خلاصه مفاهیم اهل سنت | 33- مفاهيم احتياط در طلب علم | مفاهیم (487-518)

◉ 52 بازدید ⏱ 32:43 صدای اصلی (عربی)
صوت ترجمه‌شده برای این درس هنوز در دسترس نیست — ضبط اصلی عربی پخش می‌شود. متن زیر به‌طور کامل ترجمه شده است.
0:000:00

متن کامل

ترجمهٔ ماشینی — ممکن است خطا داشته باشد
0:01 خلاصهٔ مفاهیم اهل سنت
0:09 علم زیان‌بار
0:12 از علم چیزی است که برای مردم زیان‌بار است
0:15 بلکه حتی برای خود فراگیرنده
0:18 و گاه می‌تواند کفر باشد، چنان‌که خداوند تعالی فرموده است:
0:22 «ولکن الشیاطین کفروا
0:25 یعلمون الناس السحر
0:27 آنچه بر آن دو فرشته نازل شد
0:29 ببابل هاروت و ماروت
0:32 و آن دو هیچ‌کس را تعلیم نمی‌دادند
0:34 حتی یقولا انما نحن فتنة
0:37 فلا تکفر»
0:39 «فیتعلمون منهما
0:41 ما یفرّقون به
0:43 بین المرء و زوجه
0:45 و آنان به آن هیچ‌کس را زیان‌رسان نبودند
0:49 الا باذن الله
0:51 و یتعلمون ما یضرّهم
0:54 و لا ینفعهم
0:56 و قطعاً دانستند که هر کس آن را خریداری کند
0:58 او را در آخرت هیچ بهره‌ای نیست
1:01 انسان گاهی علم را با ستم خود
1:06 به سوی تباهی در زمین سوق می‌دهد.
1:09 علم در اصل خود ممکن است سودمند باشد
1:12 یا شایستهٔ آن باشد که سودمند گردد،
1:15 اما انسان آن را با ستم خود به کار می‌گیرد
1:18 در فساد و تباهی‌آفرینی،
1:20 مانند دانش اتم و شکافت آن
1:23 و آنچه از آن ممکن است پدید آید
1:25 از کاربردهای سودمند؛
1:27 پس انسان از آن روی برمی‌گرداند
1:29 و آن را در ساختن
1:31 بمب‌های اتمی و هیدروژنی به کار می‌گیرد
1:34 و با آن صدها هزار
1:37 بلکه میلیون‌ها انسان را نابود می‌کند.
1:41 کسی که علمش او را از گمراهی بازنمی‌دارد،
1:44 آن علم برایش سودی ندارد.
1:48 علمی که صاحبش را
1:50 از پیروی هواهای دشمنان خدا باز ندارد،
1:53 برای صاحبش سودی ندارد،
1:56 بلکه او را در معرض خواری و عذاب قرار می‌دهد.
1:59 خداوند تعالی فرموده است:
2:01 و یهودیان هرگز از تو خشنود نخواهند شد
2:04 و نه نصرانیان، مگر آنکه از آیین ایشان پیروی کنی.
2:07 بگو: همانا هدایت الله، همان هدایت است
2:10 و اگر از هواهای ایشان پیروی کنی،
2:13 پس از آنکه دانش به تو رسید
2:16 برای تو در برابر الله هیچ سرپرست و یاوری نیست
2:20 تکبّر عالِم به علم خود
2:24 ناشی از جهل او به خویشتن است
2:27 و به خداوند عزّ و جلّ.
2:29 اگر انسان بداند
2:31 که علمش بخششی از جانب خداوند است،
2:34 و اینکه علمش در برابر علم خداوند تعالی ذرّه‌ای ارزش ندارد،
2:37 هرگز تکبّر نمی‌ورزید و با علمش با خدا دشمنی نمی‌کرد.
2:40 بلکه تکبّر فراگیرنده به علم خود
2:43 در حقیقت ناشی است
2:46 از جهل او به خداوند عزّ و جلّ،
2:49 و جهل او به خویشتن و به نسبت علمش
2:52 با علم خداوند.
2:54 خداوند تعالی فرموده است:
2:56 و جز اندکی از دانش به شما داده نشده است
3:00 علم با تلاش فراوان و پیمودن راه‌های آن به دست می‌آید.
3:05 از آفات در طلب علم
3:09 کوتاهی در آن است
3:11 و بسنده کردن به قطره‌ای از آن
3:13 از راه رساله‌ها و کتابچه‌های کوچک،
3:16 و نوارها
3:18 و کلیپ‌های کوتاه و سریع
3:20 که در شبکه‌های اجتماعی منتشر می‌شوند،
3:23 منتشر شده‌اند.
3:25 و این وسایل، هرچند سودمند و نیکو باشند،
3:28 حوزهٔ کاربردشان
3:31 موعظه و تذکّر یا فرهنگ عمومی است.
3:33 اما درس‌های علمی
3:35 و ریشه‌یابی علمی
3:37 ناگزیر نیازمند تلاش فراوان
3:39 و همنشینی با علما
3:41 در حلقه‌های علمی،
3:43 یا تخصص در دانشگاه‌ها
3:45 و مدارس شرعی است.
3:47 دنیاطلبی
3:50 و علم حقیقی
3:52 با هم جمع نمی‌شوند.
3:54 هر عالِمی که دنیا را برگزیند،
3:57 از اهل علم باشد،
3:59 ناگزیر در فتواهای خود
4:01 درباره خداوند جز حق نخواهد گفت،
4:03 و در احکامش نیز همین‌طور.
4:05 زیرا احکام خداوند عزّ و جلّ
4:07 بسیار اوقات
4:09 مخالف خواسته‌های مردم می‌آید،
4:11 به‌ویژه صاحبان ریاست
4:13 از ایشان.
