از مجموعهٔ گنجینه‌های سیره (مجموعه کامل شد) · درس 29 از 58

گنجینه بیوگرافی | شیخ عثمان الخمیس | قسمت (29) | صلح حدیبیه

◉ 394 بازدید ⏱ 16:30 صدای ترجمه‌شده — فارسی
0:000:00

متن کامل

ترجمهٔ ماشینی — ممکن است خطا داشته باشد
0:00 بسم الله الرحمن الرحیم
0:04 گنجینه‌های سیره
0:06 صلح حدیبیه
0:11 سال ششم هجرت
0:16 چون احابیش بازگشتند،
0:18 مردی از قریش برخاست
0:20 که نامش مکرز بن حفص بود،
0:22 و گفت: مرا رها کنید تا نزد او بروم.
0:25 این نشان می‌دهد که قریش از جنگ ترسان بود،
0:30 و هر مدتی مردی را می‌فرستادند،
1:03 «خداوند کار شما را آسان کرده است.»
1:05 و این از باب تفاؤل به نام‌های نیک است.
1:09 پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) آسان بودن کار را بر دو مقدمه بنا نهاد:
1:15 نخست آنچه از سهیل می‌شناخت،
1:19 و دوم، نام سهیل که از «سهولت» است.
1:23 سهیل آمد و به پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) گفت:
1:28 میان ما و شما نوشته‌ای بنویس.
1:32 پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) کاتب را فراخواند،
1:35 و او علی بن ابی طالب بود.
1:38 فرمود: بنویس «بسم الله الرحمن الرحیم».
1:43 سهیل گفت: «الرحمن» را نمی‌دانم چیست؛
1:47 بلکه بنویس «باسمک اللهم» چنان‌که پیش‌تر می‌نوشتی.
1:52 و در برخی روایت‌ها آمده: بنویس چنان‌که پدرانت می‌نوشتند.
1:57 و در برخی طرق این حدیث آمده که
2:00 علی «بسم الله الرحمن الرحیم» نوشت،
2:04 پس فرمود: آن را محو کن. مسلمانان گفتند:
2:07 «به خدا سوگند، جز «بسم الله الرحمن الرحیم» نمی‌نویسیم.»
2:12 پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) فرمود:
2:15 «باسمک اللهم» بنویس.
2:18 سپس پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) فرمود:
2:21 «این است آنچه محمد رسول الله با آن صلح کرد.»
2:25 سهیل گفت:
2:27 «به خدا سوگند، اگر می‌دانستیم که تو رسول خدایی، تو را از خانه (کعبه) باز نمی‌داشتیم و با تو نمی‌جنگیدیم.»
2:34 «ولی بنویس: محمد بن عبدالله.»
2:37 پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) فرمود:
2:41 «به خدا سوگند، من رسول خدایم، هرچند مرا تکذیب کنید.»
2:45 «بنویس: محمد بن عبدالله.»
2:48 علی بن ابی طالب گفت:
2:50 «آن را محو نمی‌کنم.»
2:52 پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) فرمود:
2:55 «آن را محو کن.»
2:56 او گفت:
2:58 «محو نمی‌کنم.»
2:59 و این بزرگداشت نام پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) است.
3:04 و در برخی طرق آمده:
3:06 که رسول خدا (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) فرمود:
3:09 «دستم را بر آن بگذار.»
3:11 پس آن را محو کرد،
3:12 زیرا او خواندن نمی‌دانست.
3:15 سپس پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) فرمود:
3:18 «به شرط آنکه میان ما و خانه (کعبه) راه باز گذارید تا طواف کنیم.»
3:22 سهیل گفت:
3:24 «به خدا سوگند، عرب نگوید که ما زیر فشار گرفته شدیم،
3:28 بلکه این برای سال آینده باشد.»
3:31 و گفت:
3:33 «و به شرط آنکه هیچ مردی از ما نزد تو نیاید، هرچند بر دین تو باشد،
3:37 مگر آنکه او را به سوی ما بازگردانی.»
3:40 مسلمانان گفتند:
3:42 «سبحان الله!»
3:43 «چگونه کسی که مسلمان آمده به سوی مشرکان بازگردانده شود؟»
3:47 در همین حال،
3:49 ابوجندل بن سهیل بن عمرو وارد شد
3:52 که در زنجیرهای خود می‌لنگید و مسلمان بود،
3:55 و پدرش او را در خانه‌اش زنجیر کرده بود.
3:59 پدرش او را دید، زمانی که خود را میان مسلمانان افکند،
4:03 و سهیل گفت:
4:05 «ای محمد، نخستین کسی که بر سر او با تو مصالحه می‌کنم این است که او را به من بازگردانی.»
4:11 پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) فرمود:
4:14 «هنوز پیمان‌نامه را تمام نکرده‌ایم.»
4:17 سهیل گفت:
4:19 «به خدا سوگند، پس هرگز با تو بر چیزی صلح نخواهم کرد.»
4:23 پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) فرمود:
4:26 «پس او را برای من اجازه ده.»
4:28 سهیل گفت:
4:29 «من او را برای تو اجازه نمی‌دهم.»
4:32 پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) فرمود:
4:35 «چرا، بکن.» و او چنین کرد.
4:37 گفت:
4:38 «من چنین نمی‌کنم.»
4:40 مکرز گفت:
4:42 «چرا، ما او را برای تو اجازه دادیم.»
4:44 ابوجندل گفت:
4:46 «ای گروه مسلمانان،
4:48 آیا به سوی مشرکان بازگردانده شوم، با آنکه مسلمان آمده‌ام؟»
4:52 عمر گفت:
4:53 «نزد پیامبر خدا (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) آمدم و گفتم:
4:58 آیا تو به راستی پیامبر خدا نیستی؟»
5:00 پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) به او فرمود:
5:04 «چرا.»
5:05 گفتم:
5:06 «آیا ما بر حق و دشمنانمان بر باطل نیستند؟»
5:10 فرمود: «چرا.»
5:11 گفتم:
5:12 «پس چرا در دین خود خواری را می‌پذیریم؟»
5:16 رسول خدا (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) فرمود:
5:19 «من رسول خدایم،
5:22 و از او نافرمانی نمی‌کنم و او یاور من است.»
5:25 گفتم:
5:26 «آیا تو به ما نمی‌گفتی که به زودی به خانه (کعبه) می‌آییم و طواف می‌کنیم؟»
5:31 فرمود: «چرا.»
5:32 گفتم: به تو خبر می‌دهم که ما امسال به آن‌جا می‌رویم.
5:35 عمر گفت:
5:36 نه.
5:37 رسول الله (ﷺ) فرمود:
5:41 تو به آن‌جا خواهی آمد و طواف خواهی کرد.
5:44 عمر گفت:
5:46 پس نزد ابوبکر رفتم
5:48 و گفتم: ای ابوبکر!
5:50 آیا این پیامبر الله به حق نیست؟
5:53 گفت: چرا.
5:54 گفتم:
5:55 آیا ما بر حق نیستیم و دشمنانمان بر باطل؟
5:59 گفت: چرا.
6:00 گفتم:
6:01 پس چرا در دینمان خواری را بپذیریم؟
6:04 ابوبکر گفت:
6:06 ای مرد!
6:08 او قطعاً رسول الله (ﷺ) است،
6:12 و هرگز پروردگارش را نافرمانی نمی‌کند، و او یاری‌دهندهٔ اوست.
6:15 پس به رکاب او چنگ زن.
6:17 به خدا سوگند که او بر حق است.
6:20 و این نشان می‌دهد که خِرد ابوبکر صدیق رضی‌الله‌عنه چقدر استوار بود.
6:25 عمر گفت:
6:27 آیا او برای ما نمی‌گفت که ما به خانهٔ خدا خواهیم آمد و گرد آن طواف خواهیم کرد؟
6:32 ابوبکر گفت:
6:33 چرا.
6:34 پس من به تو خبر دادم که امسال به آن خواهی آمد.
6:37 گفتم: نه.
6:39 گفت:
6:40 تو به آن‌جا خواهی آمد و طواف خواهی کرد.
6:43 عمر گفت:
6:45 پس برای آن کارهایی انجام دادم،
6:47 و پیوسته روزه می‌گرفتم و صدقه می‌دادم.
6:51 و چون از قضیهٔ نوشته‌شده فارغ شد،
6:53 رسول الله (ﷺ) به اصحابش فرمود:
6:57 برخیزید و قربانی کنید، سپس سر بتراشید.
7:00 و این در شرع «حصر» نامیده می‌شود.
7:04 و انسان هرگاه از رسیدن به مقصد بازداشته شود،
7:06 باید هدیی را که همراه دارد قربانی کند،
7:09 و از احرام خویش خارج شود.
7:11 و این حکم کسی است که هدی همراه دارد،
7:14 چنان‌که الله تعالی فرموده است:
7:16 «و حج و عمره را برای الله به پایان برسانید.
7:20 پس اگر (از ادامهٔ حج یا عمره) بازداشته شدید، آنچه از قربانی (هدی) میسر باشد (لازم است).
7:25 و سرهای خود را نتراشید تا آنکه قربانی به محل خود برسد.
7:30 و کسی از شما که بیمار باشد یا آزاری در سرش داشته باشد (حکمش متفاوت است).
7:36 باید کفاره‌ای از روزه یا صدقه یا نسک بدهد.
7:41 پس چون ایمن شدید، هر که با عمره بهره‌مند شود تا حج (از احرام عمره بیرون آید)،
7:46 آنچه از قربانی میسر باشد (بر او لازم است).
7:49 پس هر که نیابد، سه روز روزه در حج (بگیرد).
7:54 و هفت روز چون بازگشتید.
7:57 این ده روز کامل است.
8:00 این (حکم) برای کسی است که خانواده‌اش نزد مسجد الحرام حاضر نباشند.
8:05 و از الله بپرهیزید و بدانید که الله سخت‌کیفر است.»
8:13 به خدا سوگند که هیچ‌یک از آنان برنخاست،
8:16 تا آن‌که [پیامبر] این سخن را سه بار گفت.
8:19 و چون هیچ‌کس از ایشان برنخاست،
8:21 نزد ام‌سلمه رفت
8:23 و آنچه را از مردم دیده بود برای او بازگفت.
8:26 ام‌سلمه گفت: ای پیامبر الله! آیا دوست داری که [این کار را بکنی]؟
8:31 بیرون رو و با هیچ‌یک از ایشان سخنی مگو،
8:34 تا شتر قربانی‌ات را ذبح کنی،
8:36 و سلمانی‌ات را بخوانی تا سرت را بتراشد.
8:39 پس پیامبر (ﷺ) بیرون آمد
8:43 و با هیچ‌یک از ایشان سخن نگفت تا این کار را انجام داد.
8:47 و چون ایشان این را دیدند،
8:49 برخاستند و قربانی کردند،
8:50 و برخی به برخی دیگر سر می‌تراشیدند،
8:53 تا آن‌که نزدیک بود برخی از شدت اندوه یکدیگر را بکشند.
8:57 در این‌جا می‌بینیم که پیامبر (ﷺ) به اصحاب دستور داد،
9:02 و ایشان [بلافاصله] اجرا نکردند.
9:03 آیا این را نافرمانی به شمار می‌آوریم؟
9:06 می‌گوییم:
9:07 ایشان فرمان پیامبر (ﷺ) را اجرا نکردند،
9:11 اما چرا فرمانش را اجرا نکردند؟
9:14 ایشان آرزو داشتند که الله تبارک و تعالی فرمانی به ورود به مکه نازل کند،
9:20 یا آن‌که پیامبر (ﷺ) رأی خود را تغییر دهد
9:24 و بر ورود [به مکه] تصمیم بگیرد،
9:26 زیرا بسیار مشتاق ورود به مکه بودند.
9:30 اما ام‌سلمه رضی‌الله‌عنها خِرد استواری داشت
9:35 و دریافت که اصحاب رضی‌الله‌عنهم
9:38 تنها به سبب این دو امر از آن خودداری کرده بودند.
9:42 پس به او پیشنهاد کرد که قربانی کند و سر بتراشد،
9:45 سپس ببیند واکنش [مردم] چگونه خواهد بود.
9:49 پس پیامبر (ﷺ) رأی او را پذیرفت،
9:52 و قربانی کرد و سر تراشید.
9:54 و چون اصحابش این را دیدند،
9:56 بدون دستور [دیگری] قربانی کردند و سر تراشیدند.
9:59 سپس زنان مؤمنه آمدند،
10:02 و الله تبارک و تعالی [این آیه را] نازل فرمود:
10:05 ای کسانی که ایمان آورده‌اید، چون زنان مؤمن مهاجرت‌کنان نزد شما آمدند، آنان را امتحان کنید.
10:14 الله به ایمان ایشان داناتر است.
10:18 پس اگر ایشان را مؤمن دانستید، آنان را به سوی کافران بازنگردانید.
10:25 نه آنان برای آن‌ها حلال‌اند و نه آن‌ها برای آنان حلال‌اند.
10:30 و آنچه را [مهرِ] ایشان را خرج کرده‌اند به آنان بدهید.
10:35 و بر شما گناهی نیست که با آنان ازدواج کنید، هرگاه مهریه‌هایشان را به ایشان بدهید.
10:43 و به عصمت (پیوند زناشویی) کافران چنگ نزنید.
10:47 و آنچه را خرج کرده‌اید مطالبه کنید، و آنان نیز آنچه را خرج کرده‌اند مطالبه کنند.
10:52 این حکم الله است؛ میان شما داوری می‌کند.
10:56 و الله دانا و حکیم است.»
11:00 و گفته‌ی (الله) تعالی:
11:02 «و به آنان آنچه را (مهر) خرج کرده‌اید بدهید»
11:04 یعنی از مهر
11:06 و بر شما گناهی نیست که با آنان ازدواج کنید.
11:09 یعنی پس از فسخ عقد و پایان یافتن عدّه
11:13 «هرگاه پاداش‌هایشان را به ایشان بدهید»
11:16 یعنی مهر
11:17 سپس (الله) تعالی فرمود:
11:19 و به عصمت (پیوند زناشویی) کافران چنگ نزنید.
11:22 یعنی زنان کافر را در عصمت (ازدواج) خود نگه ندارید
11:25 همان‌گونه که زن مؤمن را جایز نیست با کافر زندگی کند
11:30 سپس (الله) تعالی فرمود:
11:32 «و آنچه را خرج کرده‌اید مطالبه کنید»
11:35 یعنی همان‌طور که شما به ایشان آنچه را خرج کرده‌اید می‌دهید
11:38 شما نیز از زنان کافری که عقدشان را فسخ می‌کنید (مهر خود را) مطالبه کنید
11:44 و (کافران) نیز آنچه را خرج کرده‌اند مطالبه کنند
11:47 این حکم الله است؛ میان شما داوری می‌کند.
11:50 «و الله دانای حکیم است»
11:53 آنگاه عمر در آن روز دو زنی را که در شرک با او بودند طلاق داد
11:57 یکی از آن دو را معاویه بن ابی سفیان به همسری گرفت
12:01 و دیگری را صفوان بن امیه
12:04 و پس از صلح حدیبیه
12:06 سوره فتح به‌طور کامل نازل شد
12:09 و اهل علم صلح حدیبیه را «فتح» نامیده‌اند
12:14 گنجینه‌های سیره
12:19 شروط صلح حدیبیه
12:24 نخست
12:26 که مسلمانان در آن سال بازگردند
12:28 و به مکه داخل نشوند
12:31 دوم
12:32 که پیامبر (ﷺ) و کسانی که با او هستند
12:36 در سال آینده، در همان وقت، عمره انجام دهند
12:40 و در مکه تنها سه روز اقامت کنند
12:44 سوم
12:46 جز با سلاحی که در غلاف است، داخل مکه نشوند
12:49 تنها شمشیر
12:51 چهارم
12:52 هر کس از قریش که نزد پیامبر (ﷺ) بیاید بدون اجازه‌ی سرپرستش
12:58 اگر (قریش) او را طلب کند، به ایشان بازگردانده شود
13:00 و هر کس از مسلمانان که نزد قریش بیاید
13:03 به ایشان بازگردانده نشود
13:06 پنجم
13:07 هر کس بخواهد در پیمان و عهد پیامبر (ﷺ) درآید
13:12 درآید و او را همان شرطی باشد که (پیمانداران) را است
13:15 و هر کس بخواهد در پیمان و عهد قریش درآید
13:19 درآید و او را همان شرطی باشد که (قریش) را است
13:22 پس بنی بکر به قریش پیوستند
13:25 و خزاعه به پیامبر (ﷺ) پیوستند
13:30 ششم
13:31 میان پیامبر (ﷺ) و مکه، «عیبه‌ی مکفوفه» (صندوق بسته‌ی محفوظ) باشد
13:37 یعنی پیمان و ذمه‌ی بسته‌شده
13:40 هفتم
13:41 «نه اسلال (دزدی پنهانی سلاح) و نه اغلال (خیانت)» باشد
13:44 و معنای دو شرط ششم و هفتم
13:47 یعنی میان ما و ایشان در این صلح
13:51 دلی گشوده (پایبند) بر وفا به آنچه در نوشته است
13:54 پاک از کینه و نیرنگ و فریب
13:58 هشتم
13:59 جنگ میان ایشان ده سال نهاده شود
14:03 گنجینه‌های سیره
14:09 حکمت‌هایی که این آتش‌بس در بر داشت
14:15 این آتش‌بس در ظاهر به زیان پیامبر (ﷺ) و کسانی که با او بودند بود
14:21 اما امر چنین نیست
14:24 ابن قیّم رحمه‌الله در اشاره به برخی حکمت‌هایی که این آتش‌بس در بر داشت می‌گوید:
14:31 آن‌ها بزرگ‌تر و والاتر از آن‌اند که جز الله جل وعلا که اسبابش را استوار کرد، کسی بر آن‌ها احاطه یابد
14:38 و غایت (نتیجه) به همان وجهی واقع شد که حکمت او سبحانه و تعالی اقتضا کرد
14:44 از جمله:
14:45 آن (صلح) پیش‌درآمد فتح بزرگ بود
14:49 که الله به وسیله‌ی آن پیامبرش و سپاهیانش را عزیز گردانید
14:53 و مردم فوج‌فوج به دین الله درآمدند
14:57 پس این آتش‌بس دری و کلیدی برای آن (فتح) بود و جارچی‌ای پیش از آن
15:03 و از جمله:
15:04 این آتش‌بس از بزرگ‌ترین فتوح بود
15:08 زیرا مردم از یکدیگر در امان شدند
15:11 و مسلمانان با کافران آمیخته شدند
15:14 و آنان را به دعوت آغاز کردند
15:16 و قرآن را به ایشان شنواندند
15:18 و با آسودگی و امنیت، آشکارا با ایشان بر سر اسلام مناظره کردند
15:22 و کسی که پنهانی مسلمان بود آشکار شد
15:25 و در مدت آتش‌بس هر که را الله خواست داخل اسلام شد
15:30 و از مشهورترین کسانی که در این مدت اسلام آوردند
15:34 خالد بن ولید
15:35 و عمرو بن عاص
15:37 و دیگر صحابه
15:40 و از جمله:
15:41 آنچه الله سبحانه و تعالی برای مؤمنان فراهم آورد
15:45 از افزایش ایمان
15:47 و گردن نهادن و تسلیم شدن به آنچه دوست دارند و آنچه ناخوشایند است
15:51 و آنچه برای ایشان در این راه از رضایت به قضای الله تبارک و تعالی حاصل شد
15:56 و تصدیق وعده‌ی او
15:58 و از جمله:
16:00 که پیامبر (ﷺ)
16:02 برای دعوت به دین الله تبارک و تعالی فارغ شد
16:07 پس پیامبر (ﷺ) فرستادگان خود را روانه کرد
16:11 به سوی هرقل و قیصر فرستاد
16:13 و به سوی نجاشی و مقوقس فرستاد
16:16 و به سوی دیگر سران قبایل نیز (فرستاد)
16:20 که همه‌ی ایشان را به سوی اسلام فرا می‌خواند