54 پس آثار آن در نیکوکاری و بخشش و انفاق آشکار نمی‌شود
16:00 زیرا او نه امید به الله دارد و نه به روز قیامت
16:04 و این‌گونه عقیده، اخلاق ایمان و اخلاق کفر را تعیین می‌کند
16:08 و اخلاق کفر
16:10 و از نمونه‌های کاربردی آشکار
16:13 بر پیوند رفتار مؤمنان با عقیده
16:16 آن است که الله تعالی از پیروان پیامبر الله داوود — علیه‌السلام — و پادشاه طالوت حکایت کرده است
16:21 و پادشاه طالوت
16:24 «کسانی که گمان می‌کردند دیدار الله را خواهند داشت گفتند:
16:30 چه بسیار گروهی
16:34 گروه اندکی
16:37 بر گروه بسیاری پیروز شدند
16:41 به اذن الله
16:43 و الله با شکیبایان است»
16:47 و چون در برابر جالوت و لشکریانش ظاهر شدند
16:52 گفتند: «پروردگارا، بر ما شکیبایی فرو ریز
17:01 و گام‌هایمان را استوار دار
17:07 و ما را بر گروه کافران پیروز گردان
17:13 پس گویی ایشان در میدان نبرد
17:16 متن عقیده را شرح می‌دادند
17:19 و چگونگی پیوند با الله تعالی را روشن می‌ساختند
17:23 و دعا و توکل بر او را
17:26 پس الله دهان‌هایشان را خوشبو گردانید
17:29 تأکید بر عقیده به معنای نادیده‌گرفتن غیر آن نیست
17:37 به معنای گفتن ضرورت تأکید بر عقیده نیست
17:41 که جوانب دیگر دین نادیده گرفته شود
17:44 بلکه ناگزیر آن‌ها نیز باید بهره‌ای از توجه و آموزش و تربیت بر آن را داشته باشند
17:51 پس امر به معروف و نهی از منکر ناگزیر است
17:55 و آموزش احکام دین مردم، از عبادات و معاملات
18:00 و هشدار دادن از فساد اخلاق و رفتارها
18:05 و ترغیب به فضیلت‌های آن
18:08 و همه این‌ها در کنار آموزش عقیده و تربیت بر آن پیش می‌رود
18:16 آزادی اعتقاد
18:20 قول الله تعالی:
18:23 و بگو: حق از سوی پروردگارتان است
18:25 پس هرکه بخواهد ایمان آورد و هرکه بخواهد کفر ورزد
18:30 به معنای اجازه دادن به کفر نیست
18:33 بلکه تهدید و وعیدی است به عذاب اخروی برای کسی که پس از روشن‌شدن حق آن را برگزیند
18:39 به دلیل سخن بعدی او
18:42 ما برای ستمکاران آتشی آماده کرده‌ایم که سراپرده‌اش ایشان را در بر گرفته است
18:48 و اگر فریادرسی بخواهند، با آبی چون فلز گداخته که چهره‌ها را بریان می‌کند، به فریادشان می‌رسند
18:54 چه بد نوشیدنی و چه بد آرامگاهی است
18:58 پس این سخن صریح در وعید و تهدید است
19:01 و در آن بیان شده که کفر ستم بر ستمکاران است
19:06 و الله عزّوجلّ کفر را روا نمی‌دارد و به آن خشنود نمی‌شود
19:11 الله تعالی فرموده است:
19:13 اگر کفر ورزید، [بدانید که] الله از شما بی‌نیاز است
19:17 و کفر را برای بندگانش نمی‌پسندد
19:20 اما روانبودن کفر
19:23 به معنای اکراه بر ایمان و دین حق نیست
19:28 زیرا الله تعالی فرموده است:
19:30 در دین اجباری نیست؛ قطعاً راه درست از گمراهی آشکار شده است
19:35 و تعالی فرموده است:
19:37 آیا تو مردم را وادار می‌کنی تا مؤمن شوند؟
19:42 و اکراه بر اعتقاد به حق اساساً قابل تصور نیست
19:47 زیرا محل اعتقاد دل است
19:50 و جز الله سبحانه کسی بر آنچه در آن است آگاه نمی‌شود
19:54 و همچنین از گرامیداشت انسان
19:56 جداکردن او از حیوانات است به فکر و اراده
20:00 و واگذاشتن او (خداوند) امر خود را به خودش در آنچه به هدایت و گمراهی در اعتقاد مربوط است،
20:05 همراه با بار کردن (مسئولیت) پیامد عمل او و حسابرسی‌اش در آخرت.