4:15 پس اگر عالِم از شهوت،
4:17 یعنی دوست داشتن دنیا، پیروی کند
4:19 و صاحبان ریاست را خشنود سازد،
4:21 به همین سبب از بسیاری از حق
4:23 کوتاه خواهد آمد
4:25 و با آن مخالفت خواهد کرد.
4:27 الله تعالی می‌فرماید:
4:29 پس پس از ایشان، جانشینانی آمدند
4:31 جانشینانی که کتاب را به ارث بردند،
4:33 متاع این دنیای پست را می‌ستانند
4:35 و می‌گویند: «به‌زودی برای ما آمرزیده خواهد شد»،
4:37 «برای ما»،
4:39 و اگر متاعی مانند آن به سویشان آید
4:41 آن را می‌گیرند.
4:43 آیا از ایشان پیمان گرفته نشده است
4:45 که جز حق را دربارهٔ الله نگویند؟
4:47 درباره الله جز حق نگویند
4:49 و آنچه را در آن است آموختند،
4:51 و سرای آخرت
4:53 برای کسانی که پرهیزگاری می‌کنند بهتر است.
4:55 آیا نمی‌اندیشید؟
4:57 پس الله سبحانه خبر داد که
4:59 دانشمندان از یهود، همان کسانی که
5:01 کتاب را به ارث بردند،
5:03 متاع پست را گرفتند،
5:05 یعنی کالای زندگی دنیا.
5:07 و اگر این کار برای ایشان تکرار شود،
5:09 دنیا را آنان دوباره می‌گیرند،
5:11 و بر گفتن حق در هر
5:13 بار،
5:16 دانشمندان خویشتن‌داری کردند
5:18 از عطایای سلطان،
5:20 دانشمندان خویشتن‌داری کردند
5:22 از عطایای سلطان،
5:24 و جایگاهشان را
5:26 و سخنشان را شنیده‌شده و
5:28 و قدرشان را بلند می‌کنند،
5:30 و پذیرفتن آن (عطایا) برای ایشان،
5:32 در آن خواری جایگاه ایشان است
5:34 و خوار کردن ایشان.
5:37 عطایای سلطان
5:39 بهایی پرداخت‌شدنی دارد.
5:41 هر عطایای سلطان
5:43 بهایی پرداخت‌شدنی دارد،
5:45 خواه زودهنگام یا دیرهنگام.
5:47 پس دانشمند باید بپرهیزد
5:49 از گرفتن (آن)،
5:51 تا از او خواسته نشود که بها را بپردازد،
5:53 پس این به حساب دینش تمام شود،
5:55 و این از بزرگ‌ترین
5:57 حرام‌خواری است.
5:59 الله تعالی دربارهٔ همانندان
6:01 این عالمان
6:03 بنی اسرائیل فرموده است:
6:05 «شنوندگان دروغ،
6:07 خورندگان حرام،
6:09 پنهان‌کنندهٔ حق
6:12 آنگاه که به آن نیاز باشد،
6:14 همانند کسی است که به باطل سخن گفته است.»
6:16 پنهان‌کنندهٔ حق
6:19 آنگاه که مردم به آن نیازمندند،
6:21 همچون کسی است که به باطل سخن گفته،
6:23 و این از بزرگ‌ترین ستم است.
6:25 الله تعالی فرموده است:
6:27 «و کیست ستمکارتر از کسی که
6:29 گواهی‌ای را پنهان کند
6:31 که نزد او از جانب الله است؟»
6:33 و به‌راستی الله پنهان‌کنندهٔ حق
6:35 از اهل علم را لعنت کرده است.
6:37 الله تعالی فرموده است:
6:39 «همانا کسانی که پنهان می‌کنند
6:41 آنچه را فرو فرستادیم از
6:43 دلایل روشن و هدایت
6:45 پس از آنکه آن را برای شما بیان کردیم
6:47 [کتاب]
6:49 ایشان را الله لعنت می‌کند
6:51 و لعن‌کنندگان نیز ایشان را لعنت می‌کنند.»
6:53 [این آیه پایان یافت]
6:56 پنهان‌کنندهٔ حق
6:58 و آمیزندهٔ آن با باطل،
7:00 ستمگر بر مردم و بر خویشتن است،
7:02 همان‌گونه که ستم می‌کند
7:05 پنهان‌کنندهٔ حق و آمیزندهٔ آن
7:07 با باطل، بر مردم با کار خود،
7:09 آن گنهکار، پس او بر
7:11 خویشتن نیز ستم می‌کند، و آن بزرگ‌ترین ستم است،
7:13 با بار کردن آن گناهانی که
7:15 هر کس به سبب او بر ایشان ستم می‌کند.
7:17 الله تعالی فرموده است:
7:19 «تا بار گناهان خود را
7:21 کامل در روز قیامت برگیرند،
7:23 و از بار گناهان کسانی که
7:25 بی‌علم بر ایشان ستم می‌کنند.
7:27 آگاه باشید که بد است
7:29 آنچه بار می‌برند.»
7:31 پنهان کردن حق
7:34 و آمیختن آن با باطل، این دو به هم پیوسته‌اند،
7:36 اغلب
7:39 پنهان کردن حق
7:41 با آمیختن آن با باطل همراه است،
7:43 یا یکی از آن دو دیگری را لازم می‌آورد.
7:45 پس صاحب
7:47 علم فریفته
7:49 آنگاه که مردم را نادان یابد
7:51 از ایشان، حق را
7:53 و آنگاه که چیزی نزد ایشان بیابد
7:55 از دانش به حق
7:57 آن را بر ایشان مشتبه می‌کند و درهم می‌آمیزد
7:59 با باطل، تا ایشان را
8:01 از حق خالص بازگرداند.
