از مجموعهٔ مفاهیم اهل سنت - اپیزودهای جمع آوری شده (سریال کامل است)
· درس 52 از 77
خلاصه مفاهیم اهل سنت | 23- مفاهیم درباره منابع دریافت و استنباط | مفاهیم (336-367)
0:000:00
متن کامل
ترجمهٔ ماشینی — ممکن است خطا داشته باشد
0:00
خلاصهٔ مفاهیم اهل سنت
0:09
نخستین منزلهای رسوخ در علم
0:14
نخستین منزلهای رسوخ در علم
0:16
آن، انقیاد مطلق به وحی و تسلیم در برابر آن است.
0:20
الله تعالی فرمود:
0:22
و استواران در دانش میگویند
0:25
ما به آن ایمان آوردیم، همه از نزد پروردگار ماست
0:29
و (الله) تعالی فرمود:
0:31
«و گفتند: شنیدیم و اطاعت کردیم»
0:34
پروردگارا، آمرزش تو را میخواهیم و بازگشت به سوی توست
0:38
اعتراض بر سنت محکم
0:42
پیشی گرفتن بر (حکم) الله و رسولش
0:45
اعتراض بر سنت محکم
0:49
با عقل یا رأی یا ذوق یا سیاست
0:52
داخل در قول الله تعالی است:
0:55
ای کسانی که ایمان آوردهاید
0:57
در کار الله و رسولش پیشی مگیرید
1:00
«و از الله پروا کنید»
1:02
همانا الله شنوای داناست
1:05
هر سخنی گرفته و رد میشود،
1:10
مگر سخن الله و رسولش.
1:15
در سخن الله و رسولش هیچ اختیاری نیست،
1:18
مگر پذیرش و تسلیم.
1:20
(الله) تعالی فرمود:
1:22
و هیچ مرد مؤمن و هیچ زن مؤمنه را نرسد
1:25
هرگاه الله و رسولش به کاری حکم کنند
1:28
که برای ایشان در کارشان اختیاری باشد
1:31
و هر که الله و رسولش را نافرمانی کند
1:34
پس قطعاً به گمراهی آشکاری گمراه شده است
1:38
در سبک شمردن نصوص دو وحی
1:41
(و) تعظیم نکردن الله تعالی.
1:45
کسی که نصوص دو وحی را سبک بشمارد
1:48
و بر ردّ آن دو با هوای نفس خود جسارت ورزد
1:52
و تأویلهای فاسد (خود را بر آن تحمیل کند)،
1:55
پس او الله تعالی را تعظیم نکرده است،
1:58
زیرا تعظیم سخن گوینده و تسلیم در برابر آن،
2:01
از تعظیم خود گوینده و سخنگوی آن است.
2:04
و الله تعالی میفرماید:
2:07
و چه کسی در سخن از الله راستگوتر است؟
2:10
و میفرماید:
2:13
«و کلمهٔ پروردگارت از روی راستی و عدالت به کمال رسید»
2:16
«هیچکس کلمات او را دگرگون نمیکند»
2:19
«و او شنوای داناست»
2:22
پس سخن الله همهاش در خبرها راست است
2:25
و در احکام عادلانه است،
2:28
چه امر باشد و چه نهی.
2:32
نخستین و مؤکدترین مقاصد تشریع
2:36
حفظ دین نخستین و مؤکدترین مقصد شریعت است
2:39
و این مستلزم بزرگداشت نصوص آن است
2:42
با تصدیق آنچه از آنها خبر است
2:45
و اجرای آنچه امر یا نهی است.
2:48
آنچه تعظیم نصوص وحی اقتضا میکند،
2:52
تعظیم نصوص وحی و تسلیم در برابر آنهاست.
