خلاصه مفاهیم اهل سنت | 50- مفاهیمی در مورد روش ها، وسایل و ویژگی های تربیت | مفاهیم (811-820)

◉ 25 بازدید ⏱ 14:09 صدای ترجمه‌شده — فارسی
0:000:00

متن کامل

ترجمهٔ ماشینی — ممکن است خطا داشته باشد
0:00 خلاصهٔ مفاهیم اهل سنت
0:08 تربیت پیوسته است و پایان نمی‌پذیرد
0:13 از سرشت نفس انسانی است
0:15 نوسان میان طاعت و معصیت
0:18 و میان هدایت و گمراهی
0:21 از این‌رو نیازمند پیگیری دائمی است
0:25 و کافی نیست که آن را یک‌بار بر هدایت و طاعت وادار کنیم
0:30 به گمان اینکه پس از آن برای همیشه منضبط خواهد شد
0:34 بلکه همواره از حدود قالب منضبط فراتر می‌رود
0:38 گاهی چنین و گاهی چنان
0:41 پس در هر بار ناگزیر از راهنمایی برای بازتنظیم آن است
0:46 و بدین‌سان دشواری و خطرِ عملیِ تربیت آشکار می‌شود
0:51 و ضرورت پایدار آن
0:54 پس یا این تلاش پیوسته است
0:57 یا تباهی
1:01 لغزش‌های مترَبّی میان چشم‌پوشی و غفلت
1:06 گاهی از مترَبّی سر می‌زند
1:09 برخی لغزش‌هایی که مربی آن‌ها را ناپسند می‌دارد
1:12 اما گاه از آن‌ها چشم می‌پوشد
1:15 با آگاهی از اینکه تکرار تذکر در هر لغزش
1:19 ممکن است واکنش معکوس، یعنی گریز و بی‌توجهی شنونده را در پی داشته باشد
1:24 و در این چشم‌پوشی باکی نیست
1:27 به این شرط که مربوط به لغزش‌ها باشد
1:30 حتی گناهان آشکار
1:33 و با نیت سنجش اولویت‌ها و به تأخیر انداختن تا رسیدن مترَبّی به بلوغ
1:40 و درک او از ریشهٔ خلل در آن لغزش باشد
1:44 همچنین این چشم‌پوشی به هیچ‌وجه نباید به سهل‌انگاری و غفلت بینجامد
1:50 زیرا رها کردن تذکر زیان‌بار است، همچون پافشاری بر آن
1:54 و حکمت مربی
1:56 که به او می‌آموزد کی چشم‌پوشی نیکوست و کی راهنمایی نیکوست
2:01 کاربست نرمی و قاطعیت هر دو در تربیت
2:09 نرمی در جای خود ضروری است
2:12 و قاطعیت در جای خود نیز به همان اندازه و در همان سطح ضروری است
2:17 آنچه نهی شده، درشتی و سختیِ دلی است که خیری به بار نمی‌آورد
2:23 خداوند متعال فرموده است
2:25 پس به سبب رحمتی از جانب الله، با آنان نرم‌خو شدی.