8:03 دو امر است که سبب می‌شود
8:06 هرکدام از آن دو، در پنهان داشتن
8:08 حق یا آلوده ساختن آن
8:10 با باطل،
8:13 عالم را وامی‌دارد به پنهان داشتن
8:15 حق یا آلوده ساختن آن با باطل:
8:17 یا ترس از آزار
8:19 اهل باطل، یا دوستی
8:21 و طمع در دنیای فانی.
8:23 پس پنهان داشتن حق
8:25 و آلوده ساختن آن به باطل
8:27 از روی طمع در دنیا،
8:29 به هیچ حال جایز نیست،
8:31 و آن از بزرگ‌ترین گناهان است، چنان‌که گذشت.
8:33 و آمیختن حق با باطل
8:35 از ترس آزار، روا نیست.
8:37 نیز از آن رو که
8:39 مردم را در گمراهی می‌افکند.
8:41 و ممکن است کسی نباشد که
8:43 آن را برایشان روشن کند و از آن بازشان دارد.
8:45 اما خاموشی تنها
8:47 در برابر حق،
8:49 از آزار شدیدی که شخص ممکن است آن را تاب نیاورد
8:51 و در دین خود به سبب آن به فتنه افتد،
8:53 به همین سبب،
8:55 گاه در آن هنگام برای او
8:57 آن خاموشی روا می‌شود،
8:59 آنگاه که امید داشته باشد که دیگری
9:01 از کسی که
9:03 بر تحمل آزار توانایی بیشتری از او دارد، حق را آشکار کند،
9:05 یا او از رسیدن آن آزار به خودش در امان باشد.
9:07 (…)
9:09 و کار، در آغاز و پایان، منوط است
9:11 به تقوای الله تعالی
9:13 و پرهیز از مفسده تا حد توان.
9:15 و خلاصه آن:
9:17 اگر از گفتن حق ناتوان شدید،
9:19 باطل نگویید.
9:21 فتوای
9:24 باطلی که منکرات را مشروع می‌سازد و آن‌ها را ریشه‌دار می‌کند
9:26 (…)
9:28 در جامعه.
9:30 هرچند منکرات در جامعه گسترش یابند، ریشه نمی‌دوانند
9:32 مگر با مشروع شمردن آن‌ها،
9:34 و مشروع شمردنشان
9:36 به دست عالم بد است
9:38 با فتوایی که حق را به باطل آلوده کرده است،
9:40 یا با پنهان داشتن حق
9:42 و خاموشی‌اش از انکار.
9:44 پس مردم خاموشی او را
9:46 تشریع و تأیید
9:48 منکر می‌پندارند.
9:50 (…)
9:52 و این خطرناک‌ترین و سخت‌ترین حالت است
9:54 وقتی عالم بد با حاکم قاهر همدست شود،
9:56 (…)
9:58 پس این به
10:00 از میان رفتن شریعت و دگرگونی
10:02 مفاهیم می‌انجامد.
10:05 تأصیل پنهان داشتن حق
10:07 از بزرگ‌ترین انواع پنهان داشتن
10:10 حق و آلوده ساختن آن به باطل است،
10:12 و آن تأصیل پنهان داشتن
10:14 خود حق است،
10:16 با نسبت دادن صفت مشروعیت به آن
10:18 و انتقال آن از حالت استثنای
10:20 اضطراری موقت
10:22 به آن‌که اصل مشروع گردد،
10:24 و تغییر دادن
10:26 معروف و حق در فهم
10:28 مردم به منکر و باطل.
10:30 و از صورت‌های خطرناک آن:
10:32 آن‌که انسان
10:34 از اعلام بیزاری
10:36 از مشرکان و کفر به طاغوت ناتوان شود
10:38 به سبب عارضی موقت
10:40 از اسباب،
10:42 چنان‌که الله تعالی فرمود:
10:44 «مؤمنان کافران را به‌جای مؤمنان
10:46 دوستان خود نگیرند،
10:48 (…)
10:50 و هرکس چنین کند،
10:52 پس آن (کار) هیچ ارتباطی با الله ندارد
10:54 مگر آن‌که از ایشان به نوعی پرهیز کنید،
10:56 (…)
10:58 و الله شما را از خود بر حذر می‌دارد،
11:00 و بازگشت به سوی الله است.»
11:02 پس انسان به
11:04 مدارای با کافر در هر زمان خو می‌گیرد،
11:06 (…)
11:08 و مدارا به
11:10 مداهنه و دوستی بدل می‌شود.
11:12 و می‌گوید: این مداهنه
11:14 ناشی از ضعف ایمان است،
11:16 پس همان اصل می‌گردد،
11:18 و به مدارا با دیگران ندا داده می‌شود.
11:20 اختلاف و نزدیکی ادیان
11:22 ادیان ادعایی
11:24 اعتقاد به حکم
11:27 درباره مسئله‌ای پیش از
11:29 استدلال بر آن
11:32 از پرهیزهای مهم در علم است:
11:34 اعتقاد به حکمی معین
11:36 درباره مسئله‌ای و پذیرفتن آن
11:38 پیش از استدلال بر آن،
11:40 و این از هواپرستی است.
11:42 و بر طالب حق لازم است
11:44 که خود را از هوای نفس رها کند
11:46 پیش از استدلال بر حکم،
11:48 زیرا صاحب هوا
11:50 هرگز دلیل شبههٔ‌ای را برای خود کم نمی‌یابد
11:52 که مطابق هوای نفسش باشد.
11:54 ابلیس هم دلیلی پنداشت
11:56 بر درستیِ تکبرش از سجده کردن
11:58 و گفت:
12:00 من از او بهترم؛ مرا آفریدی
12:02 و او را از
12:04 گل آفریدی»،
12:06 و کار باطل را بدون دلیل انجام داد
12:08 و بر باطل بودن آن اقرار نکرد.
12:10 همهٔ این‌ها در نزد الله
12:12 آسان‌تر است
12:14 از استدلال بر آن.