2:56
این تعظیم، مخالفت با هوای نفس را اقتضا میکند
2:59
و مجاهدت با نفس اماره به بدی،
3:02
و پیروی از امر و نهی،
3:05
و پرهیز از پیشی گرفتن بر الله و رسولش،
3:08
و تحمل سختیها در تکلیف،
3:11
و ترجیح دادن خشنودی الله و سرای آخرت،
3:14
و دوری جستن از جایگاههای لغزش،
3:17
و دیگر معانیای که تحقق میبخشد
3:20
بندگی مطلق برای الله تعالی را.
3:23
روی گرداندن از نصوص دو وحی
3:27
نشانهٔ منافقان است.
3:31
الله تعالی درباره منافقان فرموده است:
3:34
«و هرگاه به سوی الله و رسولش فراخوانده شوند
3:37
تا میان ایشان داوری کند، آنگاه گروهی از ایشان
3:40
و پذیرش نصوص
3:43
دو وحی و شنیدن و اطاعت از آن دو،
3:46
نشانهٔ مؤمنان است. الله تعالی فرموده است:
3:49
گفتار مؤمنان تنها این است
3:52
که هرگاه به سوی الله و رسولش فراخوانده شوند
3:55
تا میان ایشان داوری کند، که بگویند: شنیدیم
3:58
و اطاعت کردیم، و آنان همان رستگارانند
4:02
مظاهر تعظیم نصوص کتاب و سنت
4:06
تعظیم نصوص کتاب و سنت
4:09
مظاهر بسیاری دارد
4:12
که باید به آنها چنگ زد.
4:15
از جمله، نخست حفظ نصوص آن دو است
4:18
در سینهها و در نوشتهها.
4:21
مسلمانان کتاب الله را در سینههای خود حفظ کردهاند
4:24
با قرائتهای متواتر،
4:27
و همواره اجازهها در این زمینه داده میشود.
4:30
بسیاری از علما احادیث رسول الله (ﷺ) را
4:33
با اسنادهای متصل آن به ایشان (حفظ کردهاند).
4:36
اما حفظ در نوشتهها:
4:40
گردآوری کتاب الله در عهد ابوبکر آغاز شد
4:43
و عثمان رضیاللهعنهما (آن را ادامه داد).
4:46
و امروزه در اهتمام به چاپ کتاب الله نمود دارد،
4:49
همراه با ضبط کامل حرکات و رسم عثمانی.
4:52
همچنین درباره سنت،
4:55
از عهد عمر بن عبدالعزیز تدوین آن انجام شد
4:59
و تألیفات در آن، میان مسانید و جوامع،
5:02
و سنن و معاجم، متعدد گشت.
5:05
دوم:
5:08
تعظیم نص شرعی با پذیرش آن و انقیاد در برابر آن،
5:11
و شادی به آن و عمل به آن،
5:14
چنانکه در مفاهیم پیشین بیان کردیم.
5:17
سوم:
5:20
تعظیم نص شرعی با یاری کردن آن و دفاع از آن
5:23
و همچنین انکار بر کسی که با آن مخالفت کند
5:26
و همچنین پاسخ دادن به شبهات دشمنان معاند
5:29
نسبت به متون شرعی که بر آنها اعتراض میکنند
5:32
و رد ادعاهای ایشان و افشای نقشههایشان
5:35
و همچنین مقابله با کسانی که متن را تأویل میکنند
5:38
و آن را تحریف میکنند تا با
5:41
عقیدهشان موافق شود، یا کسانی که رأی
5:44
و قیاس را بر متن مقدم میدارند
5:47
یا ذوق و وجد را بر آن مقدم میدارند
5:50
و سرانجام مقابله با صاحبان سیاستها
5:53
که سیاستهای خود را بر متن مقدم میدارند
5:56
چهارم:
5:59
خدمت به متن شرعی به آنچه فهم و
6:02
تدبّر آن را محقق سازد، و میراث اسلامی
6:05
سرشار از این امر است، چنانکه کتابخانه
6:08
اسلامی از تفسیرهای قرآن
6:11
و اسباب نزول و شاخههای علوم قرآن لبریز شده است،
6:14
همانگونه که از شرحهای کتب سنت
6:17
و علوم گوناگون سنت لبریز شده است.