20:10 اگر (عمل) خیر باشد، پس (پاداش) خیر است،
20:12 و اگر شر باشد، پس (کیفر) شر است.
20:14 و عدم اکراه بر ایمان با جنگ با کافران تعارضی ندارد،
20:19 (جنگی) که در آیات متعددی از کتاب الله تعالی به آن امر شده است،
20:24 مانند فرموده عزّ و جلّ:
20:26 «و با مشرکان همه‌گی بجنگید»،
20:30 «چنان‌که آنان همه‌گی با شما می‌جنگند»،
20:34 و فرموده (او):
20:36 ای کسانی که ایمان آورده‌اید، با کافرانی که نزدیک شما هستند بجنگید
20:41 و باید در شما سختی ببینند».
20:44 این جنگ با عدم اکراه بر ایمان تعارضی ندارد،
20:48 زیرا مقصود از جنگ با آنان بازداشتن شرک از ظهور آشکارا است،
20:53 و بازداشتن از برتری‌جویی با آن،
20:55 و الزام به حکم اسلام و شرایع آن در واقعیت زندگی.
21:00 پس اگر کافران به این (امر) پایبند شوند
21:02 و شرک خود را به خودشان محدود کنند و به آن دعوت نکنند،
21:06 و شعائر خود را در معابدشان بدون اظهار و اعلان به جای آورند،
21:11 و در برابر حکم الله فرمانبردار باشند،
21:13 پس از این (کار) بازداشته نمی‌شوند،
21:16 مگر در جزیره‌العرب،
21:18 که در آنجا سکونت آنان ممنوع است،
21:21 و بر ایشان جزیه (واجب) است،
21:23 و حسابشان با خداوند است.
21:25 و پوشیده نیست که مسلمانان نمی‌توانند آن حکم را با این تفصیل اجرا کنند،
21:31 مگر در حال عزت و تمکین.
21:34 اما هنگام ضعف و خواری‌شان و زوال حکومتشان در واقع،
21:39 آنگاه غلبه و ظهور از آنِ کفر و روش‌های گمراه آن خواهد بود،
21:44 که برخی از آنها ممکن است به مسلمانان اجازه دهد شعائر عبادی خود را به جای آورند
21:49 و شرایع خود را تنها در احوال شخصی برپا دارند،
21:53 نه در سایر امور حکومت و سیاست.
21:57 و گاهی امر کفر شدت می‌یابد و در زمان‌ها و مکان‌های مختلف (از آن) اطاعت می‌شود،
22:03 پس حتی شعائر عبادی مسلمانان بازداشته می‌شود
22:07 و احکام آنان در احوال شخصی (نیز)،
22:10 چنان‌که پیش از این رخ داد،
22:13 و قیام نصارا در آن زمان به آنچه «محاکم تفتیش» نامیده می‌شود،
22:18 که مسلمانان را دنبال می‌کردند و آنچه را در دل‌هایشان بود جست‌وجو می‌کردند،
22:23 و آنان را به پذیرش مسیحیت وادار می‌کردند،
22:26 وگرنه با شکنجه هولناک و مرگ و کشتار جمعی روبه‌رو می‌شدند.
22:32 و همچنان که کمونیست‌ها در جریان انقلاب بلشویکی
22:36 در اتحاد جماهیر شوروی سابق (چنین کردند)،
22:39 و آنچه امروز بسیاری از هندوها و سیک‌ها در هند
22:43 و بودایی‌ها در میانمار
22:46 و کمونیست‌های چینی در منطقه ایغور انجام می‌دهند (نیز چنین است).
22:51 میانه‌روی در عقیده:
22:55 نخست، عقیده مسلمانان میانه‌ای است میان آنچه یهودیان باور دارند و آنچه نصارا باور دارند،
23:02 در امور متعدد.
23:05 نخست، مسلمانان به پیامبران ایمان آوردند و آنان را یاری و بزرگ داشتند و دوست داشتند،
23:11 بی‌آنکه آنان را بپرستند یا ایشان و صالحان را به جای خداوند ارباب خود بگیرند،
23:17 چنان‌که نصارا چنین کردند،
23:19 و نه آنکه با آنان بدرفتاری کنند، چنان‌که یهود بدرفتاری کرد،
23:22 و پیامبران را تکذیب کردند و آنان را کشتند،
23:25 و کسانی از مردم را که به قسط امر می‌کردند، کشتند.
