از مجموعهٔ گنجینههای سیره (مجموعه کامل شد)
· درس 20 از 58
گنجینه بیوگرافی | شیخ عثمان الخمیس | قسمت (20) | اسیران بدر
0:000:00
متن کامل
ترجمهٔ ماشینی — ممکن است خطا داشته باشد
0:00
بسم الله الرحمن الرحیم
0:03
گنجهای سیره
0:06
اسیران بدر
0:14
چون پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) به مدینه رسید،
0:18
با یارانش درباره اسیران مشورت کرد.
0:21
ابوبکر گفت:
0:23
ای رسول الله،
0:24
اینان عموزادگان و قبیله و برادراناند،
0:28
و من بر این باورم که از ایشان فدیه بگیری.
0:32
آنچه از ایشان میگیریم، نیرویی برای ما در برابر کافران خواهد بود،
0:36
و امید است که الله ایشان را هدایت کند،
0:38
و آنان برای ما پشتیبان باشند.
0:41
پس رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) فرمود:
0:45
ای پسر خطاب، تو چه میبینی؟
0:47
گفت:
0:48
به خدا سوگند، آنچه را ابوبکر دید، من نمیبینم،
0:52
بلکه میبینم که مرا بر فلان کس مسلط کنی
0:55
— و از یکی از خویشاوندانش نام برد —
0:57
تا گردنش را بزنم،
0:59
و علی را بر عقیل بن ابی طالب مسلط کنی
1:02
تا گردنش را بزند،
1:04
و حمزه را بر فلان کس مسلط کنی
1:06
تا گردنش را بزند،
1:08
تا الله تبارک و تعالی بداند
1:11
که در دلهای ما برای مشرکان هیچ نرمشی نیست.
1:15
اینان سران و پیشوایان و فرماندهان ایشاناند.
1:20
پس پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم)
1:23
آنچه را ابوبکر گفته بود پذیرفت
1:25
و از ایشان فدیه گرفت.
1:27
چون فردای آن روز شد،
1:29
عمر گفت:
1:30
صبح نزد پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) رفتم،
1:33
و ابوبکر نیز همراهم بود.
1:35
دیدم که هر دو گریه میکنند.
1:37
گفتم: ای رسول الله،
1:39
به من خبر ده که چه چیز تو و یارت را به گریه واداشته است؟
1:43
اگر گریهای یافتم، گریه میکنم،
1:46
و اگر نیافتم،
1:47
بهخاطر گریه شما خود را به گریه میزنم.
1:50
پس رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) فرمود:
1:54
بهخاطر آنچه از یارانت، یعنی گرفتن فدیه، بر من عرضه شد،
1:58
عذاب ایشان بر من عرضه شد که از این درخت نزدیکتر بود،
2:02
و به درختی نزدیک اشاره کرد.
2:05
و الله جل و علا نازل فرمود:
2:08
نبی را نسزد که اسیرانی داشته باشد، مگر آنکه در زمین (با کشتار و سرکوبی دشمن) به سختی غلبه یابد.
2:15
شما متاع دنیا را میخواهید،
2:18
و الله آخرت را میخواهد،
2:21
و الله عزیز و حکیم است.
2:24
اگر نوشتهای از جانب الله پیشی نمیگرفت،
2:27
اگر آن (گرفتن فدیه) را که گرفتید، عذابی بزرگ به شما میرسید.
2:32
یعنی تا در زمین کشتار کند.
2:34
و اما آن نوشتهای که از جانب الله تبارک و تعالی پیشی گرفت،
2:38
همان سخن الله جل و علا است:
2:41
یا (بعد از آن) منّت گذاشته (آزادشان کنید) یا فدیه (گرفته رها سازید).
2:46
و این بدان سبب است که چون فرمانده لشکر مشرکان را اسیر کند،
2:50
میان چهار امر مخیر است:
2:53
نخست آنکه ایشان را بکشد،
2:56
دوم آنکه در برابر مال یا اسیری دیگر یا مانند آن فدیه بگیرد،
3:03
سوم آنکه بدون عوض از ایشان درگذرد،
3:07
چهارم آنکه ایشان را برده مسلمانان کند.