12:16 نخستین، گناه است
12:18 و دومین، حلال شمردن (آن) است
12:20 که به کفر می‌انجامد، پناه بر الله.
12:22 گروه‌های مخالفان
12:25 اسلام و روش ربانی آن
12:27 (هستند).
12:30 هر کس که با اسلام مخالفت کند
12:32 و با روش ربانی آن،
12:34 تنها از روی هوای نفس با آن مخالفت می‌کند
12:36 دور از علم
12:38 و استدلال درست.
12:40 نخست:
12:43 کسانی که با آن مخالفت می‌کنند به آنچه گمان می‌برند
12:45 از دلایل عقلی،
12:47 که آن‌ها را
12:49 بر نصوص مقدم می‌دارند.
12:51 دوم:
12:53 کسانی که با دلایل نصی مخالفت می‌کنند
12:55 با قیاس و رأی،
12:57 در حالی که ادعای فقه در دین را دارند.
12:59 سوم:
13:01 کسانی که با دلایل مخالفت می‌کنند
13:03 با ذوق و وجدان محض،
13:05 و خود را
13:07 «اهل حقیقت» می‌نامند،
13:09 و عالمان متعهد به
13:11 دلایل شرعی را،
13:13 و کسانی را که آنان را «اهل شریعت» می‌نامند،
13:15 یا می‌گویند:
13:17 «شما اهل ظاهرید
13:19 و ما اهل باطن‌ایم.»
13:21 چهارم:
13:23 کسانی که با سیاست با شرع مخالفت می‌کنند،
13:25 مانند حاکمان
13:27 ستمگر،
13:29 که حدود شرع الله را پایمال می‌کنند
13:31 برای برپایی حکومت خود،
13:33 و به این کار اهمیتی نمی‌دهند.
13:36 جدال و زیان‌های آن
13:38 جدال و ستیزه‌جویی در دین
13:41 شر و هشداردهنده است؛
13:43 (موجب) تفرقه و دشمنی است،
13:45 و آن را پیشه نمی‌کند
13:47 مگر صاحب هوای نفس
13:49 که به دنبال مسائل اختلافی می‌گردد
13:51 و آن‌ها را برمی‌انگیزد،
13:53 و از مسائل اجماعی سکوت می‌کند،
13:55 پس آن‌ها را یاری نمی‌دهد
13:57 و با آن‌ها با اهل گمراهی روبه‌رو نمی‌شود.
13:59 از ویژگی‌های
14:02 راسخان در علم،
14:04 عالمان راسخ،
14:06 این است که به باطل جدال نمی‌کنند
14:08 و در حق ستیزه نمی‌ورزند،
14:10 در اجرای سخن
14:12 پیامبر (ﷺ)
14:14 که فرمود:
14:16 «من ضامنم برای خانه‌ای در حاشیه
14:18 بهشت، برای کسی که
14:20 ستیزه را رها کند، هرچند حق باشد.»
14:22 (روایت ابو داود)
14:24 و اما آنجا که اختلاف کرده‌اند
14:26 در میان خودشان،
14:28 همانا اختلافشان در مسائلی است که
14:30 اختلاف‌پذیر است،
14:32 و اختلافشان بر پایه
14:34 دلیل و اجتهاد در آن است.
14:36 و این همان جدال
14:38 به شیوه‌ای است که نیکوتر است،
14:40 و امید می‌رود که در آن رحمت باشد.
14:42 اما اختلاف به باطل
14:44 برای جاه و مقام،
14:46 یا منصب یا مال.
14:48 آن (تقلید) مایه‌ی گرفتاری و وبال است
14:50 و در آن هیچ رحمتی نیست
14:52 تقلید
14:55 تقلید عامی
14:58 برای عالمی که به دین خود اطمینان دارد
15:00 و در پیروی‌اش از دلیل است،
15:02 روا است
15:04 و از آن بی‌نیاز نمی‌توان بود
15:06 اما تقلید آن‌گونه که کارهای شیخ را
15:08 حتی اگر با دلیل مخالف باشد
15:10 (بی‌چون و چرا بپذیرد)، پس این از تعصب است
15:12 برای نظرات مردان
15:14 و این نکوهیده و نهی‌شده است،
15:16 زیرا به این سخن می‌انجامد
15:18 که امامان و علما معصوم‌اند،
15:20 (و این) از لغزش‌ها (مبرّا است)
15:22 و هر آنچه با گفته‌های ایشان مخالف باشد
15:24 از نصوص، تأویل می‌شود
15:26 یا مردود شمرده می‌شود.
15:28 و زبان حال این پیروان متعصب چنین است
15:30 که می‌گویند:
15:32 ما پدران خود را
15:34 بر آیینی یافتیم
15:36 و ما بر آثار ایشان
15:38 پیرو هستیم.
15:40 شافعی گفت:
15:42 مسلمانان اجماع دارند
15:44 که هر کس سنت رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌وسلم
15:46 برای او روشن شود،
15:48 او را نرسد
15:50 که آن را به گفته‌ی
15:52 هیچ‌یک از اهل علم وانهد.
15:54 زیان تقلید
15:57 کورکورانه است؛
16:00 تقلید کورکورانه
16:02 و تعصب برای نظرات مردان،
16:04 گناهی است که به گروه‌گرایی
16:06 و تفرقه در صفوف مسلمانان می‌انجامد،
16:08 و امت را
16:10 از دلیل دور می‌سازد
16:12 و آن را به نظرات
16:14 مردانی که در معرض خطا و صواب‌اند پیوند می‌دهد.
16:16 (...)
16:19 به فتوا نمی‌نشیند
16:21 مگر راسخان در علم.
16:24 شایسته است که کسی
16:26 برای فتوا دادن به مردم
16:28 نشیند، مگر عالمی که در علم خود راسخ
16:30 و به نصوص کتاب
16:32 و سنت بینا باشد،
16:34 تا توانایی استنباط از آن‌ها را داشته باشد.