23:29 دوم، مسلمانان در حلال و حرام میانه‌روی می‌کنند،
23:34 پس آنچه را خداوند حلال کرده حلال می‌شمارند و آنچه را او حرام کرده حرام می‌دانند.
23:39 اما یهود، نسخ در تکلیف را بر خداوند حرام دانستند،
23:44 و به سبب ستمی از جانب خودشان، پاکیزه‌ها بر ایشان حرام شد.
23:48 چنان‌که خداوند تعالی فرمود:
23:50 پس به سبب ستمی که از یهودیان سر زد، چیزهای پاکیزه‌ای را که برایشان حلال شده بود بر آنان حرام کردیم
23:56 و به سبب بازداشتن بسیاری [مردم] از راه الله
24:00 اما نصارا،
24:03 عیسی علیه السلام به وحی الهی برای آنان حلال کرد
24:07 برخی از آنچه بر بنی‌اسرائیل حرام شده بود،
24:10 پس تجاوز کردند و بسیاری از حرام‌ها را حلال شمردند،
24:14 از روی فرمانبرداری از احبار و راهبانشان،
24:17 چنان‌که خداوند تعالی درباره ایشان فرمود:
24:19 و آنچه را الله حرام کرده حرام نمی‌شمارند
24:23 و (نیز) فرمود:
24:24 دانشمندان و راهبان خود را به جای الله پروردگاران خود گرفتند
24:31 سوم،
24:32 و در اسماء و صفات الله تعالی،
24:35 مسلمانان پروردگارشان را به آنچه خودش را با آن توصیف کرده، وصف کردند
24:39 (و در این امر) ...
24:44 و الله تعالی را به خلقش تشبیه نکردند،
24:47 و صفاتش را از او نفی (تعطیل) نکردند،
24:50 در حالی که یهود، بر خود، از خداوند آنچه را سزاوارشان است (نسبت دادند)،
24:55 و خدا را به خلقش تشبیه کردند،
24:57 و او را سبحانه به فقر و بسته بودن دست توصیف کردند،
25:01 و به رنج و خستگی (منسوب کردند)،
25:03 «تعالی الله از آنچه می‌گویند بسیار برتر است».
25:07 و نصارا مخلوق را به خالق تشبیه کردند،
25:10 پس عیسی علیه السلام را خدا نامیدند،
25:13 و آفرینش و روزی‌دهی و آمرزش را به او نسبت دادند.
25:17 دوم،
25:18 و همان‌گونه که عقیده مسلمانان میانه‌ای است میان آنچه یهودیان باور دارند و آنچه نصارا باور دارند،
25:25 اهل سنت و جماعت از مسلمانان
25:29 در ابواب اعتقاد میان فرقه‌های گمراه در اسلام میانه‌اند.
25:34 نخست،
25:35 اهل سنت و جماعت در اسماء و صفات الله میانه‌اند،
25:40 میان معطله، یعنی نفی‌کنندگان صفات،
25:43 و مشبهه، یعنی کسانی که خداوند سبحانه را به خلقش تشبیه می‌کنند،
25:48 ایشان الله تعالی را به آنچه خودش را با آن وصف کرده وصف می‌کنند
25:52 (و این) بی‌تعطیل و بی‌تشبیه و بی‌تکییف و بی‌تأویل و بی‌تحریف است.
25:56 بی‌آنکه [صفات را] تعطیل کنند، یا تشبیه نمایند، یا کیفیت برای آن‌ها بیان کنند، یا تأویل و تحریف کنند
26:03 و اهل سنت در باب قدر و مشیت
26:04 میانه‌اند میان قدریه، یعنی منکران قدر،
26:08 که می‌گویند خداوند امور را پیش از وقوعشان نمی‌داند،
26:11 یا شر را مقدّر نمی‌کند،
26:16 ...
26:18 یا اراده و آفرینش خداوند را برای کردارهای بندگان نفی می‌کنند،
26:23 و جبریه،
26:24 کسانی که اختیار و مشیئت را از بنده نفی می‌کنند.
26:28 اهل سنت میانه‌ی این دو گروه‌اند.