6:20
و از مهمترین مظاهر تعظیم متن شرعی
6:23
داوری کردن به آن میان مردم است
6:26
و به آن مراجعه کردن است،
6:29
و رد کردن هر آنچه با آن مخالفت کند
6:34
که مقصود از آن است.
6:37
شنیدن نصوص وحی دو گانه به گونهای که معانی آن دو را دریابد.
6:40
پس سخن خداوند متعال
6:43
پس او را پناه ده تا کلام الله را بشنود
6:46
سپس او را به جای امنش برسان.»
6:50
یعنی کلام الله را چنان بشنود
6:53
که بتواند معنای آن را دریابد.
6:56
پس اگر عجمی باشد، برای او ترجمه شود،
6:59
و اگر در لفظ یا جملهای برایش اشکال پیش آید،
7:02
حتی اگر عرب باشد، برایش توضیح داده شود
7:05
تا آنچه را شنیده بفهمد
7:09
و از آن سودی نبرد
7:13
کسی که بفهمد اما شنیدن و عقل او را سودمند نیفتد،
7:16
پس گویی نشنیده و نیندیشیده است.
7:19
و (آنان) اهل دوزخاند.
7:22
اگر ما میشنیدیم یا خرد میورزیدیم
7:25
از یاران آتش فروزان نمیبودیم
7:28
و بازگشت این نفی به فساد شنوایی ایشان
7:31
و فساد عقل ایشان است.
7:35
بدعتگذاران، صاحبان فساد در شنوایی و عقل خویشاند.
7:39
از فساد شنوایی ایشان
7:42
دریافت (علم) از دجالان و شعبدهبازان است،
7:45
یا از فیلسوفان و ملحدان.
7:49
و از فساد عقل ایشان
7:52
تحریف معانی نصوص صحیح،
7:55
و تأویل باطل آنها است،
7:58
و نصوص وحی را در برابر یکدیگر قرار دادن
8:01
برای یاری باطل خویش.
8:04
و از این رو آنان را میبینی که به برخی از نصوص وحی عمل میکنند
8:07
و برخی را تعطیل میکنند،
8:10
پس به تمام کتاب ایمان نمیآورند،
8:13
چنانکه شیوه اهل سنت و پیروان است.
8:16
و متشابه را به محکم بازمیگردانند،
8:19
و کلیات را با جزئیات تعطیل نمیکنند.
8:30
اهل سنت و جماعت
8:33
صاحبان شنوایی صحیح و عقل استوارند.
8:36
ایشان از قرآن و سنت صحیح دریافت میکنند،
8:39
و نیروی عقل و توانایی فهم را به کار میگیرند
8:42
تا نصوص را بفهمند و میان حق و باطل تمیز دهند.
8:51
متکلمان واژه «سمعیات» را در باب عقیده اطلاق میکنند
8:54
بر آنچه شنیدن (نقل) اثبات میکند،
8:57
یعنی آنچه عقل در آن دخالتی ندارد،
9:00
یعنی عقاید غیبی،
9:03
چون بهشت و دوزخ و میزان و صراط
9:06
و عذاب قبر و تا آخر آن.
9:09
و چه بسا آدمی گمان برد که ایشان با این تقریر با اهل سنت و جماعت موافقاند،
9:12
اهل سنت و جماعت بر پایه این تقریر
9:15
این امر را تیره میسازد
9:18
که عبارتی را میآورند و آن را شرط قرار میدهند
9:21
در هر مسئلهای از مسائل سمعیات،
9:24
و آن گفته ایشان است که عقل
9:27
به محال بودن آن حکم نمیکند،
9:30
تا بدین وسیله تأکید کنند که مرجع
9:33
در عقاید نزد ایشان عقل است،
9:36
و اوست که بر نصوص حاکم است،
9:39
نه اینکه خود نص در مسئله حجت باشد.
9:42
و از این رو چون صفات خداوند متعال را وارد کردند،
9:45
که نزد ایشان چیزی است که عقل به تنهایی به درک آن مستقل است،
9:48
سپس عقلهای ناتوان خود را حاکم کردند
9:51
بر نصوص اثباتکننده صفات خداوند متعال
9:54
و مخالف با رأی خویش،
9:57
اگر حدیث بود، نص را رد کردند،
10:00
حتی اگر صحیح بود، به این بهانه که خبر واحد است،
10:03
یا آن را تأویل کردند یا تفویض نمودند،
10:06
و اگر آیه بود (همین رفتار را کردند).
10:10
عقل به تنهایی به درک اصلی عقیدتی استقلال ندارد
10:15
که نزد اهل سنت و جماعت ممتنع است
10:18
که اصلی از اصول عقاید وجود داشته باشد
10:21
که عقل به تنهایی به درک و اثبات آن مستقل باشد.
10:24
و این از برجستهترین تفاوتهای روشی
10:27
میان ایشان و اشاعره است.
10:30
و از این رو نیازی به تقسیم عقاید
10:33
به سمعیات و عقلیات نیست.
10:37
نقش عقل در کنار نص
10:41
شرعی صحیح و قلمرو آن
10:44
اجتهاد در فهم نصوص است
10:47
و چگونگی عمل به آنها.
10:50
در پذیرش یا رد آن هیچ دخالتی ندارد
10:53
پس وحی همان روش راست و مستقیم است
10:56
و عقل ابزار فهم این روش است
10:59
و ابزار را نرسد که با روش در تعارض افتد
11:02
و نه که بر آن اعتراض کند
11:05
و در ادعای تعارض میان این دو
11:08
اتهامی است به کسی که وحی را نازل کرد و ابزار (عقل) را آفرید
11:11
مفهوم اهل سنت و جماعت
11:14
درباره عقل و نقش آن
11:17
میانهای است میان کسانی که در آن زیادهروی کردند
11:21
و آن را بر نص مقدم داشتند
11:24
و کسانی که در آن کوتاهی ورزیدند
11:27
و نقش آن را در فهم نصوص نادیده گرفتند
11:30
و در استنباط احکام و حکمت آنها
11:33
و خود را به خرافات تسلیم کردند
11:36
و جادوگری و اوهام
11:39
قلمروهای پذیرفتهشدهٔ عقل در فهم نص
11:42
قلمروهای پذیرفتهشدهٔ عقل در فهم نص
11:45
و تعامل با آن متعدد است
11:49
از جمله، نخست
11:52
فهم نص در آغاز
11:55
و شناخت معنا و دلالتهای آن
11:58
دوم، شناخت تا جایی که ممکن است
12:01
از علل و مصالح و حکمتها
12:04
و مقاصدی که نصوص برای آن آمدهاند
12:08
سوم، شناخت سیاق نص
12:11
و سبب نزول یا ورود آن
12:14
و شرایطی که پیرامون آن است
12:17
چهارم، دفع آنچه ظاهر میشود
12:21
که میان نصوص تعارضی است
12:24
پنجم، تطبیق نص بر واقعیت
12:27
با تحقق مناط
12:30
ششم، نگریستن در پیامدهای احکام
12:33
هفتم، بهکارگیری
12:36
دو قاعدهای که گفته شده: مسدود کردن ذرایع
12:39
و آنچه واجب جز با آن کامل نمیشود
12:42
پس آن واجب است
12:45
هشتم، شناخت اینکه حکم شرعی
12:48
قطعی است یا ظنی
12:51
مورد اتفاق است یا در دلالتهایش اختلاف است
12:55
قلمروهای تسلیم عقل در برابر نصوص و احکام
12:58
این قلمروها نمود مییابند
13:01
که در آنها عقل نقشی ندارد
13:05
در تسلیم در برابر امور غیبی
13:08
و این از مهمترین صفات مؤمنان است
13:11
خداوند متعال فرمود:
13:14
آن کتاب، هیچ شکی در آن نیست
13:17
«هدایتی است برای پرهیزگاران، کسانی که به غیب ایمان میآورند»
13:20
و همچنین نمود مییابد در تسلیم
13:23
در برابر احکام شرعی از اوامر و نواهی
13:26
و پذیرش و گردن نهادن به آنها
13:29
خواه حکمت تشریع آن را دریابد
13:32
یا آن را درنیابد
13:35
و همچنین نمود مییابد در تسلیم در برابر احکام
13:38
کونی قدری
13:41
و یقین به اینکه برای خداوند حکمت بالغه است
13:44
در آنچه مقدر میکند
13:47
و این به معنای نفی دفع تقدیرها نیست
13:50
با اسباب مشروع که خود
13:53
از همان تقدیر به شمار میروند
13:56
بلکه تقدیر خدا با تقدیر (دیگری) دفع میشود
14:00
منع رد عقل نسبت به نص شرعی
14:04
ثابت بودن نص شرعی
14:08
و فهم معنای آن
14:11
رد و ابطال آن بر عقل ممتنع است
14:14
و پذیرش و اجرای آن بر او واجب است
14:17
خواه این معنا و مدلول
14:20
برای عقل آشنا باشد یا برای او غریب
14:23
مقررات نصوص شرعی
14:27
در همه حوزهها
14:31
مقرراتی که نصوص شرعی آنها را ثابت میکنند
14:34
و بر عقل واجب است که آنها را بپذیرد
14:37
در همه حوزهها باشد
14:40
خواه در حقایق کونی باشد
14:43
یا در عقاید و تصورات
14:46
یا در روشهای حکومت و تشریع
14:49
یا در اخلاق و آداب
14:52
و تا آخر آن
14:56
محالات عقول و حیرتهای عقول
14:59
باید میان آن دو فرق گذاشت
15:04
آنچه عقل بطلان و امتناع آن را میداند
15:07
و آنچه عقل از تصور و درک آن ناتوان است
15:10
اولی از محالات عقل است
15:13
یعنی آنچه عقلها وقوعش را محال میدانند
15:16
و دومی از حیرتهای عقل است
15:19
یعنی آنچه عقلها در درک آن سرگردان میمانند
15:22
وحی و پیامبران
15:25
ممکن است از امور غیبی خبر دهند
15:28
که عقلها در درک آنها سرگردان میمانند
15:31
مانند امور روز آخرت و بهشت و دوزخ
15:34
و عذاب قبر و تا آخر آن
15:37
اما آنچه وقوعش را عقل محال میداند
15:40
به آن قائل نمیشود مگر
15:43
دروغگویان فریبکار
15:46
و صاحبان عقلهای فاسد
15:50
بازگشت معارضهای که عقل مدعی آن است
15:54
به یکی از دو امر برمیگردد
15:57
یا فسادی در عقل است
16:00
مانند فهم نادرست از مراد نص، برای نمونه
16:03
یا ثابت نبودن نص و صحت نداشتن آن
16:06
اما آنچه با استقرا و جستوجو تقریر میشود این است که
16:09
عقل صریح است و
16:12
هرگز نمیتواند با نقل صحیح تعارض داشته باشد.
16:17
تعارض عقل با نص
16:20
بازگشتش به کاربرد وارونه و منحرف عقل است.
16:24
و اگر کسانی میپندارند که برخی نصوص وحی با عقل معارض است،
16:27
در حقیقت آنها با عقل معارضه نمیکنند،
16:30
بلکه
16:33
با کاربرد وارونهٔ عقلهای خود
16:36
که ناقص و فاسد است، معارضه میکنند.