2:29 «و اگر تندخو و سخت‌دل بودی، قطعاً از پیرامونت پراکنده می‌شدند»
2:34 قاطعیت به هیچ‌وجه به معنای درشتی نیست
2:37 بلکه پایداری مربی بر تصمیم درست است
2:41 و اصرار بر اجرای آن
2:44 همراه با رعایت شیوهٔ نیکو
2:46 و دربرداشتن مدارا و محبت
2:49 و آنچه مربی بدان نیاز دارد
2:51 بصیرت در شناخت جاهای نرمی و جاهای قاطعیت است
2:55 بر پایهٔ همیشگی محبت
3:00 تربیت بر مهار کردن خواسته‌ها
3:03 مهار کردن خواسته‌ها توانایی‌ای است که انسان بر آن تمرین می‌کند
3:08 و عادتی است که به آن خو می‌گیرد
3:11 و هرچه در کودکی بر آن تمرین کند
3:14 بر آن توانمندتر و در آن مسلط‌تر می‌شود
3:18 و آن را هنگام نیاز حاضر می‌یابد
3:22 پس مسلمان نمی‌تواند به سوی الله تعالی دعوت کند
3:25 یا در راه او جهاد نماید
3:28 بدون مهار کردن شهوت‌ها و خواسته‌های خویش
3:31 حتی اگر آن خواسته‌ها در دایرهٔ مباحات باشد
3:34 که در ذات خود گناهی در آن نیست
3:37 الله تعالی فرمود:
3:39 «بگو: اگر پدرانتان و فرزندانتان
3:43 و برادرانتان و همسرانتان و خویشاوندانتان
3:47 و اموالی که به دست آورده‌اید
3:49 و تجارتی که از کساد آن بیم دارید
3:52 و مسکن‌هایی که به آن‌ها دل خوش دارید، نزد شما محبوب‌تر است
3:55 از الله و رسولش و جهاد در راه او
3:59 پس منتظر باشید تا الله فرمانش را بیاورد»
4:03 و الله قوم فاسق را هدایت نمی‌کند
4:07 پس هر آنچه در این آیه یاد شده
4:10 در اصل مباح است،
4:13 اما بدل به حرام و گناه می‌شود
4:16 و [نیز] بازماندن از وظیفهٔ واجب دعوت و جهاد در راه الله
4:20 و مهار کردن خواسته‌ها به معنای محرومیت از آنها نیست،
4:24 اگر مباح باشند،
4:26 بلکه به معنای تمرین دادن نفس است به بی‌نیازی از آنها
4:30 در هنگام نیاز به آن،
4:32 و بر همین اساس،
4:34 مربی می‌تواند متربیان را
4:37 در دوره‌هایی تحت نظارت قرار دهد که در آنها برخی خواسته‌های
4:40 مباح نفس را برای مدتی محدود از آنان دریغ کند،
4:43 تا ایشان را به بی‌نیازی از آنها در هنگام نیاز عادت دهد.
4:52 تنبیه، فی‌نفسه امری ناپسند و حرام نیست،
4:57 و به کیان فرد یا کودک زیانی نمی‌رساند،
5:00 آنچنان که برخی مکاتب تربیتی در جاهلیت معاصر ادعا می‌کنند.
5:05 پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم)
5:08 به تأدیب کودک بر ترک نماز فرمان داد،
5:11 و فرمود:
5:13 فرزندان‌تان را در هفت سالگی به نماز فرمان دهید.
5:16 و در ده سالگی، اگر ترک کردند، آنان را بر آن بزنید.
5:19 اما آنچه باید بر آن تأکید و تقریر کرد، امور زیر است:
5:24 اول.
5:26 نخستین چیزی باشد که مربی بدان متوسل می‌شود
5:31 بلکه باید با پاداش آغاز شود
5:34 و اگر سودی نداشت
5:37 به کیفر منتقل شود
5:39 و از کیفر معنوی پیش از حسی آغاز کند
5:41 و [این کار] با امور معنوی پیش از امور حسی آغاز می‌شود.
5:46 تفاوت‌های فردی میان کودکی و دیگری رعایت شود
5:48 و نوع کیفر و میزان لازم آن با حکمت تعیین گردد
5:51 زیرا کودکی هست که رویگردانی از او را کیفری بازدارنده می‌بیند
5:56 که وجدانش از آن متأثر می‌شود
6:01 پس آن کیفر از حد نمی‌گذرد و به سراغ دیگری نمی‌رود
6:03 *(ادامهٔ جمله در خط بعدی نیامده است)*
6:08 بلکه دوره‌ی روی‌گردانی (از او) بر او طولانی نشد
6:11 اگر اندکی از آن کافی باشد
6:14 و کودک دیگری است که جز با کیفر محسوس بازنمی‌ایستد.
6:19 پس این [مطلب/دارو] با آن به‌کار می‌رود که برای آن سودمند است.
6:23 ثالثاً
6:25 باید مربی رعایت کند که کیفر از نظر کمیت (میزان) نیز متناسب با جرم باشد.
6:32 پس او دوز ثابتی از مجازات ندارد که آن را برای هر حالتی به یک شکل به کار ببرد
6:39 این کار حتی برای کودک هم اشتباهی بزرگ و تخلفی جدی به شمار می‌آید.
6:44 تا زمانی که کیفرش همانند کیفر گناه کوچک باشد
6:48 رابعاً
6:50 همچنین، اولویت با تهدید به کیفر است، نه با اجرای فوری آن.
6:55 زیرا این کار، هیبت و احترام دائمی آن را در دل کودک نگه می‌دارد.