16:36 و به‌سبب خطیر بودن شأن فتوا،
16:38 سلف، خدایشان رحمت کند،
16:40 از آن پرهیز می‌کردند
16:42 تا جایی که ممکن بود،
16:44 و هر یک از ایشان آرزو می‌کرد
16:46 که برادرش بار فتوا را
16:48 از او بردارد.
16:50 پس اگر کسی جز او یافت نمی‌شد،
16:52 آن‌گاه ناچار به فتوا می‌شد،
16:54 در حالی که ملازم تقوای الهی بود
16:56 و جز آنچه خود می‌داند نمی‌گفت،
16:58 و اگر حکمی را نمی‌دانست،
17:00 می‌گفت: «نمی‌دانم.»
17:02 خودنمایی علمی و پیشی گرفتن
17:05 کم‌سنان
17:07 در فتوا دادن
17:09 از آفات خطرناک
17:12 در امر علم و فتوا است.
17:14 خودنمایی علمی و پیشی گرفتن
17:16 جوانان و کم‌سنان
17:18 در فتوا دادن،
17:20 و بازگشت مستقیم ایشان
17:22 به نصوص کتاب و سنت
17:24 برای گرفتن احکام از آن‌ها،
17:26 بی‌آنکه به فهم سلف از آن‌ها توجه کنند،
17:28 و بی‌آنکه خود
17:30 از علم و ضوابط
17:32 در فتوا و صدور حکم در مسائل برخوردار باشند،
17:34 به‌ویژه اگر
17:36 از مسائل دشوار باشد،
17:38 پس می‌بینیم که
17:40 چه‌بسا یکی از ایشان فتوایی می‌دهد
17:42 که نص در حقیقت بر آن دلالت ندارد،
17:44 به‌سبب آنکه
17:46 زبان عربی
17:48 و شیوه‌های دلالت الفاظ
17:50 بر احکام را نمی‌شناسد،
17:52 یا بر اساس شناخت خود
17:54 از یک نص در مسئله فتوا می‌دهد،
17:56 بی‌آنکه سایر نصوص
17:58 واردشده در آن را گرد آورد،
18:00 که با نگریستن در مجموع آن‌ها
18:02 حکم مسئله معلوم می‌شود،
18:04 و این با آنچه او فتوا داده متفاوت است.
18:06 یا بر اساس
18:08 نصی از سنت فتوا می‌دهد
18:10 که صحت آن ثابت نیست،
18:12 و او از این امر آگاه نیست،
18:14 یا به متشابه توقف می‌کند.
18:16 و آن را به محکم بازنمی‌گرداند
18:18 پس به همین سبب
18:20 همه‌ی آن و غیر آن
18:22 از چیزهایی است که جز علما آن را درنمی‌یابند
18:24 راسخان (در علم)
18:26 جوان نادان از درستی دور می‌شود
18:28 و شافعی گفته است
18:30 هرگاه نادان پیش‌قدم شود
18:32 دانش بسیاری از او فوت می‌شود
18:34 سبب اصلی
18:37 برای پیش‌قدمی جوانان
18:39 در فتوا (دادن)
18:41 سبب اصلی برای پیش‌قدمی
18:44 جوانان و نوجوانان در فتوا
18:46 کوتاهی است
18:48 یا کنار گذاشتن علما
18:50 از انجام وظیفه‌شان
18:52 و واگذاری آنچه به‌عهده‌ی ایشان
18:54 از مسئولیت به‌حکم شرع بود
18:56 پس جوانان روی می‌آورند
18:58 تا جای خالی‌ای را پر کنند که
19:00 کوتاهی علما در پی آن برجای ماند
19:02 از وظیفه‌ی خویش
19:04 و جوانان این کار را انجام می‌دهند
19:06 با حسن نیت یا بی‌آن
19:08 زیرا آدمی
19:10 غالباً از دوستی شهرت خالی نیست
19:12 و پیشی گرفتن در مجالس
19:14 یا خودپسندی یا ریا
19:16 یا دیگر بیماری‌های
19:18 دل‌ها
19:21 حسن نیت، مدعیِ دانایی را از مسئولیت
19:23 معاف نمی‌کند
19:25 معاف نمی‌دارد
19:28 پس خطا در فتوا
19:30 به نیت‌ها مربوط نیست
19:32 بلکه به سخن گفتن بر خدا
19:34 بدون علم
19:36 و گمراه کردن مردم مربوط است
19:38 پس در آن وعید شدید است
19:40 و گناه قطعی
19:42 خداوند سبحانه و تعالی فرموده است
19:44 و پیروی مکن آنچه را که
19:46 که به آن علم نداری؛
19:48 زیرا گوش و چشم
19:50 و دل، همه‌ی آنها
19:52 آنان (همگی) از آن
19:54 مسئول‌اند»
19:56 و پیامبر (ﷺ) فرموده است
19:58 ﷺ
20:00 همانا الله (علم را) نمی‌ستاند
20:02 که آن را به‌یکباره از (سینه‌ها) برکَند
20:04 بلکه آن را
20:06 با قبض کردن علما برمی‌دارد
20:08 تا آن‌گاه که دانشمندی باقی نماند
20:10 مردم، سران نادان را
20:12 (پیشوایان خود) قرار می‌دهند
20:14 از ایشان پرسش می‌شود و آنان بی‌علم فتوا می‌دهند
20:16 بی‌علم
20:18 پس خود گمراه شده و دیگران را گمراه کردند
20:20 روایت بخاری
20:22 و پیامبر (ﷺ) فرموده است
20:24 از نشانه‌های قیامت است
20:26 که دانش را
20:28 نزد کوچکان طلب کنند
20:30 روایت ابن مبارک
20:32 در کتاب الزهد
20:34 و آلبانی آن را صحیح دانسته است
20:36 درمان پدیده‌ی
20:39 مدعی دانایی بودن
20:42 و سخن گفتن
20:44 بر خدا بدون علم،
20:46 به نهضت علمی است
20:48 که شامل است بر
20:50 فزونی فعالیت‌های علمی
