از مجموعهٔ مفاهیم اهل سنت - اپیزودهای جمع آوری شده (سریال کامل است)
· درس 47 از 77
خلاصه مفاهیم اهل سنت | 28- مفاهیم دستیابی به منافع و اهداف مشروع | مفاهیم (397-407)
0:000:00
متن کامل
ترجمهٔ ماشینی — ممکن است خطا داشته باشد
0:00
خلاصهٔ مفاهیم اهل سنت
0:09
هرجا که شرع الله باشد، آنجا مصلحت است.
0:13
آنچه را که الله عز وجل در کتاب خود و بر زبان رسولش صلیاللهعلیهوسلم تشریع فرموده است
0:21
از واجبات و مستحبات
0:24
و مباحات و محرمات و مکروهات
0:28
همانا الله سبحانه و تعالی آن را برای مصلحت انسان و خیر او در دنیا و آخرت تشریع کرده است.
0:35
پس هر جا که شرع الله باشد، همانجا مصلحت است.
0:40
مصالح در ترازوی شرع
0:45
مصالح در ترازوی شرع سهگانهاند.
0:50
معتبر و ملغا و مرسله
0:54
مصالح معتبره
0:59
آن مصالحی است که شرع به پذیرش و اعتبار آنها با دلیلی معین گواهی داده است.
1:05
و برای تحقق آن، حکمی تشریع کرد
1:08
اینها مصالحی است که راهی برای رد آنها نیست.
1:12
و در مشروعیت اخذ به آن و بهکارگیری آن هیچ اختلافی نیست
1:16
و از جمله آن
1:18
مصلحت حفظ نفوس
1:20
که برای آن حکم قصاص تشریع شده است
1:23
و مصلحت حفظ اموال
1:26
که برای آن قطع دست دزد تشریع شده است
1:29
و مصلحت حفظ عقول
1:31
که برای آن، تحریم شراب تشریع شد
1:34
و همینطور تا آخر آن
1:38
مصالح ملغاة
1:44
مصالحی که شرع به بطلان و مردود بودن آنها گواهی داده است
1:48
از جمله آن
1:50
مصلحت کسب اموال از راه ربا یا میسر و قمار
1:55
شرع آن را با تحریم هر یک از ربا و قمار باطل کرده است.
2:00
و همچنین مصلحتِ پنداریِ ناشی از منع چندهمسری
2:05
برای زیانی که احتمال وقوعش از مشکلات و رشک میان زن و همسرش میرود
2:11
شرع این مصلحت را نادیده گرفته و آن را معتبر نشمرده است
2:15
برای تحقق مصلحتی والاتر از آن
2:18
آن (حکمت) افزایش نسل و تأمین عفت است.
2:22
حفظ و مصونیت نفس
2:24
مصالح مرسله
2:28
آن مصالحی است که در شرع دلیل خاصی بر اعتبار یا الغای آنها وارد نشده است
2:34
این حدیث از قید اعتبار یا الغاء رها (مرسل) است
2:38
اما در آن معنایی وجود دارد که شایسته است برای آن حکمی تشریع شود.
2:43
همچنین این مسئله داخل در اصل کلی شرع است.
2:47
بر اساس مصالح و دفع مفاسد
2:51
و از نمونههای آن
2:53
گردآوری قرآن و تدوین دیوانها و تدوین علوم
2:58
علوم عربی و اصول فقه و مصطلح حدیث
3:03
و جز آن از مصالحی که هیچ خردمندی در این تردید ندارد که با شرع سازگار است.
3:12
از ضوابط اخذ به مصلحت مرسله
3:19
آیا این موضوع با دلیل شرعی، از نص یا اجماع یا قیاس، در تعارض نیست؟
3:25
و اینکه در اخذ به آن، فوت مصلحتی برتر از آن نباشد
3:30
تفاوت میان مصلحت مرسله و بدعت
3:36
مصالح مرسله تنها در اموری است که معنای آن قابل درک باشد.
3:43
و در عبادات محض هیچ راهی برای آن (قیاس/تعلیل) نیست.
3:46
که برای آن معنایی معقول، بهطور خاص، جستجو نمیشود
3:51
جزئیات وضو و تعداد رکعات نماز و تعیین روزه به زمانی مشخص
3:58
ایستادن در مشاعر حج تا آخر آن
4:03
و این از مهمترین تفاوتها میان مصالح مرسله است
4:07
و بدعتی که در عبادتهایی پدید میآید که بر تعبّد محض استوار است
4:13
یا در عقاید، زیرا آنها ثوابتی استوار و محکماند
4:18
حکم توافق بر مصلحت مُرسَله
4:23
هرگاه علما یا اهل تخصص بر مصلحت مرسله اجماع کنند
4:29
عمل با ضد آن جایگزین نمیشود
4:32
اگر اجماع حاصل نشد، مسئول به رأی اکثریت علما عمل میکند.
4:38
تداخل مصالح و مفاسد
4:43
مصالح و مفاسد غالباً خالص و بیآمیزش نیستند.
4:48
بلکه غالباً آمیختگی یا ازدحام میان آنها است.
4:52
و در آن هنگام مسلمان بر اساس قواعد کلی در این باره عمل میکند.
4:57
دفع مفسده بر جلب مصلحت مقدم است
5:01
و مقدم داشتن بالاترین دو مصلحت بر پایینترین آن دو
5:05
و ارتکاب کمزیانترین دو ضرر
5:08
تزاحم مصالح
5:12
ترجیح یکی از دو مصلحت بر دیگری هنگام تزاحم
5:16
بهگونهٔ مطابق با ضوابط زیر باشد
5:19
ابتدا، تقدیم مصلحتی که تحقق آن قطعی است بر مصلحتی که صرفاً مظنون است.
5:27
ثانیاً: تساوی دو مصلحت در قطعیت تحقق آنها
5:33
مصلحت عمومی بر مصلحت خاصّ مقدّم است
5:37
ثالثاً: تساوی دو مصلحت در تحقق وقوع و در عمومیت نفع
5:43
مصلحت بزرگتر بر مصلحت کوچکتر مقدم میشود
5:48
مقاصد تشریع از متون شرع استنباط میشوند، نه اینکه بر آنها حاکم باشند.
5:56
مقاصد کلی تشریع را تنها از راه نگریستن در متون شرع و احکام تفسیری آن شناختهام.
6:05
و استنباط مقاصد از آنها؛ زیرا نصوص اصلاند و مقاصد فرع مستنبط از آنها
6:13
بر این اساس، به هیچوجه نمیتوان متنی یا حکم شرعیِ تفسیری را با مقصدی کلی از مقاصد تشریع در تعارض دانست.
6:24
این ادعای اهل انحراف و هواپرستی است؛ آنان چون از رویارویی با نصوص ناتوان ماندند، به تأویل آنها پناه بردند.
6:32
بر اساس فهم نادرست ایشان از مقاصد کلی اسلام
6:37
و این را اعتماد بر فهم مقاصدی اسلام به جای فهم نصّی مینامند.
6:44
و از نمونههای آن، سخن ایشان است که ربا تنها به سبب ستم حرام شده است.
6:50
پس هر صیغهای از آن که به ظلم نیانجامد، مشروع است؛ به الله پناه میبریم از انحراف و گمراهی.