16:39
از جمله آن، ساختن مقررات و ثوابتی است
16:42
بر پایهٔ گفتههای منطقیان
16:45
یا ملاحظات محدود و ناقص انسان،
16:48
یا تجربههای ناقص او،
16:52
سپس مقررات و ثوابت دین را با آنها داوری میکنند.
16:55
در حالی که روش درست
16:58
آن است که نصوص صحیح را دریافت کنیم و آنها را
17:01
به فهمی صحیح بفهمیم تا از آنها
17:04
مقررات و ثوابت پدید آید.
17:08
اجماع و حجیت آن
17:12
اجماع حجتی شرعی است.
17:15
و آن اجماع علمای مسلمانان در هر عصری است
17:18
پس از وفات پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم)،
17:21
که امری از امور دین است،
17:24
و اصل و تأکید آن
17:27
اجماع صحابه رضواناللهعلیهم است.
17:30
و بیشتر مسائل نزد مسلمانان
17:33
اجماعی است، اما آنچه مشهور است اختلاف است.
17:38
فایدهٔ استدلال به اجماع
17:41
با وجود نص
17:44
در کتابهای فقه بسیار آمده است که
17:47
«و این امر با کتاب و سنت ثابت است.»
17:50
و برخی پرسیدهاند:
17:53
فایدهٔ ذکر اجماع چیست
17:56
با وجود نصی از کتاب یا سنت؟
17:59
پاسخ آن است که دلالت کتاب و سنت
18:02
بر مسئلهای
18:05
ممکن است ظنی و غیرقطعی باشد،
18:08
پس اجماع، ظن را به یقین بدل میکند
18:11
و دلالت را قطعی میسازد
18:14
و در آن صورت خلاف ممتنع میشود.
18:19
اصولیان استدلال کردهاند
18:23
به گفتهٔ خداوند عز وجل:
18:26
قطعاً برای شما در پیامبر الله سرمشقی بود
18:29
سرمشق نیکویی برای کسی که به الله و روز آخرت امید دارد
18:32
و روز آخرت امید دارد و الله را بسیار یاد میکند»
18:35
بر حجیت افعال پیامبر
18:38
(صلیاللهعلیهوسلم)
18:41
و اینکه اصل آن است که ایشان برای امتش الگو است
18:44
در احکام، مگر آنچه دلیل بر خلاف آن باشد.
18:48
معنای قیاس شرعی
18:52
قیاس آن است که فرعی را
18:56
به اصلی در حکم ملحق کنیم
18:59
به علتی مشترک میان آن دو،
19:02
و آن حجت و منبع تشریع است
19:05
در آنچه نصی دربارهاش نیست،
19:08
و ظاهریه آن را نفی میکنند.
19:11
مثال آن، تحریم اجاره یا رهن
19:14
یا ازدواج در وقت نماز جمعه است،
19:17
به علت مشترک میان آنها
19:20
که آن بازداشتن از سعی برای نماز جمعه
19:23
و احتمال از دست رفتن آن است.
19:26
الله تعالی فرموده است:
19:29
ای کسانی که ایمان آوردهاید، چون برای نماز ندا داده شود
19:32
از روز جمعه، به سوی ذکر الله بشتابید
19:35
و خرید و فروش را رها کنید.»
19:38
و هر قیاسی که با نص تعارض داشته باشد،
19:41
آن قیاس فاسد است.
19:46
آنچه در دلها پدید میآید
19:50
از الهامات و کشفها و رؤیاهای خوابی
19:53
که نزد صوفیه بسیار یاد میشود،
19:56
به تنهایی دلیل بر حق بودن آنها نیست،
19:59
و تصدیق نمیشوند تا بر
20:02
کتاب الله و سنت رسول او
20:05
(صلیاللهعلیهوسلم) عرضه شوند.