7:00 برخلاف فراوانی وقوع آن‌ها
7:02 آنچه ممکن است باعث شود کودک به آن خو بگیرد و از آن هراسی نداشته باشد.
7:08 تربیت با راهنمایی و تلقین
7:13 اول
7:16 ضرورت هدایت و تلقین
7:19 الگوبودن به‌تنهایی برای فرآیند تربیت کافی نیست
7:23 و کافی نیست برای همهٔ آنچه در آن خواسته شده است.
7:26 پس رسول الله (صلی‌الله‌علیه‌وسلم)، که بزرگ‌ترین الگوی بشریت است،
7:31 او به رفتار خود در تربیت یارانش بسنده نکرد
7:34 بلکه او همواره آنان را راهنمایی و تلقین می‌کرد.
7:38 تا آنجا که ثروتی عظیم از احادیث فراهم آمد
7:42 که به یکی از دو منبع اصلی قانون‌گذاری تبدیل شده است.
7:46 همچنین تمام قرآن کریم راهنمایی و تعلیم است
7:51 در تربیت ناگزیر باید میان الگوپذیری (قدوه) و تلقین (آموزش لفظی) جمع کرد.
7:56 ثانیاً
7:58 منبع راهنمایی و تلقین
8:01 از نکتهٔ پیشین روشن شد
8:03 منبع راهنمایی و تلقین
8:06 باید کتاب و سنت باشد
8:09 پس بر این اساس، ما راهنمایی‌های خود را برای فرزندانمان نمی‌گیریم
8:13 در ارزش‌ها یا تصورات یا اخلاق و الگوهای رفتار
8:18 از جاهلیتی که ما را در همه‌جای زمین احاطه کرده است
8:22 و این به آن معنا نیست که ما عقل‌هایمان را ببندیم
8:26 درباره تجربه‌های سودمند بشریت
8:29 حکمت گمشدهٔ مؤمن است
8:32 هرجا که آن را یافت، پس او به آن سزاوارتر است.
8:35 اما مقصود این است که بر حذر باشیم از اینکه جاهلیت ما را به فتنه بیندازد.
8:40 دربارهٔ آنچه بر ما نازل شده، یا دربارهٔ بخشی از آن
8:43 فرمود سبحانه و تعالی
8:45 و میان ایشان بر اساس آنچه الله نازل کرده حکم می‌کنم
8:49 و از هواهای نفسانی ایشان پیروی مکن
8:52 و از آنان بر حذر باش که تو را از برخی از آنچه الله به سوی تو نازل کرده، بازدارند.
8:57 پس نتیجهٔ آن
8:59 این‌که اصول را جز از کتاب الله نگیریم
9:02 و سنت رسولش (صلی‌الله‌علیه‌وسلم)
9:06 اما تطبیقات
9:08 شیوه‌ی اجرا و انجام (کار)
9:11 اقتباس از هر روش یا شیوه‌ی سودمندی اشکالی ندارد.
9:15 تا زمانی که با اصول برگرفته‌شده (از شریعت) در تعارض نباشد
9:19 از کتاب و سنت
9:21 با یقین قاطع و استوار ما
9:23 جاهلیت از نظر اصول، جز دو امر را در اختیار ندارد.
9:28 یا ارزش‌ها و اصولی مشابه آنچه در اسلام وجود دارد
9:32 پس بیایید آن را از منبع اصیل ربانی‌اش بگیریم.
9:37 یا اینکه (در آن) مواردی باشد که با اسلام مخالف است.
9:40 به هیچ وجه نمی‌توان تصور کرد که خیر از آن (چیزها) حاصل شود
9:44 اگرچه در نگاه نخست درخشان و زرق‌وبرق‌دار به نظر می‌رسد
9:49 هدایت انرژی‌ها و عواطف
9:53 اسلام توانایی‌ها و احساسات انسان را هدایت و سامان می‌دهد.
9:58 و عواطف متعدد او را در جهت درست خود قرار می‌دهد
10:02 آن را در جایگاه موردنظرش به کار می‌گیرد تا میوه‌های خود را بدهد
10:07 پس اگر مثلاً انرژی کراهت در انسان گرد آید
10:11 این نیرویی فطری است
10:14 اسلام آن‌ها را به دوری‌جستن از شیطان و یارانش هدایت می‌کند
10:18 و هر شرّی که آن‌ها پدید می‌آورند
10:22 و همچنین اسلام، نیروی عشق را در عشق به الله جاری می‌سازد.