3:12
و پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم)
3:15
از برخیشان فدیه پذیرفت
3:17
و بر برخی منّت نهاد (صلیاللهعلیهوسلم).
3:23
پایان سیره.
3:29
فرض شدن روزه رمضان.
3:34
و در این سال، یعنی سال دوم هجرت،
3:38
الله تبارک و تعالی روزه ماه رمضان را واجب کرد،
3:42
به فرموده الله جل و علا:
3:44
ای کسانی که ایمان آوردهاید، روزه بر شما نوشته شد.
3:49
همانگونه که بر کسانی که پیش از شما بودند نوشته شد.
3:57
باشد که پرهیزگار شوید.
4:00
روزهایی معدود.
4:03
پس هر کس از شما بیمار باشد یا در سفر،
4:08
(روزهای) به شمارهای از روزهای دیگر (قضا کند).
4:13
و بر کسانی که توان آن را دارند،
4:16
فدیهای است: خوراک دادن به بینوایی.
4:19
پس هر که کار نیکی را داوطلبانه انجام دهد،
4:23
برای او بهتر است.
4:25
و روزه گرفتنتان برای شما بهتر است.
4:29
اگر بدانید.
4:34
ماه رمضان، همان (ماهی) که قرآن در آن نازل شد.
4:39
هدایتی برای مردم و نشانههای روشن از هدایت و فرقان است.
4:45
پس هر کس از شما در آن ماه حاضر باشد، باید آن را روزه بدارد».
4:51
پس الله تبارک و تعالی در این سال روزه را واجب کرد.
4:56
گنجهای سیره
5:02
اسلام آوردن عمیر بن وهب بن جمحی
5:06
رضیاللهعنه
5:10
پس از آن شکست سنگین قریش در بدر،
5:14
عمیر بن وهب بن جمحی با صفوان بن امیه در حجر نشست.
5:20
عمیر را پسری بود به نام وهب،
5:23
که از جمله اسیران بدر بود.
5:26
آن دو درباره مصیبتی که بر مردم مکه با این شکست رسیده بود گفتوگو کردند.
5:31
صفوان بن امیه به عمیر گفت:
5:34
به خدا سوگند، در زندگی پس از ایشان خیری نیست.
5:38
یعنی در زندگی پس از ایشان خیری نیست.
5:40
و «إن» در اینجا نافیه است،
5:43
چنانکه در فرموده الله تبارک و تعالی آمده است:
5:46
از تو درباره ماه حرام، جنگ در آن، میپرسند.
5:52
بگو: جنگ در آن گناهی بزرگ است، و (اما) بازداشتن از راه الله
5:57
و کفر ورزیدن به او و (بازداشتن از) مسجد الحرام
6:03
و بیرون راندن اهل آن از آن، نزد الله بزرگتر (گناه) است.
6:08
و فتنه (شرک و آزار دینداران) از کشتن بزرگتر است.
6:11
و پیوسته با شما خواهند جنگید
6:14
تا اگر بتوانند، شما را از دینتان بازگردانند.
6:20
نمیتوانند
6:23
عمیر به او گفت: راست گفتی، به الله سوگند.
6:26
به الله سوگند، اگر دین من نبود...
6:29
برای او نزد من قضایی نیست
6:31
و عیالهایی که از ضایع شدنشان پس از خودم بیمناکم
6:35
به سوی محمد سوار شدم تا او را بکشم
6:38
زیرا من پیش از آنان دلیلی (عذری) دارم
6:40
پسرم در دست آنان اسیر است
6:43
صفوان گفت: قرضت بر عهدهی من است.
6:46
من آن را از طرف تو ادا میکنم.
6:48
و عیال تو با عیال من
6:50
و هیچ چیزی مرا فرا نمیگیرد و از آنان ناتوان نمیماند.
6:54
عمیر گفت، در حالی که به آنچه گفته بود ملزم شده بود.
6:58
حال من و حال خودت را از من پنهان دار
7:01
گفت: انجام میدهم.
7:04
سپس عُمیر شمشیرش را برداشت.
7:06
و روانه شد تا آنکه به مدینه رسید
7:09
در همان حال که او بر در مسجد شتر خود را میخواباند
7:13
عمر بن الخطاب او را دید
7:15
و او در جمعی از مسلمانان بود
7:18
عمر گفت: این دشمن الله، عُمیر است.
7:21
او جز برای شر نیامده است.
7:24
سپس بر پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) وارد شد.
7:27
و گفت: ای پیامبر الله
7:30
این دشمن الله، عُمَیر است.
7:32
او در حالی آمد که شمشیرش را به دوش حمایل کرده بود.
7:35
پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) فرمود:
7:38
پس او را بر من وارد کن
7:40
عُمیر آمد (پیش آمد)
7:42
عمر او را با حمالهٔ شمشیرش در دل گرفت
7:45
یعنی آن را ضمّه (پیش) بده، ضمّه دادن.
7:47
بهطوری که دیگر نمیتواند شمشیرش را در دست نگه دارد
7:51
و (پیامبر ﷺ) به مردانی از انصار فرمود
7:54
به خدمت رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) وارد شوید
7:58
پس نزد او بنشینید
8:00
و از این خبیث بر او (بر آن) بپرهیزید
8:03
زیرا او (یا آن) مورد اطمینان نیست.
8:05
هنگامی که رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) او را دید
8:09
و عمر، شمشیرش را به گردنش آویخته بود و او را گرفته بود.
8:13
فرمود: «او را بفرست، ای عمر».
8:16
عمیر، نزدیک بیا
8:19
عمیر گفت
8:20
صبحتان به خیر
8:22
پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) فرمود:
8:26
الله ما را به سلامی بهتر از سلام تو گرامی داشته است، ای عمیر.
8:31
با سلام
8:32
تحیّت اهل بهشت
8:35
سپس پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) به او فرمود
8:39
عمیر، چه چیزی تو را (به اینجا) آورد؟
8:42
برای این اسیری که در دست شماست آمدهام.
8:46
پس در آن نیکی کنید
8:48
پس گفت
8:49
پس تو را چه شده که شمشیر بر گردن داری؟
8:52
گفت
8:53
خدا آن شمشیرها را زشت گرداند!
8:55
آیا آن (چیزها) هیچ چیزی از ما را بینیاز کرد؟
8:58
گفت
8:59
مرا راست بگو
9:00
برای چه چیزی آمدهای؟
9:02
گفت
9:03
من جز برای این نیامدهام
9:06
گفت
9:07
بلکه تو و صفوان بن امیه در حجر نشسته بودید.
9:11
و یاد کردید اصحاب چاه (قلیب) از قریش را
9:14
سپس گفتی: تو
9:16
اگر قرض و وام من نبود و خانوادهای که به عهدهام است، ...
9:19
...و بیرون میآمدم تا محمد را بکشم
9:23
پس صفوان با قرض تو و عیالت بار آن را بر دوش میکشد
9:26
تا آنکه مرا بکشی
9:28
الله میان تو و آن (کار) حائل است.
9:31
عمیر تعجب کرد
9:33
پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) این موضوع را چگونه دانست؟
9:38
عمیر گفت
9:39
گواهی میدهم که تو رسول الله (ﷺ) هستی
9:42
ای رسول الله (ﷺ)، ما بودیم
9:44
ما تو را تکذیب میکنیم در آنچه برای ما آوردهای
9:46
از خبر آسمان
9:48
و آنچه از وحی بر تو نازل میشود
9:51
این موضوع
9:52
در آن حضور نداشت جز من و صفوان
9:55
به الله سوگند، من میدانم که آنچه (از سوی خدا) برایت آورده، جز الله (کسی) نمیتواند بیاورد.
9:59
ستایش از آنِ الله است که مرا به اسلام هدایت فرمود.
10:03
و این مسیر مرا به اینجا کشاند
10:05
سپس شهادت حق را ادا میکند
10:08
پس گفت
10:10
گواهی میدهم که هیچ معبودی جز الله نیست.
10:13
و اینکه محمد رسول الله است
10:16
پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) فرمود:
10:20
برادرتان را در دینش فقیه کنید.
10:23
و آن را قرآن بخوانید
10:25
و اسیری را برای او آزاد کردند
10:27
اما صفوان در مکه
10:30
او منتظر خبر پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) بود
10:34
و (پیامبر) به اهل مکه میفرمود
10:37
به این مژده باشید که به زودی جنگی (غزوهای) در این روزها به سراغ شما خواهد آمد.
10:41
آیا جنگ بدر را فراموش کردهاید؟
10:43
و هرگاه کاروانی میرسید
10:45
به آنان میگفت: حال عمیر چگونه است؟
10:48
تا آنکه کاروانی آمد و به آنان گفت:
10:51
حال عمیر چگونه است؟
10:53
گفتند: مسلمان شده است.
10:56
صفوان سوگند خورد که هرگز با او سخن نگوید.
11:00
و عمیر به مکه بازگشت،
11:02
و در آنجا ماند و به اسلام دعوت میکرد.
11:05
و به دست او افراد بسیاری مسلمان شدند.
11:09
سبحان الله!
11:11
او بیرون آمد تا پیامبر (ﷺ) را بکشد،
11:15
سپس در حالی بازگشت که به سوی الله جل و علا دعوتکننده بود.
11:31
پیامبر (ﷺ) پیمان بست
11:34
با یهودیان در مدینه، پیمانهایی را
11:37
و از کسانی که با آنان پیمان بست
11:40
بنو قینقاع بودند.
11:42
و آنان از بدترین و در عین حال شجاعترین گروهها بودند.
11:46
آنان در داخل مدینه، در محلهای که به نام ایشان بود، ساکن بودند،
11:50
محله بنی قینقاع.
11:52
و آنان زرگر و آهنگر و سازنده ظروف بودند.
11:57
و شمار جنگاوران ایشان هفتصد نفر بود.
12:01
و آنان نخستین کسانی بودند که عهد و پیمان را با پیامبر (ﷺ) شکستند.
12:04
با پیامبر (ﷺ).
12:07
ابو داوود روایت کرده است
12:09
از ابن عباس رضیاللهعنهما که گفت:
12:13
چون رسول (ﷺ) بر
12:16
قریش در روز بدر دست یافت
12:18
و به مدینه بازگشت،
12:20
یهودیان را در بازار بنی قینقاع گرد آورد
12:23
و به ایشان گفت:
12:25
ای گروه یهود!
12:27
پیش از آنکه همانند آنچه بر قریش رسید، بر شما نیز برسد، اسلام آورید.
12:31
گفتند:
12:32
ای محمد!
12:34
تو را نفریبد از خودت که چند نفر از قریش را کشتی،
12:39
آنان مردمانی ناآزموده بودند که جنگ را نمیشناختند.
12:42
اگر با ما بجنگی،
12:44
خواهی دانست که ما همان مردمان (جنگاور) هستیم،
12:47
و تو همانند ما را نخواهی یافت.
12:49
آنگاه الله تبارک و تعالی نازل فرمود
12:52
که از پیامبرش (ﷺ) دفاع میکند:
12:56
«به کسانی که کافر شدند بگو: به زودی مغلوب خواهید شد و به سوی جهنم گرد آورده خواهید شد، و چه بد جایگاهی است.
13:03
و بدترین بستر است.
13:05
در آن دو گروهی که با هم رویارو شدند، برای شما نشانهای بود:
13:11
گروهی که در راه الله میجنگد.
13:14
و گروه دیگری که کافر بود،
13:18
(مسلمانان) آنان را دو برابر خود با چشم میدیدند.
13:23
و الله با یاری خود هر که را بخواهد تأیید میکند.
13:29
قطعاً در این (ماجرا) برای صاحبان بصیرت عبرتی است.
13:34
و ابن هشام در سیرهاش روایت کرده است
13:37
از ابو عون:
13:39
که زنی از عرب به بازار آمد و کالایی برای فروش داشت،
13:43
آن را در بازار بنی قینقاع فروخت
13:47
و نزد زرگری نشست.
13:49
آنان خواستند او را به کشف چهرهاش وادار کنند،
13:52
اما او سرباز زد.
13:53
پس زرگر به گوشه لباس او دست برد
13:56
و آن را به پشتش گره زد،
13:58
و او نمیدانست.
14:00
چون برخاست،
14:01
عورتش آشکار شد.
14:03
پس یهودیان به او خندیدند.
14:05
او فریاد زد.
14:07
مردی از مسلمانان برخاست
14:09
و زرگر را کشت.
14:11
آنگاه یهودیان برخاستند و آن مسلمان را کشتند.
14:14
پس خاندان آن مسلمان از یهودیان به فریاد خواستند.
14:17
و میان آنان درگیری شدیدی در داخل بازار رخ داد.
14:20
در این هنگام پیامبر (ﷺ) برخاست
14:24
و ابولبابه بن عبدالمنذر را جانشین خود بر مدینه ساخت،
14:29
و پرچم مسلمانان را به حمزه بن عبدالمطلب سپرد،
14:33
و با سپاهیان الله به سوی بنی قینقاع حرکت کرد.
14:37
و چون آنان دیدند،
14:38
در دژهای داخل محله خود پناه گرفتند.
14:42
پیامبر (ﷺ) سختترین محاصره را بر ایشان تنگ کرد.
14:46
در ماه شوال
14:47
در سال دوم هجرت،
14:50
و محاصره پانزده شب ادامه یافت.
14:53
و الله ترس را در دلهای ایشان افکند،
14:56
پس بر حکم رسول (ﷺ) فرود آمدند،
15:00
(که) جانها و اموال و زنان و فرزندانشان (به اختیار او باشد).
15:05
پس پیامبر (ﷺ) دستور داد
15:09
که دستهایشان را بستند.
15:10
در این هنگام آن خبیث، عبدالله بن أبی بن سلول،
15:14
سرکرده منافقان، برخاست،
15:16
و بر رسول الله (ﷺ) اصرار کرد
15:19
که از آنان نخواهد گذشت.
15:21
گفت:
15:23
ای محمد! با دوستانم نیکی کن.
15:26
و آنان همپیمانان خزرج بودند.
15:29
پیامبر (ﷺ) سکوت کرد،
15:33
او سخن خود را تکرار کرد.
15:35
پیامبر (ﷺ) از او روی برگرداند،
15:39
اما او دامن پیامبر (ﷺ) را گرفت.
15:42
پیامبر (ﷺ) به او فرمود:
15:46
مرا رها کن!
15:48
وای بر تو، مرا رها کن!
15:51
آن منافق گفت:
15:52
نه، به الله سوگند تو را رها نخواهم کرد،
15:55
مگر آنکه با دوستانم نیکی کنی.
15:57
چهارصد زرهپوش بیکلاهخود و سیصد زرهپوش
16:01
مرا از سرخ و سیاه (مردم) بازداشتند
16:04
آنان را در یک بامداد درو میکنی
16:06
به خدا سوگند که من مردی هستم که از گردش روزگار (و پیشامدهای ناگوار) بیمناکم
16:10
پس پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) فرمود
16:14
آنان از آنِ تو باشند
16:15
پس (پیامبر) آنان را به او بخشید
16:17
ولی به آنان دستور داد که از مدینه بیرون روند
16:20
و اینکه در آن (شهر) همسایگی او نکنند
16:23
پس (آنان) به سوی شام رفتند
16:26
گنجهای سیره
16:32
کعب بن اشرف کشته شد
16:37
و او از سختترین یهودیان در آزار (رساندن) و کینهتوزی نسبت به پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) بود
16:43
پس این یهودی
16:45
پیوسته پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) و یارانش را هجو میکرد
16:49
دشمنان پیامبر را ستایش میکرد و آنان را بر (ضد) او برمیانگیخت
16:53
تا آنکه به سوی قریش سفر کرد
16:55
و در نزد مطلب بن ابی وداعه سهمی فرود آمد
16:59
و شروع به خواندن شعرها کرد
17:01
در آنها بر کشتهشدگان چاه (بدر)، از مشرکان کشتهشده، میگریست
17:06
میخواست اهل مکه را برای انتقام برانگیزد
17:10
و آنجا اهل مکه از او پرسیدند
17:12
دین ما نزد تو محبوبتر است یا دین محمد و یارانش؟
17:17
و کدامیک از دو گروه راهیافتهتر است؟
17:20
پس گفت: شما راهیافتهترید
17:23
و برخاست و برای بتهایشان سجده کرد
17:26
پس الله جلوعلا نازل فرمود
17:29
آیا ندیدی کسانی را که بهرهای از کتاب یافتهاند، به بت و طاغوت ایمان میآورند؟
17:37
و به کسانی که کفر ورزیدند میگویند: اینان از کسانی که ایمان آوردند راهیافتهترند؟»
17:46
آنان کسانیاند که الله لعنتشان کرده است.
17:51
و هر کس را الله لعنت کند، برای او یاوری نخواهی یافت.
17:58
در این هنگام رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) فرمود
18:02
چه کسی کعب بن اشرف را (از میان بردارد)؟
18:05
زیرا او الله و رسولش را آزرده است
18:08
پس محمد بن مسلمه برخاست
18:10
و گفت: من هستم، ای رسول الله
18:13
آیا دوست داری که او را بکشم؟
18:16
فرمود: آری
18:17
گفت: پس به من اجازه ده که چیزی بگویم
18:21
فرمود: بگو
18:24
پس محمد بن مسلمه نزد او آمد
18:26
و گفت: این مرد ما را به صدقه (زکات) فراخوانده و از ما درخواست کرده است
18:31
و او ما را به تنگنا انداخته است
18:33
کعب گفت: به خدا سوگند، شما به زودی از او به ستوه خواهید آمد
18:37
محمد بن مسلمه گفت
18:40
ما او را پیروی کردهایم
18:42
و دوست نداریم که او را رها کنیم
18:43
تا ببینیم کارش به کجا میانجامد
18:47
و میخواهیم که به ما یک یا دو وسق (خوراکی) قرض دهی
18:51
کعب گفت
18:53
آری
18:54
(چیزی) گرو بگذارید
18:55
ابن مسلمه گفت
18:57
چه چیزی میخواهی؟
18:59
(کعب) گفت
19:00
زنانتان را نزد من گرو بگذارید
19:03
(ابن مسلمه) گفت
19:04
چگونه زنانمان را نزد تو گرو بگذاریم
19:06
در حالی که تو زیباترین عرب هستی؟
19:08
(کعب) گفت
19:09
پس پسرانتان را نزد من گرو بگذارید
19:11
(ابن مسلمه) گفت
19:12
چگونه پسرانمان را نزد تو گرو بگذاریم؟
19:15
که یکی از آنان دشنام داده شود
19:17
و گفته شود
19:18
او به خاطر یک یا دو وسق گرو گذاشته شد
19:21
این برای ما ننگ است
19:23
ولی ما سلاح را نزد تو گرو میگذاریم
19:25
یعنی اسلحه را
19:27
پس کعب گفت
19:28
انجام دهید
19:29
و همچنین ابونائله با کعب بن اشرف چنین کرد
19:34
او نزد او آمد و همراهش برخی از یارانشان بودند
19:37
پس ابونائله گفت
19:39
ای پسر اشرف، آیا میخواهی تا به دره عجوز برویم
19:44
تا بقیه شب را با هم گفتگو کنیم؟
19:47
(کعب) گفت
19:48
اگر بخواهید (چنین کنیم)
19:49
پس ابونائله گفت
19:51
امشب تو را خوشبوتر از همیشه ندیدهام
19:55
و کعب به آنچه شنیده بود، مغرور شد
19:57
پس ابونائله به او گفت
20:00
آیا به من اجازه میدهی که سر تو را ببویم؟
20:03
(کعب) گفت: آری
20:04
پس دستش را در موهایش فرو برد، سپس سرش را گرفت و گفت
20:09
(او را) بگیرید، دشمن خدا را
20:11
پس او را کشتند
20:13
گنجهای سیره