20:08
پس اگر آن دو به پذیرش آن گواهی دادند، پذیرفته میشود،
20:11
و اگر آن را رد کردند، مردود است.
20:14
و اگر چیزی از موافقت یا رد آن معلوم نشد،
20:17
در آن توقف میشود
20:20
و نه تصدیق میشود و نه تکذیب.
20:23
زیرا وحی و الهام چنانکه از رحمان میآید،
20:26
ممکن است از شیطان نیز باشد.
20:29
الله تعالی فرموده است:
20:32
و همانا شیاطین به دوستان خود وحی میکنند
20:35
تا با شما مجادله کنند،
20:38
و اگر از ایشان پیروی کنید، قطعاً شما مشرکید
20:42
و اینگونه برای هر پیامبری
20:45
دشمنانی از شیاطین انس و جن قرار دادیم
20:48
که برخیشان به برخی دیگر سخنان فریبنده وحی میکنند
20:51
سخنان آراسته و فریبنده وحی میکنند.
20:59
حق با کثرت اهلش شناخته نمیشود،
21:02
و کمی پیروان
21:05
در هیچ امری دلیل بر ناحق بودن آن نیست.
21:08
الله تعالی فرموده است:
21:12
«و اگر از بیشتر کسانی که در زمیناند پیروی کنی، تو را از راه الله گمراه میکنند»
21:15
و اگر از بیشتر کسانی که در زمیناند پیروی کنی، تو را گمراه میسازند
21:18
«و اگرچه حریص باشی، بیشتر مردم مؤمن نخواهند بود»
21:21
و در جای دیگر فرموده است:
21:24
«و اکثر مردم ...»
21:27
و حق تنها با شناخت آن و با استدلال بر آن شناخته میشود.
21:30
با راههایی که به او منتهی میشود، از طریق وحی
21:33
و فطرت و عقل
21:36
و حق با مردان شناخته نمیشود،
21:39
و جماعت آن است که با حق موافق باشد
21:42
هرچند تنها باشی
21:45
فزونی پیروان در هدایت یافتن
21:50
یا کمی آنان، به دست الله تنها است
21:54
فزونی پیروان یا کمی آنان
21:57
حق را ثابت نمیکند و باطل را باطل نمیسازد
22:00
پس هدایت یافتن پیروان به دست الله است
22:03
دین نوح همان دین محمد است
22:06
صلیاللهعلیهوسلم، خود او
22:09
نوح هزار سال جز پنجاه سال، میان قوم خود بود
22:12
پس جز اندکی به او ایمان نیاورد
22:15
و محمد صلیاللهعلیهوسلم دعوت کرد
22:18
بیست و سه سال
22:21
و امتی بزرگ از او پیروی کردند
22:24
رأی اکثریت معتبر نیست
22:28
مگر در آنچه با حق آشکار مخالف نباشد
22:31
رأیگیری بر آنچه
22:35
با شریعت و حق مخالف باشد، درست نیست
22:38
اکثریت تنها در آنچه
22:41
با حق آشکار مخالف نباشد معتبر است
22:44
اما اگر در برابر حق باشد
22:47
آنگاه بیارزش میشود
22:50
و اگر رأی اکثریت مقدم و حق بود
22:53
قوم لوط سزاوارتر از لوط میبود
22:56
و فرعون سزاوارتر از موسی
22:59
مقصود از ظاهریه
23:04
مکتبی در فقه است
23:07
که به ظاهر نصوص چنگ میزنند
23:10
و در استصحاب اصل توسّع میکنند
23:13
و قیاس را نفی میکنند
23:16
از این رو به ایشان گفته میشود
23:19
نفیکنندگان قیاس
23:22
و آنان در اثبات بسیاری
23:25
از احکام شرع به نص، تکلّف میورزند
23:28
خلاصه مفاهیم اهل سنت
23:32
خلاصه مفاهیم اهل سنت