20:52 و نمایان ساختن آنها
20:54 و بالا بردن جایگاه علمای
20:56 ربانی
20:58 و توانمند ساختن ایشان برای انجام نقش‌شان
21:00 در جامعه
21:02 و شامل است توجه به طلاب علم
21:04 و آماده ساختن ایشان برای رسیدن
21:06 به مرتبه‌ی علما
21:08 و تربیت ایشان بر اخلاص
21:10 و عمل به آنچه می‌دانند
21:12 و اگر خواست، مراکز
21:14 تحقیقات علمی‌ای باشد که
21:16 به حوادث امت می‌پردازد
21:18 و راه‌حل‌های شرعی آن را ریشه‌یابی می‌کند
21:20 مسائل
21:23 اختلافی و مسائل
21:25 اجتهادی
21:28 برخی میان مسائل
21:30 اختلافی و مسائل
21:32 اجتهادی فرق نمی‌گذارند
21:34 و در نزد صاحبان این فهم نادرست شایع است
21:36 این گفته که «در مسائل اختلافی انکاری نیست»
21:38 در مسائل اختلافی
21:40 و این گفته‌ای نادرست
21:42 و اعتقادی فاسد است
21:44 زیرا هر اختلافی
21:46 معتبر نیست که عمل را بر پایهٔ آن پیش ببریم،
21:48 به هر وجهی
21:50 از وجوه (آن)،
21:52 و اگر با متنی از کتاب یا سنت در تعارض باشد،
21:54 آن اختلافی شاذ است
21:56 و معتبر نیست،
21:58 و بر گوینده‌اش مردود است.
22:00 و این سخن فاسد لازم می‌آورد
22:03 که انکار (منکر) تنها
22:05 در شریعت اسلام محدود شود
22:07 به منکرات قطعی
22:09 ضروری‌ای که اجماع
22:11 بر منکر بودنشان است.
22:13 و اختلاف، در ذات خود،
22:15 حجت نیست،
22:17 بلکه کتاب و سنت حجت‌اند
22:19 بر اختلاف‌کنندگان از پیشینیان و پسینیان.
22:21 و گاه عالمی در مسئله‌ای مخالفت می‌کند
22:23 به سبب آن‌که به حدیثِ واردشده در آن
22:25 نرسیده است،
22:27 یا به اعتقاد آن‌که صحت آن (حدیث) ثابت نیست،
22:29 یا به سبب آن‌که از آن غافل شده،
22:31 در هنگام اختلاف.
22:33 و در آن صورت
22:35 پیروی از این عالم جایز نیست
22:37 با وجود دلیل مخالف (آن)،
22:39 به گفتهٔ (الله تعالی)
22:41 و به سایر اسباب
22:43 که شیخ‌الاسلام ابن تیمیه
22:45 در کتاب ارزشمندش
22:47 «رفع الملام»
22:49 از ائمهٔ اعلام (برشمرده است).
22:51 و از لوازم این
22:53 سخن فاسد،
22:55 مخالفتی خطیرِ عقیدتی است:
22:57 پس آنگاه که سنت
22:59 صحیح و ثابتِ از پیامبر
23:01 (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) رد شود
23:03 به سبب وجود کسی
23:05 که در این مسئله مخالفت کرده،
23:07 پس این به آن معناست که
23:09 گفتارهای پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم)
23:11 و اوامر او
23:13 مشروعیت خود را به دست نمی‌آورند
23:15 مگر آن‌گاه که مردم بر آن توافق کنند،
23:17 و این روشی خطیر است
23:19 که با اصل اسلام مخالف است،
23:21 اصلی که معنایش
23:23 تسلیم بودن در برابر فرمان‌های
23:25 الله تعالی و فرمان‌های
23:27 رسول او (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) است.
23:29 و عبارت
23:31 صحیحی که در این
23:33 حوزه پذیرفته می‌شود
23:35 آن است که انکار (بر مخالف) در مسائل
23:37 اجتهادی روا نیست.
23:39 پس مسائل اجتهادی
23:41 آن‌هایی‌اند که در آن‌ها دلیلِ
23:43 الزام‌کننده و نصِ صریحی نیست
23:45 که به وجوبِ ظاهری پاسخ دهد،
23:47 یا اجتهاد
23:49 در فقهِ موازنه میان
23:51 مصالح و مفاسد باشد.
23:53 در این صورت جایز است
23:55 که در مسئله به سبب تعارض
23:57 ادله یا خفای آن‌ها اجتهاد شود،
23:59 و شخص به آنچه
24:01 اجتهادش او را بدان می‌رساند عمل کند،
24:03 اگر عالم باشد،
24:05 یا به آنچه بدان اطمینان دارد
24:07 و از اجتهاد علما به آن اعتماد می‌کند،
24:09 اگر مقلد باشد،
24:11 (یعنی) گرفتن آسان‌ترین
24:13 اقوال علما.
24:15 و این
24:18 نیز فهمی نادرست است،
24:20 و از
24:22 فهم نادرستِ پیشین منشعب می‌شود
24:24 و از آن شدیدتر است.
24:26 و اساس آن
24:28 بر این پایه استوار است که دین آسان است و
24:30 در آن حرجی نیست، پس هرگاه
24:32 میان علما در مسئله‌ای
24:34 اختلافی پدید آید،
24:36 حتی اگر قول مخالف شاذ
24:38 و مخالف ادله باشد،
24:40 به پندار این فهم،
24:42 رفتن به قولِ آسان‌تر و عمل به آن
24:44 را جایز می‌داند،
24:46 بدون نظر کردن
24:48 در ادلهٔ هر قول.
24:50 و بر این فهمِ
24:52 نادرست، همان ردهای
24:54 پیشین وارد است،
24:56 و بر آن افزوده می‌شود
24:58 که یسر در دین الله
25:00 همان است که موافق ادله باشد،
25:02 و آنچه شرع آن را
25:04 آسان می‌داند.
25:06 از آنچه با هوا و هوس موافق باشد، نه در اعتماد بر احکام
25:08 (نه در اعتماد بر احکام)
25:10 گردآوری شواذ مذاهب
25:13 و تفصیل دادن دینی نو،
25:15 کسی که جمع کند
25:18 شواذ مذاهب را،
25:20 پس او ریشه‌ای برای دین خود نمی‌گذارد،
25:22 بلکه تنها تفصیل می‌دهد
25:24 دینی را که با هوای او سازگار باشد.
25:26 حیله‌های شرعی
25:29 در شرع نیست
25:32 حیله‌هایی که با آنها توسل جسته می‌شود
25:34 به ساقط کردن واجبی
25:36 یا ارتکاب حرامی،
25:38 یا قرار دادن حق را باطل،
25:40 و باطل را حق.
25:42 پس الله تعالی مذمت کرده است
25:44 کسانی را که در روز شنبه تجاوز می‌کنند
25:46 از یهودیان،
25:48 و بر صید ماهیان حیله می‌کنند
25:50 در روز آسایش و شنبه‌شان.
25:52 الله تعالی فرمود:
25:54 «و از ایشان درباره آن شهر بپرس
25:56 که حاضر کنار دریا بود
25:58 آنگاه که در روز شنبه از حد می‌گذشتند
26:00 آنگاه که ماهیانشان
26:02 در روز شنبه‌شان آشکارا به سویشان می‌آمد،
26:04 و در غیر روز شنبه نمی‌آمدند...»
26:06 و روزی که شنبه نگیرند، به سراغشان نمی‌آید
26:08 این‌گونه ایشان را می‌آزمودیم
26:10 به سبب آنچه فسق می‌ورزیدند.»
26:12 پس چون به
26:14 این حیله دست زدند،
26:16 به میمون‌ها مسخ شدند.
26:18 الله تعالی فرمود:
26:20 پس چون از آنچه (از آن) نهی شده بودند سرکشی کردند
26:22 از آن نهی شده بودند سرکشی کردند، به ایشان گفتیم:
26:24 میمون‌هایی خوار و رانده شده باشید.»
26:26 و تجاوز ایشان این بود
26:28 که چون دیدند
26:30 ماهیان به فراوانی
26:32 در روز شنبه می‌آیند، و آن همان روزی است
26:34 که از کار در آن نهی شده بودند،
26:36 تورها و چاله‌ها را
26:38 پیش از روز شنبه نصب کردند،
26:40 و چون ماهیان در آنها می‌افتادند
26:42 در روز شنبه،
26:44 آنها را در روز یکشنبه بیرون می‌آوردند.
26:46 این همان حیله ایشان است
26:48 که به سبب آن به میمون‌هایی
26:50 خوار و رانده شده مسخ شدند.
26:52 زیرا این نیرنگی شدیدتر است
26:54 از گناه صید در روز شنبه
26:56 خودش.
26:58 اما آنچه از حیله‌ها مشروع است،
27:00 آن است که با آن
27:02 به تحقق شرع
27:04 و استیفای حقوق
27:06 از ظالم بازدارنده آن توسل جسته می‌شود.
27:08 پس این نوع از حیله
27:10 ستوده و مشروع است.
27:12 و نمونه‌اش
27:14 کاری است که نبی الله
27:16 یوسف علیه‌السلام انجام داد،
27:18 یعنی حیله نهادن پیمانه پادشاه
27:20 در بار برادرش،
27:22 تا بدین وسیله توسل جوید
27:24 به اینکه او را نزد خود نگه دارد،
27:26 و از این رو آمدن
27:28 سایر خانواده‌اش پس از آن (میسر شد).
27:30 و یادآوری می‌شود که با انجام دادن
27:32 این حیله
27:34 و با متهم کردن برادرش به دزدی،
27:36 نگفت:
27:38 پناه بر الله که ما بگیریم
27:40 بلکه گفت:
27:42 «پناه بر الله که جز آن کس را که کالای خود را نزد او یافته‌ایم، بگیریم.»
27:44 پناه بر الله که ما بگیریم
27:46 جز کسی که متاع خود را نزد او یافته‌ایم
27:48 (نزد او)
27:51 ادعای تقسیم دین
27:53 به پوسته و مغز،
27:55 برخی گمان می‌کنند
27:58 که دین به گوهر و مغز تقسیم می‌شود،
28:00 که در برابر آن پوسته
28:02 و صورت‌ها قرار دارد،
28:04 و ما باید به اهتمام به گوهر و مغز،
28:06 بدون پوسته‌ها و صورت‌ها بپردازیم،
28:08 و اینکه این
28:10 سزاوارتر به تمرکز است.
28:12 و شاید بعضی بر ایشان افزودند
28:14 و
28:16 مطالبه کردند که با روح نص برخورد شود
28:18 نه با ظاهر و منطوق آن.
28:20 و به جان الله سوگند،
28:22 این ادعایی بزرگ است
28:24 و سخنی ناپسند
28:26 که به زیان‌های سنگین می‌انجامد.
28:28 و حق
28:30 این است که در دین هیچ پوسته‌ای نیست.
28:32 بلکه همهٔ آن مغز و جوهر است.
28:34 محکم و مشرّع
28:36 از سوی الله دانای آگاه
28:38 کامل و شامل
28:40 در آن هیچ چیز بیهوده‌ای تشریع نشده است.
28:42 بلکه هر چیزی در آن است
28:44 به حکمت و به مصلحت بندگان
28:46 و ما مأموریم
28:48 در هر حال، با عبادت برای الله
28:50 آنچه [پیامبر] به آن امر کرد یا از آن نهی کرد
28:52 در کودکی بود
28:54 یا بزرگ‌تر
28:56 الله سبحانه و تعالی فرمود
28:58 ای کسانی که ایمان آورده‌اید
29:00 در صلح، همگی (درآیید)
29:02 و پیروی نکنید
29:04 گام‌های شیطان
29:06 به‌راستی او برای شما
29:08 عدو مبین
29:10 و «السلم» در اینجا همان اسلام است.
29:12 پس مقصود
29:14 التزام به تمام اسلام
29:16 ارکان و واجبات آن
29:18 و نواهی او
29:20 و بیندیش که الله چگونه برحذر داشت
29:22 در پایان آیه «... من تتبع» (هر که پیروی کند)
29:24 گام‌های شیطان
29:26 و این (معنای آن) شامل آنچه است که (شیطان) به آن وسوسه می‌کند
29:28 از نادیده گرفتن آنچه ادعا می‌کند که
29:30 واجبات کوچک یا
29:32 شکلیه
29:34 و از ارتکاب گناهان کوچک (صغائر) سبک شمرده می‌شود.
29:36 با این دعوت که
29:38 گوهر و محتوا ویران نمی‌شود
29:40 کلیّت برای اسلام
29:42 انگیزه‌های دعوت
29:45 تقسیم دین به قشور
29:47 و لباب
29:50 ممکن است انگیزه (دافع) را تقویت کرد
29:52 به دعوت پیشین به سوی احد
29:54 دو امر
29:56 نخست، نگاه دوگانه
29:58 برای امور
30:00 و اعتقاد به اینکه انجام دادن یکی از این دو امر
30:02 اقتضا می‌کند و مستلزم است
30:04 بی‌توجهی به دیگری
30:06 و این نگاه
30:08 و اگر بتوان حُسننیّت را فرض کرد
30:10 صاحب آن و سلامت مقصدش
30:12 جز این‌که همچنان باقی می‌ماند
30:14 دیدگاهی محدود
30:16 جز در این دو امر محقق نمی‌شود
30:18 فقط متناقضین
30:20 و آنچه غیر از این امور است
30:22 جمع کردن میان آن‌ها ممتنع نیست
30:24 بلکه شاید
30:26 پس آنگاه وجوب یافت.
30:28 اسلام را ارکانی است
30:30 فرایض و واجبات
30:32 و مستحبات
30:34 مباحات و مکروهات
30:36 و محرّمات
30:38 و تحقق ارکان آن
30:40 به هیچ وجه به معنای نادیده گرفتن نیست
30:42 فرائض و واجبات آن
30:44 بلکه درست این است که فرایض
30:46 و واجبات تکمیل‌کننده (آن‌ها هستند).
30:48 و تکمیل‌کننده‌ی ارکان
30:50 و پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم)
30:52 همچنان که وجه (فرمود/متوجه شد)
30:54 تحقیق تقوای قلوب
30:56 به کیفیت آراستن (خود به فضایل) راهنمایی می‌کند.
30:58 با سمت و هدیِ ظاهر
31:00 کوتاه کردن لباس‌ها
31:02 و اعفاء للحا
31:04 تا آخر آن
31:06 ثانیاً
31:08 نیت بد و قصد
31:10 برای ویران کردن اسلام، آن خبیث
31:12 از طریق دعوت
31:14 به گرفتنِ روحِ متن
31:16 دون منطوقه
31:18 همگام با عصر، به پندار خودشان
31:20 و این ادعای عصرانیان است
31:22 و سکولارها
31:24 فرقه‌های باطنیه
31:26 و هدفشان ویران کردن اسلام حق است.
31:28 و تحلل (از نماز)
31:30 از قید و بند تکالیف او
31:32 مفاسد دعوت
31:35 تقسیم دین به
31:37 پوسته و مغز
31:40 این برداشت نادرست
31:42 مفاسد و زیان‌های متعدد
31:44 از آن‌ها
31:46 ابتدا از ... رها شدن
31:48 اعمال هدی ظاهر
31:50 و نوافل و سهل‌انگاری (در آن)
31:52 و لغزش‌ها و گناهان صغیره
31:54 و افتادن در آن
31:56 این امر، تسلیم در برابر اوامر و نواهی الله و تعظیم آن‌ها را سست می‌کند.
31:58 (ادامه از خط پیشین ندارد؛ بخش «لأوامر الله ونواهیه» در خط ۹۰۰ به‌صورت کامل آمده است)
32:00 و بزرگ‌داشت آن‌ها.
32:02 دوم:
32:04 مسخره کردن کسی که به اعمال آشکار هدایت‌یافته پایبند است،
32:06 و نسبت دادنش به این‌که به ظواهر و صورت‌ها اهمیت می‌دهد،
32:08 و به‌ویژه این‌که او از مضمون و جوهر (دین) آگاه نیست،
32:10 (این یک خط مستقل است و ادامهٔ همان مطلب)
32:12 و جوهر و لُبّ را نمی‌شناسد.
32:14 سوم:
32:16 از میان بردن تفاوت‌های آشکار
32:18 میان منهج حق و سایر
32:20 منهج‌ها،
32:22 که این امر به درهم‌آمیختگی
32:24 مفاهیم و مبهم شدن آن‌ها می‌انجامد،
32:26 پس (انسان) به دنبال یک دید (مشترک) می‌گردد،
32:28 و مردم در بیابان‌های بی‌راهه سرگردان می‌شوند،
32:30 (این یک خط مستقل است و ادامهٔ همان مطلب)
32:32 تن دادن به واقعیت موجود، توجیه آن،
32:34 و مشروعیت بخشیدن به آن،
32:36 با این پندار که با روح نصوص مخالفت ندارد.
32:39 خلاصهٔ مفاهیم
32:41 اهل سنت.