10:27 و محبت مؤمنان و خیر و حلال
10:31 و همین‌گونه درباره‌ی سایر توانایی‌ها نیز باید گفت.
10:34 همچون جهاد، کشت، تولید و آبادانی
10:38 جایی که اسلام همهٔ این‌ها را در انجام کار خیر و از میان بردن باطل می‌ریزد
10:44 با این کار، نفس از آن‌که توانایی‌هایش آن را منحرف کند و به آشفتگی و شرارت‌ها دچار سازد، حفظ می‌شود.
10:56 علمِ صرف، بدون تربیت و تزکیه نفس
11:01 این (علم) بیشتر حجتی بر صاحبش می‌شود تا آن‌که سودمند باشد.
11:06 بلکه چه‌بسا آن را به تباهی‌کاری در زمین می‌کشاند
11:10 بجای اصلاح آن
11:13 از این رو سزاوار است که دانش‌آموزان در مراحل آموزش به اهداف عالی و نجیب پیوند داده شوند
11:20 و از اهداف پست و فرومایه، و از اموری که به آن‌ها می‌انجامند، دوری می‌کند.
11:25 باید برنامه‌های آموزشی بر اساس این دیدگاه تدوین شود
11:29 بویژه در حوزه‌ای که به علوم نظری معروف است
11:34 علوم تاریخ، زبان، ادبیات و تربیت
11:38 برای مثال، در تاریخ، دانش‌آموزان زندگی‌نامه قهرمانان امت اسلام را مطالعه می‌کنند.
11:43 و جایگاه‌های الگوبودن در سیره‌شان نمایان می‌شود
11:47 و از اهل شر یاد می‌شود، همراه با بیان کانون‌های شرارت و انحرافات ایشان
11:53 و آثار زشت آن بر امت، از باب روشن‌ساختن راه مجرمان
12:01 تربیت جمعی
12:04 با آن‌که تربیت فردی اهمیت و نقشی دارد در تربیت افراد برجسته و متمایز
12:11 اما این‌ها هرگز به‌تنهایی کافی نیستند
12:15 بلکه ناگزیر است از تربیت جمعی، یا تربیت فرد درون یک مجموعه.
12:21 زیرا نفس بشری، چنان‌که پیش‌تر بیان کردیم، در سرشت خود آمادهٔ تربیت است.
12:26 این نفس دو گرایش اصیل دارد
12:29 گرایشی فردی و گرایشی جمعی
12:33 او در مجموعه، یگانه و بی‌همتاست
12:35 و بر همین اساس، فرد نشأتی سالم نخواهد داشت.
12:40 مگر آنکه جوانبی را که در آن است و پخته نمی‌شود و عمل نمی‌کند در نظر بگیریم
12:45 مگر در داخل جماعتی که افراد دیگری نیز در آن هستند
12:49 مدرسه و آنچه در آن از فعالیت‌های دانشجویی وجود دارد، نوعی از تربیت جمعی است
12:56 و همچنین حلقه‌های حفظ قرآن در مساجد
13:00 و آنچه همراه با آن از سفرها و اردوهای تربیتی می‌آید، نوعی از تربیت جمعی است
13:07 متربی در آن، همزیستی درست با دیگران را تمرین می‌کند
13:12 و شیوهٔ رفتار مثبت با آنان را می‌آموزد
13:16 و اهداف مشترک را شکل می‌دهد
13:19 و به تحقق کار جمعی می‌رسد
13:21 که در حوزه‌هایی ثمرهٔ بسیار دارد که از راه کار فردی قابل دستیابی نیست
13:28 محیطِ مؤثر در تربیت
13:32 کودک، یا به‌طور کلی متربی، از محیط پیرامون خود تأثیر می‌پذیرد
13:38 و خانه، خیابان، مدرسه و جامعه همگی بر او اثر می‌گذارند
13:44 پس اگر بخواهیم فرایند تربیت موفق و ثمربخش باشد
13:49 ناگزیر باید خانهٔ مسلمان داشته باشیم
13:53 و خیابان مسلمان
13:55 و مدرسهٔ مسلمان
13:57 و جامعهٔ مسلمان
13:59 و رسانهٔ اسلامی