26:32 آنان به قدر الهی و مشیئت تام او ایمان دارند،
26:36 و اینکه او سبحانه امور را پیش از وقوعشان می‌داند،
26:41 و خیر و شر را همگی مقدّر می‌کند،
26:44 اما وصف شر را به الله سبحانه نسبت نمی‌دهند،
26:48 زیرا او آن را بر وفق حکمت و علم تام خود مقدّر می‌کند.
26:53 و ایمان دارند که در ملک او سبحانه جز آنچه او بخواهد واقع نمی‌شود،
26:58 همان‌گونه که اهل سنت برای بنده قدرت و مشیئت و اختیاری قائل‌اند که بر آن حساب می‌شود،
27:05 اما همهٔ آنها زیر قدرت و مشیئت و اختیار الله است،
27:10 که به حکمت و علم او سبحانه مرتبط است.
27:14 سوم:
27:16 نگاه اهل سنت و جماعت به فاسقان، یعنی گناه‌کبیره‌کنندگان از مسلمانان،
27:22 میانه‌ی وعیدیه، یعنی خوارج و معتزله و مرجئه است.
27:28 پس آنان نزد اهل سنت، به سبب گناه کبیره‌شان، فاسق‌اند تا وقتی توبه نکرده‌اند.
27:34 اما اصل ایمان با آنان است و بخشی از ایمان، هرکس به اندازهٔ خود.
27:39 و کامل‌الایمان نیستند و زیر مشیئت الله‌اند،
27:44 اگر بخواهد عذابشان می‌کند و اگر بخواهد می‌آمرزدشان.
27:48 و اگر به دوزخ درآیند، در آن جاودانه نیستند و سرانجامشان به بهشت است.
27:55 و اگر در دنیا توبهٔ نصوح کنند، الله توبه‌شان را می‌پذیرد،
28:01 و گناهانشان را به حسنات بدل می‌کند و همانند مؤمنان صالح می‌شوند.
28:07 در حالی که خوارج صاحبان گناه کبیره را تکفیر می‌کنند،
28:11 و معتزله آنان را در منزلتی میان دو منزلت قرار می‌دهند،
28:15 یعنی میان کفر و ایمان، و هر دو در جاودانگی‌شان در دوزخ شریک‌اند.
28:21 اما نزد معتزله در درکه‌ای از دوزخ‌اند که از درکهٔ کافران سبک‌تر است.
28:28 و امّا مرجئه می‌گویند ایمان فاسقان مانند ایمان پیامبران است،
28:35 و با وجود ایمان، هیچ گناه و معصیتی زیان نمی‌رساند، همان‌گونه که با کفر، هیچ طاعتی سودی ندارد،
28:42 زیرا ایمان نزد آنان فقط تصدیق است.
28:46 چهارم: اهل سنت در حق اصحاب پیامبر ﷺ میانه‌رواند.
28:53 برای همگی‌شان رضایت الهی را طلب می‌کنند و فضل و سابقه را برای آنان ثابت می‌دانند،
28:58 بر پایهٔ آنچه پیامبر ﷺ برای آنان ثابت کرده است،
29:03 و بر پایهٔ ترتیبی که در فضیلت برایشان قرار داده، و در حق هیچ‌یک از ایشان غلو نمی‌کنند.
29:09 اما شیعهٔ رافضی علی رضی‌الله‌عنه را بر همهٔ صحابه مقدّم داشته‌اند،
29:16 و فضل را جز برای پنج تن از صحابه ثابت ندانسته‌اند و بقیه را تکفیر کرده‌اند.
29:23 و برخی از رافضه در حق علی رضی‌الله‌عنه غلو کرده، او را بالاتر از مرتبهٔ پیامبران قرار داده‌اند،
29:30 و برخی از ایشان او را به خدایی گرفته‌اند.
29:34 و اما خوارج، علی و عثمان رضی‌الله‌عنهما را تکفیر کرده‌اند،
29:39 و خون آن دو را حلال شمرده‌اند،
29:41 و برای سایر صحابه فضلی بر دیگران قائل نبوده‌اند.
29:46 به‌طور کلی، اهل سنت و جماعت در همهٔ ابواب اعتقاد میانه‌ی همهٔ فرقه‌های گمراه‌اند.
29:55 خلاصهٔ مفاهیم اهل سنت: