مفاهیم اهل سنت | 62- مفاهیمی درباره هنجارهای مشترک اجتماعی بین مؤمنان و کافران | مفاهیم (1002-1032)

◉ 32 بازدید ⏱ 46:32 صدای اصلی (عربی)
صوت ترجمه‌شده برای این درس هنوز در دسترس نیست — ضبط اصلی عربی پخش می‌شود. متن زیر به‌طور کامل ترجمه شده است.
0:000:00

متن کامل

ترجمهٔ ماشینی — ممکن است خطا داشته باشد
0:00 خلاصهٔ مفاهیم اهل سنت
0:08 هم‌پوشانی بسیاری از سنت‌های اجتماعی با یکدیگر
0:15 تا خردها هنگام تأمل در آیات سنت‌های الله در جوامع و تطبیق آن‌ها بر واقعیت سرگردان نشوند
0:22 باید دانسته شود که بسیاری از این سنت‌ها با یکدیگر هم‌پوشانی دارند
0:28 و آن‌ها بر وفق مشیت و حکمت الله تعالی در تدبیر امور جاری می‌شوند
0:34 برای نمونه، سنت مدافعه (ستیز) میان حق و باطل، سنت مداوله (گردش نوبت) میان آن دو را در پی دارد
0:41 و همراه آن‌ها سنت‌های تمییز حق از باطل و مؤمنان از کافران قرار دارد
0:47 و سنت‌های آزمودن مؤمنان و پالایش آنان، و مهلت دادن به کافران و استدراج ایشان
0:54 و سنت عاقبت نیک برای مؤمنان پرهیزگار
0:58 و از روشن‌ترین دلیل بر این امر، آیات ۱۳۷ تا ۱۴۱ سورهٔ آل‌عمران است
1:08 که آیات با ترغیب به تأمل در سنت‌های الله در جوامع و عواقب آن‌ها آغاز شده‌اند
1:15 الله تعالی می‌فرماید: «قد خلت من قبلکم سنن فسیروا فی الأرض فانظروا کیف کان عاقبة المکذبین»
1:25 سپس آیهٔ ۱۳۹ شرط حصول برتری برای مسلمانان را تحقق ایمان بیان کرده است
1:34 الله تعالی می‌فرماید: «و لا تهنوا و لا تحزنوا و أنتم الأعلون إن کنتم مؤمنین»
1:42 و آیهٔ ۱۴۰ هم سنت ابتلا و گردش نوبت میان حق و باطل و تمییز مؤمنان را یادآور شده است
1:52 الله تعالی می‌فرماید: «إن یمسسکم قرح فقد مس القوم قرح مثله و تلک الأیام نداولها بین الناس»
2:03 و تا الله کسانی را که ایمان آورده‌اند بداند و از میان شما شاهدانی برگیرد؛ و الله ستمکاران را دوست ندارد
2:12 و آیهٔ ۱۴۱ نیز دو سنت پالایش مؤمنان و نابودی کافران را ذکر کرده است
2:20 الله تعالی می‌فرماید: «و لیمحص الله الذین آمنوا و یمحق الکافرین»
2:28 و همهٔ این سنت‌ها در آیات پیش‌گفته با واو عطف به یکدیگر پیوسته آمده‌اند
2:35 که واو عطف مطلق جمع میان معطوف‌ها را اقتضا می‌کند
2:39 از این رو سزاوار است سنت‌های الهی در پیوند با یکدیگر و همزمان با هم نگریسته شوند
2:47 و نه به‌صورت جدا و مستقل از یکدیگر
2:52 سنت‌های اجتماعی را شرایط و موانعی است
3:03 هرگاه شرایط تحقق یابد و موانع برطرف شود، سنت به اذن الله واقع می‌شود
3:09 برای سنت نصر و تمکین، تحقق ایمان شرط است
3:15 «و أنتم الأعلون إن کنتم مؤمنین»
3:19 و الله تعالی می‌فرماید
3:21 و بر ما حق بود که یاری مؤمنان را بدهیم
3:24 و نزاع میان مؤمنان مانع تحقق آن می‌شود
3:28 الله تعالی در مقام جهاد با کافران فرموده است
3:32 و با یکدیگر نزاع نکنید که سست شوید و شکوهتان برود
3:36 همچنان که سنت عذاب با استغفار مانع می‌شود
3:40 الله تعالی می‌فرماید
3:43 و الله بر آن نبود که آنان را عذاب کند در حالی که تو در میان ایشانی
3:47 و الله بر آن نبود که آنان را عذاب کند در حالی که آنان طلب آمرزش می‌کنند
3:52 سنت هدایت و اضلال
3:58 بی‌شک هدایت یا گمراه کردن
4:01 به مشیت الله تعالی و قدر نافذ اوست
4:05 الله تعالی می‌فرماید
4:07 هر که را الله بخواهد گمراه می‌کند و هر که را بخواهد بر راه راست قرار می‌دهد
4:14 و الله تعالی می‌فرماید
4:16 پس هر که الله بخواهد هدایتش کند، سینه‌اش را برای اسلام گشاده می‌سازد
4:22 و هر که بخواهد گمراهش کند، سینه‌اش را تنگ و دشوار می‌گرداند
4:27 گویی که به آسمان بالا می‌رود
4:31 این‌گونه الله پلیدی را بر کسانی قرار می‌دهد که ایمان نمی‌آورند
4:37 هیچ‌کس، هر که باشد، توان هدایت کسی را که الله گمراهی او را مقرر کرده ندارد
4:43 و نه گمراه ساختن کسی را که الله هدایت او را مقرر کرده
4:47 الله تعالی می‌فرماید
4:49 و هر که را الله گمراه کند، برای او هیچ راهنمایی نیست
4:53 «و من یهد الله فما له من مضل»
4:58 و الله تعالی می‌فرماید
5:00 تو هر که را دوست بداری هدایت نمی‌کنی، ولی الله هر که را بخواهد هدایت می‌کند
5:06 «و هو أعلم بالمهتدین»
5:09 امّا این مشیت و اراده از سوی الله تعالی
5:13 با صفات والای او پیوسته است
5:16 از علم و حکمت و رحمت و فضل یا عدل او
5:21 پس الله عزّ و جلّ هدایت را جز در دل کسی که سزاوار آن است قرار نمی‌دهد
5:26 از کسانی که سبحانه می‌داند که به هدایت علاقه‌مند است
5:30 و برای حق فروتن و بازگشت‌کننده است، هرگاه حق بر او آشکار شود
5:34 پس او را یاری و توفیق می‌دهد
5:37 همچنان که گمراهی را در دل کسی که سزاوار آن است قرار می‌دهد
5:41 از کسانی که می‌داند از هدایتی که پیامبران برای آن فرستاده شده‌اند روی‌گردان است
5:46 پس او را خوار می‌کند و به خودش وامی‌گذارد
5:49 و هرکه را الله رها کند، بی‌شک گمراه و هلاک می‌شود
5:54 پس هدایت، همان‌گونه که بر وفق مشیت و قدرت الله است
5:58 مقتضای فضل و رحمت و علم و حکمت اوست
6:03 از این رو الله دربارهٔ کسی که سزاوار هدایت است فرموده است
6:07 و به سوی او هدایت می‌شود هر که بازگردد
6:10 و فرموده است: «و الذین اهتدوا زادهم هدی و آتاهم تقواهم»
6:16 و عزّ و جلّ فرموده است: «یهدی به الله من اتبع رضوانه سبل السلام»
6:23 و ایشان را به اذن خود از تاریکی‌ها به سوی نور بیرون می‌آورد
6:27 و ایشان را به راه راست هدایت می‌کند
6:31 و گمراه ساختن، همان‌گونه که بر وفق مشیت و قدرت الله است
6:35 مقتضای عدل و علم و حکمت اوست
6:39 از این رو الله عزّ و جلّ دربارهٔ کسی که سزاوار گمراهی است فرموده است
6:44 پس چون آنان منحرف شدند، الله دل‌هایشان را منحرف ساخت
6:48 و الله گروه فاسقان را هدایت نمی‌کند
6:52 و الله تعالی فرموده است: «إن الذین لا یؤمنون بآیات الله لا یهدیهم الله»
6:59 «و لهم عذاب ألیم»
7:01 و فرمود: متعال، الله کسی را که دروغگوی کفرپیشه است هدایت نمی‌کند
7:08 پس مشیت مطلق الهی با علم و حکمت الله ناسازگار نیست
7:14 و با عدل و فضل و رحمت او نیز ناسازگار نیست
7:18 و الله تعالی فرموده است: «و ما ربک بظلام للعبید»
7:23 و عقل بشری که به حدود زمان و مکان محدود است
7:28 حق ندارد دربارهٔ روابط و پیوندهای میان مشیت الهی و فعالیت و گرایش انسانی داوری کند
7:36 بلکه همهٔ این امور به اراده‌ای تدبیرگر و فراگیر و علمی مطلق و کامل سپرده شده است
7:44 و این است راز الله عزّ و جلّ در قدر و حکم نافذ او
7:49 پس آدمی نباید خود را با این امور مشغول کند و از غایتی که برای آن آفریده شده بازماند
7:55 و باید یقین داشته باشد که الله هرگز او را به کاری که توان آن را ندارد مکلف نمی‌سازد
8:01 الله عزّ و جلّ فرموده است: «لا یکلف الله نفسا إلا وسعها لها ما کسبت و علیها ما اکتسبت»
8:11 ابتلا سنتی جاری است
8:20 الله تعالی فرموده است: «الذی خلق الموت و الحیاة لیبلوکم أیکم أحسن عملا»
8:28 و الله تعالی فرموده است: «أحسب الناس أن یترکوا أن یقولوا آمنا و هم لا یفتنون»
8:37 و قطعاً کسانی را که پیش از ایشان بودند آزمودیم؛ پس الله راستگویان را قطعاً می‌شناسد و دروغگویان را قطعاً می‌شناسد
8:47 ابتلا به شر و خیر
8:52 همان‌گونه که ابتلا به شر است، ابتلا به خیر نیز هست
8:57 الله تعالی فرموده است: «و نبلوکم بالشر و الخیر فتنة و إلینا ترجعون»
9:05 و پیامبر (ﷺ) فرموده است: «عجبا لأمر المؤمن إن أمره کله خیر»
9:13 و این ویژگی جز برای مؤمن نیست: اگر نعمتی به او رسد شکر گوید، پس آن برای او خیر است
9:21 و اگر به او سختی‌ای برسد، صبر کند، پس آن برای او بهتر است؛ روایت مسلم.
9:28 و ابتلا آزمونی است برای انسان تا ببیند چگونه در برابر آن رفتار می‌کند.
9:34 و آنچه خواسته شده، چنان‌که حدیث بیان کرده، صبر هنگام ابتلا به سختی است.
9:40 و شکر هنگام ابتلا به خوشی است.
9:43 و شکر همان‌گونه که با گفتار است، با حال نیز هست،
9:48 بدین‌گونه که نعمت را در طاعت الله به کار گیرد و بدین وسیله آن را نگه دارد و انکارش نکند.
9:55 و ابتلا به سختی گوناگون است: میان بیماری، ناتوانی، فقر، محرومیت
10:01 و شکنجه، و تا آخر آنچه این‌ها را در بر می‌گیرد.
10:05 و همه این‌ها آزمونی است برای سنجش تحمل مبتلا و صبر او بر بلا،
10:10 و میزان پایداری او در پروردگارش و امید او به رحمت او.
10:15 و با وجود سختی این نوع ابتلا،
10:18 بسیاری در برابرش پایدارند، زیرا آشکار بودن آن نزد ایشان است،
10:23 و زیرا که توان مبارزه و مقاومت نهفته در آنان را برمی‌انگیزد.
10:28 اما ابتلا به خوشی، از تندرستی و نیرو و ثروت و بهره‌مندی،
10:34 و مقام و آسایش و شادی، بسیاری را به سستی و رخوت دچار می‌کند،
10:39 و توان بیداری و مقاومت در برابر فریب را از ایشان می‌گیرد.
10:44 پس در آزمون می‌لغزند و وظیفه شکر این نعمت‌ها را فراموش می‌کنند.
10:49 و برخی از سلف راست گفته‌اند، آنجا که گفت:
10:52 به سختی مبتلا شدیم و صبر کردیم،
10:55 و به خوشی مبتلا شدیم و صبر نکردیم.
11:07 ابتلا به بدی، معیار یا دلیل بر خواری نیست،
11:14 همان‌گونه که ابتلا به خوبی دلیل بر گرامی‌داشتن نیست.
11:18 الله تعالی فرموده است:
11:20 اما انسان، هنگامی که پروردگارش او را بیازماید و گرامی‌اش دارد و نعمتش دهد، می‌گوید: پروردگارم مرا گرامی داشت
11:29 و اما هنگامی که او را بیازماید و روزی‌اش را بر او تنگ گرداند، می‌گوید: پروردگارم مرا خوار کرد
11:36 «نه چنین است؛ گرامی‌داشتن و خواری بر مال و فراخی روزی یا تنگی و سختی آن نمی‌گردد.»
11:45 و توسعه دادن به کافر نشانه گرامی بودن او نیست،
11:49 الله تعالی فرموده است: «آیا می‌پندارند آنچه ما به آنان از مال و فرزندان می‌دهیم، برایشان در کارهای خیر شتاب می‌کنیم؟ بلکه آنان نمی‌فهمند.»
12:01 و تنگ گرفتن بر مؤمن نشانه خوار داشتن او نیست، بلکه همه این‌ها ابتلایی است از سوی الله برای بندگانش، بر پایه حکمت و دانش او.
12:11 و گرامی‌داشتن انسان تنها با هدایت او به شناخت پروردگارش و محبت و طاعت او حاصل می‌شود،
12:18 و خواری او با گمراه کردن او و روی‌گردانی‌اش از پروردگار و نافرمانی‌اش خواهد بود.
12:24 اسباب ابتلا و اهداف آن.
12:27 الله، برای آنکه بداند، هیچ مصیبت و بلایی به انسان نمی‌رسد
12:35 مگر به سبب خود او و بدان‌سبب که دستش به کاری خلاف اولی کرده است،
12:41 یا به گناه و نافرمانی یا ستم و کفر، تا آخر آنچه این‌ها را در بر می‌گیرد.
12:47 الله تعالی فرموده است:
12:49 و هر مصیبتی که به شما رسد به سبب آن است که دست‌هایتان فراهم آورده است، و از بسیاری (گناهان) درمی‌گذرد
12:57 و (الله) تعالی فرموده است:
12:59 آیا چون مصیبتی به شما رسید که دو برابرش را (به دشمن) رسانده بودید، گفتید: این از کجاست؟
13:07 بگو: آن از جانب خودتان است
13:11 و آیات در این معنا بسیارند.
13:15 با این همه، ممکن است برخی که در نصوصی می‌نگرند که هدف ابتلا را روشن می‌کنند، سرگردان شوند،
13:22 و امر بر ایشان مشتبه گردد:
13:24 آیا آن کیفر و عذاب برای مبتلاست،
13:27 یا کفاره گناهان و خطاهاست،
13:30 یا بالا بردن درجات است،
13:32 یا آزمونی برای تمیز و خالص‌سازی است؟
13:36 و برای روشن شدن: هدف ابتلا می‌تواند هر یک از آنچه گفته شد باشد،
13:41 یا آمیزه‌ای از بیش از یک هدف.
13:44 و این بسته به خود مبتلا گوناگون می‌شود:
13:48 برای کافر، کیفر و عذاب است،
13:51 و هشداری است، شاید که از کفر و گمراهی‌اش بازگردد.
13:55 الله تعالی فرموده است:
13:57 و قطعاً ایشان را از عذاب نزدیک‌تر، پیش از عذاب بزرگ‌تر می‌چشانیم، باشد که بازگردند
14:04 عذاب نزدیک، عذاب دنیاست،
14:08 و عذاب بزرگ، عذاب آخرت است.
14:11 و برای گنهکاران مؤمن، کفاره گناهان و خطاهاست،
14:16 و نیز شاید بازگردند.
14:19 همان‌گونه که پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) فرمود:
14:22 «بلا همواره به مرد و زن مؤمن در جان و فرزند و مالش می‌رسد،
14:28 تا آنکه الله را دیدار کند در حالی که هیچ گناهی بر او نیست.»
14:32 روایت ترمذی.
14:34 و پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) فرمود:
14:36 «هیچ رنج و خستگی و اندوه و غم و آزاری به مسلمان نمی‌رسد،
14:42 و نه ناراحتی و غمی،
14:44 حتی خاری که به او فرو رود،
14:46 مگر آنکه الله به سبب آن گناهانی از او را ببخشد.»
14:50 روایت بخاری.
14:52 و برای پیامبران و پرهیزگاران، بالا رفتن درجات است.
14:57 پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) فرمود:
15:00 «سخت‌ترین مردم در بلا، پیامبرانند،
15:03 سپس آنان که بهترند، آنگاه بهترین‌ها.
15:05 مرد بر اساس دینداری‌اش مبتلا می‌شود،
15:08 و در روایتی: به اندازه دینش.
15:11 پس اگر دینش استوار باشد،
15:13 بلایش شدید می‌شود.
15:15 و اگر در دینش سستی باشد،
15:18 بر اساس دینش مبتلا می‌شود.»
15:20 روایت ترمذی و احمد.
15:23 و آن به طور کلی برای تمیز و خالص‌سازی است،
15:27 چنان‌که الله تعالی فرموده است:
15:30 آیا مردم گمان می‌برند که رها می‌شوند از اینکه بگویند: ایمان آوردیم
15:35 و آزموده نمی‌شوند؟
15:37 و قطعاً کسانی را که پیش از ایشان بودند آزمودیم
15:41 تا الله راستگویان را معلوم کند،
15:44 و دروغگویان را نیز معلوم کند.»
15:47 و الله تعالی فرموده است:
15:49 الله بر آن نیست که مؤمنان را بر همان وضعی که شما بر آنید واگذارد
15:54 تا پلید را از پاک جدا کند
15:59 سنت تمیز ناپاک از پاک
16:04 سنت تمیز ناپاک از پاک
16:07 تابع سنت ابتلاست،
16:09 یا برآمده از آن.
16:11 پس فرموده الله تعالی:
16:13 الله بر آن نیست که مؤمنان را بر همان وضعی که شما بر آنید واگذارد
16:18 تا پلید را از پاک جدا کند
16:21 معنا:
16:22 ناگزیر است که سببی از محنت پدید آورد،
16:25 که در آن دوست او آشکار شود،
16:27 و دشمن او رسوا گردد.
16:29 مؤمن صابر با آن شناخته می‌شود
16:32 و منافق فاجر (نیز با آن شناخته می‌شود)
16:34 و همان‌گونه که سنت تمییز ناپاک از پاک در سطح جامعه‌ای است
16:40 مؤمن از منافق با آن شناخته می‌شود
16:42 و ایمان قوی از ضعیفش (جدا می‌گردد)
16:45 (این سنت) در سطح فرد نیز هست
16:48 پس حقیقت ایمان و میزان صداقت او در آن، برای مؤمن آشکار می‌شود
16:53 و پرده‌های غرور به نفس خود برای او کنار می‌رود
16:56 و حقیقت آنچه در آن از ضعف در اعتقاد یا اخلاق قرار دارد (برای او روشن می‌شود)
17:01 پس در آن هنگام به رهانیدن خویش از پلیدی و ضعفی که در آن است می‌کوشد
17:07 سنت تمحیص
17:11 چنان‌که در مفهوم نخست از مفاهیم سنت‌های اجتماعی بیان کردیم
17:17 که این سنت‌ها با یکدیگر در هم تنیده‌اند
17:20 زیرا سنت‌های ابتلا و تمییز و تمحیص و تمکین
17:25 و هلاک کافران
17:27 همگی سنت‌هایی هستند که برخی از آن‌ها گریبان برخی دیگر را گرفته‌اند
17:30 و نخستین، دومی را به دنبال دارد
17:33 و دومی، سومی را
17:35 و همین‌گونه جریان می‌یابد
17:37 و بر این اساس
17:39 پس سنت تمییز را سنت تمحیص دنبال می‌کند یا همراه آن است
17:44 و تمحیص به معنای پاک‌سازی و رهانیدن و خالص‌سازی است
17:49 گفته می‌شود: طلا را با آتش تمحیص کردم
17:52 یعنی آنچه از پلیدی بر آن نشسته بود را زدودم
17:56 پس سخن خداوند متعال
17:58 و تا الله کسانی را که ایمان آورده‌اند پاک گرداند و کافران را نابود سازد
18:03 یعنی مؤمنان را از منافقان جدا سازد
18:06 و خودشان را خالص گرداند و ایشان را از گناهانشان پاک کند و آن‌ها را از آنان بزداید
18:12 و سخن خداوند متعال
18:14 و تا آنچه را در دل‌های شماست بیازماید و پاک گرداند
18:17 (این) ویژه پاک‌سازی دل‌های مؤمنان است
18:20 و رهانیدن آن از هر شک و تردیدی
18:23 به سبب شبهه‌ها و سست‌کردنی که منافقان می‌افکنند
18:27 پس تمحیص مؤمنان
18:29 رهانیدن آنان از منافقان و کافران است
18:32 و پاک گرداندنشان از خطاها و گناهانی که با آنان درآمیخته است
18:38 تمحیص مؤمن را بر پاک‌سازی و تزکیه نفس خویش یاری می‌دهد
18:46 بسیار می‌شود که انسان خویشتن را نمی‌شناسد و حقیقت ضعف و قدرت خود را درنمی‌یابد
18:51 و حقیقت آنچه از بقایای جاهلی در آن نهفته است و جز با برانگیزاننده‌ای آشکار نمی‌شود
18:58 پس ابتلا با حوادث و موقعیت‌های عملی فرا می‌رسد
19:02 تا نفس مؤمن برای او تمحیص شود و او را به حقیقت آن بینا گرداند و در پاک‌سازی و تزکیه‌اش یاری کند
19:10 از حکمت‌های ابتلا
19:15 چون ابتلا سنتی جاری و تقدیری حتمی بر همه مردم است
19:21 در آن حکمت‌های بزرگ و فایده‌های فراوانی نهفته است که از مهم‌ترین آن‌ها
19:27 نخست، آشکار شدن بندگی مبتلا نسبت به خداوند عز و جل در هنگام سختی است
19:33 با نمایان شدن شکستگی و نیازمندی او به پروردگارش عز و جل
19:38 و اصرار او در دعا تا آنچه از اندوه بر او است برطرف گردد
19:43 و آشکار شدن بندگی او در هنگام آسایش
19:46 با نمایان شدن سپاسگزاری او نسبت به پروردگارش سبحانه بر نعمت‌هایی که به او ارزانی داشته است
19:52 و شکرگزاری او بر آن‌ها
19:54 دوم
19:56 تمحیص مؤمنان با پاک‌سازی دل‌هایشان از بیماری‌هایی که به آن‌ها می‌چسبد
20:01 سوم
20:03 آماده‌سازی مؤمنان مبتلا برای مقام‌های والا در دنیا و آخرت
20:09 چه بسا عالم و داعیه‌ای که در ثبات خویش در بلا
20:14 برای او بلندی‌ای میان مردم پدید آمد که او را برایشان الگو و پیشوا ساخت
20:19 افزون بر آنچه از ثواب و حسنات برای او دو چندان می‌شود
20:23 به سبب اقتدا به او
20:25 پس این خود سببی برای بالا رفتن جایگاه و درجه او در بهشت است
20:31 چهارم
20:32 در ابتلا فرصتی است تا داعیه مبتلا در روش‌ها و تصوراتی که پیش گرفته، بازنگری کند
20:40 و آن‌ها را از هر خلل و لغزشی که ممکن است به آن‌ها آمیخته باشد پاک گرداند
20:44 پنجم
20:46 شکستگی نفسی که ابتلا پدید می‌آورد و آرامش یافتن آن نزد پروردگارش
20:51 به درمان بیماری خودبزرگ‌بینی و خودپسندی و برتری‌جویی که ممکن است به نفس دچار شود می‌انجامد
20:57 ششم
20:59 ابتلای مؤمن به انواع عذابی که دشمنش بر او وارد می‌کند
21:04 از زندان و شکنجه جسمی و روانی و تمسخر و استهزا
21:10 همه این‌ها به شکستن حصار ترس مؤمن از این گونه‌ها پیش از رودررو شدن با آن‌ها می‌انجامد
21:17 و او را بر ثبات در دعوتش یاری می‌دهد
21:20 دعوت حق و رستگاری
21:24 و بی‌نیاز از گفتن است
21:26 که این حکمت‌ها و فایده‌ها
21:28 جز به تثبیت خداوند عز و جل حاصل نمی‌شود
21:31 برای کسی که استحقاق آن را با آمادگی‌ای که برای پذیرش حق و هدایت دارد داشته باشد
21:37 همان‌گونه که در سنت هدایت و اضلال روشن ساختیم
21:42 این سنت (الهی) است که الله آنچه را در قومی است تغییر نمی‌دهد تا آنچه را در خودشان است تغییر دهند
21:56 این سنتی پیوسته و جاری است
21:58 چه دگرگونی از خیر به شر باشد
22:02 یا برعکس، دگرگونی از شر به خیر
22:06 اما دگرگونی از خیر به شر
22:09 خداوند متعال فرموده است:
22:11 این بدان سبب است که الله نعمتی را که بر قومی ارزانی داشته تغییر دهنده نیست تا آنان آنچه را در خودشان است تغییر دهند
22:20 و متعال فرموده است:
22:22 و الله مثلی زد: شهری که امن و آرام بود
22:28 روزی‌اش از هر جا به فراوانی به سوی آن می‌آمد
22:33 «پس به نعمت‌های خدا کفر ورزیدند»
22:35 پس الله لباس گرسنگی و ترس را به آنان چشانید به سبب آنچه می‌ساختند
22:41 و اما دگرگونی از شر به خیر
22:44 خداوند متعال فرموده است:
22:46 «و اگر اهل شهرها ایمان می‌آوردند و تقوا می‌ورزیدند، برکاتی از آسمان و زمین بر ایشان می‌گشودیم»
22:54 و متعال فرموده است:
22:56 و اگر (آنان) بر راه راست پایداری می‌ورزیدند، قطعاً ایشان را آب فراوان می‌نوشانیدیم
23:02 پس بر پایه این سنت الهی
23:06 بشر مسئولیت آنچه از خیر یا شر برای او رخ می‌دهد را بر دوش می‌گیرد
23:11 پس دگرگونی از خود آن‌ها آغاز می‌شود
23:14 چه به سوی شر و چه به سوی خیر
23:17 و بر داعیان است که این سنت را پایه مهم
23:22 و روش اصلی در دعوت و تغییر قرار دهند
23:25 زیرا این سنت، مادر سنت‌های الهی در سازندگی و دگرگونی است
23:30 کی بیشتر مردم به سنت الله در تغییر پی می‌برند؟
23:37 با آنکه (این) آیه: الله آنچه را در قومی است تغییر نمی‌دهد تا آنچه را در خودشان است تغییر دهند
23:44 روشن است در معنایش و قطعی است در دلالتش بر سنت تغییر
23:50 جز این‌که ایمان به آن‌ها غالباً نظری است
23:54 تا آن‌که در هستی محقق شود و برای عموم آشکار گردد
23:59 پس آن‌گاه مردم او را تصدیق می‌کنند
24:02 و ایمان به آن‌ها در آن هنگام رساتر و قوی‌تر خواهد بود، نسبت به پیش از وقوع آن‌ها.
24:08 زوال نعم الدنیا و تدارک الحال
24:13 زوال نعمت‌های دنیوی به سبب فساد
24:17 به‌قدر آنچه دردناک است
24:19 جز این که در آن رحمتی برای بندگان است
24:22 و همچنین برای بیدار کردن ایشان، تا پیش از سقوط به ورطه‌ی هلاکت، وضعشان را جبران کنند.
24:28 الله سبحانه و تعالی فرمود
24:30 فساد در خشکی و دریا آشکار شد به سبب آنچه دست‌های مردم کسب کرده است
24:35 تا برخی از آنچه کرده‌اند را به آنان بچشاند، شاید بازگردند.
24:40 و زوال نعمت‌های دنیا تصویر می‌شود و کوچک جلوه می‌کند در برابر از دست رفتن دین و زوال آن.
24:47 چه کسی از سنت الله در تغییر بهره‌مند می‌شود؟
24:53 از سنت الهی در تغییر بهره‌ای نمی‌برد
24:56 مگر مؤمن و کسی که در دلش خیر و صلاح باشد.
25:00 اما منافقان و سکولارها و اهل الحاد
25:04 پس به این سنت توجهی نمی‌کنند
25:07 بلکه آنان کسانی را که به آن ایمان دارند و به عمل کردن بر طبق آن فرا می‌خوانند، مسخره می‌کنند.
25:12 و نشانه‌ها و هشدارها برای گروهی که ایمان نمی‌آورند سودی ندارد
25:17 درک سنت الله در تغییر
25:21 این آغاز پیروزی و تمکین (استقرار قدرت) است.
25:24 تغییر حال امت ما امروز با آن هم‌خوان است
25:29 از عزت و برتری و تمکین
25:32 به سوی خواری و پستی و ذلت
25:35 با وجود تفاوت حال ما با حال سلف صالح
25:38 از تقوا و هدایت و رستگاری
25:41 و این دلیلی است بر تحقق سنت الله در تغییر.
25:45 و اینکه ما آنچه را که در خودمان است دگرگون کردیم
25:48 پس الله حال ما را دگرگون کرد
25:50 و بر همین اساس
25:52 الله وضعیت کنونی ما را تغییر نخواهد داد
25:55 مگر آنکه آنچه را در خودمان است دگرگون کنیم
25:57 از بدعت‌ها و شرکِ آشکار و نهان
26:00 و پیروی از غرب و فسق
26:03 به پایبندی به سنت و تحقق توحید
26:06 و ولاء (دوستی و پیوند) برای مؤمنان است.
26:09 و بیزاری از مشرکان
26:12 و تقوای الله تعالی
26:15 درک سنت الله در تغییر
26:18 و عمل به مقتضای آن
26:21 این کلید پیروزی و تمکین است.
26:24 و راه ورود به تغییر واقع تلخ و دشوار ما
26:28 سنت مدافعه و کشمکش
26:32 حقیقتی پابرجا و سنتی جاری
26:35 زیرا الله سبحانه و تعالی فرموده است
26:38 و این‌گونه برای هر پیامبری
26:41 دشمنانی از شیاطین انس و جن قرار دادیم
26:44 که برخی از آن‌ها به برخی دیگر وحی می‌کنند
26:47 «زخرف القول غرورا» — سخنان آراسته و فریبنده‌ای که از روی فریب گفته می‌شود.
26:50 و اگر پروردگارت می‌خواست، آن را انجام نمی‌دادند
26:53 پس آنان را با آنچه افترا می‌بندند رها کن.
26:56 و خداوند سبحانه و تعالی فرموده است
26:59 و گفتیم در هر قریه‌ای بزرگانی هستند
27:02 تا در آن نیرنگ کنند، از گناهکاران.
27:06 حق در گذر زمان آن را نمایندگی می‌کند.
27:09 هر پیامبری و پیروانش
27:12 و با او روبه‌رو می‌شود و با او کشمکش می‌کند
27:15 شیاطین انس و جن در هر زمان
27:18 و ایشان بزرگان مجرمان در هر قومی‌اند.
27:21 ورقهٔ بن نوفل گفت
27:24 برای پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم)
27:27 جز چوبدستی‌ام (تا آن‌جا که آوردم) چیزی نبود.
27:30 پس باطل زشت است
27:33 دست برنمی‌دارد و از تجاوز باز نمی‌ایستد
27:36 مگر آنکه با همان نیرویی که او حمله و جولان می‌کند، دفع شود.
27:39 و حق بودنِ حق، کافی نیست.
27:42 تا تجاوز باطل متوقف شود
27:45 بلکه ناگزیر است از نیرویی که از آن (دین) حمایت کند و از آن دفاع نماید.
27:48 و این سنّتی ثابت است
27:51 و قاعده‌ای کلی که تغییر نمی‌کند
27:54 ادامِ انسان همان انسان است
27:57 از فواید کشمکش اهل حق با باطل
28:01 الله مقدّر فرموده که چنین باشد
28:05 دفاع از کسانی که ایمان آوردند
28:08 از طریق خودِ آنان
28:11 و آن را هدیه‌ای که از آسمان بر ایشان فرود آید قرار نداد
28:14 بی‌گردن‌بندی
28:17 الله سبحانه و تعالی فرموده است: «ذلک و لو یشاء الله»
28:20 هرگز به ایشان آسیبی نمی‌رسانند
28:24 و از فواید آن
28:27 آزمایش اهل حق و اهل باطل
28:30 همان‌طور که آیه روشن کرد
28:33 و همان‌گونه که در حدیث قدسی آمده است
28:36 و همانا تو را فرستادم تا تو را بیازمایم و به‌واسطهٔ تو [دیگران را] بیازمایم.
28:39 روایت مسلم
28:42 همچنین در ستیز با باطل
28:45 پختگی و روشنی یافتن حق و اهل آن
28:48 ساختار انسانی بیدار نمی‌شود
28:51 آن ذخیره‌شده در آن
28:54 مگر آن‌گاه که با خطر روبه‌رو شود
28:57 حق هرچه با باطل دست‌وپنجه نرم کند، روشن‌تر و آشکارتر می‌شود.
29:00 جایی که دلایل و شواهد آن روشن می‌شود
29:03 حقیقت و صدق حق آشکار می‌شود
29:06 نبرد اهل حق با باطل
29:10 آن را «دفع» و «مدافعه» می‌نامند.
29:13 این کشمکش میان حق و باطل
29:17 در علم سنن، این اصل به «دفع و مدافعه» موسوم شده است،
29:20 یعنی دفع و مدافعه‌ای که
29:23 برگرفته از فرمودهٔ الله تعالی است:
29:26 و اگر دفع کردن الله بعضی مردم را به وسیله بعض دیگر نبود
29:29 قطعاً زمین تباه می‌شد،
29:32 امّا الله نسبت به جهانیان صاحب فضل است
29:35 و فرمودهٔ او تعالی:
29:38 و اگر دفع کردن الله بعضی مردم را به وسیله بعض دیگر نبود
29:41 به‌وسیله بعض، صومعه‌ها و کلیساها ویران می‌شد
29:44 و نمازخانه‌ها (صلوات) و مسجدها،
29:47 که در آن‌ها نام الله بسیار یاد می‌شود».
29:50 و قطعاً الله کسی را که او را یاری کند، یاری خواهد کرد
29:53 بی‌گمان الله نیرومند و شکست‌ناپذیر است
29:56 «دفع»
29:59 به معنای زدودن با نیرو است،
30:02 و «مدافعه» به معنای مزاحمت و ستیز است.
30:05 پس تدافع میان حق و باطل
30:08 به کنار زدن یکی از آن دو برای دیگری
30:11 یا زدودن و محو کردن آن به زور، انجام می‌گیرد.
30:14 بنابراین، مقتضای این سنت
30:17 آن است که هر یک از دو گروه حق و باطل،
30:20 به ماندن بر همان وضعی که دارد
30:23 بسنده نمی‌کند،
30:26 بلکه می‌کوشد طرف مقابل را از میان بردارد
30:29 و با هر راه و وسیلهٔ ممکن آن را برطرف سازد.
30:32 اما اهل باطل از راه‌هایی
30:35 نامشروع پیروی می‌کنند،
30:38 چنان‌که الله تعالی فرموده است،
30:42 و نیز فرموده است:
30:48 «و کسانی که کافر شدند گفتند:
30:51 به این قرآن گوش ندهید
30:54 و در (خواندن) آن هیاهو کنید، شاید پیروز شوید».
30:57 در حالی که اهل حق
31:00 دست به ستیزهٔ ناروا نمی‌زنند،
31:03 و الله تعالی فرموده است،
31:06 و نیز فرموده است:
31:09 اهل حق با باطل و پیروان آن ستیز نمی‌کنند
31:12 جز با آنچه از جانب الله مشروع است.
31:15 حتمی بودن تدافع
31:19 میان حق و باطل:
31:23 تدافع میان حق و باطل
31:26 از آن رو حتمی است که آن دو ضدند،
31:29 پس با هم جمع نمی‌شوند،
31:32 و وجود یکی مستلزم طرد دیگری است،
31:35 و دفع و زدودن آن، یا دست‌کم
31:38 بازداشتن آن از تأثیرگذاری در واقعیت زندگی،
31:41 پس تصور نمی‌شود،
31:44 که حق با باطل
31:47 در صلح و بی‌هیچ مغالبه و مدافعه‌ای زیست کنند،
31:50 مگر آنکه توان یکی از دو گروه کاسته شود،
31:53 یا معانی حق و باطل
31:56 و مقتضیات و لوازم این معانی ناشناخته بماند.
31:59 و این، چنان‌که سکولارها
32:02 و لیبرال‌ها ادعا می‌کنند،
32:05 اصلاح بدون مدافعه با باطل ممکن نیست،
32:08 هر کس در پی اصلاح باشد
32:11 و در پی دور کردن فساد از امت باشد،
32:14 به جز با این سنت دیگر ...
32:17 پس این دو با هم جمع نمی‌شوند،
32:20 و معانی حق و باطل
32:23 در صلح بی‌مغالبه (ممکن نیست)،
32:27 و معانی حق و باطل
32:30 در صلح بی‌مغالبه (ممکن نیست)،
32:34 که از روش پیامبران
32:37 و سنت الله در زمینش منحرف شود،
32:40 پس توقف حق از مدافعه با باطل،
32:43 امضای پیمان تسلیم
32:46 در برابر فساد است،
32:49 چنان‌که الله تعالی فرموده است:
32:52 و اگر دفع کردن الله بعضی مردم را به وسیله بعض دیگر نبود
32:55 قطعاً زمین تباه می‌شد،
32:58 امّا الله نسبت به جهانیان صاحب فضل است
33:01 پس ترک مدافعه
33:04 به پدیدار شدن فساد در زمین می‌انجامد،
33:07 و تباهی آن با شیوع شرک و ستم و فسق رخ می‌دهد،
33:10 در حالی که پیروی از این سنت
33:13 از فضل الله بر جهانیان است،
33:16 زیرا با آن حق استوار می‌گردد
33:19 و باطل زایل می‌شود.
33:23 گزینش سلامت‌جویی به هنگام رویارویی با باطل
33:26 انسان را به رنجی سخت‌تر دچار می‌کند،
33:30 کسی که سلامت و ترس را برمی‌گزیند،
33:33 از رنج مدافعه با فساد و اهلش (آسان‌تر است)،
33:36 قطعاً در مشقتی بزرگ‌تر
33:39 و رنجی افزون‌تر خواهد افتاد،
33:42 که آن را در تباهی دین و جان و آبرو و مالش می‌یابد.
33:45 و این، بهای سکوت
33:48 و برگزیدن زندگی دنیاست،
33:51 و فساد تصور،
33:54 کسی که گمان می‌برد با مال و آبرویش
33:57 در سایهٔ حکومت طاغوت‌ها نجات می‌یابد،
34:00 در حقیقت در توهمی زیست می‌کند یا احساس واقعیت را از دست داده است،
34:03 زیرا شرط نیست که
34:06 از دست رفتن و تباهی، با مرگ یا غارت
34:09 محسوس باشد،
34:12 بلکه زیستن زیر سایهٔ فساد و هواهای آن
34:15 و بیرون از رهنمود شریعت استوار،
34:18 در حقیقت مرگ و تباهی است،
34:21 تباهی‌ای بسیار بزرگ،
34:25 که ابعاد نبرد را به آنان می‌نمایاند.
34:28 معرفت اهل حق
34:32 به پشتیبانی یکدیگر اهل باطل
34:35 و گرد آمدن آنان بر نقشه‌های فسادانگیزی
34:38 که شیاطین برای ایشان تعیین می‌کنند
34:41 [خداوند] ایشان را از بزرگی نبرد و دشمنان در آن آگاه می‌سازد
34:44 و این [آگاهی] برای اهل حق واجب می‌گرداند
34:47 آمادگی نیکو و تدارک برای این نبرد را
34:50 همان‌گونه که دانستن به اینکه نقشه‌های اهل باطل
34:54 چنان‌که الله تعالی فرموده است
34:57 و این‌گونه برای هر پیامبری
35:00 دشمنانی از شیاطین انس و جن قرار دادیم
35:03 که برخی از آن‌ها به برخی دیگر وحی می‌کنند
35:06 «سخنان آراسته‌شده برای فریب»
35:09 و اگر پروردگارت می‌خواست، آن را انجام نمی‌دادند
35:12 «پس ایشان را با آنچه بر می‌بندند واگذار»
35:15 این دانش شایسته است که پر کند
35:18 دل‌های یاران حق را از اطمینان و آرامش
35:21 الله تعالی در یاری حق و اهلش [قرار می‌دهد]
35:24 دفاع از حق
35:28 بر هر مؤمنی به اندازه توانش واجب است
35:31 بر هر کسی که به حق منتسب است
35:35 که از آن دفاع کند و باطل را دفع نماید
35:38 به هر آنچه بتواند؛ پس اگر پرچم جهاد با شمشیر را یافت
35:41 و از اهلش بود
35:44 در آن شرکت کند
35:47 و اگر پرچم [جهاد مسلحانه] به سبب شرایطی که [ناگزیر] بر او تحمیل می‌شود، از دست رفت
35:50 با آنچه می‌تواند از دعوت و بیان جهاد کند
35:53 یا با مساهمت مالی
35:56 یا با دعا که الله حق و اهلش را یاری دهد
35:59 و تا آخر این [امور]
36:02 و بر کسی که در ادای آنچه از این‌ها می‌تواند کوتاهی ورزد، بیم است
36:05 که زیر بال کسی درآید که پشت کرد
36:08 روز نبرد
36:11 و دنیای فانی را بر محبت الله و رسولش مقدم داشت
36:14 الله تعالی فرموده است
36:17 بگو: اگر پدرانتان و فرزندانتان
36:20 و برادرانتان و همسرانتان
36:23 و خویشاوندانتان
36:26 و اموالی که به دست آورده‌اید و تجارتی که از کسادش بیم دارید
36:29 و خانه‌هایی که به آن‌ها خرسندید
36:32 نزد شما محبوب‌تر از الله و پیامبرش باشند
36:35 و جهاد در راه او [باشند]
36:38 پس منتظر بمانید تا الله فرمانش را بیاورد
36:41 و الله گروه فاسقان را هدایت نمی‌کند
36:45 علت آنکه بیشتر اهل باطل
36:49 از اشراف و بزرگان هستند
36:53 چنین رسم است که اهل باطل
36:56 در دنیا از بزرگان باشند
36:59 چنان‌که الله تعالی فرموده است
37:02 و این‌گونه در هر شهری بزرگان گنهکارش را قرار دادیم
37:05 تا در آن نیرنگ کنند»
37:08 پس دین را دشمن می‌دارند و دین ایشان را دشمن می‌دارد
37:11 و این جز آن نیست که دین
37:14 با ادعای بزرگان از سوی حکومتشان [مخالف است]
37:17 که به‌واسطه آن بر مردم برتری می‌جویند
37:20 و از ادعای ربوبیتشان
37:23 که به‌واسطه آن مردم را می‌پرستانند
37:26 و از اعمال حاکمیتشان به جای الله
37:29 که به‌واسطه آن گردن‌ها را خوار می‌کنند
37:32 پس دین همه این [امور] را از ایشان می‌ستاند
37:35 تا آن را به الله یگانه بازگرداند
37:38 پروردگار مردم، پادشاه مردم
37:43 از ابزارهای باطل در ستیز
37:47 سخنان آراسته‌شده
37:50 یعنی وسایل فریب و گمراهی
37:53 و همان‌گونه که بشریت پیرامون خود را فریب می‌دهند
37:56 خود را نیز فریب می‌دهند و گمراه می‌سازند
37:59 پس در میان خود همکاری می‌کنند
38:02 برای گمراه ساختن دیگران
38:05 و یکدیگر را در گمراهی خویش یاری می‌دهند
38:08 چنان‌که الله تعالی فرموده است
38:12 و سخنان آراسته‌شده
38:15 که به گوش‌سپاری دل می‌انجامد
38:18 از کسانی که به آخرت ایمان ندارند
38:21 الله تعالی فرموده است
38:24 و دل‌های کسانی که به آخرت ایمان ندارند به آن گرایش پیدا کند
38:27 و تا آن را بپسندند و تا آنچه را که ایشان مرتکب می‌شوند [مرتکب شوند]
38:30 [مرتکب] هستند»
38:33 یعنی دل‌هایشان به آن متمایل شده و آن را دوست می‌دارند
38:36 که این به پسندیدن آنچه به آن گوش فرا داده‌اند می‌انجامد
38:39 و تا آن را بپسندند و پسندیدن را دنبال کند
38:42 عمل به آنچه به آن گوش داده و پسندیده‌اند
38:45 و تا آنچه را که مرتکب می‌شوند [مرتکب شوند]
38:48 در اینجا تذکر دادن شایسته است
38:51 بر خطر گوش‌دادن به شبهات باطل
38:54 و آراستگی‌هایش، زیرا این
38:57 ممکن است به پسندیدن آن و کوشش در نشر آن بینجامد
39:00 دفاع اهل حق از اهل باطل
39:04 تنها به جنگ محدود نمی‌شود
39:07 شرط نیست که دفاع
39:10 میان حق و باطل تنها از راه جهاد
39:13 و جنگ باشد
39:16 بلکه جنگ مرحله پایانی
39:19 از مراحل این ستیز است
39:22 پس برپاداشتن حجت بر باطل و اهلش نوعی دفاع است
39:25 و زدودن شبهات از حق و اهلش نوعی دفاع است
39:28 و امر به معروف و نهی
39:31 از منکر نوعی دفاع است
39:35 و ثبات بر دین نوعی دفاع است
39:38 و الله تعالی پیامبرش صلی‌الله‌علیه‌وسلم را [بدان] فرمان داده است
39:41 در مکه مکرمه
39:44 و پیش از فرض شدن جهاد و قتال،
39:47 خداوند پیامبر را به مجاهده با کافران به وسیلهٔ قرآن فرمان داد،
39:50 چنان‌که فرمود:
39:53 پس از کافران پیروی مکن و با آن‌ها جهاد کن
39:56 جهادی بزرگ».
39:59 و پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) فرمود:
40:02 ابو داوود (روایت کرده است)،
40:05 و آلبانی آن را صحیح دانسته است.
40:08 سنت مداولهٔ ایام
40:11 میان مؤمنان و کافران،
40:15 از حکمت الله و سنت‌های او در مورد مؤمنان است:
40:19 که گاه‌گاهی پیروزی نصیب ایشان شود،
40:22 یعنی غلبه از آنِ ایشان بر دشمنانشان باشد،
40:25 و گاهی دیگر بر ایشان غلبه داده شود،
40:28 یعنی غلبه از آنِ دشمنانشان، یعنی کافران، گردد،
40:31 یعنی غلبهٔ دشمنانشان، کافران، بر ایشان گاهی باشد.
40:34 اما سرانجام
40:37 از آنِ اهل حق، یعنی پرهیزگاران، است.
40:40 الله تعالی در این سنت فرموده است:
40:43 «اگر به شما زخمی رسد،
40:46 به‌یقین، آن گروه را زخمی مانند آن رسیده است
40:49 و آن روزگاران را میان مردم به نوبت می‌گردانیم
40:52 و تا الله کسانی را که ایمان آورده‌اند بداند
40:55 و از میان شما گواهانی برگزیند،
40:58 و الله ستمکاران را دوست ندارد
41:01 و هنگامی که هرقل از ابوسفیان پرسید
41:04 دربارهٔ وضعیت جنگ میان قریش
41:07 و رسول الله (صلی‌الله‌علیه‌وسلم)،
41:10 ابوسفیان پاسخ داد که جنگ میان ایشان
41:13 نوبتی است و هر طرف بر دیگری پیروز می‌شود
41:16 و هرقل آنگاه گفت:
41:19 و همین‌گونه است پیامبران،
41:22 آزمایش می‌شوند، سپس سرانجام از آنِ ایشان خواهد بود.
41:25 این سنت معلوم و شناخته‌شده بود
41:28 حتی نزد انصار.
41:32 از فواید و حکمت‌های سنت مداوله
41:35 سنت مداوله را فواید بسیاری است،
41:39 از مهم‌ترین آن‌ها، نخست:
41:42 اگر مؤمنان همواره بر کافران پیروز می‌شدند،
41:45 قطعاً دیگران از منافقان نیز به مؤمنان می‌پیوستند،
41:48 و میان ایشان تمایز حاصل نمی‌شد.
41:51 و آن روزها را میان مردم می‌گردانیم،
41:54 تا الله کسانی را که ایمان آورده‌اند معلوم دارد،
41:57 یعنی تا آنچه را الله از پیش می‌داند،
42:00 در عالم هستی آشکار گردد،
42:03 یعنی مؤمنان از منافقان جدا شوند،
42:06 کسانی که به‌سبب علم پیشین او از مؤمنانند،
42:09 و از آنان که ادعای ایمان می‌کنند،
42:12 یعنی منافقان، متمایز گردند.
42:15 الله سبحانه امور را پیش از وقوعشان می‌داند،
42:18 و حوادث است که این علم را آشکار می‌سازد،
42:22 و حساب و جزا بر آن مترتب می‌شود.
42:25 الله سبحانه مردم را
42:28 بر آنچه از احوالشان می‌داند حساب نمی‌کند،
42:31 بلکه بر آنچه از ایشان واقع می‌شود حساب می‌کند.
42:47 دوم:
42:50 پیوسته پیروزی بر مؤمنان
42:53 مقصود از بعثت و رسالت را حاصل نمی‌کرد،
42:56 پس حکمت الله تعالی اقتضا کرد
42:59 که گاهی مؤمنان را بر کافران پیروز گرداند،
43:02 و گاهی کافران را بر ایشان پیروز سازد،
43:05 تا هر دو امر تحقق یابد:
43:08 تمایز مؤمنان از منافقان،
43:11 و حاصل شدن مقصود از بعثت و رسالت.
43:14 کی پیروزی کافران
43:18 بر مؤمنان رخ می‌دهد؟
43:22 پیروزی کافران بر مؤمنان
43:25 هنگامی رخ می‌دهد که مؤمنان دچار معصیت
43:28 و مخالفت با فرمان الله و فرمان رسولش
43:31 (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) شوند.
43:34 پس شکست مسلمانان در احد
43:37 پس از پیروزی نخستین ایشان،
43:40 به‌سبب مخالفت تیراندازان بود،
43:44 که جایگاه خود را ترک کردند.
43:47 و چون بدعت‌ها فراگیر شد و فلسفه در میان مسلمانان ظاهر گشت،
43:50 و از منهج الله تعالی منحرف شدند،
43:53 الله صلیبیان را بر ایشان مسلط ساخت،
43:56 سپس تاتار را.
43:59 و چون ترکان عثمانی منحرف شدند،
44:02 پس از مدتی طولانی از تمکین،
44:05 و به غرب‌گرایی و سکولاریسم گرایش یافتند،
44:08 و از اروپا پیروی کردند،
44:12 خلافت از میان رفت،
44:15 و الله مسلمانان را به اشغال اروپایی مبتلا ساخت،
44:18 که سرزمین‌های اسلامی را پاره‌پاره کرد،
44:21 و نیروی آن‌ها را پراکنده ساخت.
44:24 این پیروزی کافران بر مؤمنان
44:27 با سنت الهی
44:30 بی‌گمان الله آنچه را که در قومی است تغییر نمی‌دهد
44:33 «حتی یغیروا ما بأنفسهم» درهم تداخل دارد،
44:36 و مسلمانان را هشیار می‌سازد:
44:39 همان کسی که کافران را بر ایشان پیروز ساخت،
44:42 حال ایشان را دگرگون کرد.
44:45 و دگرگونی دیگری
44:48 از خواری و ذلت به عزت و تمکین،
44:51 تنها زمانی تحقق می‌یابد که مسلمانان
44:54 به دین خود بازگردند و مخالفت‌ها
44:57 و نافرمانی‌های خود را نسبت به الله تعالی ترک کنند.
45:01 سنت استبدال
45:05 هنگامی که الله کافران را بر مؤمنان چیره می‌گرداند
45:09 چیرگی کافران بر مؤمنان پایدار نمی‌ماند
45:12 بر مؤمنان
45:15 و تنها سنت جایگزینی است که پدید می‌آید
45:18 یعنی الله مؤمنان مخالف را
45:21 سست‌عهد و کوتاه‌آمده
45:24 به گروهی دیگر از مؤمنان جایگزین می‌کند
45:27 که مانند پیشینیان نیستند
45:30 الله تعالی فرمود
45:33 و اگر روی بگردانید، گروهی غیر از شما را به جای شما می‌آورد
45:37 و (الله) تعالی فرمود
45:40 اگر کوچ نکنید، شما را عذابی دردناک خواهد داد
45:43 و گروهی غیر از شما را جایگزین می‌کند»
45:46 «و به او هیچ زیانی نمی‌رسانید»
45:49 و الله بر هر چیزی تواناست
45:52 و (الله) تعالی فرمود
45:55 ای کسانی که ایمان آورده‌اید
45:58 هر کس از شما از دینش برگردد
46:01 پس به‌زودی الله گروهی را می‌آورد که آنان را دوست دارد
46:04 «که در برابر مؤمنان فروتن‌اند
46:07 و در برابر کافران سرفرازند
46:10 در راه الله جهاد می‌کنند
46:13 و از سرزنش هیچ سرزنش‌کننده‌ای نمی‌هراسند
46:16 آن فضل الله است که به هر کس بخواهد می‌دهد
46:19 و الله گشایش‌دهنده و داناست»